#waarheid — Public Fediverse posts

De Oudheid samengevat (door artificiële intelligentie)

Een van de lezers van deze blog, Bart Strörmann, stuurde me eind vorige maand een door artificiële intelligentie gegenereerd lijstje van tien belangrijke gebeurtenissen uit de Oudheid en vroeg mijn commentaar daarop. “Wat een leuke vraag!”, dacht ik, “daar zit een tof blogje in”. En vervolgens raakte ik dat lijstje kwijt. Sorry Bart. Ik heb Claude gevraagd een nieuw en iets langer lijstje te genereren.

Goedemorgen! Zou u een lijst kunnen geven van de vijftien belangrijkste gebeurtenissen uit de Oudheid?

Hier is het antwoord.

1. Uitvinding van het schrift (rond 3200 v.Chr., Sumerië) Het spijkerschrift in Uruk markeert het begin van de geschreven geschiedenis.
2. Eenwording van Egypte (rond 3100 v.Chr.) Boven- en Beneden-Egypte worden één rijk onder de farao’s.
3. Bloei van de Indusbeschaving (rond 2600-1900 v.Chr.) Steden als Harappa en Mohenjodaro kennen geavanceerde stadsplanning en een tot nu toe onontcijferd schrift, een van de grootste vroege beschavingen naast Sumerië en Egypte.

Dit lijkt me een perfect begin. Het feit dat het schrift wordt genoemd, betekent dat de AI begrijpt (of reproduceert) dat dit echt een game changer was. Het staat natuurlijk op alle websites. Schrift was een zogeheten “container”: iemand doet er informatie in die er op een andere plek of op een ander tijdstip uit kan worden gehaald.

1. Wetten van Hammurabi (rond 1750 v.Chr.) Een van de oudste uitgebreide wetscodes uit Babylon, fundamenteel voor bestuur en recht.

De tekst is belangrijk, maar niet omdat ze fundamenteel was voor bestuur en recht. Geen mens kon de lange spijkerschrifttekst lezen. Het vertelt wel iets over het verlangen van de vorst om zichzelf te presenteren als rechtvaardig.

1. Shang-dynastie en het ontstaan van het Chinese schrift (rond 1600-1046 v.Chr.) De orakelbotinscripties vormen de vroegste vorm van Chinees schrift en markeren het begin van de historische Chinese beschaving.
2. Ineenstorting van de Bronstijd (rond 1200 v.Chr.) Gelijktijdige val van het Rijk van de Hittieten, Mykene en andere machten in het oostelijk Middellandse Zeegebied, gevolgd door een donkere periode.

Leuk geprobeerd, en gebaseerd op gangbare websites, maar zo duister is die periode niet meer. En het idee van een “val” is ook wat uit de mode aan het raken. Bonuspunt voor het vermijden van het woord Zeevolken.

1. De Axiale tijd (rond 8e-3e eeuw v.Chr., met een piek rond 500 v.Chr.) Confucius en Lao Zi in China, Boeddha in India, Zarathuštra in Perzië, de Hebreeuwse profeten en de Griekse filosofen (Sokrates, Plato) ontwikkelen vrijwel tegelijkertijd fundamenteel nieuwe ideeën over ethiek en het bestaan, verspreid over heel Eurazië.

Dit is flauwekul. Het idee van een Achsenzeit waarin alles tegelijk zou zijn gebeurd, is chronologisch niet houdbaar. Zarathuštra leefde een paar eeuwen eerder en niet in Perzië. Als je een periode van 800 tot 200 aanwijst, tja: dat is wel heel vaag.

1. Opkomst van Achaimenidisch Perzië (vanaf 550 v.Chr.) Cyrus de Grote bouwt het grootste rijk dat de wereld tot dan toe had gezien, van Egypte tot de Indusvallei.

De Assyriërs legden de grondslagen van dat rijk, maar vooruit: ik reken het goed, al waren het Cyrus’ opvolgers die het rijk uitbreidden tot de genoemde omvang.

1. Grieks-Perzische Oorlogen en Atheense democratie (5e eeuw v.Chr.) De Griekse stadstaten weerstaan de Perzische expansie, terwijl Athene experimenteert met de eerste vorm van democratie.

Oei. Wat de AI hier feitelijk reproduceert, al staat het er niet expliciet, is het negentiende-eeuwse verhaal dat er een oosterse cultuur was en een westerse, en dat die laatste dankzij de Griekse overwinning in de Perzische Oorlogen overleefde. Zo bleven democratie, vrijheid en humanisme bestaan, die anders zouden zijn gestikt in oosters despotisme en obscurantisme. Weber veegde al ruim een eeuw geleden de vloer in met dit soort kletspraat. Meer hier.

1. Veroveringen van Alexander de Grote (336-323 v.Chr.) Alexander verslaat het Perzische Rijk en trekt tot in India, waardoor Griekse en Aziatische culturen zich vermengen (hellenisme).

Woordkeuze: de diverse culturen vermengden niet maar bestonden naast elkaar. Dat is wezenlijk anders.

1. Maurya-rijk en keizer Ashoka (rond 268-232 v.Chr.) Ashoka verenigt vrijwel het hele Indiase subcontinent en bekeert zich tot het boeddhisme, wat bijdraagt aan de verspreiding ervan door Azië.
2. Eenwording van China en opening van de Zijderoute (221 v.Chr. – 130 v.Chr.) Qin Shi Huangdi verenigt China en bouwt aan de Grote Muur; onder de Han-dynastie opent Zhang Qian de Zijderoute, die Rome, Perzië, India en China met elkaar verbindt.

Dit lijkt me in orde.

1. Van Romeinse Republiek naar Keizerrijk (27 v.Chr.) Na de Punische Oorlogen en burgeroorlogen wordt Augustus de eerste keizer, wat de Pax Romana inluidt.

Ik zou hebben gezegd: vanuit Italië wordt het Middellandse-Zeegebied verenigd. Maar het belang is correct geïdentificeerd. Ik zou de gelijktijdigheid van de bloei van dat Mediterrane Rijk en Han-China hebben genoteerd.

1. Val van West-Rome en bloei van het Guptarijk (5e-6e eeuw na Chr.) Terwijl West-Rome in 476 uiteenvalt, beleeft India onder de Gupta’s een “gouden eeuw” van wetenschap, wiskunde (het cijfer nul) en kunst – een teken dat het einde van de Oudheid zich niet overal gelijktijdig voltrekt.

Beter: het keizerlijk hof in Constantinopel verliest tijdelijk het gezag over Italië en de Maghreb, en voorgoed over de westelijke periferie.  De parallel met Gupta-India zou ik zelf niet hebben bedacht, dus hier pikte ik iets leuks op.

1. Opkomst van de islam (eerste helft 7e eeuw na Chr.) Mohammeds prediking vanaf 610 en de snelle Arabische veroveringen vormen het slot van de Oudheid en de opmaat naar de Middeleeuwen in het hele continent.

Hier zou ik zelf ook eindigen. Kortom, ik vind het al met al een aardig lijstje, dat precies biedt wat je verwacht: namelijk de grootste gemene deler van wat de artificiële intelligentie online heeft kunnen vinden. Het is knap dat Claude uit die ongedifferentieerde nevenschikking van zinvolle en onzinnige informatie een hoofdlijn weet te distilleren, en het is jammer dat het een verouderd verhaal oplevert.

Ik weet niet of ik vooruitzie naar de toepassing van artificiële intelligentie. Het lijkt me wél een handig middel om al die nooit geciteerde archeologische rapporten eens samen te vatten en patronen te ontdekken. Een oefening als deze levert echter een verhaal op dat op één punt meer dan een eeuw verouderd is. Dat is bedenkelijk en ik vrees dat de toekomst ons een nieuwe waarheidstheorie zal brengen, waarin waarheid niet langer betekent dat een bewering correspondeert met de feiten of consistent is met eerdere waarheden, maar waarin als waar geldt wat de AI zegt. We leven in interessante tijden, zullen we maar zeggen.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

De Oudheid samengevat (door artificiële intelligentie)

Een van de lezers van deze blog, Bart Strörmann, stuurde me eind vorige maand een door artificiële intelligentie gegenereerd lijstje van tien belangrijke gebeurtenissen uit de Oudheid en vroeg mijn commentaar daarop. “Wat een leuke vraag!”, dacht ik, “daar zit een tof blogje in”. En vervolgens raakte ik dat lijstje kwijt. Sorry Bart. Ik heb Claude gevraagd een nieuw en iets langer lijstje te genereren.

