#micha — Public Fediverse posts

creates semantic nodes and clusters #MICHA #ULLMAN advanced-search.aepiot.ro/advanced-sea... #NIKOS #PATERAS semantic-search.aepiot.ro/advanced-sea... Do you like aéPiot semantics? Donate to the aéPiot semantic platform: www.paypal.com/donate?busin...

MultiSearch Tag Explorer

creates semantic nodes and clusters #MICHA #ULLMAN advanced-search.aepiot.ro/advanced-sea... #NIKOS #PATERAS semantic-search.aepiot.ro/advanced-sea... Do you like aéPiot semantics? Donate to the aéPiot semantic platform: www.paypal.com/donate?busin...

MultiSearch Tag Explorer

#حرس #الثورة: دمرنا بالكامل مركز #سدوت #ميخا للاتصالات #الفضائية جنوب #تل #أبيب
#IRGC: We completely destroyed the #Sdot #Micha #satellite #communications center south of #Tel #Aviv

#حرس #الثورة: دمرنا بالكامل مركز #سدوت #ميخا للاتصالات #الفضائية جنوب #تل #أبيب
#IRGC: We completely destroyed the #Sdot #Micha #satellite #communications center south of #Tel #Aviv

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne Micha: "Warum soll ich der Welt ein Stück Mittelmaß liefern?"

► Die komplette Folge gibt's hier: https://rocketbeans.tv/mediathek/podcast/423/Game-Two-Update

►►► Hier könnt ihr uns unterstützen: https://rocketbeans.tv/gametwo

-----------------------
Die Social-Media-Kanäle von Game Two:

https://www.youtube.com/watch?v=Nr4AVIdOJ-Q
#gaming #reviews #Micha #DerschöneMicha

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne Micha: "Warum soll ich der Welt ein Stück Mittelmaß liefern?"

► Die komplette Folge gibt's hier: https://rocketbeans.tv/mediathek/podcast/423/Game-Two-Update

►►► Hier könnt ihr uns unterstützen: https://rocketbeans.tv/gametwo

-----------------------
Die Social-Media-Kanäle von Game Two:

https://www.youtube.com/watch?v=Nr4AVIdOJ-Q
#gaming #reviews #Micha #DerschöneMicha

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne Micha: "Warum soll ich der Welt ein Stück Mittelmaß liefern?"

► Die komplette Folge gibt's hier: https://rocketbeans.tv/mediathek/podcast/423/Game-Two-Update

►►► Hier könnt ihr uns unterstützen: https://rocketbeans.tv/gametwo

-----------------------
Die Social-Media-Kanäle von Game Two:

https://www.youtube.com/watch?v=Nr4AVIdOJ-Q
#gaming #reviews #Micha #DerschöneMicha

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne Micha: "Warum soll ich der Welt ein Stück Mittelmaß liefern?"

► Die komplette Folge gibt's hier: https://rocketbeans.tv/mediathek/podcast/423/Game-Two-Update

►►► Hier könnt ihr uns unterstützen: https://rocketbeans.tv/gametwo

-----------------------
Die Social-Media-Kanäle von Game Two:

https://www.youtube.com/watch?v=Nr4AVIdOJ-Q
#gaming #reviews #Micha #DerschöneMicha

https://www.youtube.com/watch?v=vorXmzKIqcY #Micha ab in das 🌐 #Fediverse bitte🙏 #Cannabis #Hanf #hemp

https://www.youtube.com/watch?v=vorXmzKIqcY #Micha ab in das 🌐 #Fediverse bitte🙏 #Cannabis #Hanf #hemp

https://www.youtube.com/watch?v=vorXmzKIqcY #Micha ab in das 🌐 #Fediverse bitte🙏 #Cannabis #Hanf #hemp

https://www.youtube.com/watch?v=vorXmzKIqcY #Micha ab in das 🌐 #Fediverse bitte🙏 #Cannabis #Hanf #hemp

https://www.youtube.com/watch?v=vorXmzKIqcY #Micha ab in das 🌐 #Fediverse bitte🙏 #Cannabis #Hanf #hemp

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Nioh 3, Resident Evil 9, Cairn, Dragon Quest 7 Reimagined | ⛳ CHECKPOINT #8

Unsere Community-Umfrage - bis zum 11.2. hier abstimmen: rbtv.to/umfrage26

/WERBUNG
Vie

https://www.youtube.com/watch?v=geD4S0N4Nvc
#gaming #review #preview #reviews #micha #nioh3 #cairn #indie #indies #klettern #climbing #soulslike #top #dragonquest #dragonball #umfrage #mediamarkt #xperion #grafik #guide

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Nioh 3, Resident Evil 9, Cairn, Dragon Quest 7 Reimagined | ⛳ CHECKPOINT #8

Unsere Community-Umfrage - bis zum 11.2. hier abstimmen: rbtv.to/umfrage26

/WERBUNG
Vie

https://www.youtube.com/watch?v=geD4S0N4Nvc
#gaming #review #preview #reviews #micha #nioh3 #cairn #indie #indies #klettern #climbing #soulslike #top #dragonquest #dragonball #umfrage #mediamarkt #xperion #grafik #guide

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Nioh 3, Resident Evil 9, Cairn, Dragon Quest 7 Reimagined | ⛳ CHECKPOINT #8

Unsere Community-Umfrage - bis zum 11.2. hier abstimmen: rbtv.to/umfrage26

/WERBUNG
Vie

https://www.youtube.com/watch?v=geD4S0N4Nvc
#gaming #review #preview #reviews #micha #nioh3 #cairn #indie #indies #klettern #climbing #soulslike #top #dragonquest #dragonball #umfrage #mediamarkt #xperion #grafik #guide

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Nioh 3, Resident Evil 9, Cairn, Dragon Quest 7 Reimagined | ⛳ CHECKPOINT #8

Unsere Community-Umfrage - bis zum 11.2. hier abstimmen: rbtv.to/umfrage26

/WERBUNG
Vie

https://www.youtube.com/watch?v=geD4S0N4Nvc
#gaming #review #preview #reviews #micha #nioh3 #cairn #indie #indies #klettern #climbing #soulslike #top #dragonquest #dragonball #umfrage #mediamarkt #xperion #grafik #guide

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Warum sind GESICHTER in Games immer noch HÄSSLICH??

