#meditatie — Public Fediverse posts

"Ik vind mensen leuker als ik mijn mond houd."
https://daviddemets.com/ik-vind-mensen-leuker-als-ik-mijn-mond-houd/

#verbinding #empathie #bewustzijn #meditatie #communicatie #relatie #liefde #zelfliefde #zelfvertrouwen #loslaten #erkennen #waarderen

Tijdens de cursus Essentie van Meditatie (30 oktober) duiken we in verschillende methoden om een meditatieve staat te bereiken. Een van die methoden is 'ademen door je huid'. Een nuttige manier om zelfs de zeer natuurlijke grenzen die je ervaart, zoals je huid, te laten verdwijnen. Een krachtige manier om, alles wat jou in de weg staat om jouw transcendente staat te realiseren, te transformeren. Want onze transcendentie gaat alle grenzen voorbij! https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/
#Meditatie

Bezoek ons Retraite Centrum Asharum Amonines als regelmatig bezoeker, werk mee met anderen in het huis en de tuin en verkennen hoe dit voor jou kan zijn!
https://www.amonines.com/nl/

#Lerenjazeggen #meditatie
#reflectie #bezinning #contemplatie
#Zinvolleven #Retraite
#lerenmediteren
#Herbronnen #Innerlijkcompas #stilte #verstilling
#lerenlevenzondergrenzen
#levenzondergrenzen
#spiritualiteit #Delenineengrotergeheel
#Allesiséén #Stilteretraite
#RetraiteinBelgie #Stilteweekend

Wil je dit onderwerp verkennen via een lichaamsgerichte aanpak? Meld je dan aan bij een van onze Yoga Retraites! https://www.amonines.com/nl/event/yoga-retraite/
#yoga #yogaretraite #lichaamsgericht #stilte #meditatie #transformatie #grenzenverleggen #grenzenloslaten

Het kan handig zijn om soms afstand te nemen van je dagelijks leven door dingen even achter je te laten en een retraite centrum te bezoeken zoals Asharum Amonines.

We faciliteren een omgeving die dit soort reflectie en meditatie ondersteunt. Bijvoorbeeld tijdens het evenement 'De Essentie van Meditatie'.
https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/

#meditatie #reflectie #bezinning #contemplatie #Retraite #essentie #retraitecentrum
#lerenmediteren #retraiteinBelgie #Herbronnen #Innerlijkcompas #stilte

Dompel jezelf onder in een transformerende 4-daagse meditatiecursus in ons serene retraitecentrum genesteld in de prachtige Belgische Ardennen. Deze retraite biedt verschillende meditatie vormen en nodigt je uit om jouw meditatiereis te verdiepen. Omarm de stilte en verjong je geest in een vredige omgeving die is ontworpen om innerlijke rust en helderheid te cultiveren.
#meditatie, #stilte, #contemplatie, #vegan, #retraite, #retraite in België
https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/

Dompel jezelf onder in een transformerende 4-daagse meditatiecursus in ons serene retraitecentrum genesteld in de prachtige Belgische Ardennen. Deze retraite biedt verschillende meditatie vormen en nodigt je uit om jouw meditatiereis te verdiepen. Omarm de stilte en verjong je geest in een vredige omgeving die is ontworpen om innerlijke rust en helderheid te cultiveren.
#meditatie, #stilte, #contemplatie, #vegan, #retraite, #retraite in België
https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/

Dompel jezelf onder in een transformerende 4-daagse meditatiecursus in ons serene retraitecentrum genesteld in de prachtige Belgische Ardennen. Deze retraite biedt verschillende meditatie vormen en nodigt je uit om jouw meditatiereis te verdiepen. Omarm de stilte en verjong je geest in een vredige omgeving die is ontworpen om innerlijke rust en helderheid te cultiveren.
#meditatie, #stilte, #contemplatie, #vegan, #retraite, #retraite in België
https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/

Dompel jezelf onder in een transformerende 4-daagse meditatiecursus in ons serene retraitecentrum genesteld in de prachtige Belgische Ardennen. Deze retraite biedt verschillende meditatie vormen en nodigt je uit om jouw meditatiereis te verdiepen. Omarm de stilte en verjong je geest in een vredige omgeving die is ontworpen om innerlijke rust en helderheid te cultiveren.
#meditatie, #stilte, #contemplatie, #vegan, #retraite, #retraite in België
https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/

Dompel jezelf onder in een transformerende 4-daagse meditatiecursus in ons serene retraitecentrum genesteld in de prachtige Belgische Ardennen. Deze retraite biedt verschillende meditatie vormen en nodigt je uit om jouw meditatiereis te verdiepen. Omarm de stilte en verjong je geest in een vredige omgeving die is ontworpen om innerlijke rust en helderheid te cultiveren.
#meditatie, #stilte, #contemplatie, #vegan, #retraite, #retraite in België
https://www.amonines.com/nl/event/cursus-essentie-van-meditatie/

Verken de transformerende kracht van stilte in je dagelijks leven met onze aankomende workshop, ontworpen om je te helpen een diepere betekenis en doel te ontdekken te midden van de chaos van het moderne leven. Maak opnieuw verbinding met jezelf en vind helderheid door meditatie, reflectie en contemplatie. #Stilte, #Meditatie, #retraite #mindfulness, #vegan, #monastisch, #reflectie, #contemplatie
https://www.amonines.com/nl/event/nam-stilte-weekenden-ook-online/

Verken de transformerende kracht van stilte in je dagelijks leven met onze aankomende workshop, ontworpen om je te helpen een diepere betekenis en doel te ontdekken te midden van de chaos van het moderne leven. Maak opnieuw verbinding met jezelf en vind helderheid door meditatie, reflectie en contemplatie. #Stilte, #Meditatie, #retraite #mindfulness, #vegan, #monastisch, #reflectie, #contemplatie
https://www.amonines.com/nl/event/nam-stilte-weekenden-ook-online/

Verken de transformerende kracht van stilte in je dagelijks leven met onze aankomende workshop, ontworpen om je te helpen een diepere betekenis en doel te ontdekken te midden van de chaos van het moderne leven. Maak opnieuw verbinding met jezelf en vind helderheid door meditatie, reflectie en contemplatie. #Stilte, #Meditatie, #retraite #mindfulness, #vegan, #monastisch, #reflectie, #contemplatie
https://www.amonines.com/nl/event/nam-stilte-weekenden-ook-online/

Verken de transformerende kracht van stilte in je dagelijks leven met onze aankomende workshop, ontworpen om je te helpen een diepere betekenis en doel te ontdekken te midden van de chaos van het moderne leven. Maak opnieuw verbinding met jezelf en vind helderheid door meditatie, reflectie en contemplatie. #Stilte, #Meditatie, #retraite #mindfulness, #vegan, #monastisch, #reflectie, #contemplatie
https://www.amonines.com/nl/event/nam-stilte-weekenden-ook-online/

Verken de transformerende kracht van stilte in je dagelijks leven met onze aankomende workshop, ontworpen om je te helpen een diepere betekenis en doel te ontdekken te midden van de chaos van het moderne leven. Maak opnieuw verbinding met jezelf en vind helderheid door meditatie, reflectie en contemplatie. #Stilte, #Meditatie, #retraite #mindfulness, #vegan, #monastisch, #reflectie, #contemplatie
https://www.amonines.com/nl/event/nam-stilte-weekenden-ook-online/

Hoe Yoga Opleiding Mindfulness Verbetert

Yoga-training is een prachtige manier om mindfulness te verbeteren, vooral hier in Amsterdam waar de levendige cultuur en serene parken een perfect decor bieden.

Meer informatie - https://yogaopleiding.wixsite.com/yoga-opleiding/post/hoe-yoga-opleiding-mindfulness-verbetert

#yogaopleiding #yoga #mindfulness #meditation #meditatie #nederland #amsterdam

Yoga Docent Opleiding en Meditatie: Integratie in Je Lessen

Door meditatie in je yogabeoefening te integreren, kun je je ervaring op de mat echt transformeren.

Leer meer - https://www.tumblr.com/yoga-meditatie/783625764425842688/yoga-docent-opleiding-en-meditatie-integratie-in

#yoga #yogaopleiding #yogadocentopleiding #Meditatie #yogabeoefening #Praktischetips

𝗔𝗿𝗺𝗶𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗕𝘂𝘂𝗿𝗲𝗻 𝘃𝗶𝗻𝗱𝘁 𝗿𝘂𝘀𝘁 𝗻𝗮 𝗱𝗲 𝗮𝗰𝗵𝘁𝗯𝗮𝗮𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗷-𝗯𝗲𝘀𝘁𝗮𝗮𝗻: '𝗠𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗴𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗺𝗲 𝗿𝘂𝗶𝗺𝘁𝗲'

Armin van Buuren (48) heeft na jaren in de hectiek van het dj-bestaan eindelijk rust gevonden in meditatie en 'dankbaarheidslijstjes'. Lange tijd moest hij daar niets van hebben, vertelt hij aan weekendmagazine Mezza.

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5515949/armin-van-buuren-vindt-rust-mediteren-en-dankbaarheid

#ArminVanBuuren #Meditatie #Rust

𝗔𝗿𝗺𝗶𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗕𝘂𝘂𝗿𝗲𝗻 𝘃𝗶𝗻𝗱𝘁 𝗿𝘂𝘀𝘁 𝗻𝗮 𝗱𝗲 𝗮𝗰𝗵𝘁𝗯𝗮𝗮𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗷-𝗯𝗲𝘀𝘁𝗮𝗮𝗻: '𝗠𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗴𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗺𝗲 𝗿𝘂𝗶𝗺𝘁𝗲'

Armin van Buuren (48) heeft na jaren in de hectiek van het dj-bestaan eindelijk rust gevonden in meditatie en 'dankbaarheidslijstjes'. Lange tijd moest hij daar niets van hebben, vertelt hij aan weekendmagazine Mezza.

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5515949/armin-van-buuren-vindt-rust-mediteren-en-dankbaarheid

#ArminVanBuuren #Meditatie #Rust

𝗔𝗿𝗺𝗶𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗕𝘂𝘂𝗿𝗲𝗻 𝘃𝗶𝗻𝗱𝘁 𝗿𝘂𝘀𝘁 𝗻𝗮 𝗱𝗲 𝗮𝗰𝗵𝘁𝗯𝗮𝗮𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗷-𝗯𝗲𝘀𝘁𝗮𝗮𝗻: '𝗠𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗴𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗺𝗲 𝗿𝘂𝗶𝗺𝘁𝗲'

Armin van Buuren (48) heeft na jaren in de hectiek van het dj-bestaan eindelijk rust gevonden in meditatie en 'dankbaarheidslijstjes'. Lange tijd moest hij daar niets van hebben, vertelt hij aan weekendmagazine Mezza.

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5515949/armin-van-buuren-vindt-rust-mediteren-en-dankbaarheid

#ArminVanBuuren #Meditatie #Rust

𝗔𝗿𝗺𝗶𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗕𝘂𝘂𝗿𝗲𝗻 𝘃𝗶𝗻𝗱𝘁 𝗿𝘂𝘀𝘁 𝗻𝗮 𝗱𝗲 𝗮𝗰𝗵𝘁𝗯𝗮𝗮𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗷-𝗯𝗲𝘀𝘁𝗮𝗮𝗻: '𝗠𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗴𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗺𝗲 𝗿𝘂𝗶𝗺𝘁𝗲'

Armin van Buuren (48) heeft na jaren in de hectiek van het dj-bestaan eindelijk rust gevonden in meditatie en 'dankbaarheidslijstjes'. Lange tijd moest hij daar niets van hebben, vertelt hij aan weekendmagazine Mezza.

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5515949/armin-van-buuren-vindt-rust-mediteren-en-dankbaarheid

#ArminVanBuuren #Meditatie #Rust

𝗔𝗿𝗺𝗶𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗕𝘂𝘂𝗿𝗲𝗻 𝘃𝗶𝗻𝗱𝘁 𝗿𝘂𝘀𝘁 𝗻𝗮 𝗱𝗲 𝗮𝗰𝗵𝘁𝗯𝗮𝗮𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗷-𝗯𝗲𝘀𝘁𝗮𝗮𝗻: '𝗠𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗴𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗺𝗲 𝗿𝘂𝗶𝗺𝘁𝗲'

Armin van Buuren (48) heeft na jaren in de hectiek van het dj-bestaan eindelijk rust gevonden in meditatie en 'dankbaarheidslijstjes'. Lange tijd moest hij daar niets van hebben, vertelt hij aan weekendmagazine Mezza.

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5515949/armin-van-buuren-vindt-rust-mediteren-en-dankbaarheid

#ArminVanBuuren #Meditatie #Rust

De Rol van Meditatie in Yoga Opleiding

Meditatie is essentieel in yoga training, vooral voor degenen die in Amsterdam oefenen.

Meer informatie https://yogaopleiding.wixsite.com/yoga-opleiding/post/de-rol-van-meditatie-in-yoga-opleiding

#yogaopleiding #meditatie #yoga

Hallo allemaal, ik heb net mijn eigen #GoToSocial server opgezet, dus het is tijd voor een bijgewerkte #introductie

Ik doe aan #yoga en #meditatie en alles wat daarmee te maken heeft. Ik probeer #Sanskriet te leren, omdat het een prachtige taal is en ook om teksten zoals de #BhagavadGita #Upanishads #YogaSutras te kunnen lezen, die mij erg inspireren.

Ik kom uit #Nederland en werk in de #wetenschap op het gebied van (buiten) #luchtkwaliteit. Het kan zijn dat ik daar af en toe iets over deel, maar dit is geen werkaccount (en toots zijn op persoonlijke titel).