Goedemorgen! Zou u een lijst kunnen geven van de vijftien belangrijkste gebeurtenissen uit de Oudheid?

Hier is het antwoord.

1. Uitvinding van het schrift (rond 3200 v.Chr., Sumerië) Het spijkerschrift in Uruk markeert het begin van de geschreven geschiedenis.
2. Eenwording van Egypte (rond 3100 v.Chr.) Boven- en Beneden-Egypte worden één rijk onder de farao’s.
3. Bloei van de Indusbeschaving (rond 2600-1900 v.Chr.) Steden als Harappa en Mohenjodaro kennen geavanceerde stadsplanning en een tot nu toe onontcijferd schrift, een van de grootste vroege beschavingen naast Sumerië en Egypte.

Dit lijkt me een perfect begin. Het feit dat het schrift wordt genoemd, betekent dat de AI begrijpt (of reproduceert) dat dit echt een game changer was. Het staat natuurlijk op alle websites. Schrift was een zogeheten “container”: iemand doet er informatie in die er op een andere plek of op een ander tijdstip uit kan worden gehaald.

1. Wetten van Hammurabi (rond 1750 v.Chr.) Een van de oudste uitgebreide wetscodes uit Babylon, fundamenteel voor bestuur en recht.

De tekst is belangrijk, maar niet omdat ze fundamenteel was voor bestuur en recht. Geen mens kon de lange spijkerschrifttekst lezen. Het vertelt wel iets over het verlangen van de vorst om zichzelf te presenteren als rechtvaardig.

1. Shang-dynastie en het ontstaan van het Chinese schrift (rond 1600-1046 v.Chr.) De orakelbotinscripties vormen de vroegste vorm van Chinees schrift en markeren het begin van de historische Chinese beschaving.
2. Ineenstorting van de Bronstijd (rond 1200 v.Chr.) Gelijktijdige val van het Rijk van de Hittieten, Mykene en andere machten in het oostelijk Middellandse Zeegebied, gevolgd door een donkere periode.

Leuk geprobeerd, en gebaseerd op gangbare websites, maar zo duister is die periode niet meer. En het idee van een “val” is ook wat uit de mode aan het raken. Bonuspunt voor het vermijden van het woord Zeevolken.

1. De Axiale tijd (rond 8e-3e eeuw v.Chr., met een piek rond 500 v.Chr.) Confucius en Lao Zi in China, Boeddha in India, Zarathuštra in Perzië, de Hebreeuwse profeten en de Griekse filosofen (Sokrates, Plato) ontwikkelen vrijwel tegelijkertijd fundamenteel nieuwe ideeën over ethiek en het bestaan, verspreid over heel Eurazië.

Dit is flauwekul. Het idee van een Achsenzeit waarin alles tegelijk zou zijn gebeurd, is chronologisch niet houdbaar. Zarathuštra leefde een paar eeuwen eerder en niet in Perzië. Als je een periode van 800 tot 200 aanwijst, tja: dat is wel heel vaag.

1. Opkomst van Achaimenidisch Perzië (vanaf 550 v.Chr.) Cyrus de Grote bouwt het grootste rijk dat de wereld tot dan toe had gezien, van Egypte tot de Indusvallei.

De Assyriërs legden de grondslagen van dat rijk, maar vooruit: ik reken het goed, al waren het Cyrus’ opvolgers die het rijk uitbreidden tot de genoemde omvang.

1. Grieks-Perzische Oorlogen en Atheense democratie (5e eeuw v.Chr.) De Griekse stadstaten weerstaan de Perzische expansie, terwijl Athene experimenteert met de eerste vorm van democratie.

Oei. Wat de AI hier feitelijk reproduceert, al staat het er niet expliciet, is het negentiende-eeuwse verhaal dat er een oosterse cultuur was en een westerse, en dat die laatste dankzij de Griekse overwinning in de Perzische Oorlogen overleefde. Zo bleven democratie, vrijheid en humanisme bestaan, die anders zouden zijn gestikt in oosters despotisme en obscurantisme. Weber veegde al ruim een eeuw geleden de vloer in met dit soort kletspraat. Meer hier.

1. Veroveringen van Alexander de Grote (336-323 v.Chr.) Alexander verslaat het Perzische Rijk en trekt tot in India, waardoor Griekse en Aziatische culturen zich vermengen (hellenisme).

Woordkeuze: de diverse culturen vermengden niet maar bestonden naast elkaar. Dat is wezenlijk anders.

1. Maurya-rijk en keizer Ashoka (rond 268-232 v.Chr.) Ashoka verenigt vrijwel het hele Indiase subcontinent en bekeert zich tot het boeddhisme, wat bijdraagt aan de verspreiding ervan door Azië.
2. Eenwording van China en opening van de Zijderoute (221 v.Chr. – 130 v.Chr.) Qin Shi Huangdi verenigt China en bouwt aan de Grote Muur; onder de Han-dynastie opent Zhang Qian de Zijderoute, die Rome, Perzië, India en China met elkaar verbindt.

Dit lijkt me in orde.

1. Van Romeinse Republiek naar Keizerrijk (27 v.Chr.) Na de Punische Oorlogen en burgeroorlogen wordt Augustus de eerste keizer, wat de Pax Romana inluidt.

Ik zou hebben gezegd: vanuit Italië wordt het Middellandse-Zeegebied verenigd. Maar het belang is correct geïdentificeerd. Ik zou de gelijktijdigheid van de bloei van dat Mediterrane Rijk en Han-China hebben genoteerd.

1. Val van West-Rome en bloei van het Guptarijk (5e-6e eeuw na Chr.) Terwijl West-Rome in 476 uiteenvalt, beleeft India onder de Gupta’s een “gouden eeuw” van wetenschap, wiskunde (het cijfer nul) en kunst – een teken dat het einde van de Oudheid zich niet overal gelijktijdig voltrekt.

Beter: het keizerlijk hof in Constantinopel verliest tijdelijk het gezag over Italië en de Maghreb, en voorgoed over de westelijke periferie.  De parallel met Gupta-India zou ik zelf niet hebben bedacht, dus hier pikte ik iets leuks op.

1. Opkomst van de islam (eerste helft 7e eeuw na Chr.) Mohammeds prediking vanaf 610 en de snelle Arabische veroveringen vormen het slot van de Oudheid en de opmaat naar de Middeleeuwen in het hele continent.

Hier zou ik zelf ook eindigen. Kortom, ik vind het al met al een aardig lijstje, dat precies biedt wat je verwacht: namelijk de grootste gemene deler van wat de artificiële intelligentie online heeft kunnen vinden. Het is knap dat Claude uit die ongedifferentieerde nevenschikking van zinvolle en onzinnige informatie een hoofdlijn weet te distilleren, en het is jammer dat het een verouderd verhaal oplevert.

Ik weet niet of ik vooruitzie naar de toepassing van artificiële intelligentie. Het lijkt me wél een handig middel om al die nooit geciteerde archeologische rapporten eens samen te vatten en patronen te ontdekken. Een oefening als deze levert echter een verhaal op dat op één punt meer dan een eeuw verouderd is. Dat is bedenkelijk en ik vrees dat de toekomst ons een nieuwe waarheidstheorie zal brengen, waarin waarheid niet langer betekent dat een bewering correspondeert met de feiten of consistent is met eerdere waarheden, maar waarin als waar geldt wat de AI zegt. We leven in interessante tijden, zullen we maar zeggen.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

𝗟𝗲𝘂𝗴𝗲𝗻𝘀 & 𝗯𝗲𝗱𝗿𝗼𝗴

Het is een andere wereld? Of was het altijd al zo en is het nu pas echt duidelijk.
Welke van de twee het ook is, de wereld voelt anders aan nu Amerika echt niet meer onze vriend is.

#amerika #nederland #politiek #waarheid #europe

De waarheid in Leiden

Het Boerhaavemuseum is het wetenschapshistorisch museum van de in de wetenschapsgeschiedenis zeker niet onbelangrijke stad Leiden. Momenteel is er een expositie over de waarheid: u weet wel, het doel van al dat getwijfel waaraan wetenschappers hun levens wijden. De tentoonstelling behandelt allerlei aspecten: bewijsvoering, blijken van betrouwbaarheid, afbeeldingen om de waarheid te verspreiden, de authenticiteit van data (geïllustreerd aan de hand van een gerestaureerde Griekse vaas), dwalingen, politieke inmenging, expertise, datafraude (de “Würzburger Lügensteine”), de vraag wiens verhaal wordt verteld, leugendetectie en de relatie met fictie.

