#muziekgebouw-aan-t-ij — Public Fediverse posts

‘Wikileaks has never been caught on a single error’ – Iris ter Schiphorst writes Assange: Fragmente einer Unzeit

IristerSchiphorst (c) Bettina Stoess

‘There is an information war going on at the moment, which shows how important data are. The Assange case is the most poignant example of this,’ says the Dutch-German composer Iris Ter Schiphorst.

She addresses this theme in Assange: Fragmente einer Unzeit (‘Assange: Fragments from a Bad Time’) that will be premiered by Ensemble Modern in Muziekgebouw aan ‘t IJ on 7 November. The following day the piece will again be performed in the festival November Music.

Ter Schiphorst has a mission: ‘Although Wikileaks has never been caught on one single mistake, Assange is accused of espionage and treason, and is prosecuted as a criminal. In both England and America, politicians are trying to amend the laws on freedom of speech, so that unwelcome information can be regarded as subversive and dangerous to the state. This concerns us all.’

What characterises you as a composer?

‘I deal with subjects that make me angry, most of the time these are “extra-musical” at first sight. In my ensemble work Zerstören I (‘Destroying’) I react to the attack on the Twin Towers. This led to the emergence of a new form of irrationality, in which politicians revert to primitive violence. At the same time, various religions are establishing themselves as guardians of archaic norms and values. This is a fatal and frightening development, especially for women.’

‘In my documentary music theatre play Volk unter Verdacht (‘The people as suspects’) I discuss the methods of the State Security Service in the German Democratic Republic. – On a broader level there are scary parallells with the constant camera surveillance we are under nowadays.’

‘In Das Imaginäre nach Lacan I reflect on our ways of absorbing information. A singer recites excerpts from classical Arab poetry, now dressed in Arabic, then in Western attire. She often literally repeats her verses, only clad in a different outfit. Thus, I pose the question whether we are independent in our perception or whether we are guided by prejudice. In Meine kleine Lieder (‘My Little Songs’), I address the shift to alt-right in present-day Germany.’

‘Assange: Fragmente einer Unzeit is about the threat to our freedom as individuals. It’s about the attack on freedom of speech, freedom of the press, and on a deeper level about the danger that threatens us all when the law suddenly ceases to apply. The case of Julian Assange illustrates most poignantly what happens when someone proclaims “unpleasant” truths.’

‘Assange is an award-winning Australian journalist who acts as spokesman for the Wikileaks platform, which was founded in 2006. This website offers investigative journalists the opportunity to denounce abuses anonymously. Since then, the platform has revealed many things. Such as the abuses in Guantánamo Bay, how Western states wage war on the basis of fake news, how they create tax havens, manipulate elections and silence whistle-blowers.’

Artists must speak out

‘Unfortunately, many people seem to be only moderately interested in this, but it concerns us all. To speak with Edward Snowden: “When revealing a crime is treated as a crime, we are ruled by criminals.” Now journalists are being prosecuted and even murdered, the importance of transparency is greater than ever. We must speak out as artists, because nothing less than the future of investigative journalism and press freedom is at stake.’

How did you set up your composition?

‘I use short excerpts from speeches and statements made by politicians on the Assange case. I have edited these recordings and and programmed them for a sampler, which is operated by one of the pianists. At the same time I try to express in the music itself how much this situation worries me. For instance, the music often drowns out the solo soprano, even though she sings amplified. The whole affair makes me so upset because it is clear that this form of disenfranchisement can affect us all.’

Ensemble Modern / Enno Poppe
Iris ter Schiphorst: Fragmente einer Unzeit; Muziekgebouw aan ‘t IJ, 7 November 8.15 pm; Den Bosch Verkadefabriek 8 November 8.45: world premiere.
On 7 November Muziekgebouw aan ‘t IJ organizes a free public rehearsal from 4.30-5 pm, after which I will speak with Ter Schiphorst and conductor Enno Poppe.

#AssangeFragmenteEinerUnzeit #EnsembleModern #IrisTerSchiphorst #JulianAssange #MuziekgebouwAanTIJ #NovemberMusic

‘Wikileaks has never been caught on a single error’ – Iris ter Schiphorst writes Assange: Fragmente einer Unzeit

IristerSchiphorst (c) Bettina Stoess

‘There is an information war going on at the moment, which shows how important data are. The Assange case is the most poignant example of this,’ says the Dutch-German composer Iris Ter Schiphorst.