Micha ist zurück und er hat ein Problem mit Gesichtern in Videospielen.

Vielen Dank an XPERION powered by MediaMarktSaturn für die Unterstützun

https://www.youtube.com/watch?v=sVrTLlHqc8c
#gaming #review #preview #reviews #micha #gamingfail #dragonage #witcher #lanoire #assassinscreedshadows #michaelreinke #faceanimations

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Warum sind GESICHTER in Games immer noch HÄSSLICH??

Micha ist zurück und er hat ein Problem mit Gesichtern in Videospielen.

Vielen Dank an XPERION powered by MediaMarktSaturn für die Unterstützun

https://www.youtube.com/watch?v=sVrTLlHqc8c
#gaming #review #preview #reviews #micha #gamingfail #dragonage #witcher #lanoire #assassinscreedshadows #michaelreinke #faceanimations

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Warum sind GESICHTER in Games immer noch HÄSSLICH??

Micha ist zurück und er hat ein Problem mit Gesichtern in Videospielen.

Vielen Dank an XPERION powered by MediaMarktSaturn für die Unterstützun

https://www.youtube.com/watch?v=sVrTLlHqc8c
#gaming #review #preview #reviews #micha #gamingfail #dragonage #witcher #lanoire #assassinscreedshadows #michaelreinke #faceanimations

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Warum sind GESICHTER in Games immer noch HÄSSLICH??

Micha ist zurück und er hat ein Problem mit Gesichtern in Videospielen.

Vielen Dank an XPERION powered by MediaMarktSaturn für die Unterstützun

https://www.youtube.com/watch?v=sVrTLlHqc8c
#gaming #review #preview #reviews #micha #gamingfail #dragonage #witcher #lanoire #assassinscreedshadows #michaelreinke #faceanimations

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Game Two daddelt mal wieder auf YouTube:
#GameTwo #RocketBeans #RBTV #RocketBeansTv

Der schöne MICHA ist ZURÜCK! feat. @Varion

Micha ist zurück bei Game Two! In Zukunft wird es hier bei uns auch wieder Videos von und mit dem schönen Micha geben. Wir p

https://www.youtube.com/watch?v=X6dj4pI3N0s
#gaming #review #preview #reviews #micha #back #zurück #weg #ende #anfang #neu #schönermicha #derschönemicha #film #elex #trant #gandalf #herrderringe #xperion #mediamarkt

Wie was Mozes? (1)

Heeft Mozes bestaan? Hoe zit het met de Uittocht uit Egypte? Die vragen kwamen vorige week binnen. Niet voor het eerst overigens, maar de problematiek is interessant genoeg om opnieuw te behandelen. Ook omdat ik nu wat anders denk over de diverse problemen.

De bronnen

Om te beginnen is er de kwestie van het bewijs. Dat is vooral het Bijbelboek Exodus, dat het verhaal vertelt van de Uittocht. De Bijbel vervolgt, na wat uitleg van de Wet, met het Deuteronomistisch Geschiedwerk (zeg maar Jozua tot en met Koningen), dat zo nu en dan terugblikt op wat we al weten uit Exodus en daaraan inhoudelijk weinig toevoegt. Als deze materie de enige bron zou zijn, zou een historicus zeggen “één bron is geen bron” en concluderen dat de informatie niet heel sterk is. Nu wordt Mozes ook op andere plaatsen in de Bijbel genoemd, waarvan Micha vrij oud lijkt. We mogen daarom minimaal concluderen dat Mozes een bekende figuur is geweest en dat over hem diverse verhalen circuleerden. Die verhalen klinken weliswaar fantastisch, maar de geloofwaardigheid is een andere kwestie, waarop ik terugkom.

We zouden meer willen weten over de wijze waarop die verhalen circuleerden. Micha leefde in de late achtste eeuw v.Chr., al is het betreffende vers wellicht een jongere toevoeging. Exodus lijkt nog jonger, al is hierover een eindeloze discussie. Het staat verder vast dat er weliswaar een schrijfcultuur was in Juda en Israël, maar dat die niet heel breed was. De meeste informatie werd destijds mondeling doorgegeven, en daarmee verschuift onze vraag: wat circuleerde mondeling? Nogmaals, de geloofwaardigheid is een andere kwestie.