Ik sla met deze opsomming nog het een en ander over, maar de selectie zal voldoende zijn om u duidelijk te maken dat dit een rijke expositie is. De voorwerpen zijn interessant en goed gekozen; er is duidelijke uitleg; de expositie is toegankelijk voor mensen met een handicap of hyperacusis. En vooral: er is een fantastische uitsmijter, namelijk een bord waarin het museum aan zichzelf twijfelt en mensen oproept ook de eigen gedachten in twijfel te trekken. Er is nog meer moois en interessants te prijzen, dus gaat dat zien.

Wat is waarheid?

Een goede expositie zet aan tot verder nadenken. Wat ik miste (of over het hoofd heb gezien) is een definitie van waarheid. Dat is niet zo vreemd, want daarop bestaan uitlopende visies. Het is in elk geval een uitspraak over een uitspraak. De bekendste visie is de correspondentietheorie van de waarheid en valt te illustreren met een klassiek voorbeeld: over de uitspraak “De lucht is guur en het is vier uur” mogen we de uitspaak doen dat zij waar is indien het werkelijk guur is en vier uur.

Maar er zijn meer visies op waarheid. We kennen ook de coherentietheorie van de waarheid, die erop neerkomt dat iets waar is als het coherent is met (of voortvloeit uit) zaken waarvan we veronderstellen dat ze waar zijn. De op axioma’s gebouwde wiskunde is een voorbeeld. Ook is er de constructietheorie van de waarheid, die behelst dat waarheid slechts een afspraak is, die groeit als mensen dingen interpreteren en erover discussiëren.

Voor elk van die visies valt iets te zeggen. Sterker nog, dat zouden we wat vaker moeten doen. Ik heb er in deze Oudheidblog weleens op geattendeerd dat archeologen bij voorkeur, hoewel niet uitsluitend, werken met de correspondentietheorie, terwijl oudheidkundigen die zich bezighouden met teksten, vaker de coherentietheorie veronderstellen. Oudheidkundige discussies over interdisciplinariteit zijn daardoor nogal eens een dialoog tussen doven. Of beter: terwijl slechthorenden gebarentalen hebben ontwikkeld, streven classici en archeologen niet langer naar het ontwikkelen van het wetenschappelijk equivalent van zo’n gebarentaal. Sinds de invoering van de onderzoeksscholen communiceren de institutioneel gescheiden oudheidkundige bloedgroepen immers onvoldoende, streven ze niet langer naar een gedeelde visie op de waarheid en is er onenigheid over de aard van een oudheidkundig bewijs (voorbeeld).

Wat is wetenschap?

Mij verontrust dat. Binnen het deel van de wetenschap dat ik overzie bestaat inmiddels een forse tegenstelling tussen enerzijds wat wetenschap behoort te zijn, namelijk samen twijfelen om de waarheid te benaderen, en anderzijds het reëel bestaande wetenschappelijk bedrijf. Dat komt neer op de welhaast fabrieksmatige aanmaak van artikelen die

• óf alle relevante data bevatten over een betekenisloze trivialiteit,
• óf wel een zeker betekenis hebben maar relevante data negeren.

Linksom of rechtsom helpen zulke artikelen ons niet verder. Scherper geformuleerd: ik vraag me sinds de instelling van de onderzoeksscholen steeds vaker af of onderzoekers überhaupt kunnen zoeken naar de waarheid. Ik heb vertrouwen in de goede bedoelingen, maar die zijn evident onvoldoende. Zoals ik het zie wordt de speurtocht naar de waarheid geblokkeerd door de structuur van de wetenschap. Wellicht is dat een onderwerp voor een vervolgtentoonstelling in het Boerhaavemuseum.

[De oudheidkundige wetenschappen zijn in de eerste plaats wetenschappen. Een overzicht van stukjes over het wetenschappelijk aspect, vindt u daar.]

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Op zoek naar de absolute waarheid? Ontdek de wondere wereld van de wetenschap in Teylers Museum: Is wetenschap de absolute waarheid, of is het ook maar net een mening? Als je weleens twijfelt over hoe wetenschappelijke claims nu echt tot stand komen, kun je binnenkort in Haarlem zelf op onderzoek uitgaan. Vanaf het najaar start in het Teylers Museum de gloednieuwe tentoonstelling Zeker weten? Hoe wetenschap… https://www.haarlemupdates.nl/2026/06/14/op-zoek-naar-de-absolute-waarheid-ontdek-de-wondere-wereld-van-de-wetenschap-in-teylers-museum/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=mastodon #Haarlem #TeylersMuseum #wetenschap #WondereWereld #waarheid

Op zoek naar de absolute waarheid? Ontdek de wondere wereld van de wetenschap in Teylers Museum: Is wetenschap de absolute waarheid, of is het ook maar net een mening? Als je weleens twijfelt over hoe wetenschappelijke claims nu echt tot stand komen, kun je binnenkort in Haarlem zelf op onderzoek uitgaan. Vanaf het najaar start in het Teylers Museum de gloednieuwe tentoonstelling Zeker weten? Hoe wetenschap… https://www.haarlemupdates.nl/2026/06/14/op-zoek-naar-de-absolute-waarheid-ontdek-de-wondere-wereld-van-de-wetenschap-in-teylers-museum/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=mastodon #Haarlem #TeylersMuseum #wetenschap #WondereWereld #waarheid

Op zoek naar de absolute waarheid? Ontdek de wondere wereld van de wetenschap in Teylers Museum: Is wetenschap de absolute waarheid, of is het ook maar net een mening? Als je weleens twijfelt over hoe wetenschappelijke claims nu echt tot stand komen, kun je binnenkort in Haarlem zelf op onderzoek uitgaan. Vanaf het najaar start in het Teylers Museum de gloednieuwe tentoonstelling Zeker weten? Hoe wetenschap… https://www.haarlemupdates.nl/2026/06/14/op-zoek-naar-de-absolute-waarheid-ontdek-de-wondere-wereld-van-de-wetenschap-in-teylers-museum/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=mastodon #Haarlem #TeylersMuseum #wetenschap #WondereWereld #waarheid

Op zoek naar de absolute waarheid? Ontdek de wondere wereld van de wetenschap in Teylers Museum: Is wetenschap de absolute waarheid, of is het ook maar net een mening? Als je weleens twijfelt over hoe wetenschappelijke claims nu echt tot stand komen, kun je binnenkort in Haarlem zelf op onderzoek uitgaan. Vanaf het najaar start in het Teylers Museum de gloednieuwe tentoonstelling Zeker weten? Hoe wetenschap… https://www.haarlemupdates.nl/2026/06/14/op-zoek-naar-de-absolute-waarheid-ontdek-de-wondere-wereld-van-de-wetenschap-in-teylers-museum/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=mastodon #Haarlem #TeylersMuseum #wetenschap #WondereWereld #waarheid

Gevaren in de Waarheid!

Hallo, lieve kinderen! 💖 Ik ben Tweety, jullie vrolijke vogelvriend! Vandaag gaan we fladderen door de fascinerende wereld van aardrijkskunde en ontdekken wat de gevaren in de waarheid zijn. Zijn j...

🌞 Leer verder: https://leeralles.nl/gevaren-in-de-waarheid/?feed_id=23523

#GEVAREN #WAARHEID
https://leeralles.nl/gevaren-in-de-waarheid/?feed_id=23523

Recht en Raadsels: Samen naar de Waarheid!

Hallo daar, jonge vrienden! 🐾 Vandaag gaan we een super spannend avontuur beleven door de wereld van recht en raadsels. Zijn jullie er klaar voor? 💡 Laten we samen op zoek gaan naar de waarheid!...

