#فارسی — Public Fediverse posts

فضای #ماستودون #فارسی و به ویژه #پرسادون این چند ماه به طور معنی‌داری از گذشته خلوت‌تر شده. کمتر کسی دیگه از روزانه‌ها، فکرها، و پروژه‌هاش می‌نویسه. خود من هم این جوری شدم و از این موضوع ناراحتم.

۱- ماستودون و به‌ویژه پرسادون شمار زیادی کاربر مقیم ایران داره که این روزها به خاطر قطعی اینترنت دسترسی‌ای به این‌جا ندارن.

۲- برای همه، بخش بزرگی از فکرمون درگیر جنگ شده و اون قدر به هم ریختیم که جایی برای فکر کردن به چیزی جز #جنگ رو نداریم.
👇

امروز وقتی می‌خواستم صبر کنم تا فصل ۶ کتاب تو مغزم ته‌نشین بشه، رفتم تو ویکی‌پدیای فارسی مقالهٔ مربوط به کتاب رو ترجمه کردم.

برای ترجمهٔ عنوان کتاب هم خیلی فکر کردم و آخرش به این نتیجه‌ای که می‌بینید رسیدم. اگر پیشنهاد بهتری دارید لطفاً بگید.

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%B8%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B1_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)

#ویکی‌پدیا #فارسی #کتاب #اقتصاد #توسعه #بازار_آزاد #نئولیبرالیسم #BadSamaritans

I build high-performance backend systems with Go — handling millions of requests, real-time data processing, and effortless scaling that cuts infrastructure costs and delivers superior reliability and speed.
من با زبان گو سیستم‌های بک‌اند با کارایی بالا می‌سازم — پردازش میلیون‌ها درخواست، پردازش داده‌های بلادرنگ و مقیاس‌پذیری بی‌دردسر که هزینه‌های زیرساخت را کاهش داده و قابلیت اطمینان و سرعت برتر را ارائه می‌دهد.

#برو #go #golang #iran #farsi #persia #فارسی

Gemini said
In March 2026, Iran's tech shifts to sovereign infra. Go dominates for air-gapped servers, while Python and Rust lead cyber-defense. With 4% connectivity, offline-first code is now survival.
جمینای گفت
در مارس ۲۰۲۶، فناوری ایران به زیرساخت‌های مستقل (سوورین) منتقل می‌شود. گُو در سرورهای ایزوله (آیرگپ) غالب است، در حالی که پایتون و راست در دفاع سایبری پیشتازند. با ۴٪ اتصال، کدنویسی آفلاین-ابتدا اکنون یک ضرورت بقا است.

#Go #Persia #Iran #Software #برو، #فارسی، #ایران، #نرم‌افزار

فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژهٔ #سهمانه را به‌جای «شارژ ساختمان» مصوب کرده است.
نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی درباره این برابرواژه گفته است:
در واقع شما یک سهم ماهانه می‌پردازید. بنابراین فرهنگستان آمده است با پسوند «ـانه»، «سهمانه» را برای شارژ ساختمان به تصویب رسانده است.

#فرهنگستان #فارسی #شارژ

کارت‌کِش

این کلمه را از یک بنگاه‌دار شنیدم.
یعنی خریداری که پولش کاملاً نقد و آماده است.

#فارسی #ایگ

ادعا می‌کنم هیچ کس به اندازهٔ بهداد اسفهبد @behdad خط زیبای نستعلیق #فارسی رو تو چشم همهٔ دنیا فرو نکرده! فکر کن بری مهم‌ترین سایت بررسی نرم‌افزارهای مربوط به #گنو/#لینوکس و سخت‌افزار رو باز کنی و به جای یه عالمه بنچمارک و جزئیات فنی حوصله‌سربر، یه تابلوی #نستعلیق گنده توش ببینی! روحت تازه نمی‌شه؟ 😀
https://www.phoronix.com/news/HarfBuzz-12.3-Released