She addresses this theme in Assange: Fragmente einer Unzeit (‘Assange: Fragments from a Bad Time’) that will be premiered by Ensemble Modern in Muziekgebouw aan ‘t IJ on 7 November. The following day the piece will again be performed in the festival November Music.

Ter Schiphorst has a mission: ‘Although Wikileaks has never been caught on one single mistake, Assange is accused of espionage and treason, and is prosecuted as a criminal. In both England and America, politicians are trying to amend the laws on freedom of speech, so that unwelcome information can be regarded as subversive and dangerous to the state. This concerns us all.’

What characterises you as a composer?

‘I deal with subjects that make me angry, most of the time these are “extra-musical” at first sight. In my ensemble work Zerstören I (‘Destroying’) I react to the attack on the Twin Towers. This led to the emergence of a new form of irrationality, in which politicians revert to primitive violence. At the same time, various religions are establishing themselves as guardians of archaic norms and values. This is a fatal and frightening development, especially for women.’

‘In my documentary music theatre play Volk unter Verdacht (‘The people as suspects’) I discuss the methods of the State Security Service in the German Democratic Republic. – On a broader level there are scary parallells with the constant camera surveillance we are under nowadays.’

‘In Das Imaginäre nach Lacan I reflect on our ways of absorbing information. A singer recites excerpts from classical Arab poetry, now dressed in Arabic, then in Western attire. She often literally repeats her verses, only clad in a different outfit. Thus, I pose the question whether we are independent in our perception or whether we are guided by prejudice. In Meine kleine Lieder (‘My Little Songs’), I address the shift to alt-right in present-day Germany.’

‘Assange: Fragmente einer Unzeit is about the threat to our freedom as individuals. It’s about the attack on freedom of speech, freedom of the press, and on a deeper level about the danger that threatens us all when the law suddenly ceases to apply. The case of Julian Assange illustrates most poignantly what happens when someone proclaims “unpleasant” truths.’

‘Assange is an award-winning Australian journalist who acts as spokesman for the Wikileaks platform, which was founded in 2006. This website offers investigative journalists the opportunity to denounce abuses anonymously. Since then, the platform has revealed many things. Such as the abuses in Guantánamo Bay, how Western states wage war on the basis of fake news, how they create tax havens, manipulate elections and silence whistle-blowers.’

Artists must speak out

‘Unfortunately, many people seem to be only moderately interested in this, but it concerns us all. To speak with Edward Snowden: “When revealing a crime is treated as a crime, we are ruled by criminals.” Now journalists are being prosecuted and even murdered, the importance of transparency is greater than ever. We must speak out as artists, because nothing less than the future of investigative journalism and press freedom is at stake.’

How did you set up your composition?

‘I use short excerpts from speeches and statements made by politicians on the Assange case. I have edited these recordings and and programmed them for a sampler, which is operated by one of the pianists. At the same time I try to express in the music itself how much this situation worries me. For instance, the music often drowns out the solo soprano, even though she sings amplified. The whole affair makes me so upset because it is clear that this form of disenfranchisement can affect us all.’

Ensemble Modern / Enno Poppe
Iris ter Schiphorst: Fragmente einer Unzeit; Muziekgebouw aan ‘t IJ, 7 November 8.15 pm; Den Bosch Verkadefabriek 8 November 8.45: world premiere.
On 7 November Muziekgebouw aan ‘t IJ organizes a free public rehearsal from 4.30-5 pm, after which I will speak with Ter Schiphorst and conductor Enno Poppe.

#AssangeFragmenteEinerUnzeit #EnsembleModern #IrisTerSchiphorst #JulianAssange #MuziekgebouwAanTIJ #NovemberMusic

‘Wikileaks has never been caught on a single error’ – Iris ter Schiphorst writes Assange: Fragmente einer Unzeit

IristerSchiphorst (c) Bettina Stoess

‘There is an information war going on at the moment, which shows how important data are. The Assange case is the most poignant example of this,’ says the Dutch-German composer Iris Ter Schiphorst.

She addresses this theme in Assange: Fragmente einer Unzeit (‘Assange: Fragments from a Bad Time’) that will be premiered by Ensemble Modern in Muziekgebouw aan ‘t IJ on 7 November. The following day the piece will again be performed in the festival November Music.