🌞 Leer verder: https://leeralles.nl/recht-en-raadsels-samen-naar-de-waarheid/?feed_id=21387

#NAAR #RAADSELS #RECHT #SAMEN #WAARHEID

Zag documentaire over journalist Seymour #Hersh op #netflix which got me thinking: nu zelfs videobeelden fake kunnen zijn: hoe doe je je journalistieke werk nog? Live sources? Moeten we mensen in real life zien vertellen wat ze weten? Of krijgen we 'human verifieds' scores per verhaal? En if so: wie bepaalt die?#Journalistiek #waarheid #democratie #rechtsstaat

Zag documentaire over journalist Seymour #Hersh op #netflix which got me thinking: nu zelfs videobeelden fake kunnen zijn: hoe doe je je journalistieke werk nog? Live sources? Moeten we mensen in real life zien vertellen wat ze weten? Of krijgen we 'human verifieds' scores per verhaal? En if so: wie bepaalt die?#Journalistiek #waarheid #democratie #rechtsstaat

Zag documentaire over journalist Seymour #Hersh op #netflix which got me thinking: nu zelfs videobeelden fake kunnen zijn: hoe doe je je journalistieke werk nog? Live sources? Moeten we mensen in real life zien vertellen wat ze weten? Of krijgen we 'human verifieds' scores per verhaal? En if so: wie bepaalt die?#Journalistiek #waarheid #democratie #rechtsstaat

Zag documentaire over journalist Seymour #Hersh op #netflix which got me thinking: nu zelfs videobeelden fake kunnen zijn: hoe doe je je journalistieke werk nog? Live sources? Moeten we mensen in real life zien vertellen wat ze weten? Of krijgen we 'human verifieds' scores per verhaal? En if so: wie bepaalt die?#Journalistiek #waarheid #democratie #rechtsstaat

Zag documentaire over journalist Seymour #Hersh op #netflix which got me thinking: nu zelfs videobeelden fake kunnen zijn: hoe doe je je journalistieke werk nog? Live sources? Moeten we mensen in real life zien vertellen wat ze weten? Of krijgen we 'human verifieds' scores per verhaal? En if so: wie bepaalt die?#Journalistiek #waarheid #democratie #rechtsstaat

Recht en Wijs: Samen voor de Waarheid!

Hallo allemaal! 🐾 Ik ben Waffel de Hond, en ik ben zo blij dat jullie vandaag hier zijn! We gaan een spannend avontuur maken in de wereld van de maatschappijleer! Zijn jullie er klaar voor? 🎉

Wat...

🌞 Leer verder: https://leeralles.nl/recht-en-wijs-samen-voor-de-waarheid/?feed_id=17867

#RECHT #SAMEN #VOOR #WAARHEID #WIJS

https://www.europesays.com/nl/53363/ Dit zegt een insider nu over het gedrag van Meghan Markle op set #Amusement #Celebrities #Dutch #Entertainment #geruchten #insider #MeghanMarkle #moeilijk #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #onbeschoft #set #waarheid

"De provincie Limburg roept de Amerikaanse ambassadeur in Nederland op om twee informatiepanelen over de rol van zwarte militairen terug te hangen in het bezoekerscentrum van de Amerikaanse begraafplaats in Margraten."

Hulde voor Provincie Limburg. Het gaat vast niets uithalen bij de Amerikanen, dus interessant om te zien wat er daarna gebeurd.

https://nos.nl/artikel/2589950-limburg-roept-vs-op-om-panelen-over-zwarte-soldaten-terug-te-plaatsen

#geschiedenis #waarheid #dei

"De provincie Limburg roept de Amerikaanse ambassadeur in Nederland op om twee informatiepanelen over de rol van zwarte militairen terug te hangen in het bezoekerscentrum van de Amerikaanse begraafplaats in Margraten."

Hulde voor Provincie Limburg. Het gaat vast niets uithalen bij de Amerikanen, dus interessant om te zien wat er daarna gebeurd.

https://nos.nl/artikel/2589950-limburg-roept-vs-op-om-panelen-over-zwarte-soldaten-terug-te-plaatsen

#geschiedenis #waarheid #dei

𝗘𝘃𝗮 𝘂𝗶𝘁 𝗠𝗔𝗙𝗦 𝗴𝗶𝗻𝗴 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝗺𝗼𝗲𝗶𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲 𝗻𝗮 𝗻𝗲𝗴𝗮𝘁𝗶𝗲𝘃𝗲 𝗿𝗲𝗮𝗰𝘁𝗶𝗲𝘀: '𝗜𝗸 𝘄𝗲𝗲𝘁 𝘇𝗲𝗹𝗳 𝘄𝗮𝘁 𝗱𝗲 𝘄𝗮𝗮𝗿𝗵𝗲𝗶𝗱 𝗶𝘀'

Eva Hamann, bekend van het afgelopen seizoen van 'Married at First Sight', vertelt dat ze na haar deelname door een moeilijke periode is gegaan. Tijdens het programma kreeg ze veel kritiek te verduren, iets wat niet alleen haarzelf,...

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5536697/eva-mafs-negatieve-reacties-married-first-sight-bram

#Eva #MAFS #waarheid

𝗘𝘃𝗮 𝘂𝗶𝘁 𝗠𝗔𝗙𝗦 𝗴𝗶𝗻𝗴 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝗺𝗼𝗲𝗶𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲 𝗻𝗮 𝗻𝗲𝗴𝗮𝘁𝗶𝗲𝘃𝗲 𝗿𝗲𝗮𝗰𝘁𝗶𝗲𝘀: '𝗜𝗸 𝘄𝗲𝗲𝘁 𝘇𝗲𝗹𝗳 𝘄𝗮𝘁 𝗱𝗲 𝘄𝗮𝗮𝗿𝗵𝗲𝗶𝗱 𝗶𝘀'

Eva Hamann, bekend van het afgelopen seizoen van 'Married at First Sight', vertelt dat ze na haar deelname door een moeilijke periode is gegaan. Tijdens het programma kreeg ze veel kritiek te verduren, iets wat niet alleen haarzelf,...

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5536697/eva-mafs-negatieve-reacties-married-first-sight-bram

#Eva #MAFS #waarheid

𝗘𝘃𝗮 𝘂𝗶𝘁 𝗠𝗔𝗙𝗦 𝗴𝗶𝗻𝗴 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝗺𝗼𝗲𝗶𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲 𝗻𝗮 𝗻𝗲𝗴𝗮𝘁𝗶𝗲𝘃𝗲 𝗿𝗲𝗮𝗰𝘁𝗶𝗲𝘀: '𝗜𝗸 𝘄𝗲𝗲𝘁 𝘇𝗲𝗹𝗳 𝘄𝗮𝘁 𝗱𝗲 𝘄𝗮𝗮𝗿𝗵𝗲𝗶𝗱 𝗶𝘀'

Eva Hamann, bekend van het afgelopen seizoen van 'Married at First Sight', vertelt dat ze na haar deelname door een moeilijke periode is gegaan. Tijdens het programma kreeg ze veel kritiek te verduren, iets wat niet alleen haarzelf,...

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5536697/eva-mafs-negatieve-reacties-married-first-sight-bram

#Eva #MAFS #waarheid

𝗘𝘃𝗮 𝘂𝗶𝘁 𝗠𝗔𝗙𝗦 𝗴𝗶𝗻𝗴 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝗺𝗼𝗲𝗶𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲 𝗻𝗮 𝗻𝗲𝗴𝗮𝘁𝗶𝗲𝘃𝗲 𝗿𝗲𝗮𝗰𝘁𝗶𝗲𝘀: '𝗜𝗸 𝘄𝗲𝗲𝘁 𝘇𝗲𝗹𝗳 𝘄𝗮𝘁 𝗱𝗲 𝘄𝗮𝗮𝗿𝗵𝗲𝗶𝗱 𝗶𝘀'

Eva Hamann, bekend van het afgelopen seizoen van 'Married at First Sight', vertelt dat ze na haar deelname door een moeilijke periode is gegaan. Tijdens het programma kreeg ze veel kritiek te verduren, iets wat niet alleen haarzelf,...

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5536697/eva-mafs-negatieve-reacties-married-first-sight-bram

#Eva #MAFS #waarheid

𝗘𝘃𝗮 𝘂𝗶𝘁 𝗠𝗔𝗙𝗦 𝗴𝗶𝗻𝗴 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝗺𝗼𝗲𝗶𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲 𝗻𝗮 𝗻𝗲𝗴𝗮𝘁𝗶𝗲𝘃𝗲 𝗿𝗲𝗮𝗰𝘁𝗶𝗲𝘀: '𝗜𝗸 𝘄𝗲𝗲𝘁 𝘇𝗲𝗹𝗳 𝘄𝗮𝘁 𝗱𝗲 𝘄𝗮𝗮𝗿𝗵𝗲𝗶𝗱 𝗶𝘀'

Eva Hamann, bekend van het afgelopen seizoen van 'Married at First Sight', vertelt dat ze na haar deelname door een moeilijke periode is gegaan. Tijdens het programma kreeg ze veel kritiek te verduren, iets wat niet alleen haarzelf,...