De mondelinge traditie

Mondelinge literatuur kán een historische kern hebben, maar de waarheid gebiedt te zeggen dat motieven makkelijk van de ene naar de andere held overspringen. Het verhaal van Mozes’ biezen mandje is bijvoorbeeld eveneens gedocumenteerd in Mesopotamië, waar het werd verteld over koning Sargon, en het is tevens bekend van de Griekse baby Perseus, van de Romeinse Romulus en Remus, van de Indische Karna en van het Nederlandse verhaal over het wiegje dat aanspoelde op de Kinderdijk. “Baby ontkomt in mandje aan dreiging” is dus een standaardmotief uit de mondelinge literatuur.noot Dit is een subvariant van het thema van de bedreigde jeugd van de held. Ik heb vergeefs geprobeerd het ATU-nummer te vinden. Dat Mozes’ zus het mandje waterdicht maakt met pek en teer suggereert overigens dat de auteur van Exodus het verhaal heeft opgepikt in Mesopotamië, waar pek en teer, anders dan in Egypte, wel voorkomen.

Mondelinge tradities lijken ook ten grondslag te liggen aan andere delen van Exodus. De route van de Uittocht lijkt twee reisverhalen te combineren, en er zijn bovendien verhalen die elkaar tegenspreken. Voor sceptici die tot elke prijs normale literaire kritiek vermijden om de Bijbel te kunnen typeren als sprookjesboek, zijn die tegenspraken prijsschieten, maar voor oudheidkundigen bewijzen ze vooral dat er eerdere tradities zijn geweest. En waar die overeenstemmen, komen we verder. Dat wil niet zeggen dat overeenstemming bewijst dat iets echt is gebeurd, maar wél dat degene die een verhaal vol tegenspraken maakt, het niet verzonnen heeft; er waren al verhalen, die de verteller niet overtuigend harmoniseert. Er zal dus weleens iemand genaamd Mozes hebben geleefd (de Traditionskern), maar diens leven ligt besloten in de mist der mondelinge overlevering.

Chronologie

De verhalen over Mozes en de Uittocht zijn op schrift gesteld en de auteur van 1 Koningen, een deel van het Deuteronomistische Geschiedwerk, biedt een intrigerende opmerking: volgens hem bouwde koning Salomo de tempel van Jeruzalem 480 jaar na de Uittocht uit Egypte. Deze tempel wordt rond 930 gedateerd, dus we plaatsen Mozes rond 1410 v.Chr. Dat zou zijn geweest ten tijde van koning Amenhotep II, of eventueel zijn voorganger Toetmoses III, want de chronologie is veel minder zeker dan vaak wordt aangenomen. In elk geval: de Uittocht vond, volgens de bijbelse chronologie, plaats ten tijde van de goed gedocumenteerde Achttiende Dynastie, en een deel van het probleem is dat geen enkele Egyptische bron het vertrek van Hebreeuwse slaven vermeldt.

Er zijn wetenschappelijke en minder wetenschappelijke pogingen gedaan om te sleutelen aan de tekst. De aanname is dan bijvoorbeeld dat het niet ging om het vertrek van honderdduizenden slaven, die een krach zonder weerga zou hebben veroorzaakt, maar om kleinere aantallen. Of men neemt aan dat de datering niet klopt. Zo is wel geopperd dat de naamloze farao van de Uittocht Ramses II was of zijn zoon Merenptah, twee eeuwen na de bijbelse datering. Deze herdatering creëert een nieuw probleem, want in die tijd viel Kanaän onder Egyptisch gezag, terwijl we in het verhaal over de Intocht niets lezen over Egyptische garnizoenen. Dus hebben geleerden de datering van de Intocht verschoven naar het moment waarop er geen garnizoenen meer waren. Maar naarmate er meer archeologisch bewijs kwam, bleek de Egyptische aanwezigheid langer te hebben geduurd. Nu kunnen we de Intocht nog verder verschuiven, maar dan zijn we dus feitelijk begonnen de gebeurtenissen te verplaatsen naar een moment waarop er geen informatie meer is om het tegen te spreken. Tja.

Los daarvan: het is wat raar om een en dezelfde bron, in dit geval Exodus, te gebruiken om én de historiciteit van zekere gebeurtenissen en personen te bewijzen, én te beweren dat die bron niet klopt. Historici doen dat wel vaker, zoals wanneer ze de Dode-Zee-rollen toeschrijven aan de essenen, maar het moge duidelijk zijn dat er risico’s aan zijn verbonden.

[Wordt vervolgd]

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. Ik bied ook cursussen aan.

Zelfde tijdvak

#1Koningen #AchttiendeDynastie #AmenhotepII #bronkritiek #chronologie #DeuteronomistischGeschiedwerk #DouraEuropos #Exodus #Intocht #Karna #Kinderdijk #koningSalomo #Merenptah #Micha #mondelingeLiteratuur #mondelingeTradities #RamsesII #RomulusEnRemus #SargonVanAkkad #ToetmosesIII #Traditionskern #Uittocht

new arrival: maxi pongratz, micha acher & verstärkung - musik für flugräder (lp, trikont 2021)

https://www.discogs.com/sell/item/1771036912

#maxipongratz #maxi #pongratz #michaacher #micha #acher #verstärkung #verstaerkung #musikfürflugräder #musik #flugräder #flugraeder #lp #record #vinyl #trikont

new arrival: maxi pongratz, micha acher & verstärkung - musik für flugräder (lp, trikont 2021)

https://www.discogs.com/sell/item/1771036912

#maxipongratz #maxi #pongratz #michaacher #micha #acher #verstärkung #verstaerkung #musikfürflugräder #musik #flugräder #flugraeder #lp #record #vinyl #trikont

new arrival: maxi pongratz, micha acher & verstärkung - musik für flugräder (lp, trikont 2021)

https://www.discogs.com/sell/item/1771036912

#maxipongratz #maxi #pongratz #michaacher #micha #acher #verstärkung #verstaerkung #musikfürflugräder #musik #flugräder #flugraeder #lp #record #vinyl #trikont

new arrival: maxi pongratz, micha acher & verstärkung - musik für flugräder (lp, trikont 2021)

https://www.discogs.com/sell/item/1771036912

#maxipongratz #maxi #pongratz #michaacher #micha #acher #verstärkung #verstaerkung #musikfürflugräder #musik #flugräder #flugraeder #lp #record #vinyl #trikont