@masoud
افعالی مثل «نصبیدم» اصطلاحاً فعل بسیط یا ساده‌اند (در مقابل فعل مرکب) و از نظر دستوری ساخت آن‌ها درست و بی‌اشکال است.
خوبند یا بد؟
خوبند، چون اصطلاحاً زایا هستند و می‌شود از آن‌ها مشتق‌های متعدد ساخت.
آیا فارسی معیار از آن استقبال می‌کند؟
معمولاً نه، چون عامیانه و حتی گاهی ادبی قلمداد می‌شوند. برای مثال «زنگیدم» را شما از زبان جوان‌های نسل امروز می‌شنوی، نه در فارسیِ معیار.
اما این مطلق نیست و بستگی دارد اعتبار اجتماعی گوینده چقدر باشد.

#فارسی

کسی یه #واژه‌نامه فارسی/انگلیسی فراتر از #دیکشنری های کوچیک و کم‌دقت بابیلون (hFarsi و HmT و Ourstat) می‌شناسه؟

خیلی دوست دارم چیزی در حد فرهنگ معاصر محمدرضا باطنی یا فرهنگ هزارهٔ حق‌شناس رو به شکل دیجیتال (قابل جستجو در یک برنامه، نه به شکل pdf کتاب) پیدا کنم، از همه بهتر به شکلی که بشه تو GoldenDict اون رو خوند. لازم باشه حاضرم نرم‌افزار خودش رو هم نصب کنم و حاضرم پول هم براش بدم.

الان بهترین کمکی که برای #ترجمه #انگلیسی به #فارسی دارم سایت فارسی۱۲۳ است.

نظر شما دربارهٔ نوواژه‌های فارسی که آدم‌های عادی (نه فرهنگستان زبان فارسی) می‌سازند چیه؟ اگر ببینید دوستتان خیلی راحت یک اسم یا صفت رو به فعل تبدیل می‌کنه و مثلاً می‌گه «این نرم‌افزار رو نصبیدم» (به جای «نصب کردم») یا «کاری داشتی بهم بزنگ» (به جای «زنگ بزن») یا «کاربر مزاحم ماستودون را خموشاندم» (به جای «میوت کردم»)، چه حسی از این حرف‌زدنش می‌گیرید؟ به نظرتون کار درستی می‌کنه یا غلط؟ شما هم این طور حرف خواهید زد؟

#زبان #فارسی #زبان‌شناسی #ترجمه

@RezaHoss

نصبش خیلی آسونه و مشکل شرعی (غیرآزاد بودن) هم نداره. پیشنهاد می‌کنم خودت امتحانش کنی. هر مدل زبانی‌اش فقط حدود ۶۰ مگابایته! شگفت‌انگیزه. من با مدل‌های توی عکس کار می‌کنم.

بهترین مدل #فارسی از نظر خوانش درست ganji_adabi هست ولی همون طور که اسمش هم می‌گه خیلی لحن ادبی داره و انگار داره برات شاهنامه می‌خونه و کمی خنده‌دار می‌شه! بعد از اون مدل gyro هم خوبه.

محمدامین ریاحی مقالهٔ جالبی دارد دربارهٔ این بیت مشهور از #رودکی (بوی جوی مولیان...) و در آن با دلایل متعدد اثبات می‌کند که این بیت به‌صورت تحریف‌شده به دست ما رسیده و اصلش این است:

بادِ جوی مولیان آید همی/ بوی یار مهربان آید همی

جوی مولیان نهر آب نبوده، بلکه نام محله‌ای بسیار خوش‌آب‌وهوا در بخارا بوده است.
بنابراین معنی بیت چنین می‌شود:
باد خوش شَمال از جانب بخارا می‌آید و بوی یار را که ساکن کوی «جوی مولیان» در بخارا است می‌آورد.

#شعر #فارسی

تجزیهٔ یلدا به یل+دا یک ریشه‌شناسی عامیانه و فاقد اعتبار علمی و تاریخی است. در واقع این نوع تحلیل‌ها بر پایهٔ شباهت ظاهری کلمات ساخته می‌شوند و با واقعیت‌های زبان‌شناختی تطابق ندارند.