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5536697/eva-mafs-negatieve-reacties-married-first-sight-bram

#Eva #MAFS #waarheid

https://www.europesays.com/nl/35658/ Opinie: Red de natuur, saneer een koe | Melkvee.nl #aerius #ammoniak #basis #boer #Boeren #Business #Commercial #Dutch #harm #koe #kringlopen #NATUUR #natuurherstel #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #papieren #red #rijneveld #saneer #sleutel #stikstof #uitstoot #vakmanschap #waarheid #werkelijkheid #Zakelijk

Wat is hieraan niet waar dan? Sinds wanneer is het spreken van waarheid 'omstreden'?

"Omstreden posters duiken op bij tramhaltes: 'Genocideontkenner'"

-> "[..] opgedoken met foto's van VVD-prominenten Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans"

(Via #nosnieuws ) #genocide #genocideontkenner #waarheid
https://nos.nl/regio/zh-west/artikel/685906-omstreden-posters-duiken-op-bij-tramhaltes-genocideontkenner

Wat is hieraan niet waar dan? Sinds wanneer is het spreken van waarheid 'omstreden'?

"Omstreden posters duiken op bij tramhaltes: 'Genocideontkenner'"

-> "[..] opgedoken met foto's van VVD-prominenten Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans"

(Via #nosnieuws ) #genocide #genocideontkenner #waarheid
https://nos.nl/regio/zh-west/artikel/685906-omstreden-posters-duiken-op-bij-tramhaltes-genocideontkenner

Wat is hieraan niet waar dan? Sinds wanneer is het spreken van waarheid 'omstreden'?

"Omstreden posters duiken op bij tramhaltes: 'Genocideontkenner'"

-> "[..] opgedoken met foto's van VVD-prominenten Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans"

(Via #nosnieuws ) #genocide #genocideontkenner #waarheid
https://nos.nl/regio/zh-west/artikel/685906-omstreden-posters-duiken-op-bij-tramhaltes-genocideontkenner

Wat is hieraan niet waar dan? Sinds wanneer is het spreken van waarheid 'omstreden'?

"Omstreden posters duiken op bij tramhaltes: 'Genocideontkenner'"

-> "[..] opgedoken met foto's van VVD-prominenten Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans"

(Via #nosnieuws ) #genocide #genocideontkenner #waarheid
https://nos.nl/regio/zh-west/artikel/685906-omstreden-posters-duiken-op-bij-tramhaltes-genocideontkenner

Wat is hieraan niet waar dan? Sinds wanneer is het spreken van waarheid 'omstreden'?

"Omstreden posters duiken op bij tramhaltes: 'Genocideontkenner'"

-> "[..] opgedoken met foto's van VVD-prominenten Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans"

(Via #nosnieuws ) #genocide #genocideontkenner #waarheid
https://nos.nl/regio/zh-west/artikel/685906-omstreden-posters-duiken-op-bij-tramhaltes-genocideontkenner

@TheDutchChief @alterelefant @niekvleeuwen is dat echt zo, want dan is er echt iets goed fout, want, ik mag dan wel #links zijn, (sterke #verzorgingsstaat, deels genasjonaliseerde #kinderopvang), #rechtse #oplossingen voor maatschappelike problemen zijn ook nodig in dit sisteem, #demokrasie genoemd. Links heeft niet altijd gelijk. En #rechts moet ook meedoen aan dit gekontroleerde konflikt, #rechtsstaat. De #waarheid ligt *niet altijd* in het midden, maar de werking van het sisteem wel. (1/2)

Cartoonjournaal 8 oktober 2025.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_pinokkio-factchecking-onzin-activity-7381561494745804801-YKjx?utm_source=share&utm_medium=member_android&rcm=ACoAABUsLs8BYgLIOvUN1qZ64VqY4--B6TI4G-s

#cartoonjournaal #actualiteit #humor #nieuws #Pinokkio #factchecking #onzin #populisme #radicaalrechts #verkiezingen #leugen #waarheid

Cartoonjournaal 8 oktober 2025.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_pinokkio-factchecking-onzin-activity-7381561494745804801-YKjx?utm_source=share&utm_medium=member_android&rcm=ACoAABUsLs8BYgLIOvUN1qZ64VqY4--B6TI4G-s

#cartoonjournaal #actualiteit #humor #nieuws #Pinokkio #factchecking #onzin #populisme #radicaalrechts #verkiezingen #leugen #waarheid

Cartoonjournaal 8 oktober 2025.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_pinokkio-factchecking-onzin-activity-7381561494745804801-YKjx?utm_source=share&utm_medium=member_android&rcm=ACoAABUsLs8BYgLIOvUN1qZ64VqY4--B6TI4G-s

#cartoonjournaal #actualiteit #humor #nieuws #Pinokkio #factchecking #onzin #populisme #radicaalrechts #verkiezingen #leugen #waarheid

Cartoonjournaal 8 oktober 2025.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_pinokkio-factchecking-onzin-activity-7381561494745804801-YKjx?utm_source=share&utm_medium=member_android&rcm=ACoAABUsLs8BYgLIOvUN1qZ64VqY4--B6TI4G-s

#cartoonjournaal #actualiteit #humor #nieuws #Pinokkio #factchecking #onzin #populisme #radicaalrechts #verkiezingen #leugen #waarheid

”Heb je het laatste nieuws al gehoord? Vanaf nu is het 's avonds licht en overdag donker. Klinkt als een leugen, zeg je? Dat komt omdat je nog in de oude waarheid leeft.“ — Rob Wijnberg, @decorrespondent #waarheid #leugen #Newspeak #Oldspeak #DeCorrespondent

https://decorrespondent.nl/16307/brekend-nieuws-vanaf-nu-is-het-s-avonds-licht-en-overdag-donker/dc50476b-8ddf-0205-26dc-111d55c152d2

”Heb je het laatste nieuws al gehoord? Vanaf nu is het 's avonds licht en overdag donker. Klinkt als een leugen, zeg je? Dat komt omdat je nog in de oude waarheid leeft.“ — Rob Wijnberg, @decorrespondent #waarheid #leugen #Newspeak #Oldspeak #DeCorrespondent

https://decorrespondent.nl/16307/brekend-nieuws-vanaf-nu-is-het-s-avonds-licht-en-overdag-donker/dc50476b-8ddf-0205-26dc-111d55c152d2

”Heb je het laatste nieuws al gehoord? Vanaf nu is het 's avonds licht en overdag donker. Klinkt als een leugen, zeg je? Dat komt omdat je nog in de oude waarheid leeft.“ — Rob Wijnberg, @decorrespondent #waarheid #leugen #Newspeak #Oldspeak #DeCorrespondent

https://decorrespondent.nl/16307/brekend-nieuws-vanaf-nu-is-het-s-avonds-licht-en-overdag-donker/dc50476b-8ddf-0205-26dc-111d55c152d2

”Heb je het laatste nieuws al gehoord? Vanaf nu is het 's avonds licht en overdag donker. Klinkt als een leugen, zeg je? Dat komt omdat je nog in de oude waarheid leeft.“ — Rob Wijnberg, @decorrespondent #waarheid #leugen #Newspeak #Oldspeak #DeCorrespondent

https://decorrespondent.nl/16307/brekend-nieuws-vanaf-nu-is-het-s-avonds-licht-en-overdag-donker/dc50476b-8ddf-0205-26dc-111d55c152d2

”Heb je het laatste nieuws al gehoord? Vanaf nu is het 's avonds licht en overdag donker. Klinkt als een leugen, zeg je? Dat komt omdat je nog in de oude waarheid leeft.“ — Rob Wijnberg, @decorrespondent #waarheid #leugen #Newspeak #Oldspeak #DeCorrespondent

https://decorrespondent.nl/16307/brekend-nieuws-vanaf-nu-is-het-s-avonds-licht-en-overdag-donker/dc50476b-8ddf-0205-26dc-111d55c152d2