Remembering Sofya Kovalevskaya 2011th Edition by Michà¨le Audin (PDF)
Author: Michèle Audin
File Type: PDF
Download at https://sci-books.com/remembering-sofya-kovalevskaya-2011th-edition-b00fbgmz7o/
#, #MichèleAudin

Remembering Sofya Kovalevskaya 2011th Edition by Michà¨le Audin (PDF)
Author: Michèle Audin
File Type: PDF
Download at https://sci-books.com/remembering-sofya-kovalevskaya-2011th-edition-b00fbgmz7o/
#, #MichèleAudin

Remembering Sofya Kovalevskaya 2011th Edition by Michà¨le Audin (PDF)
Author: Michèle Audin
File Type: PDF
Download at https://sci-books.com/remembering-sofya-kovalevskaya-2011th-edition-b00fbgmz7o/
#, #MichèleAudin

Haltet euch an das Recht, begegnet anderen mit Güte, und lebt in Ehrfurcht vor eurem Gott!

#Bibel #Micha #bibelverse #glaube #christlich
https://glaubemir.de/haltet-euch-an-das-recht-begegnet/?feed_id=3910&_unique_id=682c0841dec24

Szybki obiad, bo chwilowo nie mam czasu na stanie przy garach
#vegan #micha #udon #bowl

Szybki obiad, bo chwilowo nie mam czasu na stanie przy garach
#vegan #micha #udon #bowl

Szybki obiad, bo chwilowo nie mam czasu na stanie przy garach
#vegan #micha #udon #bowl

Szybki obiad, bo chwilowo nie mam czasu na stanie przy garach
#vegan #micha #udon #bowl

Szybki obiad, bo chwilowo nie mam czasu na stanie przy garach
#vegan #micha #udon #bowl

Film Review: WARFARE (2025): An Intense and Harrowing Experience Undermined by a Lack of Sufficient Characterizations

Link: https://film-book.com/film-review-warfare-2025-an-intense-and-harrowing-experience-undermined-by-a-lack-of-sufficient-characterizations/?fsp_sid=26920

#A24 #AaronDeakins #AaronMackenzie #AdainBradley #AlexBrockdorff #AlexGarland #CosmoJarvis #DPharaohWoonATai #EvanHoltzman #FinnBennett #HenriqueZaga #JakeLampert #JoeMacaulay #JosephQuinn #KitConnor #LaurieDuncan #Micha...

Film Review: WARFARE (2025): An Intense and Harrowing Experience Undermined by a Lack of Sufficient Characterizations

Link: https://film-book.com/film-review-warfare-2025-an-intense-and-harrowing-experience-undermined-by-a-lack-of-sufficient-characterizations/?fsp_sid=26920

#A24 #AaronDeakins #AaronMackenzie #AdainBradley #AlexBrockdorff #AlexGarland #CosmoJarvis #DPharaohWoonATai #EvanHoltzman #FinnBennett #HenriqueZaga #JakeLampert #JoeMacaulay #JosephQuinn #KitConnor #LaurieDuncan #Micha...

Nog één keer: de wijzen uit het oosten

Ik heb al redelijk wat keren geblogd over Matteüs’ verhaal van de wijzen uit het oosten die naar Betlehem kwamen. Ik doe het vandaag nog één keer en dan houd ik ermee op, althans voor 2025.

Magiërs

Het gebruikte Griekse woord is magos, en ik vertelde dertien jaar geleden al eens dat dat verwees naar religieuze specialisten uit Perzië. Probleem één: dat zijn geen sterrenwichelaars, hoewel we daar bij Matteüs wel mee te maken hebben. In het Grieks heten sterrenwichelaars soms mathematikoi, vaak chaldaioi en zo nu en dan astrologoi. Geen magoi. Speculaties dat de Perzische magoi aan sterrenwichelarij waren gaan doen toen de Perzen Babylonië hadden onderworpen, zoals geopperd door Mary Boyce, zijn vooral bedacht om dit probleem op te lossen.

Toch is de woordkeuze van Matteüs niet onlogisch. Magoi waren namelijk wel aanwezig als een machthebber ergens arriveerde. Ze zeiden dan gebeden, vaak staand bij een vuuraltaar waarop ze geurstoffen verbrandden. Aangezien Matteüs Jezus presenteert als koning, is hun aanwezigheid in zijn evangelie logisch. Maar hij presenteert ze dus niet in de eerste plaats als sterrenkundigen.

De ster

Dan is er die ster. Dat is, om zo te zeggen, het logo van de firma messias. Sinds de vroege eerste eeuw v.Chr. – eigenlijk zolang als het messianisme bestaat – dacht men dat het vers uit Numeri 24.17:

Een ster komt op uit Jakob,
een scepter uit Israël.
Hij verbrijzelt Moab de slapen,
de kinderen van Set slaat hij neer.

verwees naar de messias. Dat Matteüs hier echt naar verwijst, blijkt uit de precieze formulering: de magiërs zeggen tegen koning Herodes “Wij hebben zijn ster zien opkomen”.noot De Statenvertaling “ster in het Oosten” gaat op dit punt de mist in. Met deze verwijzing maakt Matteüs duidelijk wat Jezus’ plaats is in de heilsgeschiedenis.