یلدا اصالتاً سُریانی (از زبان‌های آرامی و هم‌خانواده با عربی) است و از طریق مسیحیان سریانی‌زبان که در ایران ساکن بودند، وارد زبان فارسی شده است.
این واژه از ریشه «وَلَدَ» (Yalad در سریانی) به‌معنای «تولد» یا «میلاد» است.

#یلدا #چله #فارسی

تجزیهٔ یلدا به یل+دا یک ریشه‌شناسی عامیانه و فاقد اعتبار علمی و تاریخی است. در واقع این نوع تحلیل‌ها بر پایهٔ شباهت ظاهری کلمات ساخته می‌شوند و با واقعیت‌های زبان‌شناختی تطابق ندارند.

یلدا اصالتاً سُریانی (از زبان‌های آرامی و هم‌خانواده با عربی) است و از طریق مسیحیان سریانی‌زبان که در ایران ساکن بودند، وارد زبان فارسی شده است.
این واژه از ریشه «وَلَدَ» (Yalad در سریانی) به‌معنای «تولد» یا «میلاد» است.

#یلدا #چله #فارسی

تجزیهٔ یلدا به یل+دا یک ریشه‌شناسی عامیانه و فاقد اعتبار علمی و تاریخی است. در واقع این نوع تحلیل‌ها بر پایهٔ شباهت ظاهری کلمات ساخته می‌شوند و با واقعیت‌های زبان‌شناختی تطابق ندارند.

یلدا اصالتاً سُریانی (از زبان‌های آرامی و هم‌خانواده با عربی) است و از طریق مسیحیان سریانی‌زبان که در ایران ساکن بودند، وارد زبان فارسی شده است.
این واژه از ریشه «وَلَدَ» (Yalad در سریانی) به‌معنای «تولد» یا «میلاد» است.

#یلدا #چله #فارسی

تجزیهٔ یلدا به یل+دا یک ریشه‌شناسی عامیانه و فاقد اعتبار علمی و تاریخی است. در واقع این نوع تحلیل‌ها بر پایهٔ شباهت ظاهری کلمات ساخته می‌شوند و با واقعیت‌های زبان‌شناختی تطابق ندارند.

یلدا اصالتاً سُریانی (از زبان‌های آرامی و هم‌خانواده با عربی) است و از طریق مسیحیان سریانی‌زبان که در ایران ساکن بودند، وارد زبان فارسی شده است.
این واژه از ریشه «وَلَدَ» (Yalad در سریانی) به‌معنای «تولد» یا «میلاد» است.

#یلدا #چله #فارسی

تجزیهٔ یلدا به یل+دا یک ریشه‌شناسی عامیانه و فاقد اعتبار علمی و تاریخی است. در واقع این نوع تحلیل‌ها بر پایهٔ شباهت ظاهری کلمات ساخته می‌شوند و با واقعیت‌های زبان‌شناختی تطابق ندارند.

یلدا اصالتاً سُریانی (از زبان‌های آرامی و هم‌خانواده با عربی) است و از طریق مسیحیان سریانی‌زبان که در ایران ساکن بودند، وارد زبان فارسی شده است.
این واژه از ریشه «وَلَدَ» (Yalad در سریانی) به‌معنای «تولد» یا «میلاد» است.

#یلدا #چله #فارسی

توی #فارسی در پاسخ به سؤالی که اصطلاحاً استفهام انکاری است، از کلمهٔ «چرا» استفاده می‌کنیم که در واقع همان «بله» است.
مثلاً: «مگر به تو نگفتم که سرِ راه نان بخری؟» در اینجا «چرا گفتی» یعنی همان «بله گفتی».

حالا در #عربی چی؟
در عربی از کلمهٔ «بلیٰ» استفاده می‌کنند که دقیقاً همان «نعم» به‌معنی «بله» است.

ملک‌الشعرا لقب «محمدتقی بهار» است و افزودن «ی» به آن غلط رایج است و به نظر می‌آید که صرفاً برای سهولت تلفظ رواج پیدا کرده است.