Ik hou van #fotografie, meestal gerelateerd aan #natuur #weer #wolken #bomen
En speciaal ook van het #bos, ik ben dankbaar dat ik aan de rand van het prachtige natuurgebied de #Veluwe woon.

Verder hou ik van het verbouwen van voedsel in mijn #tuin met behulp van op #biologisch #permacultuur en #RegeneratieveLandbouw geïnspireerde methoden, ik droom ervan om ooit mijn eigen #voedselbos te onderhouden.

Helaas werk ik op halve kracht dankzij #LongCovid sinds februari '22, dus de meeste van mijn hobby's staan in de "onderhoudsmodus".

Ik post in het Nederlands, mijn Engelse account is @kedara_eu
Ik heb ook een persoonlijke website @ https://kedara.nl waar ik #blog, een #DigitaleTuin / #wiki onderhoud en probeer bij te dragen aan de #Indieweb #smallweb kringen.

Ik ben redelijk vaak van server gewisseld en had gehoopt dat op te lossen door mijn eigen Akkoma instance te starten, maar vond GoToSocial uiteindelijk meer geschikt. Ik hoop hier nu voor onbepaalde tijd te blijven.

Laat het me weten als je dezelfde interesses hebt, dan houden we contact!

Hallo allemaal, ik heb net mijn eigen #GoToSocial server opgezet, dus het is tijd voor een bijgewerkte #introductie

Ik doe aan #yoga en #meditatie en alles wat daarmee te maken heeft. Ik probeer #Sanskriet te leren, omdat het een prachtige taal is en ook om teksten zoals de #BhagavadGita #Upanishads #YogaSutras te kunnen lezen, die mij erg inspireren.

Ik kom uit #Nederland en werk in de #wetenschap op het gebied van (buiten) #luchtkwaliteit. Het kan zijn dat ik daar af en toe iets over deel, maar dit is geen werkaccount (en toots zijn op persoonlijke titel).

Ik hou van #fotografie, meestal gerelateerd aan #natuur #weer #wolken #bomen
En speciaal ook van het #bos, ik ben dankbaar dat ik aan de rand van het prachtige natuurgebied de #Veluwe woon.

Verder hou ik van het verbouwen van voedsel in mijn #tuin met behulp van op #biologisch #permacultuur en #RegeneratieveLandbouw geïnspireerde methoden, ik droom ervan om ooit mijn eigen #voedselbos te onderhouden.

Helaas werk ik op halve kracht dankzij #LongCovid sinds februari '22, dus de meeste van mijn hobby's staan in de "onderhoudsmodus".

Ik post in het Nederlands, mijn Engelse account is @kedara_eu
Ik heb ook een persoonlijke website @ https://kedara.nl waar ik #blog, een #DigitaleTuin / #wiki onderhoud en probeer bij te dragen aan de #Indieweb #smallweb kringen.

Ik ben redelijk vaak van server gewisseld en had gehoopt dat op te lossen door mijn eigen Akkoma instance te starten, maar vond GoToSocial uiteindelijk meer geschikt. Ik hoop hier nu voor onbepaalde tijd te blijven.

Laat het me weten als je dezelfde interesses hebt, dan houden we contact!

Hallo allemaal, ik heb net mijn eigen #GoToSocial server opgezet, dus het is tijd voor een bijgewerkte #introductie

Ik doe aan #yoga en #meditatie en alles wat daarmee te maken heeft. Ik probeer #Sanskriet te leren, omdat het een prachtige taal is en ook om teksten zoals de #BhagavadGita #Upanishads #YogaSutras te kunnen lezen, die mij erg inspireren.

Ik kom uit #Nederland en werk in de #wetenschap op het gebied van (buiten) #luchtkwaliteit. Het kan zijn dat ik daar af en toe iets over deel, maar dit is geen werkaccount (en toots zijn op persoonlijke titel).

Ik hou van #fotografie, meestal gerelateerd aan #natuur #weer #wolken #bomen
En speciaal ook van het #bos, ik ben dankbaar dat ik aan de rand van het prachtige natuurgebied de #Veluwe woon.

Verder hou ik van het verbouwen van voedsel in mijn #tuin met behulp van op #biologisch #permacultuur en #RegeneratieveLandbouw geïnspireerde methoden, ik droom ervan om ooit mijn eigen #voedselbos te onderhouden.

Helaas werk ik op halve kracht dankzij #LongCovid sinds februari '22, dus de meeste van mijn hobby's staan in de "onderhoudsmodus".

Ik post in het Nederlands, mijn Engelse account is @kedara_eu
Ik heb ook een persoonlijke website @ https://kedara.nl waar ik #blog, een #DigitaleTuin / #wiki onderhoud en probeer bij te dragen aan de #Indieweb #smallweb kringen.

Ik ben redelijk vaak van server gewisseld en had gehoopt dat op te lossen door mijn eigen Akkoma instance te starten, maar vond GoToSocial uiteindelijk meer geschikt. Ik hoop hier nu voor onbepaalde tijd te blijven.

Laat het me weten als je dezelfde interesses hebt, dan houden we contact!

Hallo allemaal, ik heb net mijn eigen #GoToSocial server opgezet, dus het is tijd voor een bijgewerkte #introductie

Ik doe aan #yoga en #meditatie en alles wat daarmee te maken heeft. Ik probeer #Sanskriet te leren, omdat het een prachtige taal is en ook om teksten zoals de #BhagavadGita #Upanishads #YogaSutras te kunnen lezen, die mij erg inspireren.

Ik kom uit #Nederland en werk in de #wetenschap op het gebied van (buiten) #luchtkwaliteit. Het kan zijn dat ik daar af en toe iets over deel, maar dit is geen werkaccount (en toots zijn op persoonlijke titel).

Ik hou van #fotografie, meestal gerelateerd aan #natuur #weer #wolken #bomen
En speciaal ook van het #bos, ik ben dankbaar dat ik aan de rand van het prachtige natuurgebied de #Veluwe woon.

Verder hou ik van het verbouwen van voedsel in mijn #tuin met behulp van op #biologisch #permacultuur en #RegeneratieveLandbouw geïnspireerde methoden, ik droom ervan om ooit mijn eigen #voedselbos te onderhouden.

Helaas werk ik op halve kracht dankzij #LongCovid sinds februari '22, dus de meeste van mijn hobby's staan in de "onderhoudsmodus".

Ik post in het Nederlands, mijn Engelse account is @kedara_eu
Ik heb ook een persoonlijke website @ https://kedara.nl waar ik #blog, een #DigitaleTuin / #wiki onderhoud en probeer bij te dragen aan de #Indieweb #smallweb kringen.

Ik ben redelijk vaak van server gewisseld en had gehoopt dat op te lossen door mijn eigen Akkoma instance te starten, maar vond GoToSocial uiteindelijk meer geschikt. Ik hoop hier nu voor onbepaalde tijd te blijven.

Laat het me weten als je dezelfde interesses hebt, dan houden we contact!

Hallo allemaal, ik heb net mijn eigen #GoToSocial server opgezet, dus het is tijd voor een bijgewerkte #introductie

Ik doe aan #yoga en #meditatie en alles wat daarmee te maken heeft. Ik probeer #Sanskriet te leren, omdat het een prachtige taal is en ook om teksten zoals de #BhagavadGita #Upanishads #YogaSutras te kunnen lezen, die mij erg inspireren.

Ik kom uit #Nederland en werk in de #wetenschap op het gebied van (buiten) #luchtkwaliteit. Het kan zijn dat ik daar af en toe iets over deel, maar dit is geen werkaccount (en toots zijn op persoonlijke titel).

Ik hou van #fotografie, meestal gerelateerd aan #natuur #weer #wolken #bomen
En speciaal ook van het #bos, ik ben dankbaar dat ik aan de rand van het prachtige natuurgebied de #Veluwe woon.

Verder hou ik van het verbouwen van voedsel in mijn #tuin met behulp van op #biologisch #permacultuur en #RegeneratieveLandbouw geïnspireerde methoden, ik droom ervan om ooit mijn eigen #voedselbos te onderhouden.

Helaas werk ik op halve kracht dankzij #LongCovid sinds februari '22, dus de meeste van mijn hobby's staan in de "onderhoudsmodus".

Ik post in het Nederlands, mijn Engelse account is @kedara_eu
Ik heb ook een persoonlijke website @ https://kedara.nl waar ik #blog, een #DigitaleTuin / #wiki onderhoud en probeer bij te dragen aan de #Indieweb #smallweb kringen.

Ik ben redelijk vaak van server gewisseld en had gehoopt dat op te lossen door mijn eigen Akkoma instance te starten, maar vond GoToSocial uiteindelijk meer geschikt. Ik hoop hier nu voor onbepaalde tijd te blijven.

Laat het me weten als je dezelfde interesses hebt, dan houden we contact!

Nathan – Wat meditatie niet is

Meditatie gaat niet over ik en het leven of over het leven en ik. Er is geen ik, apart zelf. Als er geen apart zelf is dan ben je vanzelf, de wereld die je waarneemt.

Begrijp dat daarbij geen innerlijk en uiterlijk bestaat. Enkel dat wat je waarneemt. Bij een innerlijk hebben we het over een standpunt, waarnemer, plaats en gebied, centrum en dergelijke. Je bent in de rivier of niet.

Een helikopterview is een trucje van de geest, het denken. Geloven in een denker en het denken, is gespletenheid. Het denken kan zichzelf oneindig opsplitsen en door middel van allerlei stemmen opereren.

Sommige mensen beweren dat ze contact hebben met Jezus of Boeddha of hun overleden moeder etc. Ik zeg niet dat zoiets niet kan, contact hebben met… Maar geloof mij: het zijn hoofdzakelijk stemmen gecreëerd door je eigen denkgeest. Mogelijk uit angst, verlangen of wat dan ook.

Meditatie gaat over dit moment, dat eigenlijk niet echt als moment bestaat, omdat alles in voortdurende beweging en verandering is, nietwaar? Sommige spirituele zoekers en leraren beweren dat echter het bewustzijn het enige onveranderlijke is. En dan… Dan krijg je toch weer iets tegenover iets anders.

‘Bewustzijn waar alles zich in manifesteert.’

Boeddha sprak niet van een schepper. Iets of iemand tegenover het leven, tegenover het bestaan als mens. Hij verwierp het bestaan van atman als innerlijk zelf. Nu kun je de ganse boekenkast over de dharma lezen, bestuderen. En men heeft gezegd, dat daar één leven niet voldoende voor is. Dus, ik sla dat dan maar even over hier. Ten slotte kan ik ook nadenken voor mezelf, nietwaar?

Ik zeg je: dat er niet zoiets bestaat als een bewustzijn tegenover het leven. Sommige mensen omschrijven zo’n zogenaamd onveranderlijk bewustzijn als Brahman. Dat zijn mensen die zijn gaan navelstaren. Ze beweren gelijk aan Brahman te zijn en de wereld slechts als illusie te omschrijven.

Ik zeg je: de wereld is geen illusie maar je hoeft je er ook niet aan te hechten. Bewustzijn is gelijk aan zijn inhoud. Je bent de wereld die je waarneemt. Er is geen apart zelf. De waarnemer is het waargenomene. Hierin ligt vrede en geen innerlijk conflict van ik-en-mezelf.

Meditatie gaat niet over jezelf waarnemen, want er is geen mezelf. Meditatie gaat over niet-twee zijn, totaal zijn. Meditatie gaat over wakker zijn. Je bent aanwezig zonder je ergens aan te hechten, je bent aanwezig zonder je ergens tegen te verzetten, want er is immers niemand. Bewustzijn is gelijk zijn inhoud.

De oceaan is niet iets aparts van zijn inhoud (ja, dat kan het denken ervan maken maar het is niet de praktijk). Zonder water geen vis.

Het leven omvat alles en niet iets alleen. Het omvat werkelijk alles en niets. Het leven omvat niet enkel liefde maar ook emoties. En het leven maakt geen onderscheid tussen het onsterfelijke en het sterfelijke. Het leven zegt nergens dat de bloem minder belangrijk is dan het bewustzijn.

Waarom zou het filmdoek belangrijker zijn dan zijn inhoud, de film? Of waarom zou de film belangrijker zijn dan het grote filmdoek? Zonder elkaar zijn ze van geen nut, zijn ze van geen enkele waarde.

Heb je ooit hete thee gedronken uit je handen? Het kopje en de hete thee behoren elkaar toe, ook al kan het denken hen scheiden.

De Waarheid gaat over de praktijk en niet over wat jij denkt over de praktijk. Geen positie kan jou echt helpen. Ik verwerp dan ook iedere meditatietechniek wat de Waarheid betreft. Er is geen pad naar de Waarheid. Ook ik als schrijver en spreker kan jou de Waarheid niet geven. Meditatietechnieken zijn slechts speeltjes van leraren en hun leerlingen. En iets voor hulpzoekers en hulpverleners.

Als je werkelijk de Waarheid wil leren kennen in je leven, dan zal je echt volledig dienen te twijfelen aan al je overtuigingen. En zeker dit schrijven (artikel) niet gebruiken als een andere of nieuwe overtuiging.

Onderzoek je leven: de Waarheid werkt. Wees een licht voor jezelf. Vlucht niet voor het leven in een of andere meditatie. Dit moment hier ben jezelf en dat direct zien en begrijpen is meditatie. Gewaarzijn is keuzeloos gewaarzijn en dat ligt voorbij ik-en-mezelf.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#meditatie #Meditatietechnieken #waarheid

Nathan – Wat meditatie niet is

Meditatie gaat niet over ik en het leven of over het leven en ik. Er is geen ik, apart zelf. Als er geen apart zelf is dan ben je vanzelf, de wereld die je waarneemt.