Ter Schiphorst has a mission: ‘Although Wikileaks has never been caught on one single mistake, Assange is accused of espionage and treason, and is prosecuted as a criminal. In both England and America, politicians are trying to amend the laws on freedom of speech, so that unwelcome information can be regarded as subversive and dangerous to the state. This concerns us all.’

What characterises you as a composer?

‘I deal with subjects that make me angry, most of the time these are “extra-musical” at first sight. In my ensemble work Zerstören I (‘Destroying’) I react to the attack on the Twin Towers. This led to the emergence of a new form of irrationality, in which politicians revert to primitive violence. At the same time, various religions are establishing themselves as guardians of archaic norms and values. This is a fatal and frightening development, especially for women.’

‘In my documentary music theatre play Volk unter Verdacht (‘The people as suspects’) I discuss the methods of the State Security Service in the German Democratic Republic. – On a broader level there are scary parallells with the constant camera surveillance we are under nowadays.’

‘In Das Imaginäre nach Lacan I reflect on our ways of absorbing information. A singer recites excerpts from classical Arab poetry, now dressed in Arabic, then in Western attire. She often literally repeats her verses, only clad in a different outfit. Thus, I pose the question whether we are independent in our perception or whether we are guided by prejudice. In Meine kleine Lieder (‘My Little Songs’), I address the shift to alt-right in present-day Germany.’

‘Assange: Fragmente einer Unzeit is about the threat to our freedom as individuals. It’s about the attack on freedom of speech, freedom of the press, and on a deeper level about the danger that threatens us all when the law suddenly ceases to apply. The case of Julian Assange illustrates most poignantly what happens when someone proclaims “unpleasant” truths.’

‘Assange is an award-winning Australian journalist who acts as spokesman for the Wikileaks platform, which was founded in 2006. This website offers investigative journalists the opportunity to denounce abuses anonymously. Since then, the platform has revealed many things. Such as the abuses in Guantánamo Bay, how Western states wage war on the basis of fake news, how they create tax havens, manipulate elections and silence whistle-blowers.’

Artists must speak out

‘Unfortunately, many people seem to be only moderately interested in this, but it concerns us all. To speak with Edward Snowden: “When revealing a crime is treated as a crime, we are ruled by criminals.” Now journalists are being prosecuted and even murdered, the importance of transparency is greater than ever. We must speak out as artists, because nothing less than the future of investigative journalism and press freedom is at stake.’

How did you set up your composition?

‘I use short excerpts from speeches and statements made by politicians on the Assange case. I have edited these recordings and and programmed them for a sampler, which is operated by one of the pianists. At the same time I try to express in the music itself how much this situation worries me. For instance, the music often drowns out the solo soprano, even though she sings amplified. The whole affair makes me so upset because it is clear that this form of disenfranchisement can affect us all.’

Ensemble Modern / Enno Poppe
Iris ter Schiphorst: Fragmente einer Unzeit; Muziekgebouw aan ‘t IJ, 7 November 8.15 pm; Den Bosch Verkadefabriek 8 November 8.45: world premiere.
On 7 November Muziekgebouw aan ‘t IJ organizes a free public rehearsal from 4.30-5 pm, after which I will speak with Ter Schiphorst and conductor Enno Poppe.

#AssangeFragmenteEinerUnzeit #EnsembleModern #IrisTerSchiphorst #JulianAssange #MuziekgebouwAanTIJ #NovemberMusic

‘Wikileaks has never been caught on a single error’ – Iris ter Schiphorst writes Assange: Fragmente einer Unzeit

IristerSchiphorst (c) Bettina Stoess

‘There is an information war going on at the moment, which shows how important data are. The Assange case is the most poignant example of this,’ says the Dutch-German composer Iris Ter Schiphorst.

She addresses this theme in Assange: Fragmente einer Unzeit (‘Assange: Fragments from a Bad Time’) that will be premiered by Ensemble Modern in Muziekgebouw aan ‘t IJ on 7 November. The following day the piece will again be performed in the festival November Music.