#فارسی #املا

این کتاب برای طراحان قلم (فونت) باید کتاب جالبی باشد.
موضوع آن تلاش‌های میرزاصالح در یادگیری چاپ و طراحی حروف فارسی در بریتانیای قرن ۱۹ است.
۱۶۰ صفحه است و قیمتش فعلاً ۲۸۰٬۵۰۰ تومان است.

#فارسی #فونت

این قسمت از #ماستودون چقدر نامفهوم ترجمه شده!

#فارسی #ترجمه

#ایگ

پینوکیو کلمه‌ای ایتالیایی است که از ترکیب pino (درخت کاج)+occhio (پسوند تصغیر، مشابه کاف تصغیر در فارسی) ساخته شده.
پینوکیو در این ترکیب یعنی «کاج کوچک» یا «گونهٔ کوچکی از کاج»
ژپتو پینوکیو را از چوب همین درخت تراشیده بود و با مسامحه می‌توان آن را به «پسرک تراشیده‌شده از درخت کاج» ترجمه کرد.

#فارسی

سر کلاس #دانشگاه استاد داره checksum رو درس می‌ده، بهش می‌گه «جمعِ وارسی».
حالا همینو به بعضی برنامه‌نویس‌ها بگی، می‌ریزن سرت که چرا از خودتون کلمهٔ جدید درمی‌آرید.
#فارسی

RE: https://aus.social/@whybird/115575609660792899

For visibility

#linguistics #language #languages #translation #translation_request #Persian #Farsi #فارسی

#ایگ

واژهٔ Magic با واژهٔ فارسی مُغ (موبد زردشتی) هم‌ریشه است!
یونانی‌ها این واژه را به صورت Magos و سپس Magikos گرفتند و معنایش برای آن‌ها به‌تدریج شد: «کسی که کارهای شگفت‌انگیز یا جادویی می‌کند».

حدس من این است که کاهنان و پیشوایان دینی در آن زمان یا صاحب کراماتی (مثلاً شفای بیماران) بوده‌اند یا دستِ‌کم کراماتی به آن‌ها نسبت داده می‌شده، وگرنه چرا باید توانایی‌های یک کاهن در نظرشان به یک جادوگر شبیه می‌آمده؟

#فارسی

اگر فونت‌ها صدا داشتند…!

کلیپ جالبی است.
در حوزهٔ فونت‌های #فارسی متأسفانه هیچ پژوهش جامعی دراین‌باره انجام نشده.

#فونت

#ایگ

کلمهٔ #بانک در اصل از ایتالیایی قدیم (banca) به‌معنی نیمکت گرفته شده و در کاربرد مالی نیمکتی بوده است که صرافان روی آن تبادلات مالی‌شان را انجام می‌داده‌اند.
کم‌کم معنایش گسترش یافت تا امروز که به مؤسساتی گفته می‌شود که پول مردم را ذخیره می‌کنند، قرض می‌دهند یا تبدیل می‌کنند.

#واژه‌شناسی #فارسی

شکل اخباری و استمراری فعل «هست» و «است» چه شکلیه؟
مثلاً برای رفتن ما داریم:
«او هر از گاهی به سفر می‌رود» (goes)
«او دارد به سفر می‌رود» (is going)

حالا آیا جمله‌های زیر درستند؟
او الآن در خانه است
او معمولاً این مواقع در خانه است.
احتمالاً روی میز پسته هست.
همین الآن روی میز پسته هست.

یعنی است و هست شکلشون عوض نمی‌شه. نه؟ بهشون پیشوند افزوده نمی‌شه؟
یا به شکل‌های دیگری (مثل شدن و بودن) می‌شه بیانشون کرد؟

#زبان #فارسی

منکر برخی فوایدی که برای درج همیشگی کسرهٔ اضافه قائل شده‌اند نمی‌شوم، اما نکتهٔ مهمی هست که به آن توجه نمی‌شود.
در خط، حرکت‌گذاریِ بیش از اندازهٔ کلمات، ذهن را رفته‌رفته تنبل می‌سازد، به‌طوری که پس از مدتی نمی‌تواند ارتباط مفهومی میان کلمات را به‌راحتی درک کند و تشبیهاً مانند کسی می‌شود که در عین تن‌درستی نمی‌تواند بی عصا راه برود.