Begrijp dat daarbij geen innerlijk en uiterlijk bestaat. Enkel dat wat je waarneemt. Bij een innerlijk hebben we het over een standpunt, waarnemer, plaats en gebied, centrum en dergelijke. Je bent in de rivier of niet.

Een helikopterview is een trucje van de geest, het denken. Geloven in een denker en het denken, is gespletenheid. Het denken kan zichzelf oneindig opsplitsen en door middel van allerlei stemmen opereren.

Sommige mensen beweren dat ze contact hebben met Jezus of Boeddha of hun overleden moeder etc. Ik zeg niet dat zoiets niet kan, contact hebben met… Maar geloof mij: het zijn hoofdzakelijk stemmen gecreëerd door je eigen denkgeest. Mogelijk uit angst, verlangen of wat dan ook.

Meditatie gaat over dit moment, dat eigenlijk niet echt als moment bestaat, omdat alles in voortdurende beweging en verandering is, nietwaar? Sommige spirituele zoekers en leraren beweren dat echter het bewustzijn het enige onveranderlijke is. En dan… Dan krijg je toch weer iets tegenover iets anders.

‘Bewustzijn waar alles zich in manifesteert.’

Boeddha sprak niet van een schepper. Iets of iemand tegenover het leven, tegenover het bestaan als mens. Hij verwierp het bestaan van atman als innerlijk zelf. Nu kun je de ganse boekenkast over de dharma lezen, bestuderen. En men heeft gezegd, dat daar één leven niet voldoende voor is. Dus, ik sla dat dan maar even over hier. Ten slotte kan ik ook nadenken voor mezelf, nietwaar?

Ik zeg je: dat er niet zoiets bestaat als een bewustzijn tegenover het leven. Sommige mensen omschrijven zo’n zogenaamd onveranderlijk bewustzijn als Brahman. Dat zijn mensen die zijn gaan navelstaren. Ze beweren gelijk aan Brahman te zijn en de wereld slechts als illusie te omschrijven.

Ik zeg je: de wereld is geen illusie maar je hoeft je er ook niet aan te hechten. Bewustzijn is gelijk aan zijn inhoud. Je bent de wereld die je waarneemt. Er is geen apart zelf. De waarnemer is het waargenomene. Hierin ligt vrede en geen innerlijk conflict van ik-en-mezelf.

Meditatie gaat niet over jezelf waarnemen, want er is geen mezelf. Meditatie gaat over niet-twee zijn, totaal zijn. Meditatie gaat over wakker zijn. Je bent aanwezig zonder je ergens aan te hechten, je bent aanwezig zonder je ergens tegen te verzetten, want er is immers niemand. Bewustzijn is gelijk zijn inhoud.

De oceaan is niet iets aparts van zijn inhoud (ja, dat kan het denken ervan maken maar het is niet de praktijk). Zonder water geen vis.

Het leven omvat alles en niet iets alleen. Het omvat werkelijk alles en niets. Het leven omvat niet enkel liefde maar ook emoties. En het leven maakt geen onderscheid tussen het onsterfelijke en het sterfelijke. Het leven zegt nergens dat de bloem minder belangrijk is dan het bewustzijn.

Waarom zou het filmdoek belangrijker zijn dan zijn inhoud, de film? Of waarom zou de film belangrijker zijn dan het grote filmdoek? Zonder elkaar zijn ze van geen nut, zijn ze van geen enkele waarde.

Heb je ooit hete thee gedronken uit je handen? Het kopje en de hete thee behoren elkaar toe, ook al kan het denken hen scheiden.

De Waarheid gaat over de praktijk en niet over wat jij denkt over de praktijk. Geen positie kan jou echt helpen. Ik verwerp dan ook iedere meditatietechniek wat de Waarheid betreft. Er is geen pad naar de Waarheid. Ook ik als schrijver en spreker kan jou de Waarheid niet geven. Meditatietechnieken zijn slechts speeltjes van leraren en hun leerlingen. En iets voor hulpzoekers en hulpverleners.

Als je werkelijk de Waarheid wil leren kennen in je leven, dan zal je echt volledig dienen te twijfelen aan al je overtuigingen. En zeker dit schrijven (artikel) niet gebruiken als een andere of nieuwe overtuiging.

Onderzoek je leven: de Waarheid werkt. Wees een licht voor jezelf. Vlucht niet voor het leven in een of andere meditatie. Dit moment hier ben jezelf en dat direct zien en begrijpen is meditatie. Gewaarzijn is keuzeloos gewaarzijn en dat ligt voorbij ik-en-mezelf.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#meditatie #Meditatietechnieken #waarheid

Een diepgaand onderzoek naar de praktijk van boeddhistische meditatie

Soms krijg je een boek in handen waarvan je denkt: Waarom heb ik dat nog niet eerder gelezen? Dit overkwam mij een paar weken geleden toen ik het boek onder ogen kreeg van Richard Shankman, getiteld The experience of samɑ̄dhi.

Het boek bestaat uit 2 delen. In het 1e deel onderzoekt de schrijver wat er allemaal is geschreven over samādhi in de vroege boeddhistische traditie. In het 2e deel biedt hij de lezer een serie vraaggesprekken met in de Verenigde Staten bekende meditatieleraren, waarin zij hun visie over het beoefenen van samādhi geven.

De Pali Canon

Shankman begint met de beschrijving in de Pali Canon van het moment dat de Boeddha zijn verlossing ervoer. De Boeddha verzonk in de 1e jhāna, vervolgens in de 2e, de 3e en de 4e. Toen voelde hij dat zijn geest was gezuiverd. Hij overdacht het proces van wedergeboorte en begreep dat hij daar vrij van geworden was. Deze beschrijving geeft volgens Shankman aan dat het proces van verzonkenheid een belangrijke rol speelt bij de verlossingsweg.

Na de dood van de Boeddha ontstond er veel discussie en twijfel over wat nu precies jhāna is. Aan deze discussies is nog steeds geen einde gekomen. Het begint al met de vaststelling dat het begrip samādhi ook al voor het boeddhisme bestond en nog steeds ook in andere kringen met een andere betekenis wordt gebruikt. Het betekent in het boeddhisme meestal zoiets als concentratie of verzonkenheid. Shankman omschrijft het als “een geest die kalm en stabiel is en die niet wordt afgeleid” (a mind that is calm and settled without distraction). Er zijn verschillende meningen over hoe diep je verzonkenheid moet zijn. Moet je niet verder gaan dan voorverzonkenheid (acces concentration), of moet je de vier jhāna’s helemaal doorlopen? De leraren de methode van het inzicht of vipassana voorop stellen neigen tot het eerste, anderen vinden echter dat een diepe verzonkenheid onmisbaar is voor fundamenteel inzicht.

Shankman wijst erop dat het onderricht van de Boeddha zich aanpaste aan het publiek en dat er misschien niet zoiets is als een enkele onfeilbare methode waar iedereen zich aan moet houden. Uiteindelijk heeft de Boeddha ook beklemtoond dat iedereen van zijn eigen ervaring moet leren. Deze flexibiliteit is in de latere commentaren verloren gegaan. Volgens mij heeft de competitie tussen verschillende stromingen hier een belangrijke rol bij gespeeld.

Meditatie

De schrijver onderscheidt drie soorten meditatie in de Pali Canon. Er zijn methoden die bedoeld zijn om je tot rust te brengen, methoden om je tot inzicht te brengen en methoden welke beide tegelijk stimuleren. Het is volgens hem niet nodig om je bij een enkele methode of soort te houden, je kunt wisselen al naar gelang je behoefte.

Nadat de Boeddha was overleden, hebben zijn leerlingen geprobeerd de leer vast te leggen door zijn uitspraken uit het hoofd te leren en te analyseren. Dit laatste gaf aanleiding tot het ontstaan van commentaren en van de systematisering die de abhidhamma, de overkoepelende leer, werd genoemd. Negenhonderd jaar na het overlijden van de Boeddha schreef de monnik Boeddhagosha een belangrijke samenvatting van de leer, de Vishoeddhimagga, het Zuiveringspad.

Wat is dan die samādhi, die enkelvoudige gerichtheid van de aandacht zonder afleiding? Sommigen menen dat de geest dan helemaal vrij moet zijn van denkbewegingen, anderen houden vol dat er wel gedachten rondspelen, maar dat je het meditatieonderwerp nooit uit het oog verliest. Bovendien worden er verschillende voordelen van verzonkenheid genoemd. Je voelt je er erg prettig bij en het is gezond, je kunt een heldere geest krijgen door ervaring van een innerlijk licht, je begrijpt de aard van de werkelijkheid (de drie kenmerken: vergankelijkheid, anonimiteit en onbevredigendheid) en je raakt alle gehechtheid aan de wereld kwijt, zodat je verlost wordt van de dwang van het bestaan. De verzonkenheid van de vier jhāna’s vormen daarbij het middel om de drie laatstgenoemde resultaten te verkrijgen.

Oppassen

Door de vervoering (rapture) en de verrukking die je in de 1e jhāna ervaart, neemt je behoefte aan wereldse genoegens af. Hier zit tegelijk het gevaar dat je je eraan gaat hechten en daardoor vast blijft zitten. Er is daarnaast ook nog het gevaar dat je jezelf bijzonder gaat vinden, omdat je zo lekker rustig zit. Daardoor trek je jezelf juist weer dieper de wereld in waar je juist afstand van moet nemen.

De Boeddha heeft het daarom over sammā samādhi, de juiste verzonkenheid. Deze is een onverdeelde aandacht die is aangevuld met satipattana, oplettendheid of opmerkzaamheid. Shankman benadrukt dat de gevaren van jhāna voor de Boeddha geen reden waren om deze af te raden. De juiste verzonkenheid laat je de dingen zien zoals ze zijn, namelijk niet meer dan verschijnselen. Shankman laat ook zien dat de jhāna’s inbegrepen zijn in de zeven verlossingsfactoren (sambojjhanga’s) en de vijf obstakels (gehechtheid aan aangename zintuiglijke prikkels, kwaadwilligheid, luiheid, rusteloosheid en twijfel).

Volgens Shankman wordt de beoefening van ademhalingsmeditatie in de Canon in vier stappen onderverdeeld. Eerst gaat de aandacht naar de adem op zich, dan naar de adem als verschijnsel, dan naar het ademende lichaam, dat ten slotte verstild wordt (zie Majjhima Nikāya 44.14, Saṁyutta Nikāya 41.6). Een ander fragment in de Majjhima Nikāya (125.22-25) raadt aan om het lichaam als lichaam, de gevoelens als gevoelens, de gedachten als gedachten en de verschijnselen (dhamma’s) als verschijnselen te ervaren of beschouwen. Het gaat er dus om je van deze zaken bewust te zijn en ze daarbij tegelijk los te laten. Dit komt terug in de Ānāpānasati soetta waar de instructie in vier viertallen wordt aangeboden. Eerst merk je de korte adem op als kort, dan de lange adem als lang, vervolgens het lichaam als lichaam en ten slotte verstil je de lichaamservaring door je je er loslatend van bewust te zijn. Het tweede viertal bestaat uit het bewust ervaren van vervoering, van verrukking, van mentale verschijnselen en het verstillen ervan. Het derde viertal is het ervaren van de geest, het verblijden ervan, het concentreren ervan en het verlossen. Het laatste bestaat uit het overdenken van vergankelijkheid van de werkelijkheid, van onthechtheid, van het opgehouden zijn en van het loslaten ervan.

Shankman geeft vervolgens een uitgebreide beschrijving van de plaatsen in de Canon waarin de jhāna’s en de vormloze staten worden uitgelegd en beschreven. Hierbij worden vele onduidelijkheden opgeklaard, alhoewel ze natuurlijk niet uit het hoofd moeten worden geleerd, maar in de ervaring ervan zelf moeten worden herkend.

Vishoeddhimagga

De Vishoeddhimagga heeft een hele grote invloed uitgeoefend op de manier waarop de boeddhistische verlossingsweg werd opgevat. Vooral de zogenaamde Birmese methode van Mahasi Sayadaw is hierop gebaseerd. Volgens Boeddhagosha bestaat de verlossingsweg uit zeven stappen van zuivering: van deugden, van de geest, van zienswijze, van het overwinnen van twijfel, van onderscheidingsvermogen en van inzicht. De Vishoeddhimagga is volgens Shankman erg duidelijk, gedetailleerd en praktisch. Ik verdenk zelf Boeddhagosha ervan een beetje naar het Aspergersyndroom te neigen.

Het boek maakt een strikte scheiding tussen meditatie van het verstillen, shamata en inzichtsmeditatie, vipassana. De laatste maakt gebruik van momenten van verzonkenheid, waarin even de staat van voorverzonkenheid wordt bereikt. Inzicht kan volgens het boek niet tijdens een jhāna worden bereikt, omdat de geest dan onbeweeglijk is. De staat van verzonkenheid toont zich door de drie tekens van verzonkenheid (nimittas). Eerst wordt het meditatieobject onbeweeglijk, dan komt er een beeld van het object in de vorm van een kleur of licht en ten slotte wordt dit stabiel en duidelijk.

Wat wel opvalt is dat hier de meditatie op de kasina’s, de visuele symbolen van de vijf elementen vrij uitgebreid worden beschreven terwijl ze in de Pali Canon nauwelijks voorkomen. Shankman geeft verder een nauwkeurige samenvatting van het deel van de Vishoeddhimagga dat over de jhāna’s gaat, compleet met tabellen.