Citaten en allusies

Verder weeft hij nogal wat verzen uit de joodse religieuze literatuur door zijn betoog. Afgezien van het Numeri-citaat citeert hij letterlijk Micha 5.1, Hosea 11.1, Jeremia 31.15 (“Er klinkt een stem in Rama”) en Exodus 4.19, en alludeert hij aan Jesaja 60.6 en Exodus 1.16. Matteüs’ slotopmerking dat Jezus kwam te wonen in Nazaret om een profetie in vervulling te laten dat hij nazoreeër genoemd zal worden, verwijst naar een onbekend geschrift dat niet in de Bijbel is opgenomen. Het gaat om een woordspel: een nazoreeër is iemand uit Nazaret, is iemand die een gelofte heeft ingelost en verwijst naar netzer, “loot”, wat een ander messiaans motief is: zie Jesaja 11.1.

Ik som dit op omdat de aller-, allereerste vraag die we bij een tekstanalyse moeten stellen, die is naar het genre. Je kunt een roman niet lezen alsof het non-fictie is, een gedicht vergt een andere leeshouding dan proza, en toneel lees je hardop. In dit geval is de dichtstbijzijnde parallel de Dode Zee-rol die bekendstaat als 4QTestimonia, een bloemlezing uit de joodse literatuur die betrekking heeft op de messias. Matteüs heeft zulke citaten genomen en er een verhaal van geschapen.

Het verhaal is dus – ik vertel opnieuw wat ik al eens herhaalde – een literair spel. Het literaire vlechtwerk levert een gek verhaal op, met bijvoorbeeld een hoogst onlogische vlucht naar Egypte, die er vooral is om een Hosea-passage in vervulling te laten gaan. Het heeft dus niet zoveel zin te zoeken naar de ster van Betlehem, want dat is net zoiets als vragen wat die stem uit Rama heeft gezegd.

Niet alles is fictie

Dat Matteüs’ verslag van de geboorte van Jezus is geschreven op de wijze waarop joodse religieuze teksten destijds in elkaar zaten, wil overigens niet zeggen dat alles fictie is. Door wat citaten uit liedjes van Taylor Swift te combineren, kun je een feitelijk accuraat verslag schrijven van de ochtend in januari waarop je de kerstverlichting hebt opgeruimd. Zoals ik al eens schreef, kan de historicus een antieke tekst nooit zomaar helemaal letterlijk nemen maar is het ook verkeerd aan te nemen dat alles literaire fictie is.

Wat ik hierboven vertel, heb ik in diverse stukjes allemaal al weleens uitgelegd. Ik maakte deze samenvatting op verzoek van de onlangs overleden journalist Paul Damen, die hierover nog eens een stuk wilde schrijven en informatie bij me kwam vragen. Maar toen ik het op een druilerige zondagmorgen samenvatte, viel me iets op.

Heidense wijzen

De joodse religieuze literatuur verwijst weleens naar de magiërs, zoals in Daniël 2.2 en in Filon van Alexandriës Leven van Mozes 1.264. De magiërs zijn strijk en zet dwazen, die het eigenlijk niet snappen. Het zijn geen wijzen uit het oosten, maar onwijzen. De Griekse auteur Herodotos denkt er precies zo over. De Joodse precedenten van Matteüs zijn, als ik het goed zie, wel negatief, maar nog vér van de latere typering van magiërs als bedriegers.

In eerste instantie dacht ik dat Matteüs wilde zeggen dat de dwazen het licht zagen opkomen dat koning Herodes tot elke prijs wil doven. Dat zou, dacht ik, dezelfde omkering zijn die we bij Lukas aantreffen: herders, die spreekwoordelijke outcasts van de antieke samenleving, zijn daar de eersten die op de hoogte zijn van goed nieuws. Veel christelijker kon het niet, leek me, als de laatsten de eersten waren.

Gert Knepper, die weleens op deze blog schrijft en die ik altijd om advies kan vragen, had een betere uitleg van het curieuze gegeven dat Matteüs magoi presenteert die er in de joodse religieuze literatuur slecht vanaf komen. Hij attendeert erop dat de magiërs het niet snappen doordat hun wijsheid tekortschiet in vergelijking met de inzichten die de joodse religie biedt. In het Matteüs-evangelie concluderen ze op grond van hun beperkte wijsheid dat er een Joodse koning is geboren.

Zo’n presentatie – het zijn heidenen maar wel goede heidenen – past prima, zowel aan het einde van de eerste eeuw v.Chr. als in de eerste eeuw na Chr. In het eerste geval past het omdat het jodendom een steeds bredere definitie hanteerde van het Verbondsvolk (vgl. het blogje van 24 november); in het tweede geval omdat het christendom eind eerste eeuw na Chr. steeds meer heidense aanhangers kreeg.

Kortom, er is aan de Kerstverhalen nog een hoop te ontdekken, maar voor 2025 vind ik het wel mooi geweest.

[Een overzicht van deze reeks over het Nieuwe Testament is hier.]