Ter Schiphorst has a mission: ‘Although Wikileaks has never been caught on one single mistake, Assange is accused of espionage and treason, and is prosecuted as a criminal. In both England and America, politicians are trying to amend the laws on freedom of speech, so that unwelcome information can be regarded as subversive and dangerous to the state. This concerns us all.’

What characterises you as a composer?

‘I deal with subjects that make me angry, most of the time these are “extra-musical” at first sight. In my ensemble work Zerstören I (‘Destroying’) I react to the attack on the Twin Towers. This led to the emergence of a new form of irrationality, in which politicians revert to primitive violence. At the same time, various religions are establishing themselves as guardians of archaic norms and values. This is a fatal and frightening development, especially for women.’

‘In my documentary music theatre play Volk unter Verdacht (‘The people as suspects’) I discuss the methods of the State Security Service in the German Democratic Republic. – On a broader level there are scary parallells with the constant camera surveillance we are under nowadays.’

‘In Das Imaginäre nach Lacan I reflect on our ways of absorbing information. A singer recites excerpts from classical Arab poetry, now dressed in Arabic, then in Western attire. She often literally repeats her verses, only clad in a different outfit. Thus, I pose the question whether we are independent in our perception or whether we are guided by prejudice. In Meine kleine Lieder (‘My Little Songs’), I address the shift to alt-right in present-day Germany.’

‘Assange: Fragmente einer Unzeit is about the threat to our freedom as individuals. It’s about the attack on freedom of speech, freedom of the press, and on a deeper level about the danger that threatens us all when the law suddenly ceases to apply. The case of Julian Assange illustrates most poignantly what happens when someone proclaims “unpleasant” truths.’

‘Assange is an award-winning Australian journalist who acts as spokesman for the Wikileaks platform, which was founded in 2006. This website offers investigative journalists the opportunity to denounce abuses anonymously. Since then, the platform has revealed many things. Such as the abuses in Guantánamo Bay, how Western states wage war on the basis of fake news, how they create tax havens, manipulate elections and silence whistle-blowers.’

Artists must speak out

‘Unfortunately, many people seem to be only moderately interested in this, but it concerns us all. To speak with Edward Snowden: “When revealing a crime is treated as a crime, we are ruled by criminals.” Now journalists are being prosecuted and even murdered, the importance of transparency is greater than ever. We must speak out as artists, because nothing less than the future of investigative journalism and press freedom is at stake.’

How did you set up your composition?

‘I use short excerpts from speeches and statements made by politicians on the Assange case. I have edited these recordings and and programmed them for a sampler, which is operated by one of the pianists. At the same time I try to express in the music itself how much this situation worries me. For instance, the music often drowns out the solo soprano, even though she sings amplified. The whole affair makes me so upset because it is clear that this form of disenfranchisement can affect us all.’

Ensemble Modern / Enno Poppe
Iris ter Schiphorst: Fragmente einer Unzeit; Muziekgebouw aan ‘t IJ, 7 November 8.15 pm; Den Bosch Verkadefabriek 8 November 8.45: world premiere.
On 7 November Muziekgebouw aan ‘t IJ organizes a free public rehearsal from 4.30-5 pm, after which I will speak with Ter Schiphorst and conductor Enno Poppe.

#AssangeFragmenteEinerUnzeit #EnsembleModern #IrisTerSchiphorst #JulianAssange #MuziekgebouwAanTIJ #NovemberMusic

Dirigent Filip Rathé: ‘Karel Goeyvaerts was een groot componist’

Donderdag 26 oktober speelde het Vlaamse Spectra Ensemble een concert met Compositie 1-3 van Galina Oestvolskaja en Zum Wassermann van Karel Goeyvaerts. Beiden volgden  radicaal hun eigen weg, ook al nam Goeyvaerts een wat kronkeliger pad dan Oestvolskaja.

Ik schreef eerder een voorbeschouwing over deze bijzondere combinatie, die het helaas niet erg talrijke publiek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ zeer bleek aan te spreken. De uitvoering was bijzonder intens, met pianist Gerard Bouwhuis als gedreven aangever in Oestvolskaja, en Filip Rathé als een dansante dirigent in Goeyvaerts.

Tijdens ons voorafgaande gesprek toonde Rathé zich een begenadigd verteller, die boeiende inzichten in het werk van Goeyvaerts verschafte, en zelfs spontaan een taalcompositie improviseerde om het verschil duidelijk te maken tussen minimalisme en repetitieve muziek.