En ook uit: ‘Calling bullshit’ door Jevin D. West en Carl T. Bergstrom. Ik wilde mijn geheugen weer eens opfrissen over onzinbeweringen, valse grafieken en gerommel met cijfertjes. Dat is goed gelukt, fijn boek.
(Al beveel ik voor mensen die specifiek in valse grafieken geinteresseerd zijn vooral ‘A field guide to lies and statistics’ van Daniel Levetin aan.)
https://www.callingbullshit.org/

#boek #statistiek #leugens #waarheid #wetenschap

En ook uit: ‘Calling bullshit’ door Jevin D. West en Carl T. Bergstrom. Ik wilde mijn geheugen weer eens opfrissen over onzinbeweringen, valse grafieken en gerommel met cijfertjes. Dat is goed gelukt, fijn boek.
(Al beveel ik voor mensen die specifiek in valse grafieken geinteresseerd zijn vooral ‘A field guide to lies and statistics’ van Daniel Levetin aan.)
https://www.callingbullshit.org/

#boek #statistiek #leugens #waarheid #wetenschap

Na de banaliteit van Israëls eerste leugen was er geen houden meer aan (De Volkskrant) (€)

Zo banaal als de man Eichmann was, zo achteloos lieten Israëls bondgenoten de waarheid teloorgaan.

https://www.volkskrant.nl/columns-van-de-dag/na-de-banaliteit-van-israels-eerste-leugen-was-er-geen-houden-meer-aan~bbde4a1c/

Citaten uit stuk: https://diasp.nl/posts/4457659

#gaza #israel #palestijnen #palestina #mensenrechten #oorlogsrecht #genocide #vn #verenigde_naties #bezette_gebieden #oorlogsmisdaden #breaking_the_silence #burgerdoden #antisemitisme #waarheid #propaganda #leugens

Na de banaliteit van Israëls eerste leugen was er geen houden meer aan (De Volkskrant) (€)

Zo banaal als de man Eichmann was, zo achteloos lieten Israëls bondgenoten de waarheid teloorgaan.

https://www.volkskrant.nl/columns-van-de-dag/na-de-banaliteit-van-israels-eerste-leugen-was-er-geen-houden-meer-aan~bbde4a1c/

Citaten uit stuk: https://diasp.nl/posts/4457659

#gaza #israel #palestijnen #palestina #mensenrechten #oorlogsrecht #genocide #vn #verenigde_naties #bezette_gebieden #oorlogsmisdaden #breaking_the_silence #burgerdoden #antisemitisme #waarheid #propaganda #leugens

Na de banaliteit van Israëls eerste leugen was er geen houden meer aan (De Volkskrant) (€)

Zo banaal als de man Eichmann was, zo achteloos lieten Israëls bondgenoten de waarheid teloorgaan.

https://www.volkskrant.nl/columns-van-de-dag/na-de-banaliteit-van-israels-eerste-leugen-was-er-geen-houden-meer-aan~bbde4a1c/

Citaten uit stuk: https://diasp.nl/posts/4457659

#gaza #israel #palestijnen #palestina #mensenrechten #oorlogsrecht #genocide #vn #verenigde_naties #bezette_gebieden #oorlogsmisdaden #breaking_the_silence #burgerdoden #antisemitisme #waarheid #propaganda #leugens

Droom van God * https://levenshorizonten.com/2018/01/13/droom-van-god/ #Aarde, #Beelden, #Beeldtaal, #Betekenis, #Bewustzijn, #Bezieling, #Bijbel, #BlijdeBoodschap, #Bruidedom, #Democratie, #Dictatoriaal, #Droom, #DroomVanGod, #Existentie, #FilosofieVanHetLichaam, #Geliefde, #Geloof, #Geloven, #Geluk, #Geweld, #God, #GodInTheCosmos, #Godsbeeld, #HolleVaten, #Horizon, #Ijdelheid, #Koopwaar, #SemioticsAndPoetry, #SemioticsArt, #Theotopie, #Verkiezingen, #Verkiezingswaar, #Verlangen, #Waarheid, #Ziel

@pietlekkerkerk.bsky.social Juni, 2018, uit een artikel over het stoppen van Politieke Junkies.

Vooruitziende blik, zowel over de waarheid als over Trump...

https://www.parool.nl/nieuws/succesvolle-show-politieke-junkies-houdt-ermee-op~babe696a/

#politiekejunkies #trump #waarheid #beeldvorming

@pietlekkerkerk.bsky.social Juni, 2018, uit een artikel over het stoppen van Politieke Junkies.

Vooruitziende blik, zowel over de waarheid als over Trump...

https://www.parool.nl/nieuws/succesvolle-show-politieke-junkies-houdt-ermee-op~babe696a/

#politiekejunkies #trump #waarheid #beeldvorming

Ze liegen slim. Spreken boosheid vloeiend. En het werkt.
In mijn nieuwste essay op kanteldenker: hoe verbaal begaafde politici onze democratie vervormen en hoe we haar kunnen kantelen richting gemeenschap & waarheid.

De verbaal begaafde leugenaar

https://kanteldenker.wordpress.com/2025/06/05/de-verbaal-begaafde-leugenaar-van-mussolini-tot-wilders-van-peron-tot-yesilgoz/

#democratie #populisme #retoriek #kanteldenker #waarheid #burgerberaad

Ze liegen slim. Spreken boosheid vloeiend. En het werkt.
In mijn nieuwste essay op kanteldenker: hoe verbaal begaafde politici onze democratie vervormen en hoe we haar kunnen kantelen richting gemeenschap & waarheid.

De verbaal begaafde leugenaar

https://kanteldenker.wordpress.com/2025/06/05/de-verbaal-begaafde-leugenaar-van-mussolini-tot-wilders-van-peron-tot-yesilgoz/

#democratie #populisme #retoriek #kanteldenker #waarheid #burgerberaad

Ze liegen slim. Spreken boosheid vloeiend. En het werkt.
In mijn nieuwste essay op kanteldenker: hoe verbaal begaafde politici onze democratie vervormen en hoe we haar kunnen kantelen richting gemeenschap & waarheid.

De verbaal begaafde leugenaar

https://kanteldenker.wordpress.com/2025/06/05/de-verbaal-begaafde-leugenaar-van-mussolini-tot-wilders-van-peron-tot-yesilgoz/

#democratie #populisme #retoriek #kanteldenker #waarheid #burgerberaad

Ze liegen slim. Spreken boosheid vloeiend. En het werkt.
In mijn nieuwste essay op kanteldenker: hoe verbaal begaafde politici onze democratie vervormen en hoe we haar kunnen kantelen richting gemeenschap & waarheid.

De verbaal begaafde leugenaar

https://kanteldenker.wordpress.com/2025/06/05/de-verbaal-begaafde-leugenaar-van-mussolini-tot-wilders-van-peron-tot-yesilgoz/

#democratie #populisme #retoriek #kanteldenker #waarheid #burgerberaad

Caesar bij Atuatuca: Berg?

Archeologie en teksten, dat is een ongemakkelijk huwelijk. Ik heb hier weleens uitgelegd waarom archeologen volgens mij wat al te makkelijk veronderstellen dat de Drususgrachten in Nederland hebben gelegen. Soms missen archeologen een kans om hun vakbroeders, de classici, te helpen: de vondsten in Velsen kunnen niet én bij een castra behoren én bij een castellum genaamd Flevum. Tenzij we het Latijn niet goed begrijpen, en het zou leuk zijn als archeologen eens over woordbetekenissen discussieerden met hun collega’s. Eerstgenoemden hebben laatstgenoemden iets te bieden. Ook de opgravingen van Herwen en Heerlen bieden meer mogelijkheden tot samenwerking dan momenteel worden waargemaakt.

Sommige dingen waren vroeger beter dan nu. De opleidingen waren bijvoorbeeld langer. De studieduurbekorting van de jaren tachtig beroofde archeologiestudenten van een eerlijke kans vertrouwd te raken met teksten – zelfs in vertaling. Andere dingen zijn tegenwoordig dan weer beter dan vroeger: archeologiestudenten leren veel meer over technieken en raken met meer data vertrouwd. Ook dat leidt echter weg van vertrouwdheid met de antieke bronnen. En dan ontstaat het gevaar dat je eerdere inzichten als vanzelfsprekend overneemt, zonder te weten dat classici en oudhistorici die inmiddels hebben weerlegd. Er is geen bewijs dat Hadrianus ooit in Voorburg is geweest, wat de plaatselijke VVV ook beweert, en het is hoogst discutabel Nijmegen als stad te typeren, wat de plaatselijke VVV ook beweert.