Het is duidelijk dat er verschillende opvattingen zijn over verzonkenheid. De Pali Canon is niet overal even duidelijk, misschien omdat sommige details werden overgelaten aan de persoonlijke instructie. Het is ook waarschijnlijk dat sommige passages er later zijn ingevoegd, omdat men dat nodig vond. Er is bijvoorbeeld onenigheid over de vraag of je je tijdens een jhāna nog wel van je lichaam bewust bent. Dit is ook het geval met de vraag of er tijdens een jhāna nog gedachten op de achtergrond zijn. Het is bovendien niet zeker of de weg van inzicht en die van verzonkenheid wel zo van elkaar zijn te scheiden, zoals de Boeddhagosha beweert. Shankman bespreekt deze problemen met veel verwijzingen naar de woorden van de Boeddha. Hij geeft ook een duidelijk overzicht van de verschillen tussen de Pali Canon en de Vishoeddhimagga.

De praktijk

Na al die verschillen in de teksten is het goed om ook de ervaring erbij te betrekken. Shankman ondervraagt Jack Kornfield, Ajaan Thănissaro, Sharon Salzberg, Bhante Gunaratana, Christine Feldman, Leigh Brasington, Ajahn Brahmavam̥so en Pa Auk Sayadaw.

Over het algemeen zijn de ondervraagden het met elkaar eens dat de Vishoedhimagga een andere methode presenteert dan de Pali Canon. De Abhidhamma wijkt volgens de meesten al behoorlijk af van de soetta’s en de Vishoeddhimaga gaat daarin nog een stapje verder. Er wordt daar sterker de nadruk gelegd op de staat van jhāna dat daar bovendien echt diepe verzonkenheid is gaan betekenen. De scheiding tussen een weg van alleen inzicht en alleen verzonkenheid is bovendien nergens in de Pali Canon te vinden. De door Boeddhagosha aanbevolen meditatie op kasina’s (symbolen van de vijf elementen) wordt alleen een enkele keer terloops in de soetta’s genoemd. In de Pali Canon betekent jhāna trouwens nog gewoon meditatie.

Alle meditatieleraren betonen zich flexibel in hun aanpak. Ze passen hun adviezen en onderricht aan aan de behoeften van de leerlingen en aan de situatie. Elke vorm van een dogmatische handleiding wordt afgewezen, want het gaat om de resultaten deze kunnen op verschillende manieren worden behaald.

De Pali Canon laat daarnaast op sommige punten ruimte voor verschillende interpretaties. Zo is er verschil van mening over de vraag of de vier viertallen in de Ānāpānasati soetta vier aparte methodes zijn of achter elkaar moeten worden beoefend. Sommigen zijn ook niet gelukkig met de standaardvertalingen van sommige woorden. Zo spreekt Ajahn Brahmavam̥so liever van “aandachtige stilte” dan van “samādhi”.

Het boek bevat al met al een schat van nuttige informatie voor de praktiserende boeddhist. Het geeft ook een goed inzicht in de staat van het huidige boeddhistische onderricht over het vroege boeddhisme. Overigens worden de verschillen tussen het vroege boeddhisme en de latere stromingen in het algemeen schromelijk overdreven. Shankman schrijft duidelijk en goed leesbaar, en de vraaggesprekken vormen een welkome aanvulling op de uitleg van de teksten. Het boek zou in geen enkele bibliotheek van een praktiserend boeddhist mogen ontbreken.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#aanpassenAanPubliek #AjaanThănissaro #AjahnBrahmavamso #Aspergersyndroom #BhanteGunaratana #Boeddhagosha #ChristineFeldman #concentratieOfVerzonkenheid #deVishoeddhimagga #hetVerstillen #hetZuiveringspad #JackKornfield #jhana #LeighBrasington #MahasiSayadaw #meditatie #PaAukSayadaw #rapture #RichardShankman #rust #sammāSamādhi #shamataEnInzichtsmeditatie #SharonSalzberg #TheExperienceOfSamɑDhi #Vipassana #Vishoeddhimagga

Een diepgaand onderzoek naar de praktijk van boeddhistische meditatie

Soms krijg je een boek in handen waarvan je denkt: Waarom heb ik dat nog niet eerder gelezen? Dit overkwam mij een paar weken geleden toen ik het boek onder ogen kreeg van Richard Shankman, getiteld The experience of samɑ̄dhi.

Het boek bestaat uit 2 delen. In het 1e deel onderzoekt de schrijver wat er allemaal is geschreven over samādhi in de vroege boeddhistische traditie. In het 2e deel biedt hij de lezer een serie vraaggesprekken met in de Verenigde Staten bekende meditatieleraren, waarin zij hun visie over het beoefenen van samādhi geven.

De Pali Canon

Shankman begint met de beschrijving in de Pali Canon van het moment dat de Boeddha zijn verlossing ervoer. De Boeddha verzonk in de 1e jhāna, vervolgens in de 2e, de 3e en de 4e. Toen voelde hij dat zijn geest was gezuiverd. Hij overdacht het proces van wedergeboorte en begreep dat hij daar vrij van geworden was. Deze beschrijving geeft volgens Shankman aan dat het proces van verzonkenheid een belangrijke rol speelt bij de verlossingsweg.

Na de dood van de Boeddha ontstond er veel discussie en twijfel over wat nu precies jhāna is. Aan deze discussies is nog steeds geen einde gekomen. Het begint al met de vaststelling dat het begrip samādhi ook al voor het boeddhisme bestond en nog steeds ook in andere kringen met een andere betekenis wordt gebruikt. Het betekent in het boeddhisme meestal zoiets als concentratie of verzonkenheid. Shankman omschrijft het als “een geest die kalm en stabiel is en die niet wordt afgeleid” (a mind that is calm and settled without distraction). Er zijn verschillende meningen over hoe diep je verzonkenheid moet zijn. Moet je niet verder gaan dan voorverzonkenheid (acces concentration), of moet je de vier jhāna’s helemaal doorlopen? De leraren de methode van het inzicht of vipassana voorop stellen neigen tot het eerste, anderen vinden echter dat een diepe verzonkenheid onmisbaar is voor fundamenteel inzicht.

Shankman wijst erop dat het onderricht van de Boeddha zich aanpaste aan het publiek en dat er misschien niet zoiets is als een enkele onfeilbare methode waar iedereen zich aan moet houden. Uiteindelijk heeft de Boeddha ook beklemtoond dat iedereen van zijn eigen ervaring moet leren. Deze flexibiliteit is in de latere commentaren verloren gegaan. Volgens mij heeft de competitie tussen verschillende stromingen hier een belangrijke rol bij gespeeld.

Meditatie

De schrijver onderscheidt drie soorten meditatie in de Pali Canon. Er zijn methoden die bedoeld zijn om je tot rust te brengen, methoden om je tot inzicht te brengen en methoden welke beide tegelijk stimuleren. Het is volgens hem niet nodig om je bij een enkele methode of soort te houden, je kunt wisselen al naar gelang je behoefte.

Nadat de Boeddha was overleden, hebben zijn leerlingen geprobeerd de leer vast te leggen door zijn uitspraken uit het hoofd te leren en te analyseren. Dit laatste gaf aanleiding tot het ontstaan van commentaren en van de systematisering die de abhidhamma, de overkoepelende leer, werd genoemd. Negenhonderd jaar na het overlijden van de Boeddha schreef de monnik Boeddhagosha een belangrijke samenvatting van de leer, de Vishoeddhimagga, het Zuiveringspad.

Wat is dan die samādhi, die enkelvoudige gerichtheid van de aandacht zonder afleiding? Sommigen menen dat de geest dan helemaal vrij moet zijn van denkbewegingen, anderen houden vol dat er wel gedachten rondspelen, maar dat je het meditatieonderwerp nooit uit het oog verliest. Bovendien worden er verschillende voordelen van verzonkenheid genoemd. Je voelt je er erg prettig bij en het is gezond, je kunt een heldere geest krijgen door ervaring van een innerlijk licht, je begrijpt de aard van de werkelijkheid (de drie kenmerken: vergankelijkheid, anonimiteit en onbevredigendheid) en je raakt alle gehechtheid aan de wereld kwijt, zodat je verlost wordt van de dwang van het bestaan. De verzonkenheid van de vier jhāna’s vormen daarbij het middel om de drie laatstgenoemde resultaten te verkrijgen.

Oppassen

Door de vervoering (rapture) en de verrukking die je in de 1e jhāna ervaart, neemt je behoefte aan wereldse genoegens af. Hier zit tegelijk het gevaar dat je je eraan gaat hechten en daardoor vast blijft zitten. Er is daarnaast ook nog het gevaar dat je jezelf bijzonder gaat vinden, omdat je zo lekker rustig zit. Daardoor trek je jezelf juist weer dieper de wereld in waar je juist afstand van moet nemen.

De Boeddha heeft het daarom over sammā samādhi, de juiste verzonkenheid. Deze is een onverdeelde aandacht die is aangevuld met satipattana, oplettendheid of opmerkzaamheid. Shankman benadrukt dat de gevaren van jhāna voor de Boeddha geen reden waren om deze af te raden. De juiste verzonkenheid laat je de dingen zien zoals ze zijn, namelijk niet meer dan verschijnselen. Shankman laat ook zien dat de jhāna’s inbegrepen zijn in de zeven verlossingsfactoren (sambojjhanga’s) en de vijf obstakels (gehechtheid aan aangename zintuiglijke prikkels, kwaadwilligheid, luiheid, rusteloosheid en twijfel).

Volgens Shankman wordt de beoefening van ademhalingsmeditatie in de Canon in vier stappen onderverdeeld. Eerst gaat de aandacht naar de adem op zich, dan naar de adem als verschijnsel, dan naar het ademende lichaam, dat ten slotte verstild wordt (zie Majjhima Nikāya 44.14, Saṁyutta Nikāya 41.6). Een ander fragment in de Majjhima Nikāya (125.22-25) raadt aan om het lichaam als lichaam, de gevoelens als gevoelens, de gedachten als gedachten en de verschijnselen (dhamma’s) als verschijnselen te ervaren of beschouwen. Het gaat er dus om je van deze zaken bewust te zijn en ze daarbij tegelijk los te laten. Dit komt terug in de Ānāpānasati soetta waar de instructie in vier viertallen wordt aangeboden. Eerst merk je de korte adem op als kort, dan de lange adem als lang, vervolgens het lichaam als lichaam en ten slotte verstil je de lichaamservaring door je je er loslatend van bewust te zijn. Het tweede viertal bestaat uit het bewust ervaren van vervoering, van verrukking, van mentale verschijnselen en het verstillen ervan. Het derde viertal is het ervaren van de geest, het verblijden ervan, het concentreren ervan en het verlossen. Het laatste bestaat uit het overdenken van vergankelijkheid van de werkelijkheid, van onthechtheid, van het opgehouden zijn en van het loslaten ervan.

Shankman geeft vervolgens een uitgebreide beschrijving van de plaatsen in de Canon waarin de jhāna’s en de vormloze staten worden uitgelegd en beschreven. Hierbij worden vele onduidelijkheden opgeklaard, alhoewel ze natuurlijk niet uit het hoofd moeten worden geleerd, maar in de ervaring ervan zelf moeten worden herkend.

Vishoeddhimagga

De Vishoeddhimagga heeft een hele grote invloed uitgeoefend op de manier waarop de boeddhistische verlossingsweg werd opgevat. Vooral de zogenaamde Birmese methode van Mahasi Sayadaw is hierop gebaseerd. Volgens Boeddhagosha bestaat de verlossingsweg uit zeven stappen van zuivering: van deugden, van de geest, van zienswijze, van het overwinnen van twijfel, van onderscheidingsvermogen en van inzicht. De Vishoeddhimagga is volgens Shankman erg duidelijk, gedetailleerd en praktisch. Ik verdenk zelf Boeddhagosha ervan een beetje naar het Aspergersyndroom te neigen.

Het boek maakt een strikte scheiding tussen meditatie van het verstillen, shamata en inzichtsmeditatie, vipassana. De laatste maakt gebruik van momenten van verzonkenheid, waarin even de staat van voorverzonkenheid wordt bereikt. Inzicht kan volgens het boek niet tijdens een jhāna worden bereikt, omdat de geest dan onbeweeglijk is. De staat van verzonkenheid toont zich door de drie tekens van verzonkenheid (nimittas). Eerst wordt het meditatieobject onbeweeglijk, dan komt er een beeld van het object in de vorm van een kleur of licht en ten slotte wordt dit stabiel en duidelijk.

Wat wel opvalt is dat hier de meditatie op de kasina’s, de visuele symbolen van de vijf elementen vrij uitgebreid worden beschreven terwijl ze in de Pali Canon nauwelijks voorkomen. Shankman geeft verder een nauwkeurige samenvatting van het deel van de Vishoeddhimagga dat over de jhāna’s gaat, compleet met tabellen.

Het is duidelijk dat er verschillende opvattingen zijn over verzonkenheid. De Pali Canon is niet overal even duidelijk, misschien omdat sommige details werden overgelaten aan de persoonlijke instructie. Het is ook waarschijnlijk dat sommige passages er later zijn ingevoegd, omdat men dat nodig vond. Er is bijvoorbeeld onenigheid over de vraag of je je tijdens een jhāna nog wel van je lichaam bewust bent. Dit is ook het geval met de vraag of er tijdens een jhāna nog gedachten op de achtergrond zijn. Het is bovendien niet zeker of de weg van inzicht en die van verzonkenheid wel zo van elkaar zijn te scheiden, zoals de Boeddhagosha beweert. Shankman bespreekt deze problemen met veel verwijzingen naar de woorden van de Boeddha. Hij geeft ook een duidelijk overzicht van de verschillen tussen de Pali Canon en de Vishoeddhimagga.