Ik nam het gesprek op met mijn smartphone en zette het op YouTube.

#FilipRathé #GalinaOestvolskaja #KarelGoeyvaerts #MuziekgebouwAanTIJ #SpectraEnsemble #ZumWassermann

Julia Wolfe: ‘Anthracite Fields is my emotional response to the coal mining history’

Even before I’ve asked one question, Julia Wolfe (1958) blazes away into an enthusiastic account of her multimedia oratorio Anthracite Fields. ‘It took me a year of research, reading, talking to people, visiting museums, going down into mining shafts and what have you. And I tell you, the visuals are a whole different level! Jeff Sugg did the same research and illuminates the story with these very slow, moving projections, incredibly powerful.’

In Anthracite Fields Wolfe zooms in on Pennsylvania coal mining life around the turn of the 20th century. She based her libretto on oral history, interviews, speeches, geographic descriptions, children’s rhymes and coal advertisements. She composed it for the Bang on a Can All Stars and the Mendelssohn Club of Philadelphia. They premiered it in 2014 to rave reviews; a year later it was awarded the Pulitzer Prize. On 2 July Anthracite Fields will have its Dutch première in the Dutch Choir Biennale, with Daniel Reuss conducting Bang on a Can, Cappella Amsterdam and Utrechtse Studenten Cantorij in Muziekgebouw aan ‘t IJ Amsterdam.

First ever commission from home state

It all started when conductor Alan Harler of the Mendelssohn Club asked Wolfe to write a new piece for them. ‘I was quite excited, for it was the first ever commission from my home state: I was born and raised in Montgomeryville Pennsylvania. The choir is based in Philadelphia, but the singers are from across the north-eastern part of the state. Some of them drive all the way down from the coal mining area around Scranton, not so far away from where I grew up. I decided to make our common heritage the subject of an evening long piece, similar to Steel Hammer about the legendary steel driving man John Henry.’

The commissioners gave Wolfe all the support she could wish for. ‘They even teamed me up with a guide to show me the region, Laurie McCants. She’s a theatre person who had made some pieces on subjects pertaining to the region, and had already conducted a lot of research herself. She happened to be a big Bang on a Can fan and we even had some friends in common. Each time I travelled down to Scranton from New York, she’d come and pick me up at the bus station and drive me around.’

Labour history

The idea to look into the life of coal miners came natural to Wolfe, who took classes in social sciences while at college. ‘I’ve always been interested in labour history, and Steel Hammer was the first work of this kind. It was based on the John Henry ballad about a man who dug a tunnel for the railroad but was outdone by a machine. That piece is more mythical, Anthracite Fields is purely based on facts, it’s a form of poetic history. It’s a kind of study and an emotional response to the anthracite coal mining industry in Pennsylvania.’

Wolfe grew up near, not in the coal mining area, which had a mysterious appeal to her as a child. ‘My grandmother was from Scranton, her parents ran a grocery store there. She moved to Philadelphia as soon as she got a chance, from where my parents later moved to Montgomeryville. I spent most of my childhood on a dust road, surrounded by woods. We would regularly drive out to go to concerts or have dinner in a restaurant. Once you got to the 309 you could either turn left to Scranton or right to Philadelphia. We mostly took the right road. I knew the Pocono Mountains were up left, but my parents never explored into that direction.’

Blacker than pitch

During her research Wolfe visited the Pennsylvania Anthracite Heritage Museum in McDade Park in Scranton: ‘It was amazing! You wind down country roads and then find this tiny little museum in the middle of nowhere. It depicts everything about the industry and what the life was there. Three fantastic historians walked me around, explaining, showing slices of earth, photographs, geographical diagrams and other exhibits. Jeff Sugg went there as well. At first he thought he might not use any photographs, because it would be too direct. But they are so beautiful that he wound up incorporating them, along with maps of the region, advertisements and all kinds of other things. His visuals are stunning.’

Wolfe also descended into several mine shafts: ‘Retired miners take you all the way down to the lower part of the earth in this little cart-train-thing, following the original track they formerly used themselves. Once you get to the bottom the guys will walk you through different tunnels and passageways. For them it used to be their daily life, not a fun thing of course, but it’s very beautiful. The walls are shiny, there are these little medical aid stations in case something happened and they have something setup so you can see the scale and how far in they worked. The shafts are lit, but at one place they turn off the lights to make you experience how dark it gets. It’s pitch black! Darker than anything I know, even being in the country when there’s no city lights or anything.’