از روی تجربه می‌گویم که اگر مدتی با متن‌های با کمترین اِعراب سر و کار داشته باشید، خود شما خواهید دید که ذهنتان چطور ورزیده و تیز شده است.

#فارسی #خط #رسم‌الخط

دوستانِ انگلیسی‌دان، آیا حرف زیر صحیح است؟ 🤔

#انگلیسی از نظر لحن و آهنگ جمله نسبت به #فارسی «بی‌نواخت‌تر» است. یعنی موسیقی درونیِ زبان کمتر کمک می‌کند تا شنونده بفهمد کجا مکث طبیعی است.

کلمهٔ کفه (در ترازو) از کلمهٔ کف (کفِ دست) ساخته شده.
گویا در تهران #کفه را کپه تلفظ می‌کنند.

منبع: دکتر علی‌اشرف صادقی

#فارسی #عربی

کلمات «وعده» و «وعید» برخلاف آنچه به نظر می‌آیند، مقابل و متضاد هم هستند.
وعده به‌معنای نوید و مژده است و وعید به‌معنی تهدید و بیم دادن.

#عربی #فارسی

«هفت کیلو» را طوری نوشته که اولش فکر کردم منظورش میوهٔ کیوی است!

منبع: توئیتر
https://tinyurl.com/yr3wxv6d

#فارسی #املا #خط

وزارت داخله #طالبان دستور داده همه مکاتبات رسمی به پشتو انجام شود و #فارسی ظرف ۴۸ ساعت، از مکاتبات رسمی در این وزارت حذف شود! 😔

اطلاعات بیشتر:
https://www.afintl.com/202507123929

دکتر #علی‌اشرف_صادقی:
تصور می‌شود که #فردوسی عمدی داشته است که کلمات #عربی را به کار نبرد و این سخن را در جاهای مختلف گفته‌اند و نوشته‌اند، ولی اصلاً چنین نیست!
فردوسی یک مسلمان شیعهٔ معتقد بوده و سخت متعهد بوده به منبع خودش که آن منبع را به نظم دربیاورد، یعنی شاهنامهٔ #منصور_ابومنصوری که مفقود است و فقط مقدمه‌اش به تصحیح علامه قزوینی در دسترس است.
خود شاهنامهٔ ابومنصوری هم از متون پهلویِ رسیده به دهقانان و موبدان خراسان اخذ شده که در آن متون طبیعتاً واژه‌های عربی نبوده است.

#فارسی #شاهنامه

این یکی را هم با #تسرکت درست کرده‌اند:

https://persian-toolbox.streamlit.app

#هوش_مصنوعی #هوشواره #فارسی

@fathikhah
به این فکر کن که اگر #عربی را خوب یاد بگیری، #فارسی را هم بهتر و عمیق‌تر خواهی فهمید.

ابزار PDF Summarizer یک اپلیکیشن Python است که برای تبدیل فایل‌های PDF #فارسی به متن، و سپس خلاصه‌سازی محتوا طراحی شده است. این ابزار از ترکیب OCR فارسی با Tesseract و مدل GPT-3.5 برای تولید خلاصه‌های دقیق و قابل درک استفاده می‌کند.

https://github.com/nerdznj/pdf-summarizer

#هوش_مصنوعی #هوشواره #نرم‌افزارـآزاد

نگارش ۰٫۵٫۱ تقویم #فارسی jcal با موفّقیت رفت توی #دبیان ۱۳ و جایگزین ۰٫۴٫۱ شد.

https://tracker.debian.org/news/1644924/jcal-051-02-migrated-to-testing/

@fzero @hosein @mokazemi @homtaardy @sohrab

#واژه‌شناسی #فارسی #عربی

آشی هست به نام #شترنج که از ترکیب غله‌های مختلف (گندم، جو، نخود، عدس، باقلا و ماش) درست می‌شود.