De praktijk

Na al die verschillen in de teksten is het goed om ook de ervaring erbij te betrekken. Shankman ondervraagt Jack Kornfield, Ajaan Thănissaro, Sharon Salzberg, Bhante Gunaratana, Christine Feldman, Leigh Brasington, Ajahn Brahmavam̥so en Pa Auk Sayadaw.

Over het algemeen zijn de ondervraagden het met elkaar eens dat de Vishoedhimagga een andere methode presenteert dan de Pali Canon. De Abhidhamma wijkt volgens de meesten al behoorlijk af van de soetta’s en de Vishoeddhimaga gaat daarin nog een stapje verder. Er wordt daar sterker de nadruk gelegd op de staat van jhāna dat daar bovendien echt diepe verzonkenheid is gaan betekenen. De scheiding tussen een weg van alleen inzicht en alleen verzonkenheid is bovendien nergens in de Pali Canon te vinden. De door Boeddhagosha aanbevolen meditatie op kasina’s (symbolen van de vijf elementen) wordt alleen een enkele keer terloops in de soetta’s genoemd. In de Pali Canon betekent jhāna trouwens nog gewoon meditatie.

Alle meditatieleraren betonen zich flexibel in hun aanpak. Ze passen hun adviezen en onderricht aan aan de behoeften van de leerlingen en aan de situatie. Elke vorm van een dogmatische handleiding wordt afgewezen, want het gaat om de resultaten deze kunnen op verschillende manieren worden behaald.

De Pali Canon laat daarnaast op sommige punten ruimte voor verschillende interpretaties. Zo is er verschil van mening over de vraag of de vier viertallen in de Ānāpānasati soetta vier aparte methodes zijn of achter elkaar moeten worden beoefend. Sommigen zijn ook niet gelukkig met de standaardvertalingen van sommige woorden. Zo spreekt Ajahn Brahmavam̥so liever van “aandachtige stilte” dan van “samādhi”.

Het boek bevat al met al een schat van nuttige informatie voor de praktiserende boeddhist. Het geeft ook een goed inzicht in de staat van het huidige boeddhistische onderricht over het vroege boeddhisme. Overigens worden de verschillen tussen het vroege boeddhisme en de latere stromingen in het algemeen schromelijk overdreven. Shankman schrijft duidelijk en goed leesbaar, en de vraaggesprekken vormen een welkome aanvulling op de uitleg van de teksten. Het boek zou in geen enkele bibliotheek van een praktiserend boeddhist mogen ontbreken.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#aanpassenAanPubliek #AjaanThănissaro #AjahnBrahmavamso #Aspergersyndroom #BhanteGunaratana #Boeddhagosha #ChristineFeldman #concentratieOfVerzonkenheid #deVishoeddhimagga #hetVerstillen #hetZuiveringspad #JackKornfield #jhana #LeighBrasington #MahasiSayadaw #meditatie #PaAukSayadaw #rapture #RichardShankman #rust #sammāSamādhi #shamataEnInzichtsmeditatie #SharonSalzberg #TheExperienceOfSamɑDhi #Vipassana #Vishoeddhimagga

Ardan – Stoffig kussentje…

Deze cartoon werd op 31 januari 2016 eerder in het BD geplaatst. Ardan verliet op 9 augustus vorig jaar dit leven. Wij missen hem.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#ardan #meditatie #stoffig #Timmer

Ardan – Stoffig kussentje…

Deze cartoon werd op 31 januari 2016 eerder in het BD geplaatst. Ardan verliet op 9 augustus vorig jaar dit leven. Wij missen hem.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#ardan #meditatie #stoffig #Timmer

Marc – De onzin van intensief mediteren

Vele mensen zeggen dat mediteren vooral je hoofd leegmaken is, wat een onzin. Je hoofd trachten leeg te maken tijdens meditatie is als een tuin waarin je obsessief harkt en te kijkt naar elk plantje (gedachte) dat aarzelend de kop opsteekt waarna je het kordaat wiedt. Het resultaat is dat je tuin (hoofd) verandert in een dorre woestijn waar niets groeit en desolaat verlaten is een plaats die de energie uit je zuigt in je obsessieve poging elk plantje dat je nog maar ziet verschijnen de nek om te draaien, nutteloze inspanningen.

Laat plantjes groeien, bekijk ze en ga verder naar het volgende plantje dat verschijnt, oordeel niet maar verwonder je over je eigen bloeiende tuin. In het boeddhisme zegt men dikwijls dat je opkomende gedachten zijn zoals een aapje dat rond springt in een boom. Hoe meer je achter het aapje jaagt om hem stil te laten zitten hoe meer hij rent en springt van tak tot tak. Laat het aapje het aapje zijn en zijn ding doen, hij gaat vanzelf zitten … door …niets te doen. Door er achter te jagen kweek je alleen maar frustratie bij jezelf en moedeloosheid omdat de veelgeroemde meditatie je niet brengt wat je wil …verwachtingen. Tot spijt van wie benijdt en ondanks alle meesters en specialisten met elk hun eigen techniekje, verwachtingen werken niet en inspannend concentreren ook niet.

Mediteren is niet iets doen, maar net ‘niets‘ doen. Je gedachten zijn wie je bent, hoe je denkt, wil je ze veranderen, laat ze voorbijkomen, bekijk ze gerust oordeelloos en ga er in het dagelijkse leven mee aan de slaag. Meditatie lost niets op, het reikt je wel oplossingen aan maar oplossen doe jezelf. Alle andere manieren zijn voor de meesten van ons als leek nutteloos en laat ik over aan yogi’s, goeroes en andere meer onderlegde mensen als ik.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#MarcHoremans #meditatie #oplossingen #springendAapje
#MarcHoremans #meditatie #oplossingen #springendAapje

Marc – De onzin van intensief mediteren

Vele mensen zeggen dat mediteren vooral je hoofd leegmaken is, wat een onzin. Je hoofd trachten leeg te maken tijdens meditatie is als een tuin waarin je obsessief harkt en te kijkt naar elk plantje (gedachte) dat aarzelend de kop opsteekt waarna je het kordaat wiedt. Het resultaat is dat je tuin (hoofd) verandert in een dorre woestijn waar niets groeit en desolaat verlaten is een plaats die de energie uit je zuigt in je obsessieve poging elk plantje dat je nog maar ziet verschijnen de nek om te draaien, nutteloze inspanningen.

Laat plantjes groeien, bekijk ze en ga verder naar het volgende plantje dat verschijnt, oordeel niet maar verwonder je over je eigen bloeiende tuin. In het boeddhisme zegt men dikwijls dat je opkomende gedachten zijn zoals een aapje dat rond springt in een boom. Hoe meer je achter het aapje jaagt om hem stil te laten zitten hoe meer hij rent en springt van tak tot tak. Laat het aapje het aapje zijn en zijn ding doen, hij gaat vanzelf zitten … door …niets te doen. Door er achter te jagen kweek je alleen maar frustratie bij jezelf en moedeloosheid omdat de veelgeroemde meditatie je niet brengt wat je wil …verwachtingen. Tot spijt van wie benijdt en ondanks alle meesters en specialisten met elk hun eigen techniekje, verwachtingen werken niet en inspannend concentreren ook niet.

Mediteren is niet iets doen, maar net ‘niets‘ doen. Je gedachten zijn wie je bent, hoe je denkt, wil je ze veranderen, laat ze voorbijkomen, bekijk ze gerust oordeelloos en ga er in het dagelijkse leven mee aan de slaag. Meditatie lost niets op, het reikt je wel oplossingen aan maar oplossen doe jezelf. Alle andere manieren zijn voor de meesten van ons als leek nutteloos en laat ik over aan yogi’s, goeroes en andere meer onderlegde mensen als ik.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#MarcHoremans #meditatie #oplossingen #springendAapje
#MarcHoremans #meditatie #oplossingen #springendAapje

Op zaterdag 15 februari is er een open meditatie in het Rigpa centrum, Aweg 18, Groningen. Van 10.30 - 12.30 uur. Wanneer je 1 uur wilt komen dan is de wissel om 11.30 uur.
Van harte welkom!
#meditatie #boeddhisme #rigpa

Merk je dat je vast zit in patronen? Dat het niet lekker loopt? Integratieve ademtherapie kan je hierbij enorm helpen. Het kan je helderheid geven en je ondersteunen bij uitdagingen in het leven, vertrouwder maken met alle complexe gevoelens en je zo veiliger voelen bij jezelf.
Wij ondersteunen je graag! Meer info: www.breatheandwonder.com

#ademwerk #verbondenadem #breathwork #breathe #adem #ademtherapie #stress #stressvrij #meditatie #meditation #ademhaling #angst #breath #connectedbreathing

Merk je dat je vast zit in patronen? Dat het niet lekker loopt? Integratieve ademtherapie kan je hierbij enorm helpen. Het kan je helderheid geven en je ondersteunen bij uitdagingen in het leven, vertrouwder maken met alle complexe gevoelens en je zo veiliger voelen bij jezelf.
Wij ondersteunen je graag! Meer info: www.breatheandwonder.com

#ademwerk #verbondenadem #breathwork #breathe #adem #ademtherapie #stress #stressvrij #meditatie #meditation #ademhaling #angst #breath #connectedbreathing

Merk je dat je vast zit in patronen? Dat het niet lekker loopt? Integratieve ademtherapie kan je hierbij enorm helpen. Het kan je helderheid geven en je ondersteunen bij uitdagingen in het leven, vertrouwder maken met alle complexe gevoelens en je zo veiliger voelen bij jezelf.
Wij ondersteunen je graag! Meer info: www.breatheandwonder.com

#ademwerk #verbondenadem #breathwork #breathe #adem #ademtherapie #stress #stressvrij #meditatie #meditation #ademhaling #angst #breath #connectedbreathing

Merk je dat je vast zit in patronen? Dat het niet lekker loopt? Integratieve ademtherapie kan je hierbij enorm helpen. Het kan je helderheid geven en je ondersteunen bij uitdagingen in het leven, vertrouwder maken met alle complexe gevoelens en je zo veiliger voelen bij jezelf.
Wij ondersteunen je graag! Meer info: www.breatheandwonder.com

#ademwerk #verbondenadem #breathwork #breathe #adem #ademtherapie #stress #stressvrij #meditatie #meditation #ademhaling #angst #breath #connectedbreathing

Wedergeboorte – gewoon een feit?

In de laatste weken van 2024 herplaatsten we in het BD teksten van auteurs die een bijzondere kijk werpen op (onderdelen van) het boeddhisme. En dat herhalen we in de eerste weken van 2025. Hieronder een tekst van Erik Hoogcarspel. Jan de Breet en Rob Janssen zijn helaas overleden.

Het vraagstuk van wedergeboorte is al vaak besproken. Buitenstaanders, maar ook veel boeddhisten beschouwen het onderwerp als een van de kernthema’s van de boeddhistische leer. In de Pali-Canon, zoals die in het Nederlands is vertaald door Jan de Breet en Rob Janssen, vindt de lezer veel verwijzingen naar wedergeboorte en karma. Er lijkt geen probleem van wedergeboorte te bestaan, het is gewoon een feit.

Toch vindt de leer van wedergeboorte steeds meer weerstand en sommige boeddhisten wijzen de mogelijkheid zelfs resoluut van de hand. Ik koester niet de illusie iets nieuws toe te voegen aan de discussie, maar probeer deze beter te begrijpen. Ik ben van mening dat de leer van wedergeboorte ons dwingt tot een keuze. Welk soort boeddhisme willen we en wat voor boeddhist willen we zijn? Maar het is een keuze die we voor onszelf moeten maken en de keuze van anderen moeten we respecteren. Als eerbetoon aan de recent overleden psycholoog, boeddholoog en Pali vertaler Rob Janssen neem ik zijn lezing over wedergeboorte voor de Vrienden van het Boeddhisme als leidraad.

De klassieke opvatting

In zijn voordracht somt Rob Janssen de feiten nog eens helder op. Hij wijst onder andere op het vierde sutta van de Majjhima-nikāya, de Bhayabheravasutta (Rede over angst en vrees – MN I, blz. 103 -109). De sutta verhaalt hoe de Boeddha aan een brahmaan vertelt hoe hij het ontwaken bereikte. Na de vierde trap van concentratie te hebben bereikt, richtte de Boeddha zijn geest ‘op de kennis die bestaat uit de herinnering van de vroegere verblijfplaatsen’. Hij herinnert zich dan in het eerste deel van de nacht in detail 100.000 vorige levens. Vervolgens, in het tweede deel van de nacht, schouwt hij 100.000 levens en wedergeboorten van andere wezens, ook tot in detail. Ten slotte, in het derde deel van de nacht, beseft hij dat hij volledig verlost is en niet meer wordt wedergeboren. Janssen voert dit verhaal op als overtuigend bewijs, maar is er iets merkwaardigs aan dit verhaal, eigenlijk zijn het er vier.

Ten eerste staat hier het schouwen van de eigen vorige levens en die van andere wezens op de plaats waar elders de vier meditaties op mededogen, mede verheugen en gelijkmoedigheid worden genoemd. Dit zijn drie van de vier vormloze concentraties (arūpa-samāpattis, niet-boeddhistische meditatiemethodes die in het Mahāgovinda Sutta het boeddhisme worden ingeloodst, zie DN blz. 443). Ze worden onder andere in het Aṭṭhakanāgara Sutta (MN II blz. 32 – 46) en het Tevijja Sutta (DN blz. 249) genoemd, in de laatste zelfs zonder de vier trappen van concentratie. De volgorde van de meditaties is merkwaardig, de Boeddha is op het moment van zijn herinnering van vorige levens de tweede trap van concentratie ver voorbij. In deze trap verdwijnt de mogelijkheid tot nadenken en overwegen. In de herinneringen aan vroegere levens komen die gedachten en overwegingen echter blijkbaar weer plotseling in volle glorie terug.