Image from Anthracite Fields

Eerie whistling

Finding herself in these under-earthly surroundings, sounds and ideas inevitably popped into her mind. ‘When you’re hunting and gathering, you become hyper aware. Some things wound up in the piece as a response to what I saw visually, others are sounds that actually belong to that place. Different gasses escaping, an alarm going off that set everybody hurrying out of the mines. There were all kinds of dangers, and my music reflects on the experience of the workers.’

At several moments in Anthracite Fields we hear eerie whistling. Wolfe: ‘That’s a poetic response. I imagined a sort of cavernous sound, caused by the wind. In Steel Hammer there’s also some whistling, but there it’s a fragment of a tune. Here it’s odd, because the singers have to make harmonies out of it. They are used to finding the pitches singing, but getting the right pitch whistling is a bit more of a challenge. And these are not regular harmonies, but rather more unusual, dissonant ones. This was a new thing for me, I’d never written that kind of sound before.’

Aural memorial list

The whistling occurs for the first time in ‘Foundation’. While Bang on a Can create an inferno of heavy pounding and drilling, the chorus recites names. ‘I came across this Pennsylvania index of mining accidents. Pages and pages of names – of people who didn’t necessarily die, but were definitely injured. I decided to make an aural equivalent of the many powerful visual memorial lists I’ve seen. But there were so many names! So first I just took the one-syllable ones like John and Frank, but there were still too many, so I focussed on the Johns and also got rid of the two-syllable last names. Sung in hoquet: John Ash, John Ayres, John Cain you get a very strong, rhythmic chant. Towards the end I also use some more colourful names, like Sylvester Sokoski, Lino Tarinella, Premo Tonetti; many of the miners were immigrants.’

Setting their names was a demanding affair. Wolfe: ‘The names belong to people who were someone’s grandfather, father, brother or uncle. It’s important the choir should be aware of this, without over-emotionalizing. The interesting thing is, in every city in the States where we’ve performed Anthracite Fields people are responding. We had a performance in Los Angeles and I was like: there’s no coal mining out there. But afterwards someone came up to me and said: my grandfather is on the list! That was chilling. I asked what’s his name? And she said John Coyne – an unusual spelling indeed. These are such incredible moments, to actually meet the live people. For us it’s music, for them it’s family history!’

2 July, Muziekgebouw aan ‘t IJ Amsterdam 3 pm
Julia Wolfe: Anthracite Fields

#AnthraciteFields #BangOnACan #CappellaAmsterdam #DanielReuss #JuliaWolfe #Kooribiënnale #MuziekgebouwAanTIJ #SteehHammer

Grażyna Bacewicz: ‘Een componist moet zich ontwikkelen’

In Polen tooit haar naam straatbordjes en schoolgebouwen en staan beelden van haar in openbare parken. Grażyna Bacewicz (1909-1969) was de eerste Poolse vrouw die als componist internationaal succes oogstte. Haar werk is zelfs te vinden op een van de cd-anthologieën van het Koninklijk Concertgebouworkest. Toch is zij hier te lande nog altijd vrijwel onbekend. Onterecht, want zij schreef krachtige muziek, waarbij ze zich weinig aantrok van de gangbare modes.

Mooi dus dat het Muziekgebouw aan ’t IJ een lans breekt voor Bacewicz. Vrijdag 28 april klinkt in de Grote Zaal haar Eerste Pianokwintet, uitgevoerd door het Szymanowski Kwartet en de pianist Kit Armstrong. Dit Amerikaanse pianotalent was nog maar drie jaar oud toen het gerenommeerde kwartet in 1995 werd opgericht. Bijzonder dat Armstrong warm loopt voor dit relatief onbekende repertoire, want veel jonge musici volgen gretig de gebaande paden.

Grażyna Bacewicz (fotocredit Wikipedia)

Twee jaar geleden oogstte het Szymanowski Kwartet succes met een uitvoering van Bacewicz’ Vierde Strijkkwartet. Op speciaal verzoek van Muziekgebouw aan ’t IJ presenteren zij dit keer haar Pianokwintet uit 1952. ‘Dat kan zich meten met de grote pianokwintetten van componisten als Brahms en Schumann’, zegt persvoorlichter Frans Bernard van Riel. ‘Het werk verdient een podium. Dat bieden we graag..’