Ik organiseer in het voorjaar van 2025 een reis naar de vernieuwde musea van Beieren. Door mee te gaan helpt u deze blog gratis te houden. Maar u kunt natuurlijk ook een van mijn boeken kopen (en lezen), een cursus doen, of doneren. U kunt de blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#4QTestimonia #Daniël #EvangelieVanLukas #EvangelieVanMatteüs #Exodus #FilonVanAlexandrië #HerodesDeGrote #HoseaProfeet_ #Jeremia #Jesaja #magiërs #MaryBoyce #messias #Micha #NieuweTestament #PaulDamen #SterVanBetlehem #TaylorSwift

Nog één keer: de wijzen uit het oosten

Ik heb al redelijk wat keren geblogd over Matteüs’ verhaal van de wijzen uit het oosten die naar Betlehem kwamen. Ik doe het vandaag nog één keer en dan houd ik ermee op, althans voor 2025.

Magiërs

Het door Matteüs voor de wijzen gebruikte Griekse woord is magos, en ik vertelde dertien jaar geleden al eens dat dat verwees naar religieuze specialisten uit Perzië. Probleem één: dat zijn geen sterrenwichelaars, hoewel we daar bij Matteüs wel mee te maken hebben. In het Grieks heten sterrenwichelaars soms mathematikoi, vaak chaldaioi en zo nu en dan astrologoi. Geen magoi. Speculaties dat de Perzische magoi aan sterrenwichelarij waren gaan doen toen de Perzen Babylonië hadden onderworpen, zoals geopperd door Mary Boyce, zijn vooral bedacht om dit probleem op te lossen.

Toch is de woordkeuze van Matteüs niet onlogisch. Magoi waren namelijk wel aanwezig als een machthebber ergens arriveerde. Ze zeiden dan gebeden, vaak staand bij een vuuraltaar waarop ze geurstoffen verbrandden. Aangezien Matteüs Jezus presenteert als koning, is hun aanwezigheid in zijn evangelie logisch. Maar hij presenteert ze dus niet in de eerste plaats als sterrenkundigen.

De ster

Dan is er die ster. Dat is, om zo te zeggen, het beeldmerk van de messias. Sinds de vroege eerste eeuw v.Chr. – eigenlijk zolang als het messianisme bestaat – dacht men dat het vers uit Numeri 24.17:

Een ster komt op uit Jakob,
een scepter uit Israël.
Hij verbrijzelt Moab de slapen,
de kinderen van Set slaat hij neer.

verwees naar de messias. Dat Matteüs hier echt naar verwijst, blijkt uit de precieze formulering: de magiërs zeggen tegen koning Herodes “Wij hebben zijn ster zien opkomen”.noot De Statenvertaling “ster in het Oosten” gaat op dit punt de mist in. Met deze verwijzing maakt Matteüs duidelijk wat Jezus’ plaats is in de heilsgeschiedenis.

Citaten en allusies

Verder weeft hij nogal wat verzen uit de joodse religieuze literatuur door zijn betoog. Afgezien van het Numeri-citaat citeert hij letterlijk Micha 5.1, Hosea 11.1, Jeremia 31.15 (“Er klinkt een stem in Rama”) en Exodus 4.19, en alludeert hij aan Jesaja 60.6 en Exodus 1.16. Matteüs’ slotopmerking dat Jezus kwam te wonen in Nazaret om een profetie in vervulling te laten dat hij nazoreeër genoemd zal worden, verwijst naar een onbekend geschrift dat niet in de Bijbel is opgenomen. Het gaat om een woordspel: een nazoreeër is iemand uit Nazaret, is iemand die een gelofte heeft ingelost en verwijst naar netzer, “loot”, wat een ander messiaans motief is: zie Jesaja 11.1.

Ik som dit op omdat de aller-, allereerste vraag die we bij een tekstanalyse moeten stellen, die is naar het genre. Je kunt een roman niet lezen alsof het non-fictie is, een gedicht vergt een andere leeshouding dan proza, en toneel lees je hardop. In dit geval is de dichtstbijzijnde parallel de Dode Zee-rol die bekendstaat als 4QTestimonia, een bloemlezing uit de joodse literatuur die betrekking heeft op de messias. Matteüs heeft zulke citaten genomen en er een verhaal van geschapen.

Het verhaal is dus – ik vertel opnieuw wat ik al eens herhaalde – een literair spel. Het literaire vlechtwerk levert een gek verhaal op, met bijvoorbeeld een hoogst onlogische vlucht naar Egypte, die er vooral is om een Hosea-passage in vervulling te laten gaan. Het heeft dus niet zoveel zin te zoeken naar de ster van Betlehem, want dat is net zoiets als vragen wat die stem uit Rama heeft gezegd.

Niet alles is fictie

Dat Matteüs’ verslag van de geboorte van Jezus is geschreven op de wijze waarop joodse religieuze teksten destijds in elkaar zaten, wil overigens niet zeggen dat alles fictie is. Door wat citaten uit liedjes van Taylor Swift te combineren, kun je een feitelijk accuraat verslag schrijven van de ochtend in januari waarop je de kerstverlichting hebt opgeruimd. Zoals ik al eens schreef, kan de historicus een antieke tekst nooit zomaar helemaal letterlijk nemen maar is het ook verkeerd aan te nemen dat alles literaire fictie is.

Wat ik hierboven vertel, heb ik in diverse stukjes allemaal al weleens uitgelegd. Ik maakte deze samenvatting op verzoek van de onlangs overleden journalist Paul Damen, die hierover nog eens een stuk wilde schrijven en informatie bij me kwam vragen. Maar toen ik het op een druilerige zondagmorgen samenvatte, viel me iets op.