Ten tweede is het verhaal op praktische gronden totaal ongeloofwaardig. Stel dat de nacht negen uur duurt, dan zijn er 3 perioden van elk 180 minuten. Als je in 180 minuten (10.800 seconden) 100.000 levens wilt herinneren, heb je ongeveer één tiende seconde voor elk leven. Het is onmogelijk om je in zo’n korte tijd te herinneren: ‘Op die plaats heette ik zo en zo, hoorde ik tot die en die familie, was ik van die en die stand, voedde ik me zo en zo, ervoer ik dat en dat ongeluk, werd ik zo en zo oud’ (MN I blz. 107).

Ten derde wordt helemaal niet duidelijk gemaakt wat de zin is van deze exercitie. Er komt nergens anders in de Pali-Canon een dergelijke passage voor en nergens wordt er ook gezinspeeld op mogelijke heilzame gevolgen van het zich herinneren van vorige levens. Bovendien zijn er geen verslagen van arhats hierover.

Ten vierde verwachten demografen dat de wereldbevolking zal groeien tot 11 miljard zielen. Als er geen zielen worden bijgemaakt, moeten deze er dus al vanaf het begin der tijden bestaan. Volgens de boeddhistische leer is er zelfs geen begin aan het leven. Dit is natuurlijk ook een Vedisch dogma dat strijdig is met de wetenschap. Ten tijde van de Ontwaakte bedroeg de wereldbevolking ongeveer 100 miljoen, er waren toen dus (11.000 – 100 =) 10.900 miljoen zielen die niet in een menselijk lichaam leefden. De kans om als mens geboren te worden was daarom 1 op 109. De gemiddelde leeftijd van een mens is ongeveer 40 jaar, je moest dus 4.036 jaar wachten op je volgende menselijke geboorte. Dit betekent dat de Boeddha zich levens kon herinneren van 403.600.000 jaar geleden. De oudste fossielen van menselijk leven zijn gevonden in Ethiopië en dateren van 2.8 miljoen jaren geleden.

Als de Boeddha alleen als mens is wedergeboren, er worden namelijk in het sutta geen geboorten als dier genoemd, dan is dat op zijn hoogst 700 (=2.800.000 / 4,036) keer gebeurd. Zelfs als de Boeddha telkens kon ‘voorpiepen’ bij zijn geboorte, dan nog moet zijn eerste geboorte 4 miljoen jaar geleden hebben plaatsgevonden. Dit is ruim 1 miljoen jaar voordat de eerste mens verscheen op aarde. De getallen kloppen dus niet en de latere toevoeging van de vele hemelen en hellen die we in het Tibetaanse model van de vijf of zes rijken aantreffen, maken de afwijkingen alleen maar groter.

Nu zou je kunnen beweren dat al dit rekenwerk wat flauw is en dat het gaat om de bedoeling. Die getallen zijn misschien niet letterlijk zo bedoeld, maar een soort retorische overdrijving. Het probleem is in dat geval dat die bedoeling niet duidelijk wordt gemaakt en dat er wel degelijk gesuggereerd wordt dat de Boeddha dit echt allemaal letterlijk zo heeft gezegd. Als vaststaat dat het verhaal niet letterlijk waar kan zijn, dan is de vraag wat er dan wel van waar is. Het heeft er namelijk alle schijn van dat het verzonnen is door een brahmaan die de Boeddha erg graag als een aanhanger van de Vedische leer van karma en wedergeboorte wilde afschilderen. De toevoeging dat de Boeddha zich herinnerde tot welke familie hij behoorde (in het Pāli staat ‘gotto’, dat is ‘gotra’, oftewel ‘clan’) herinnert aan de Vedische obsessie met het kastenstelsel. Er zijn verschillende plaatsen van soortgelijke Vedische vervuiling aan te wijzen in de Pali Canon van soortgelijke. Als we nu gedwongen worden aan te nemen dat er met deze tekst is geknoeid, dan kunnen we er niet omheen aan te nemen dat dit met meerdere sutta’s het geval zou kunnen zijn, wat trouwens door specialisten op taalkundige gronden inderdaad is vastgesteld.

Karma of taṇhā?

In zijn lezing verklaart Janssen de drang tot wedergeboorte uit karma, maar even verderop ook uit taṇhā (dorst). Hij gaat er vanuit dat dit hetzelfde is, maar er is nogal een verschil: karma kan niet worden opgeheven, maar taṇhā wel. Dit doen boeddhisten tijdens hun meditatie en het is mogelijk, als je geluk hebt, om deze toestand van het wegvallen van gehechtheid aan het bestaan even te ervaren. Na zo’n moment vind je jezelf terug in het alledaagse leven met al zijn beslommeringen. Met goed recht zou dit een wedergeboorte genoemd kunnen worden. Het is een toestand, waarin je weer te maken krijgt met je karma: de neerslag van vooroordelen en beheptheden die je in je leven hebt opgedaan. Deze interpretatie van wedergeboorte levert in de meeste passages van de lezing een veel begrijpelijker en toepasbaarder resultaat op. De voorstellingen van ketens van het lijden (of van saṃsāra, er zijn verschillende, maar de meest bekende is die van 12 schakels) is opeens veel logischer, alle genoemde factoren vormen de voorwaarde die het leed mogelijk maken. Zoals Buddhadāsa Bhikkhu schrijft op bladzijde 1001 van Heartwood of the bodhitree: ‘Geboorte betekent het opkomen van de gevoelens van ‘ik’ en ‘van mij’.’

De voorwaarden voor het leed van saṃsāra.

De leer van wedergeboorte werd al bedacht en verkondigd door de brahmanen, meer dan een eeuw voor de geboorte van de Boeddha. De eerste vermeldingen ervan zijn te vinden in de Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad (6.2.16) en in de Chāndogya-upaniṣad (5.10.3). Thanissaro Bhikkhu is ervan overtuigd dat de leer in de tijd van de Verhevene een nog onbeslist discussiepunt was, omdat er een paar discussies over voorkomen in de Suttanikāya. Hij vergeet echter dat de streek waar de Boeddha leefde in diens tijd al sterk was gebrahmaniseerd en in de Suttanikāya wemelt het inderdaad van de brahmanen. De bovenlaag van politici en priesters aanvaardden dus volop de brahmaanse leer van wedergeboorte. De Boeddha heeft aan deze metafysische leer een geheel eigen psychologische invulling gegeven. Dit deed hij vaker, zoals Richard Gombrich in zijn boek What the Buddha thought heeft aangetoond.

Als we dit nu toepassen op de keten die genoemd wordt in het Mahāpadāna Sutta, die Janssen in zijn lezing bespreekt, ontstaat het volgende beeld. Ouderdom en dood veronderstelt geboorte en dit veronderstelt leven. Leven veronderstelt dat er identificatie of toeëigening is, wat begeerte veronderstelt. Dit kan alleen als er gevoel is en dit veronderstelt waarneming. Waarneming kan alleen plaatsvinden als er de zes zintuigdomeinen zijn, dit wil zeggen: dat er een wereld wordt ervaren als wereld. De ervaring van een wereld veronderstelt weer dat er naam-en-vorm is, dus dat er bewustzijnsobjecten zijn. Dat kan vervolgens alleen als er bewustzijn is. Er is echter geen bewustzijn zonder bewustzijnsobjecten, dus beide veronderstellen elkaar wederzijds en dit is dus het wederzijds afhankelijk ontstaan.

Als men de schakels op deze manier interpreteert is er geen sprake van wedergeboorte in de Vedische zin. De schakels zijn een uitleg van hoe je het nirvāṇa kunt bereiken, ze vormen geen biologieles over zintuigen en geboortes. De Boeddha ging dan ook gewoon dood, net als ieder ander. Hij ging ook door met waarnemen na zijn ontwaken en ervoer de wereld, zij het op een bijzondere manier. De schakels zijn geen verklaring van bevallingen of (weder)geboortes, maar van het ontstaan van het leed, van saṁsāra. Dit ontstaat niet door het ouder worden of sterven op zich, maar door het feit dat we dit niet kunnen accepteren als een normaal natuurlijk proces. Dit wordt vervolgens weer veroorzaakt door de illusie van een ego waarin we leven, een soort mentale gewoonte die aanleiding geeft tot het streven jezelf in stand te houden of zelfs uit te breiden, Nietzsche noemde dit ‘de wil tot macht’.

We identificeren ons dus met ons bestaan, wat betekent dat er voor ons een wereld bestaat waar we deel van uitmaken en waar we veel te ploeteren hebben. Uitdrukkingen als zintuigdomeinen, waarbij het voorstellingsvermogen het zesde is, en naam-en-vorm vat ik op als verzamelnamen, niet als opsommingen. Die wereld stellen we ons voor op grond van alle dingen die onder onze aandacht komen, waar we ons bewust van worden, dus de gewaarwordingen en voorstellingen. Filosofen spreken hier van fenomenen. We ervaren deze alsof ze van buiten komen en alsof we ze moeten ondergaan, maar ze zijn de lege dynamiek van het bewustzijn. Als we beseffen dat zij het spel zijn van verschijning en bewustzijn, in onderlinge afhankelijkheid, dan ervaren we ons bestaan niet meer als onbevredigend of doortrokken van leed, maar als vervuld en op zich vrij en volmaakt. Dit rechtstreeks te ervaren is het doel van methodes als Mahāmudrā en Rdzogs Chen of Mahā Ati. Deze interpretatie van een geestelijke wedergeboorte is geen puzzel die je uit je hoofd moet leren, maar een levende ervaring die zich bewijst in de meditatie. Het is geen geloof, maar een praktisch inzicht waar je mee aan de slag kunt.

Verlossing of geloof?

Rob Janssen presenteert in zijn lezing een indrukwekkende lijst met passages uit de Suttanikāya waarin naar wedergeboorte wordt verwezen. In een aantal van deze gevallen kan wedergeboorte worden gelezen als de mentale wedergeboorte van het ego. In een aantal andere gevallen betreft het naar mijn mening een verdachte sutta, één die pas na de dood van de Boeddha is gecomponeerd. Of waaraan opvattingen van anderen zijn toegevoegd, soms waarschijnlijk met de beste bedoelingen. Dit impliceert dat voor wie de Suttanikāya van kaft tot kaft als het authentieke woord van de boeddha wil beschouwen, er weinig twijfel kan zijn. Een dergelijk uitgangspunt is een keuze, de keuze om het boeddhisme te beschouwen als een religie en de Tipitaka als een verzameling heilige boeken. Veel sutta’s tonen echter onmiskenbaar sporen van redactie, het Mahāpadāna Sutta (DN blz. 251-287), is een daar goed voorbeeld van. We vinden hier de bekende kenmerken van brahmaanse ingreep: astronomische getallen en de zinloze lijstjes die door hun ingewikkeldheid en lengte de lezers of toehoorders moeten imponeren. De Boeddha noemt in deze tekst uit zijn hoofd een lijstje vorige boeddha’s op die allemaal tienduizenden jaren oud zijn geworden, ondanks hun wanstaltigheid waar in de tekst ook over wordt uitgeweid. Er is dus alle reden om aan de authenticiteit van dit soort passages te twijfelen. We kunnen immers niets zeker weten, er zijn geen geluidsopnamen van de Boeddha bewaard gebleven en het is heel goed mogelijk om in een orale traditie ongemerkt fragmenten en zelfs hele sutta’s in te voegen.

Het belangrijkste argument tegen de leer van wedergeboorte vind ik wel dat de vraag naar wat er gebeurt na de dood een brahmaanse obsessie is, die verder niets toevoegt aan het pad van de verlossing in dit leven. Thanissaro Bhikkhu vindt overigens van wel, omdat zonder wedergeboorte de noodzaak van verlossing volgens hem veel minder wordt. Je wordt immers na je dood dan niet meer gestraft voor je wandaden? Het lijkt een beetje op de verzuchting van sommige christenen: ‘als God niet bestaat, is alles geoorloofd’.

Het idee van het eeuwig met je mee moeten dragen van een onbekende oneindig grote hoop karma, waar van alles in zit, is echter niet bepaald iets om vrolijk of hoopvol van te worden. Het kan dus evengoed contraproductief werken. De klassieke brahmaanse leer van wedergeboorte en karma verklaart niets, want het karma is oneindig. Het is alleen maar een stok achter de deur voor de kans- en kastelozen in de samenleving om zich te laten onderdrukken zonder in opstand te komen. Wie wil weten hoe dit uitpakt in de praktijk en hoeveel mensen daardoor het nirvāṇa bereiken, moet maar eens in India rondkijken.

Daar tegenover staat het feit dat de theorie aan alle kanten rammelt. Bij wedergeboorte reïncarneert volgens de klassieke boeddhistische opvatting het karma, want de persoon bestaat eigenlijk niet. Dit betekent dat de overledene in ieder geval vrijuit gaat. Als je dood gaat, gaat het karma naar een volgende geboorte, maar dat ben jij dus niet. Volgens het hindoeïsme is er een ziel die na de dood het lichaam verlaat en naar de voorvaderen of Brahma gaat. Dit kan niet in het boeddhisme, dus neemt men aan dat er een soort continuïteit is met een volgend leven. Het karma gaat naar de ‘cloud’ tijdens het sterven en de nieuwgeborene wordt automatisch gesynchroniseerd met het karma. Er is echter geen eigenaar die bij de baby het wachtwoord intypt van de overledene, met andere woorden: de continuïteit blijft een raadsel. Hoe zoekt het oude karma, dat uiteindelijk alleen maar uit wereldse illusies en traumatische stress bestaat, een nieuwe wedergeboorte? Dit kan alleen door een tweede soort karma die gewoonlijk ‘DE WET VAN HET KARMA’ wordt genoemd.