Daar komt nog bij dat archeologen een voorkeur hebben voor de correspondentietheorie van de waarheid terwijl hun collega’s een voorkeur hebben voor de coherentietheorie. (Dit was het thema van de discussie over maximalisme en minimalisme, die in Nederland na de studieduurbekorting abrupt ten einde is gekomen.) Doordat wetenschappers dezelfde woorden anders gebruiken, liggen misverstanden op de loer, en als de betrokkenen elkaar willen begrijpen, moeten ze beginnen heel goed naar elkaar te luisteren. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Ik herinner me een oudhistoricus die voorstelde een gesprek over interdisciplinariteit te voeren met Zoom of Teams, waarop de archeoloog concludeerde dat zijn collega de diepte van de problematiek niet doorgrondde en besloot de discussie op te schorten. Ik denk terecht.

Willen we de archeologie meer laten profiteren van de inzichten van tekststudie en willen we classici/oudhistorici meer laten profiteren van de archeologie, dan zijn ook meer data nodig. Veel meer data. Op dat punt is de conflictarcheologie belangrijk, omdat die vaak gaat over korte, snel ontwikkelende gebeurtenissen, zoals beschreven in teksten. Archeologie is hier geen wetenschap van de brede tijdsaanduidingen.

Berg

En nu is er een leuke ontwikkeling: Nico Roymans, die al jaren bezig is een brug te slaan tussen enerzijds de bodemvondsten en anderzijds het geschreven bewijs over de veldtochten van Julius Caesar, heeft een locatie gevonden waar Ambiorix’ Eburonen het Romeinse Veertiende Legioen kunnen hebben verslagen. Het zou gaan om Berg, de heuvel die je, fietsend van Maastricht naar Tongeren, twee kilometer voor aankomst rechts ziet liggen. Er staat een mooi oud kerkje. Hier zijn allerlei munten gevonden, heel erg veel munten zelfs. die sterk suggereren dat dit voor de Eburoonse stam de centrale plaats is geweest.

De hypothese, die al een tijdje rondzong, moet nog uitgebreid worden getest. En aangezien er daar wat grote infrastructurele projecten zijn, zijn er zowel bedreigingen als kansen. Op de uitkomst van het onderzoek vooruitlopend: er is iets dat heel erg voor deze hypothese pleit. Tongeren heette in de keizertijd Atuatuca en zo heette ook de plek waar het Veertiende ten onder ging. Tongeren zelf kan niet dat Eburoonse Atuatuca zijn, want vondsten uit die vroege tijd zijn afwezig. Bovendien is er zó veel gegraven in die stad, dat we niet langer mogen zeggen dat “absence of evidence is no evidence of absence”. Er woonden rond het midden van de eerste eeuw v.Chr. geen Eburonen, punt. Alle andere genoemde locaties liggen echter vér van Tongeren. Kanne-Caestert is weleens genoemd, onder andere door de Vlaamse archeoloog Heli Roosens, maar het zou betekenen dat de naam Atuatuca over een enorme afstand is verplaatst. Daarvoor kennen we geen parallel. Berg heeft dit bezwaar niet.

Meer onderzoek

We hebben nu meer data en een toetsbare hypothese, maar zoals gezegd: meer onderzoek is nodig. Degenen die uitgaan van de correspondentietheorie van de waarheid, zullen vermoedelijk pas tevreden zijn als er scherp dateerbare wapenvondsten zijn en slingerstenen met XIV of XIIII erop. Dat zal nog lastig worden – en juist dat maakt het debat over de twee door oudheidkundigen gebruikte waarheidstheorieën zo spannend, zo boeiend, zo belangrijk en zo urgent.

Eerder heeft Roymans geopperd dat Thuin de plaats was waar de Aduatuci (niet te verwarren met Atuatuca) werden belegerd, dat Kessel de plek was waar de Usipeten en Tencteri zijn verslagen, en dat bepaalde muntschatten in Zuid-Limburg de stille getuigen zijn van de door Caesar aangerichte genocide onder de Eburonen. Ik heb de discussie over deze hypothesen altijd vreemd gevonden. Ze behoorde te gaan over waarheidstheorieën en over de aard van het oudheidkundig bewijs; in de praktijk werd de correspondentietheorie impliciet aangenomen. Ik had, om te citeren wat een archeoloog over een soortgelijke discussie zei, de indruk dat menigeen de diepte van de problematiek onvoldoende doorgrondde.

Wat eigenlijk moet gebeuren? Meer kennis van de aard van de oudheidkundige bewijsvoering, dat om te beginnen. Daarnaast meer kennis van de problematiek van antieke bronnen, in vertaling. Kortom, we moeten de archeologische opleidingen terug brengen tot het wetenschappelijk minimum (zes of zeven jaar dus) en oud-studenten een kans geven zich bij te scholen om hun kennis op peil te brengen.

Literatuur

• Nico Roymans & Marleen Martens, “In Search of Caesar’s Aduatuca in the Territory of the Eburones”, in: Archäologisches Korrespondenzblatt 54/3 (2024) 335ff
• Jonathan Hall, Artifact and Artifice. Classical Achaeology and the Ancient Historian (2014; bespreking) (introductie tot het maximalisme/mimimalisme-debat)

Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u doneren, maar ook een van mijn boeken kopen (en lezen). Mijn boek over Libanon verschijnt in april, maar u kunt het al bestellen. Er is ook een HomeAcademy-cursus, waarvan de opbrengst naar Cordaid Libanon gaat. En u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

#absenceOfEvidenceIsNotEvidenceOfAbsence #Ambiorix #Atuatuca #België #Berg #coherentietheorieVanDeWaarheid #conflictarcheologie #correspondentietheorieVanDeWaarheid #HeliRoosens #interdisciplinariteit #JuliusCaesar #KanneCaestert #maximalismeEnMinimalisme #NicoRoymans #waarheid #XIVGemina

Nathan – De Hara

Het Japanse woord voor buik. Binnen het zenboeddhisme een belangrijk begrip, zeker bij het mediteren.

Misschien wordt het jou niet geleerd. Misschien wordt de hara nimmer besproken. Je kunt in je hoofd zitten, in je hart zitten maar ook zitten in je buik. Er zijn volgens mij maar weinig mensen die echt uit hun hoofd in hun buik zijn gezakt. Op dat moment wordt alles ervaren vanuit de buik, het lichaam zelf.

Het brein van Christus is misschien jouw hart maar je hebt ook een buik-brein. Ik wil hier niet te interessant overkomen, dus ga ik maar meteen verder.

De hara heeft in een bepaalde periode van mijn leven een belangrijke rol gespeeld, zo’n beetje vanaf zomer 1987 tot zeker zomer 2017. Alles komt daar samen, in de buik, streek rond de navel. Alle energieën van de mens komen daar samen. Volgens mij ervaren daar christenen de Heilige geest.

In de zomer van 2017 werd het gehele lichaam voor mij belangrijk, iedere centimeter: voelen wat je voelt, horen wat je hoort, zien wat je ziet, proeven wat je proeft en ruiken wat je ruikt. Wat, welke ervaring komt nu het allereerste bij je binnen? En dan? En dan? Geen ervaring zoeken of creëren maar de ervaring die er is geheel onderkennen. Want het lichaam is er al, je ervaart al.

Dit deed ik vanaf die zomer van 2017 tot begin april 2023. Het lichaam als de rots in de branding. De geest is altijd uit op wat het niet heeft of wat het niet wil hebben. Je raakt vanzelf teleurgesteld als je zaken, in je leven, niet ziet veranderen ondanks je zoektocht.

Mijn geest wist mij geen rust te geven. Mijn grote leermeester was het lichaam zelf. Altijd hier, altijd nu. Ik hoefde enkel mijn denkgeest te overstijgen (zonder deze eerste te analyseren of te beoordelen), enkel geheel zintuiglijk gewaar te zijn.

Onze denkgeest is het probleem, niet onze vijf zintuigen. Maar je hoeft geen strijd aan te gaan met je eigen geest, je hoeft enkel je aandacht direct en geheel te verleggen naar het lichaam. En dat vinden spirituele zoekers vaak heel ordinair. Het lichaam de boeddha? Ik verheerlijkte niet het lichaam maar de puurheid van het moment door de zintuigen ervaren, geeft stilte en ruimte.