Labeltjes

Grażyna  Bacewicz kreeg veel labeltjes opgeplakt, van neoclassicisme tot expressionisme en van serialisme tot sonorisme. Zelf verzette ze zich hiertegen, omdat ze zich nooit wilde conformeren aan welke stroming dan ook. Een componist moest volgens haar steeds naar nieuwe wegen zoeken. ‘Een vooruitstrevende componist zou zichzelf niet eens wíllen herhalen’, zei ze in een interview in 1969.

Daarom ook wees ze het idee af van een eigen muzikale stijl die, eenmaal gevonden, gevolgd zou moeten worden. ‘Dat betekent dat je je onttrekt aan vooruitgang, aan ontwikkeling, een idee dat mij volkomen vreemd is. Elk stuk dat vandaag voltooid wordt, behoort morgen tot het verleden. Je moet niet alleen je prestaties verdiepen, maar ook je blik verruimen. Hoewel ik mezelf niet beschouw als een vernieuwer is mijn werk wel voortdurend in ontwikkeling.’ – Daar konden de etikettenplakkers het mee doen.

Muzikale familie

Grażyna  Bacewicz werd geboren in Lodz, in een kunstzinnige Pools-Litouwse familie. Haar vader was componist en gaf Grażyna  vanaf haar vijfde piano- en vioolles. Een oudere broer werd ook componist, een tweede broer pianist; haar jongere zus was dichter. Wat haar moeder deed, blijft in nevelen gehuld.

De jonge Bacewicz bleek een wonderkind: vanaf haar zevende gaf ze concerten en op haar 13e componeerde ze haar eerste stuk. Ze studeerde viool, piano en compositie aan het conservatorium van Warschau. In 1932 sloot ze haar studie summa cum laude af. Daarna volgde ze in Parijs compositieles bij Nadia Boulanger.

Deze pedagoge was ook mentor van grootheden als Darius Milhaud en Aaron Copland en hamerde op structuur. Boulanger was wars van de atonale nieuwlichterij van Arnold Schönberg en staat bekend als promotor van het neoclassicisme. – Kort gezegd een stijl van componeren waarin herkenbare ritmes, melodieën en harmonieën een hoofdrol spelen.

Dit raakte een snaar bij Bacewicz, die haar leven lang gefascineerd bleef door vorm. ‘Als je iets bouwt ga je niet lukraak stenen op elkaar stapelen. Dat geldt ook voor een compositie. Afhankelijk van de componist kan de muziek eenvoudig of gecompliceerd zijn, maar zij moet altijd goed geconstrueerd zijn.’ Haar werk uit deze periode wordt vaak neoclassicistisch genoemd. Zeer tot haar ergernis: ‘Het is eigenlijk atonaal,’ schreef ze hierover.

Grazyna Bacewicz tijdens concours in België, jaren ’50 (fotocredit Polish Music Centre)

Prijzenregen

Aanvankelijk combineerde ze haar carrière als vioolvirtuoos met het componeren. Ze had een begrijpelijke voorliefde voor strijkinstrumenten en was uitermate succesvol, als solist en componist. In Polen regende het al vanaf de jaren dertig onderscheidingen. Maar ook internationaal maakte zij indruk met haar afwisselende, altijd goed gestructureerde composities.

Zo won ze in 1951 de eerste prijs in het Strijkkwartettenconcours van Luik met haar exuberante Vierde Strijkkwartet. In 1960 behaalde haar energieke Muziek voor snaren, trompet en slagwerk een derde prijs tijdens het International Rostrum of Composers in Parijs. Vijf jaar later won haar kleurrijke Zevende Vioolconcert (!) in Brussel de gouden medaille tijdens het Koningin Elisabeth Concours.

Spannende wendingen

Haar Eerste Pianokwintet uit 1951 krijgt vaak het labeltje neoclassicisme opgeplakt. Dit doet het sfeervolle stuk echter tekort. Het haakt qua vormgevoel weliswaar aan bij de traditie, maar is daarbinnen behoorlijk avontuurlijk. Neem alleen al de ingehouden, klaaglijke strijkerslijnen tegen spaarzaam geplaatste akkoorden van de piano waarmee het opent. Deze vormen de opmaat voor een wervelend betoog, waarin weemoed, Poolse folklore en moderne dissonantie hand in hand gaan.