Dit is de verborgen structuur van het universum, die de wedergeboorte regelt en die in het hindoeïsme ‘Braḥmā’ heet, wiens DNA bovendien volgens de Veda’s de grammatica van het goddelijke Sanskriet is. Deze structuur zorgt er ook voor dat Vedische mantra’s en rituelen effect hebben. Dit is dus een tweede brahmaans dogma dat het boeddhisme is binnen gefrommeld. Het is niet zonder reden dat als belangrijkste hindernissen (samyojana’s) voor het ontwaken worden genoemd: geloof in een zelfstandige individualiteit (sakkāya-diṭṭhi), wankelmoedigheid of twijfel en gehechtheid aan rituelen (sīlabbata-parāmāsa, zie DN blz. 697). Al die bekeerde brahmanen hadden blijkbaar de grootste moeite om van hun rituelen af te komen en op de lange duur zijn die dan ook gewoon weer onder andere namen in het boeddhisme ingevoerd.

Verschillende vormen van boeddhisme

Ongetwijfeld zijn er door boeddhisten onderling vele discussies gevoerd over wat wel en niet tot het ‘echte’ boeddhisme behoort. Voor westerlingen die net van de christelijke kerk met al zijn rituelen en metafysica afscheid hebben genomen, lijken sommige vormen van boeddhisme een terugval in een nieuw soort schijnheiligheid. God is toch dood? Ook Rob Janssen en ik hebben hier vaak over gesproken. Hij onderkende wel dat er een zekere redactie van de sutta’s heeft plaatsgevonden, maar hij was er op tegen om alle religieuze elementen als onboeddhistisch of niet-historisch uit te sluiten. Hij zag wel degelijk een rol voor een religieus boeddhisme. De feiten geven hem in zekere zin gelijk, niet iedereen is gecharmeerd van het no-nonsense boeddhisme van Stephen Batchelor. Het is ook nogal arrogant om medemensen waar je het niet meer eens bent het recht te ontkennen om zich boeddhist te voelen. Aan de andere kant is het net zo verkeerd om de verschillen te ontkennen. Er bestaan blijkbaar meerdere vormen van boeddhisme en dit zouden we moeten respecteren en ook uitdragen naar buiten. De geschiedenis, ook die van het boeddhisme, zit vol creatieve vergissingen, laten we ervan leren.

Wie de geschiedenis en de wetenschap achter zich laat, treedt een andere, oudere wereld binnen, de wereld van de mythe of het geloof. Er gaat een knop om, er is een omschakeling naar een vredige en hoopvolle wereld, weg van de dagelijkse zorgen. Het is een wedergeboorte in een ander Zuiver Land, waar je ongestoord kunt bidden en mediteren. Iedereen beseft echter ook dat deze andere wereld niet de wereld is waarin hij of zij leeft. In hun wereld geldt de wetenschap, in het Zuivere Land geldt het ritueel. Binnen de tempel is er geloof en kunnen boeddha’s 20.000 of 80.000 jaar oud worden, buiten de tempel moet je goed uitkijken als je oversteekt. De moeilijkheid is om beide werelden uit elkaar te houden. Vaak gaat dat mis, vandaar de vele religieuze conflicten. Als je wordt wedergeboren in het Zuivere Land neem je je karma mee, dus daar moet je ook praktiseren, dat hebben alle boeddhisten gemeen. Wedergeboorte en karma scheiden ons niet, ze verenigen ons.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#Boedda #Brahmanen #cloud #ErikHoogcarspel #gelijkmoedigheid #karma #meditatie #ontwaken #RobJanssen #wedergeboorte
#Boedda #Brahmanen #cloud #ErikHoogcarspel #gelijkmoedigheid #karma #meditatie #ontwaken #RobJanssen #wedergeboorte

Wedergeboorte – gewoon een feit?

In de laatste weken van 2024 herplaatsten we in het BD teksten van auteurs die een bijzondere kijk werpen op (onderdelen van) het boeddhisme. En dat herhalen we in de eerste weken van 2025. Hieronder een tekst van Erik Hoogcarspel. Jan de Breet en Rob Janssen zijn helaas overleden.

Het vraagstuk van wedergeboorte is al vaak besproken. Buitenstaanders, maar ook veel boeddhisten beschouwen het onderwerp als een van de kernthema’s van de boeddhistische leer. In de Pali-Canon, zoals die in het Nederlands is vertaald door Jan de Breet en Rob Janssen, vindt de lezer veel verwijzingen naar wedergeboorte en karma. Er lijkt geen probleem van wedergeboorte te bestaan, het is gewoon een feit.

Toch vindt de leer van wedergeboorte steeds meer weerstand en sommige boeddhisten wijzen de mogelijkheid zelfs resoluut van de hand. Ik koester niet de illusie iets nieuws toe te voegen aan de discussie, maar probeer deze beter te begrijpen. Ik ben van mening dat de leer van wedergeboorte ons dwingt tot een keuze. Welk soort boeddhisme willen we en wat voor boeddhist willen we zijn? Maar het is een keuze die we voor onszelf moeten maken en de keuze van anderen moeten we respecteren. Als eerbetoon aan de recent overleden psycholoog, boeddholoog en Pali vertaler Rob Janssen neem ik zijn lezing over wedergeboorte voor de Vrienden van het Boeddhisme als leidraad.

De klassieke opvatting

In zijn voordracht somt Rob Janssen de feiten nog eens helder op. Hij wijst onder andere op het vierde sutta van de Majjhima-nikāya, de Bhayabheravasutta (Rede over angst en vrees – MN I, blz. 103 -109). De sutta verhaalt hoe de Boeddha aan een brahmaan vertelt hoe hij het ontwaken bereikte. Na de vierde trap van concentratie te hebben bereikt, richtte de Boeddha zijn geest ‘op de kennis die bestaat uit de herinnering van de vroegere verblijfplaatsen’. Hij herinnert zich dan in het eerste deel van de nacht in detail 100.000 vorige levens. Vervolgens, in het tweede deel van de nacht, schouwt hij 100.000 levens en wedergeboorten van andere wezens, ook tot in detail. Ten slotte, in het derde deel van de nacht, beseft hij dat hij volledig verlost is en niet meer wordt wedergeboren. Janssen voert dit verhaal op als overtuigend bewijs, maar is er iets merkwaardigs aan dit verhaal, eigenlijk zijn het er vier.

Ten eerste staat hier het schouwen van de eigen vorige levens en die van andere wezens op de plaats waar elders de vier meditaties op mededogen, mede verheugen en gelijkmoedigheid worden genoemd. Dit zijn drie van de vier vormloze concentraties (arūpa-samāpattis, niet-boeddhistische meditatiemethodes die in het Mahāgovinda Sutta het boeddhisme worden ingeloodst, zie DN blz. 443). Ze worden onder andere in het Aṭṭhakanāgara Sutta (MN II blz. 32 – 46) en het Tevijja Sutta (DN blz. 249) genoemd, in de laatste zelfs zonder de vier trappen van concentratie. De volgorde van de meditaties is merkwaardig, de Boeddha is op het moment van zijn herinnering van vorige levens de tweede trap van concentratie ver voorbij. In deze trap verdwijnt de mogelijkheid tot nadenken en overwegen. In de herinneringen aan vroegere levens komen die gedachten en overwegingen echter blijkbaar weer plotseling in volle glorie terug.

Ten tweede is het verhaal op praktische gronden totaal ongeloofwaardig. Stel dat de nacht negen uur duurt, dan zijn er 3 perioden van elk 180 minuten. Als je in 180 minuten (10.800 seconden) 100.000 levens wilt herinneren, heb je ongeveer één tiende seconde voor elk leven. Het is onmogelijk om je in zo’n korte tijd te herinneren: ‘Op die plaats heette ik zo en zo, hoorde ik tot die en die familie, was ik van die en die stand, voedde ik me zo en zo, ervoer ik dat en dat ongeluk, werd ik zo en zo oud’ (MN I blz. 107).

Ten derde wordt helemaal niet duidelijk gemaakt wat de zin is van deze exercitie. Er komt nergens anders in de Pali-Canon een dergelijke passage voor en nergens wordt er ook gezinspeeld op mogelijke heilzame gevolgen van het zich herinneren van vorige levens. Bovendien zijn er geen verslagen van arhats hierover.

Ten vierde verwachten demografen dat de wereldbevolking zal groeien tot 11 miljard zielen. Als er geen zielen worden bijgemaakt, moeten deze er dus al vanaf het begin der tijden bestaan. Volgens de boeddhistische leer is er zelfs geen begin aan het leven. Dit is natuurlijk ook een Vedisch dogma dat strijdig is met de wetenschap. Ten tijde van de Ontwaakte bedroeg de wereldbevolking ongeveer 100 miljoen, er waren toen dus (11.000 – 100 =) 10.900 miljoen zielen die niet in een menselijk lichaam leefden. De kans om als mens geboren te worden was daarom 1 op 109. De gemiddelde leeftijd van een mens is ongeveer 40 jaar, je moest dus 4.036 jaar wachten op je volgende menselijke geboorte. Dit betekent dat de Boeddha zich levens kon herinneren van 403.600.000 jaar geleden. De oudste fossielen van menselijk leven zijn gevonden in Ethiopië en dateren van 2.8 miljoen jaren geleden.

Als de Boeddha alleen als mens is wedergeboren, er worden namelijk in het sutta geen geboorten als dier genoemd, dan is dat op zijn hoogst 700 (=2.800.000 / 4,036) keer gebeurd. Zelfs als de Boeddha telkens kon ‘voorpiepen’ bij zijn geboorte, dan nog moet zijn eerste geboorte 4 miljoen jaar geleden hebben plaatsgevonden. Dit is ruim 1 miljoen jaar voordat de eerste mens verscheen op aarde. De getallen kloppen dus niet en de latere toevoeging van de vele hemelen en hellen die we in het Tibetaanse model van de vijf of zes rijken aantreffen, maken de afwijkingen alleen maar groter.

Nu zou je kunnen beweren dat al dit rekenwerk wat flauw is en dat het gaat om de bedoeling. Die getallen zijn misschien niet letterlijk zo bedoeld, maar een soort retorische overdrijving. Het probleem is in dat geval dat die bedoeling niet duidelijk wordt gemaakt en dat er wel degelijk gesuggereerd wordt dat de Boeddha dit echt allemaal letterlijk zo heeft gezegd. Als vaststaat dat het verhaal niet letterlijk waar kan zijn, dan is de vraag wat er dan wel van waar is. Het heeft er namelijk alle schijn van dat het verzonnen is door een brahmaan die de Boeddha erg graag als een aanhanger van de Vedische leer van karma en wedergeboorte wilde afschilderen. De toevoeging dat de Boeddha zich herinnerde tot welke familie hij behoorde (in het Pāli staat ‘gotto’, dat is ‘gotra’, oftewel ‘clan’) herinnert aan de Vedische obsessie met het kastenstelsel. Er zijn verschillende plaatsen van soortgelijke Vedische vervuiling aan te wijzen in de Pali Canon van soortgelijke. Als we nu gedwongen worden aan te nemen dat er met deze tekst is geknoeid, dan kunnen we er niet omheen aan te nemen dat dit met meerdere sutta’s het geval zou kunnen zijn, wat trouwens door specialisten op taalkundige gronden inderdaad is vastgesteld.

Karma of taṇhā?

In zijn lezing verklaart Janssen de drang tot wedergeboorte uit karma, maar even verderop ook uit taṇhā (dorst). Hij gaat er vanuit dat dit hetzelfde is, maar er is nogal een verschil: karma kan niet worden opgeheven, maar taṇhā wel. Dit doen boeddhisten tijdens hun meditatie en het is mogelijk, als je geluk hebt, om deze toestand van het wegvallen van gehechtheid aan het bestaan even te ervaren. Na zo’n moment vind je jezelf terug in het alledaagse leven met al zijn beslommeringen. Met goed recht zou dit een wedergeboorte genoemd kunnen worden. Het is een toestand, waarin je weer te maken krijgt met je karma: de neerslag van vooroordelen en beheptheden die je in je leven hebt opgedaan. Deze interpretatie van wedergeboorte levert in de meeste passages van de lezing een veel begrijpelijker en toepasbaarder resultaat op. De voorstellingen van ketens van het lijden (of van saṃsāra, er zijn verschillende, maar de meest bekende is die van 12 schakels) is opeens veel logischer, alle genoemde factoren vormen de voorwaarde die het leed mogelijk maken. Zoals Buddhadāsa Bhikkhu schrijft op bladzijde 1001 van Heartwood of the bodhitree: ‘Geboorte betekent het opkomen van de gevoelens van ‘ik’ en ‘van mij’.’

De voorwaarden voor het leed van saṃsāra.

De leer van wedergeboorte werd al bedacht en verkondigd door de brahmanen, meer dan een eeuw voor de geboorte van de Boeddha. De eerste vermeldingen ervan zijn te vinden in de Bṛhadāraṇyaka-upaniṣad (6.2.16) en in de Chāndogya-upaniṣad (5.10.3). Thanissaro Bhikkhu is ervan overtuigd dat de leer in de tijd van de Verhevene een nog onbeslist discussiepunt was, omdat er een paar discussies over voorkomen in de Suttanikāya. Hij vergeet echter dat de streek waar de Boeddha leefde in diens tijd al sterk was gebrahmaniseerd en in de Suttanikāya wemelt het inderdaad van de brahmanen. De bovenlaag van politici en priesters aanvaardden dus volop de brahmaanse leer van wedergeboorte. De Boeddha heeft aan deze metafysische leer een geheel eigen psychologische invulling gegeven. Dit deed hij vaker, zoals Richard Gombrich in zijn boek What the Buddha thought heeft aangetoond.