Heidense wijzen

De joodse religieuze literatuur verwijst weleens naar de magiërs, zoals in Daniël 2.2 en in Filon van Alexandriës Leven van Mozes 1.264. De magiërs zijn strijk en zet dwazen, die het eigenlijk niet snappen. Het zijn geen wijzen uit het oosten, maar onwijzen. De Griekse auteur Herodotos denkt er precies zo over. De Joodse precedenten van Matteüs zijn, als ik het goed zie, wel negatief, maar nog vér van de latere typering van magiërs als bedriegers.

In eerste instantie dacht ik dat Matteüs wilde zeggen dat de dwazen het licht zagen opkomen dat koning Herodes tot elke prijs wil doven. Dat zou, dacht ik, dezelfde omkering zijn die we bij Lukas aantreffen: herders, die spreekwoordelijke outcasts van de antieke samenleving, zijn daar de eersten die op de hoogte zijn van goed nieuws. Veel christelijker kon het niet, leek me, als de laatsten de eersten waren.

Gert Knepper, die weleens op deze blog schrijft en die ik altijd om advies kan vragen, had een betere uitleg van het curieuze gegeven dat Matteüs magoi presenteert die er in de joodse religieuze literatuur slecht vanaf komen. Hij attendeert erop dat de magiërs in Daniël het niet snappen doordat hun wijsheid tekortschiet in vergelijking met de inzichten die de joodse religie biedt. In het Matteüs-evangelie concluderen ze echter op grond van hun beperkte wijsheid correct dat er een Joodse koning is geboren.

Zo’n presentatie – het zijn heidenen maar wel goede heidenen – past prima, zowel aan het einde van de eerste eeuw v.Chr. als in de eerste eeuw na Chr. In het eerste geval past het omdat het jodendom een steeds bredere definitie was gaan definiëren van het Verbondsvolk (vgl. het blogje van 24 november); in het tweede geval omdat het christendom eind eerste eeuw na Chr. steeds meer heidense aanhangers kreeg.

Kortom, er is aan de Kerstverhalen nog een hoop te ontdekken, maar voor 2025 vind ik het wel mooi geweest.

[Een overzicht van deze reeks over het Nieuwe Testament is hier.]

Ik organiseer in het voorjaar van 2025 een reis naar de vernieuwde musea van Beieren. Door mee te gaan helpt u deze blog gratis te houden. Maar u kunt natuurlijk ook een van mijn boeken kopen (en lezen), een cursus doen, of doneren. U kunt de blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#4QTestimonia #Daniël #EvangelieVanLukas #EvangelieVanMatteüs #Exodus #FilonVanAlexandrië #HerodesDeGrote #HoseaProfeet_ #Jeremia #Jesaja #magiërs #MaryBoyce #messias #Micha #NieuweTestament #PaulDamen #SterVanBetlehem #TaylorSwift

Nog één keer: de wijzen uit het oosten

Ik heb al redelijk wat keren geblogd over Matteüs’ verhaal van de wijzen uit het oosten die naar Betlehem kwamen. Ik doe het vandaag nog één keer en dan houd ik ermee op, althans voor 2025.

Magiërs

Het gebruikte Griekse woord is magos, en ik vertelde dertien jaar geleden al eens dat dat verwees naar religieuze specialisten uit Perzië. Probleem één: dat zijn geen sterrenwichelaars, hoewel we daar bij Matteüs wel mee te maken hebben. In het Grieks heten sterrenwichelaars soms mathematikoi, vaak chaldaioi en zo nu en dan astrologoi. Geen magoi. Speculaties dat de Perzische magoi aan sterrenwichelarij waren gaan doen toen de Perzen Babylonië hadden onderworpen, zoals geopperd door Mary Boyce, zijn vooral bedacht om dit probleem op te lossen.

Toch is de woordkeuze van Matteüs niet onlogisch. Magoi waren namelijk wel aanwezig als een machthebber ergens arriveerde. Ze zeiden dan gebeden, vaak staand bij een vuuraltaar waarop ze geurstoffen verbrandden. Aangezien Matteüs Jezus presenteert als koning, is hun aanwezigheid in zijn evangelie logisch. Maar hij presenteert ze dus niet in de eerste plaats als sterrenkundigen.

De ster

Dan is er die ster. Dat is, om zo te zeggen, het logo van de firma messias. Sinds de vroege eerste eeuw v.Chr. – eigenlijk zolang als het messianisme bestaat – dacht men dat het vers uit Numeri 24.17:

Een ster komt op uit Jakob,
een scepter uit Israël.
Hij verbrijzelt Moab de slapen,
de kinderen van Set slaat hij neer.

verwees naar de messias. Dat Matteüs hier echt naar verwijst, blijkt uit de precieze formulering: de magiërs zeggen tegen koning Herodes “Wij hebben zijn ster zien opkomen”.noot De Statenvertaling “ster in het Oosten” gaat op dit punt de mist in. Met deze verwijzing maakt Matteüs duidelijk wat Jezus’ plaats is in de heilsgeschiedenis.

Citaten en allusies

Verder weeft hij nogal wat verzen uit de joodse religieuze literatuur door zijn betoog. Afgezien van het Numeri-citaat citeert hij letterlijk Micha 5.1, Hosea 11.1, Jeremia 31.15 (“Er klinkt een stem in Rama”) en Exodus 4.19, en alludeert hij aan Jesaja 60.6 en Exodus 1.16. Matteüs’ slotopmerking dat Jezus kwam te wonen in Nazaret om een profetie in vervulling te laten dat hij nazoreeër genoemd zal worden, verwijst naar een onbekend geschrift dat niet in de Bijbel is opgenomen. Het gaat om een woordspel: een nazoreeër is iemand uit Nazaret, is iemand die een gelofte heeft ingelost en verwijst naar netzer, “loot”, wat een ander messiaans motief is: zie Jesaja 11.1.