Uiteindelijk twijfelde ik aan al mijn overtuigingen, ook aan mijn overtuiging van een leven met Christus. Wat wist ik werkelijk? Het probleem met overtuigingen is, dat mensen denken dat het feiten zijn.

‘Ik weet zeker dat Boeddha verlicht was.’ … ‘Ik weet zeker dat mijn kind onschuldig is.’ … ‘Ik weet zeker dat Mohammed de volmaaktste mens op aarde was.’ … ‘Ik weet zeker dat God niet bestaat.’ … ‘Ik weet zeker dat Bram schuldig is.’ Et cetera.

Toen ik echt twijfelde aan al mijn overtuigingen werd dat wat voor me lag direct zichtbaar. Op dat moment beoefende ik geen zintuiglijk gewaarzijn, op dat moment mediteerde ik niet op een bepaalde spirituele tekst, en op dat moment volgde ik niemand of liep ik bij een of andere GGZ-hulpverlener. Er was (is) geen weg naar de Waarheid, noch in de vorm van een methode of guru. Door mijn twijfel verdween de weg.

Ik zag direct en zonder enige twijfel dat ik 100% de persoon was en 100% de waarnemer van de persoon. En dat deze een en hetzelfde zijn, niet-twee. Op dat moment verdween het innerlijke conflict (ik en mezelf). Er was een innerlijke transformatie. Toen was (is) er sprake van de ongeconditioneerde geest.

Ik geef iedereen het advies, die echt vastzit tussen zijn/haar oren in zijn/haar ivoren toren: zintuigelijk gewaarzijn 24/7 te beoefenen, zonder daarbij ook een andere meditatietechniek! Zintuiglijk gewaarzijn werkt beslist als een echt breekijzer, geef het een kans. Anders ben je waarschijnlijk gedoemd, de rest van je leven alles te weten over de Boeddha en zijn of het onderwerp verlichting maar ondertussen ben je opgesloten in een mentale gevangenis.

Wees niet bang voor je eigen geest.
Wees een licht voor jezelf.
De Waarheid is een psychologische revolutie.

Wees bereid door het stof te gaan als een rups. De vlinder volgt op de rups en niet net andersom. Het lichaam was mijn vlot tot aan de andere oever. Om de andere oever te betreden dien je het vlot direct achter je te laten, nietwaar?

Hecht je niet aan de Boeddha, hecht je niet aan het achtvoudige pad.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#denkgeest #hara #hechten #waarheid #zintuigen

Nathan – De Hara

Het Japanse woord voor buik. Binnen het zenboeddhisme een belangrijk begrip, zeker bij het mediteren.

Misschien wordt het jou niet geleerd. Misschien wordt de hara nimmer besproken. Je kunt in je hoofd zitten, in je hart zitten maar ook zitten in je buik. Er zijn volgens mij maar weinig mensen die echt uit hun hoofd in hun buik zijn gezakt. Op dat moment wordt alles ervaren vanuit de buik, het lichaam zelf.

Het brein van Christus is misschien jouw hart maar je hebt ook een buik-brein. Ik wil hier niet te interessant overkomen, dus ga ik maar meteen verder.

De hara heeft in een bepaalde periode van mijn leven een belangrijke rol gespeeld, zo’n beetje vanaf zomer 1987 tot zeker zomer 2017. Alles komt daar samen, in de buik, streek rond de navel. Alle energieën van de mens komen daar samen. Volgens mij ervaren daar christenen de Heilige geest.

In de zomer van 2017 werd het gehele lichaam voor mij belangrijk, iedere centimeter: voelen wat je voelt, horen wat je hoort, zien wat je ziet, proeven wat je proeft en ruiken wat je ruikt. Wat, welke ervaring komt nu het allereerste bij je binnen? En dan? En dan? Geen ervaring zoeken of creëren maar de ervaring die er is geheel onderkennen. Want het lichaam is er al, je ervaart al.

Dit deed ik vanaf die zomer van 2017 tot begin april 2023. Het lichaam als de rots in de branding. De geest is altijd uit op wat het niet heeft of wat het niet wil hebben. Je raakt vanzelf teleurgesteld als je zaken, in je leven, niet ziet veranderen ondanks je zoektocht.

Mijn geest wist mij geen rust te geven. Mijn grote leermeester was het lichaam zelf. Altijd hier, altijd nu. Ik hoefde enkel mijn denkgeest te overstijgen (zonder deze eerste te analyseren of te beoordelen), enkel geheel zintuiglijk gewaar te zijn.

Onze denkgeest is het probleem, niet onze vijf zintuigen. Maar je hoeft geen strijd aan te gaan met je eigen geest, je hoeft enkel je aandacht direct en geheel te verleggen naar het lichaam. En dat vinden spirituele zoekers vaak heel ordinair. Het lichaam de boeddha? Ik verheerlijkte niet het lichaam maar de puurheid van het moment door de zintuigen ervaren, geeft stilte en ruimte.

Uiteindelijk twijfelde ik aan al mijn overtuigingen, ook aan mijn overtuiging van een leven met Christus. Wat wist ik werkelijk? Het probleem met overtuigingen is, dat mensen denken dat het feiten zijn.

‘Ik weet zeker dat Boeddha verlicht was.’ … ‘Ik weet zeker dat mijn kind onschuldig is.’ … ‘Ik weet zeker dat Mohammed de volmaaktste mens op aarde was.’ … ‘Ik weet zeker dat God niet bestaat.’ … ‘Ik weet zeker dat Bram schuldig is.’ Et cetera.

Toen ik echt twijfelde aan al mijn overtuigingen werd dat wat voor me lag direct zichtbaar. Op dat moment beoefende ik geen zintuiglijk gewaarzijn, op dat moment mediteerde ik niet op een bepaalde spirituele tekst, en op dat moment volgde ik niemand of liep ik bij een of andere GGZ-hulpverlener. Er was (is) geen weg naar de Waarheid, noch in de vorm van een methode of guru. Door mijn twijfel verdween de weg.

Ik zag direct en zonder enige twijfel dat ik 100% de persoon was en 100% de waarnemer van de persoon. En dat deze een en hetzelfde zijn, niet-twee. Op dat moment verdween het innerlijke conflict (ik en mezelf). Er was een innerlijke transformatie. Toen was (is) er sprake van de ongeconditioneerde geest.

Ik geef iedereen het advies, die echt vastzit tussen zijn/haar oren in zijn/haar ivoren toren: zintuigelijk gewaarzijn 24/7 te beoefenen, zonder daarbij ook een andere meditatietechniek! Zintuiglijk gewaarzijn werkt beslist als een echt breekijzer, geef het een kans. Anders ben je waarschijnlijk gedoemd, de rest van je leven alles te weten over de Boeddha en zijn of het onderwerp verlichting maar ondertussen ben je opgesloten in een mentale gevangenis.

Wees niet bang voor je eigen geest.
Wees een licht voor jezelf.
De Waarheid is een psychologische revolutie.

Wees bereid door het stof te gaan als een rups. De vlinder volgt op de rups en niet net andersom. Het lichaam was mijn vlot tot aan de andere oever. Om de andere oever te betreden dien je het vlot direct achter je te laten, nietwaar?

Hecht je niet aan de Boeddha, hecht je niet aan het achtvoudige pad.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#denkgeest #hara #hechten #waarheid #zintuigen

Uitspraak van mijn therapeute vandaag:

"Alle mensen doen onhandige dingen en blijven de moeite waard om van te houden."

#MentalHealth #Waarheid #HebJezelfLief #Oefenen #Therapie #Depressie

Uitspraak van mijn therapeute vandaag:

"Alle mensen doen onhandige dingen en blijven de moeite waard om van te houden."

#MentalHealth #Waarheid #HebJezelfLief #Oefenen #Therapie #Depressie

Uitspraak van mijn therapeute vandaag:

"Alle mensen doen onhandige dingen en blijven de moeite waard om van te houden."

#MentalHealth #Waarheid #HebJezelfLief #Oefenen #Therapie #Depressie

Uitspraak van mijn therapeute vandaag:

"Alle mensen doen onhandige dingen en blijven de moeite waard om van te houden."

#MentalHealth #Waarheid #HebJezelfLief #Oefenen #Therapie #Depressie

Uitspraak van mijn therapeute vandaag:

"Alle mensen doen onhandige dingen en blijven de moeite waard om van te houden."

#MentalHealth #Waarheid #HebJezelfLief #Oefenen #Therapie #Depressie