Als we dit nu toepassen op de keten die genoemd wordt in het Mahāpadāna Sutta, die Janssen in zijn lezing bespreekt, ontstaat het volgende beeld. Ouderdom en dood veronderstelt geboorte en dit veronderstelt leven. Leven veronderstelt dat er identificatie of toeëigening is, wat begeerte veronderstelt. Dit kan alleen als er gevoel is en dit veronderstelt waarneming. Waarneming kan alleen plaatsvinden als er de zes zintuigdomeinen zijn, dit wil zeggen: dat er een wereld wordt ervaren als wereld. De ervaring van een wereld veronderstelt weer dat er naam-en-vorm is, dus dat er bewustzijnsobjecten zijn. Dat kan vervolgens alleen als er bewustzijn is. Er is echter geen bewustzijn zonder bewustzijnsobjecten, dus beide veronderstellen elkaar wederzijds en dit is dus het wederzijds afhankelijk ontstaan.

Als men de schakels op deze manier interpreteert is er geen sprake van wedergeboorte in de Vedische zin. De schakels zijn een uitleg van hoe je het nirvāṇa kunt bereiken, ze vormen geen biologieles over zintuigen en geboortes. De Boeddha ging dan ook gewoon dood, net als ieder ander. Hij ging ook door met waarnemen na zijn ontwaken en ervoer de wereld, zij het op een bijzondere manier. De schakels zijn geen verklaring van bevallingen of (weder)geboortes, maar van het ontstaan van het leed, van saṁsāra. Dit ontstaat niet door het ouder worden of sterven op zich, maar door het feit dat we dit niet kunnen accepteren als een normaal natuurlijk proces. Dit wordt vervolgens weer veroorzaakt door de illusie van een ego waarin we leven, een soort mentale gewoonte die aanleiding geeft tot het streven jezelf in stand te houden of zelfs uit te breiden, Nietzsche noemde dit ‘de wil tot macht’.

We identificeren ons dus met ons bestaan, wat betekent dat er voor ons een wereld bestaat waar we deel van uitmaken en waar we veel te ploeteren hebben. Uitdrukkingen als zintuigdomeinen, waarbij het voorstellingsvermogen het zesde is, en naam-en-vorm vat ik op als verzamelnamen, niet als opsommingen. Die wereld stellen we ons voor op grond van alle dingen die onder onze aandacht komen, waar we ons bewust van worden, dus de gewaarwordingen en voorstellingen. Filosofen spreken hier van fenomenen. We ervaren deze alsof ze van buiten komen en alsof we ze moeten ondergaan, maar ze zijn de lege dynamiek van het bewustzijn. Als we beseffen dat zij het spel zijn van verschijning en bewustzijn, in onderlinge afhankelijkheid, dan ervaren we ons bestaan niet meer als onbevredigend of doortrokken van leed, maar als vervuld en op zich vrij en volmaakt. Dit rechtstreeks te ervaren is het doel van methodes als Mahāmudrā en Rdzogs Chen of Mahā Ati. Deze interpretatie van een geestelijke wedergeboorte is geen puzzel die je uit je hoofd moet leren, maar een levende ervaring die zich bewijst in de meditatie. Het is geen geloof, maar een praktisch inzicht waar je mee aan de slag kunt.

Verlossing of geloof?

Rob Janssen presenteert in zijn lezing een indrukwekkende lijst met passages uit de Suttanikāya waarin naar wedergeboorte wordt verwezen. In een aantal van deze gevallen kan wedergeboorte worden gelezen als de mentale wedergeboorte van het ego. In een aantal andere gevallen betreft het naar mijn mening een verdachte sutta, één die pas na de dood van de Boeddha is gecomponeerd. Of waaraan opvattingen van anderen zijn toegevoegd, soms waarschijnlijk met de beste bedoelingen. Dit impliceert dat voor wie de Suttanikāya van kaft tot kaft als het authentieke woord van de boeddha wil beschouwen, er weinig twijfel kan zijn. Een dergelijk uitgangspunt is een keuze, de keuze om het boeddhisme te beschouwen als een religie en de Tipitaka als een verzameling heilige boeken. Veel sutta’s tonen echter onmiskenbaar sporen van redactie, het Mahāpadāna Sutta (DN blz. 251-287), is een daar goed voorbeeld van. We vinden hier de bekende kenmerken van brahmaanse ingreep: astronomische getallen en de zinloze lijstjes die door hun ingewikkeldheid en lengte de lezers of toehoorders moeten imponeren. De Boeddha noemt in deze tekst uit zijn hoofd een lijstje vorige boeddha’s op die allemaal tienduizenden jaren oud zijn geworden, ondanks hun wanstaltigheid waar in de tekst ook over wordt uitgeweid. Er is dus alle reden om aan de authenticiteit van dit soort passages te twijfelen. We kunnen immers niets zeker weten, er zijn geen geluidsopnamen van de Boeddha bewaard gebleven en het is heel goed mogelijk om in een orale traditie ongemerkt fragmenten en zelfs hele sutta’s in te voegen.

Het belangrijkste argument tegen de leer van wedergeboorte vind ik wel dat de vraag naar wat er gebeurt na de dood een brahmaanse obsessie is, die verder niets toevoegt aan het pad van de verlossing in dit leven. Thanissaro Bhikkhu vindt overigens van wel, omdat zonder wedergeboorte de noodzaak van verlossing volgens hem veel minder wordt. Je wordt immers na je dood dan niet meer gestraft voor je wandaden? Het lijkt een beetje op de verzuchting van sommige christenen: ‘als God niet bestaat, is alles geoorloofd’.

Het idee van het eeuwig met je mee moeten dragen van een onbekende oneindig grote hoop karma, waar van alles in zit, is echter niet bepaald iets om vrolijk of hoopvol van te worden. Het kan dus evengoed contraproductief werken. De klassieke brahmaanse leer van wedergeboorte en karma verklaart niets, want het karma is oneindig. Het is alleen maar een stok achter de deur voor de kans- en kastelozen in de samenleving om zich te laten onderdrukken zonder in opstand te komen. Wie wil weten hoe dit uitpakt in de praktijk en hoeveel mensen daardoor het nirvāṇa bereiken, moet maar eens in India rondkijken.

Daar tegenover staat het feit dat de theorie aan alle kanten rammelt. Bij wedergeboorte reïncarneert volgens de klassieke boeddhistische opvatting het karma, want de persoon bestaat eigenlijk niet. Dit betekent dat de overledene in ieder geval vrijuit gaat. Als je dood gaat, gaat het karma naar een volgende geboorte, maar dat ben jij dus niet. Volgens het hindoeïsme is er een ziel die na de dood het lichaam verlaat en naar de voorvaderen of Brahma gaat. Dit kan niet in het boeddhisme, dus neemt men aan dat er een soort continuïteit is met een volgend leven. Het karma gaat naar de ‘cloud’ tijdens het sterven en de nieuwgeborene wordt automatisch gesynchroniseerd met het karma. Er is echter geen eigenaar die bij de baby het wachtwoord intypt van de overledene, met andere woorden: de continuïteit blijft een raadsel. Hoe zoekt het oude karma, dat uiteindelijk alleen maar uit wereldse illusies en traumatische stress bestaat, een nieuwe wedergeboorte? Dit kan alleen door een tweede soort karma die gewoonlijk ‘DE WET VAN HET KARMA’ wordt genoemd.

Dit is de verborgen structuur van het universum, die de wedergeboorte regelt en die in het hindoeïsme ‘Braḥmā’ heet, wiens DNA bovendien volgens de Veda’s de grammatica van het goddelijke Sanskriet is. Deze structuur zorgt er ook voor dat Vedische mantra’s en rituelen effect hebben. Dit is dus een tweede brahmaans dogma dat het boeddhisme is binnen gefrommeld. Het is niet zonder reden dat als belangrijkste hindernissen (samyojana’s) voor het ontwaken worden genoemd: geloof in een zelfstandige individualiteit (sakkāya-diṭṭhi), wankelmoedigheid of twijfel en gehechtheid aan rituelen (sīlabbata-parāmāsa, zie DN blz. 697). Al die bekeerde brahmanen hadden blijkbaar de grootste moeite om van hun rituelen af te komen en op de lange duur zijn die dan ook gewoon weer onder andere namen in het boeddhisme ingevoerd.

Verschillende vormen van boeddhisme

Ongetwijfeld zijn er door boeddhisten onderling vele discussies gevoerd over wat wel en niet tot het ‘echte’ boeddhisme behoort. Voor westerlingen die net van de christelijke kerk met al zijn rituelen en metafysica afscheid hebben genomen, lijken sommige vormen van boeddhisme een terugval in een nieuw soort schijnheiligheid. God is toch dood? Ook Rob Janssen en ik hebben hier vaak over gesproken. Hij onderkende wel dat er een zekere redactie van de sutta’s heeft plaatsgevonden, maar hij was er op tegen om alle religieuze elementen als onboeddhistisch of niet-historisch uit te sluiten. Hij zag wel degelijk een rol voor een religieus boeddhisme. De feiten geven hem in zekere zin gelijk, niet iedereen is gecharmeerd van het no-nonsense boeddhisme van Stephen Batchelor. Het is ook nogal arrogant om medemensen waar je het niet meer eens bent het recht te ontkennen om zich boeddhist te voelen. Aan de andere kant is het net zo verkeerd om de verschillen te ontkennen. Er bestaan blijkbaar meerdere vormen van boeddhisme en dit zouden we moeten respecteren en ook uitdragen naar buiten. De geschiedenis, ook die van het boeddhisme, zit vol creatieve vergissingen, laten we ervan leren.

Wie de geschiedenis en de wetenschap achter zich laat, treedt een andere, oudere wereld binnen, de wereld van de mythe of het geloof. Er gaat een knop om, er is een omschakeling naar een vredige en hoopvolle wereld, weg van de dagelijkse zorgen. Het is een wedergeboorte in een ander Zuiver Land, waar je ongestoord kunt bidden en mediteren. Iedereen beseft echter ook dat deze andere wereld niet de wereld is waarin hij of zij leeft. In hun wereld geldt de wetenschap, in het Zuivere Land geldt het ritueel. Binnen de tempel is er geloof en kunnen boeddha’s 20.000 of 80.000 jaar oud worden, buiten de tempel moet je goed uitkijken als je oversteekt. De moeilijkheid is om beide werelden uit elkaar te houden. Vaak gaat dat mis, vandaar de vele religieuze conflicten. Als je wordt wedergeboren in het Zuivere Land neem je je karma mee, dus daar moet je ook praktiseren, dat hebben alle boeddhisten gemeen. Wedergeboorte en karma scheiden ons niet, ze verenigen ons.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#Boedda #Brahmanen #cloud #ErikHoogcarspel #gelijkmoedigheid #karma #meditatie #ontwaken #RobJanssen #wedergeboorte
#Boedda #Brahmanen #cloud #ErikHoogcarspel #gelijkmoedigheid #karma #meditatie #ontwaken #RobJanssen #wedergeboorte

Nu we geconfronteerd worden met de dreiging van een planetaire catastrofe, zullen we het beste nodig hebben uit alle filosofische tradities, zegt de Duitse filosoof Thomas Metzinger. In het interview dat ik met hem had voor Vrij Nederland, pleit hij voor een nieuwe bewustzijnscultuur waarin het draait om seculiere spiritualiteit en voor meditatie- en filosofielessen op scholen.

#filosofie #klimaatcrisis #spiritualiteit #meditatie

https://www.vn.nl/filosoof-thomas-metzinger-meer-spiritualiteit/

Nu we geconfronteerd worden met de dreiging van een planetaire catastrofe, zullen we het beste nodig hebben uit alle filosofische tradities, zegt de Duitse filosoof Thomas Metzinger. In het interview dat ik met hem had voor Vrij Nederland, pleit hij voor een nieuwe bewustzijnscultuur waarin het draait om seculiere spiritualiteit en voor meditatie- en filosofielessen op scholen.

#filosofie #klimaatcrisis #spiritualiteit #meditatie

https://www.vn.nl/filosoof-thomas-metzinger-meer-spiritualiteit/

Vanavond gemediteerd met een online zoom groepje. Verbazingwekkend effectief. #meditatie

Vanavond gemediteerd met een online zoom groepje. Verbazingwekkend effectief. #meditatie

Volg je graag eens een korte inleiding in de boeddhistische filosofie? 👈 🧐
Dan kan je nu zondag 12 februari meevolgen @ https://www.30now.nl/live/

Op toegankelijke wijze zet ik enkele hoofdstukken uiteen vanuit mijn boek 'De lach van de Boeddha'.

#boeddhisme #meditatie #boeddha #lezing
#buddhism #meditation

Volg je graag eens een korte inleiding in de boeddhistische filosofie? 👈 🧐
Dan kan je nu zondag 12 februari meevolgen @ https://www.30now.nl/live/

Op toegankelijke wijze zet ik enkele hoofdstukken uiteen vanuit mijn boek 'De lach van de Boeddha'.

#boeddhisme #meditatie #boeddha #lezing
#buddhism #meditation

Volg je graag eens een korte inleiding in de boeddhistische filosofie? 👈 🧐
Dan kan je nu zondag 12 februari meevolgen @ https://www.30now.nl/live/

Op toegankelijke wijze zet ik enkele hoofdstukken uiteen vanuit mijn boek 'De lach van de Boeddha'.

#boeddhisme #meditatie #boeddha #lezing
#buddhism #meditation