Ik som dit op omdat de aller-, allereerste vraag die we bij een tekstanalyse moeten stellen, die is naar het genre. Je kunt een roman niet lezen alsof het non-fictie is, een gedicht vergt een andere leeshouding dan proza, en toneel lees je hardop. In dit geval is de dichtstbijzijnde parallel de Dode Zee-rol die bekendstaat als 4QTestimonia, een bloemlezing uit de joodse literatuur die betrekking heeft op de messias. Matteüs heeft zulke citaten genomen en er een verhaal van geschapen.

Het verhaal is dus – ik vertel opnieuw wat ik al eens herhaalde – een literair spel. Het literaire vlechtwerk levert een gek verhaal op, met bijvoorbeeld een hoogst onlogische vlucht naar Egypte, die er vooral is om een Hosea-passage in vervulling te laten gaan. Het heeft dus niet zoveel zin te zoeken naar de ster van Betlehem, want dat is net zoiets als vragen wat die stem uit Rama heeft gezegd.

Niet alles is fictie

Dat Matteüs’ verslag van de geboorte van Jezus is geschreven op de wijze waarop joodse religieuze teksten destijds in elkaar zaten, wil overigens niet zeggen dat alles fictie is. Door wat citaten uit liedjes van Taylor Swift te combineren, kun je een feitelijk accuraat verslag schrijven van de ochtend in januari waarop je de kerstverlichting hebt opgeruimd. Zoals ik al eens schreef, kan de historicus een antieke tekst nooit zomaar helemaal letterlijk nemen maar is het ook verkeerd aan te nemen dat alles literaire fictie is.

Wat ik hierboven vertel, heb ik in diverse stukjes allemaal al weleens uitgelegd. Ik maakte deze samenvatting op verzoek van de onlangs overleden journalist Paul Damen, die hierover nog eens een stuk wilde schrijven en informatie bij me kwam vragen. Maar toen ik het op een druilerige zondagmorgen samenvatte, viel me iets op.

Heidense wijzen

De joodse religieuze literatuur verwijst weleens naar de magiërs, zoals in Daniël 2.2 en in Filon van Alexandriës Leven van Mozes 1.264. De magiërs zijn strijk en zet dwazen, die het eigenlijk niet snappen. Het zijn geen wijzen uit het oosten, maar onwijzen. De Griekse auteur Herodotos denkt er precies zo over. De Joodse precedenten van Matteüs zijn, als ik het goed zie, wel negatief, maar nog vér van de latere typering van magiërs als bedriegers.

In eerste instantie dacht ik dat Matteüs wilde zeggen dat de dwazen het licht zagen opkomen dat koning Herodes tot elke prijs wil doven. Dat zou, dacht ik, dezelfde omkering zijn die we bij Lukas aantreffen: herders, die spreekwoordelijke outcasts van de antieke samenleving, zijn daar de eersten die op de hoogte zijn van goed nieuws. Veel christelijker kon het niet, leek me, als de laatsten de eersten waren.

Gert Knepper, die weleens op deze blog schrijft en die ik altijd om advies kan vragen, had een betere uitleg van het curieuze gegeven dat Matteüs magoi presenteert die er in de joodse religieuze literatuur slecht vanaf komen. Hij attendeert erop dat de magiërs het niet snappen doordat hun wijsheid tekortschiet in vergelijking met de inzichten die de joodse religie biedt. In het Matteüs-evangelie concluderen ze op grond van hun beperkte wijsheid dat er een Joodse koning is geboren.

Zo’n presentatie – het zijn heidenen maar wel goede heidenen – past prima, zowel aan het einde van de eerste eeuw v.Chr. als in de eerste eeuw na Chr. In het eerste geval past het omdat het jodendom een steeds bredere definitie hanteerde van het Verbondsvolk (vgl. het blogje van 24 november); in het tweede geval omdat het christendom eind eerste eeuw na Chr. steeds meer heidense aanhangers kreeg.

Kortom, er is aan de Kerstverhalen nog een hoop te ontdekken, maar voor 2025 vind ik het wel mooi geweest.

[Een overzicht van deze reeks over het Nieuwe Testament is hier.]

Ik organiseer in het voorjaar van 2025 een reis naar de vernieuwde musea van Beieren. Door mee te gaan helpt u deze blog gratis te houden. Maar u kunt natuurlijk ook een van mijn boeken kopen (en lezen), een cursus doen, of doneren. U kunt de blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#4QTestimonia #Daniël #EvangelieVanLukas #EvangelieVanMatteüs #Exodus #FilonVanAlexandrië #HerodesDeGrote #HoseaProfeet_ #Jeremia #Jesaja #magiërs #MaryBoyce #messias #Micha #NieuweTestament #PaulDamen #SterVanBetlehem #TaylorSwift

Micha Vs Pauline ( Eurostars Wrestling - The Last Dance - 2024 )
Original : https://www.flickr.com/photos/miguel_discart/54196095904
#Belgium #Brugge #Catch #DivaliciousMicha #Micha #Pauline #Sport #Tempelhof #Wrestling

Micha Vs Pauline ( Eurostars Wrestling - The Last Dance - 2024 )
Original : https://www.flickr.com/photos/miguel_discart/54196095904
#Belgium #Brugge #Catch #DivaliciousMicha #Micha #Pauline #Sport #Tempelhof #Wrestling