#غذا #فارسی #واژه‌شناسی

امروز، روز #معماری است.

معادل #معمار در انگلیسی Architect است. ریشهٔ این کلمه به #یونانی باستان (arkhitéktōn) برمی‌گردد.
این کلمه از ترکیب arkhi به‌معنی «ارشد» و téktōn به‌معنی «سازنده»، «بنا» ساخته شده که در ترکیب یعنی ارشدِ سازندگان، ارشدِ بناها.

#عربی #فارسی #ریشه‌شناسی

#نمی‌باشد غلط نیست!

ردیف یکی از غزلیات #سعدی «نمی‌باشد» است.

ردیف واژه یا عبارتی است که پس از قافیه، عیناً و بدون تغییر در تمام بیت‌ها تکرار می‌شود.

#فارسی

به مناسبت روز #سعدی می‌دونید چرا هر فارسی‌زبان امروزی نوشته‌های سعدی رو بدون هیچ تلاشی متوجّه می‌شه؟
خلاف ایدهٔ مرسوم، این ویژگی به خاطر فصاحت و بلاغت مثال‌زدنی سعدی نیست؛ بلکه دلیلش اینه که #فارسی معاصر، بر اساس و از روی نوشته‌های سعدی ساخته و پرداخته شده. در واقع کودک فارسی‌زبان، از روز اول داره یاد می‌گیره که سعدی چه‌طور صحبت می‌کرده و مثل اون صحبت می‌کنه.

من چندان میانه‌ای با کتاب‌های صوتی ندارم، اما اگر می‌خواهید از #گلستان_سعدی لذتی دوچندان ببرید، نسخهٔ صوتی گلستان را با روایت احسان چریکی و الهام نامی پیشنهاد می‌کنم.
صدای هر دو نفر واقعاً گوش‌نواز و شنیدنی است.

#سعدی #شعر #فارسی

باید باز هم بررسی کنم، اما ظاهراً #هوش_مصنوعی در ریشه‌شناسی کلمات #عربی و تشخیص درست وزن کلمات به‌مراتب ضعیف‌تر از #فارسی عمل می‌کند!
جواب‌هایی که تا الان گرفتم به‌حدی پرت‌وپلا و غلط بوده که اگر نپرسم سنگین‌تر است.

#هوشواره

در برخی لغت‌نامه‌ها #لقوه را مترادف #رعشه دانسته‌اند که البته غلط است.
رعشه لرزش کل اندام است و لقوه لرزش فک.

#عربی #فارسی

کلمهٔ #دارو از کلمهٔ «دار» در فارسیِ میانه (پهلوی) به‌معنی «درخت» مشتق شده است.
درخت در اینجا اسم جنس هم هست و گیاهان را هم شامل می‌شود.
از آنجا که در قدیم از اجزاء درختان و گیاهان برای درمان استفاده می‌کردند و به‌عبارتی داروها پایه‌ای گیاهی داشتند این نام بر آن‌ها اطلاق شد.

«دار» به‌معنی «چوب» هم هست. با توجه به معنایش برای نام‌گذاری اشیاء هم از آن استفاده شده، مثلاً «دار قالی» یا «دار» که مال اعدام است، از چوب ساخته می‌شوند.

#فارسی #واژه‌شناسی

یکی از معانی واژهٔ «صحن» کاسهٔ بزرگ است.

#عربی #فارسی

کلمهٔ عربی #قانون از کلمهٔ یونانی κανών ریشه گرفته است.
آوانگاری κανών به این صورت است:
/kaˈnon/

علامت /ˈ/ در آوانگاری IPA یا International Phonetic Alphabet به معنای تأکید بر روی یک هجای خاص است. وقتی این علامت قبل از یک هجا قرار می‌گیرد، نشان می‌دهد که آن هجا با تأکید بیشتری تلفظ می‌شود.

#فارسی #عربی #واژه‌شناسی