Etherische, bijna gewichtloze passages ontwikkelen zich ongemerkt tot dichte texturen en overdonderende climaxen. Bacewicz wisselt weliswaar snel van muzikaal materiaal en sfeer, maar houdt je met haar spannende wendingen voortdurend bij de les. Het is een meeslepend werk en sommige passages zijn ronduit ontroerend. Zo klinkt in het uitgesponnen derde deel opeens een korte referentie aan het populaire pianostukje Für Elise van Beethoven. Ook het vuur van Bartók is nooit ver weg.

Het Eerste Pianokwintet van Bacewicz wordt geflankeerd door stukken van Karol Szymanowski en Antonín Dvořák. Van Szymanowski, naamgever van het kwartet en nestor van de Poolse muziek, staat het expressionistische Eerste Strijkkwartet op de lessenaars. Het concert wordt besloten met het Tweede Pianokwintet van Dvořák. Een levendige compositie boordevol prachtige melodieën en aan de Tsjechische volksmuziek ontleende ritmes.

Kortom, een aanrader. Geen nood als je vrijdag 28 april niet kunt: het concert wordt de volgende dag herhaald in TivoliVredenburg.

I

#Dvorák #GrazynaBacewicz #KitArmstrong #MuziekgebouwAanTIJ #Szymanowski #SzymanowskiQuartet

World Minimal Music Festival opent met De Materie van Louis Andriessen

Woensdag 5 april begint de vijfde editie van het tweejaarlijkse World Minimal Music Festival. Vijf dagen lang wordt het Muziekgebouw aan ’t IJ gevuld met hypnotiserende ritmes, trance-opwekkende melodieën en bezwerende drones. Naast bekende werken van pioniers als La Monte Young en Terry Riley staan nieuwe composities van Kate Moore en Bryce Dessner. Er zijn ook optredens van de Master Musicians of Jajouka, een fagotensemble van Bram van Sambeek, en van Suzanne Ciani, ‘prima donna van de Buchla-synth’.

Dutch Matters

Elke dag heeft een eigen thema, beginnend met ‘Dutch Matters’. Asko|Schönberg en dirigent Reinbert de Leeuw trappen woensdag het festival af met de vierdelige opera De Materie van Louis Andriessen. Geïnspireerd door de repeterende patronen van Steve Reich schiep Andriessen een eigen versie van het minimalisme. Die is hoekiger en dissonanter dan de muziek van zijn Amerikaanse collega’s. De bezetting haakt met elektrische (bas)gitaar, synthesizers en elektronica aan bij de popmuziek. Als opmaat voor dit concert klinkt een voorpremière van Porcelain van de Australische Kate Moore.

Lavinia Meijer

Donderdag 6 april is onder de titel ‘All American’ gewijd aan de aartsvaders van de minimal music. Harpiste Lavinia Meijer deelt het podium met Ensemble Klang en Nieuw Amsterdams Peil. Zij presenteren iconische composities als Music in Similar Motion van Philip Glass en Violin Phase van Steve Reich. Tevens klinkt muziek van Terry Riley, Thom Johnson en Frederic Rzewski. Diens Coming Together is gebaseerd op een tekst van een bajesklant, die eindeloos herhaald wordt tegen een fond van repeterende motieven in een pulserend ritme.

Bryce Dessner, voorman van de alternatieve popgroep The National componeerde speciaal voor Lavinia Meijer een nieuw stuk, dat tijdens het festival zijn wereldpremière beleeft. Meijer speelt ook haar eigen bewerking van een van de piano etudes van Philip Glass, die zij eerder met veel succes op cd zette. Zij kreeg hiervoor diens persoonlijke toestemming en bouwde een goede band op met Glass, van wie ze ook andere stukken voor haar instrument bewerkte. Inmiddels geldt zij als een autoriteit op het gebeid van zijn muziek.

Fagotensemble

Interessant ook is het concert van de Marokkaanse Master Musicians of Jajouka op vrijdag. Onder de noemer ‘World Roots’ gaan zij een verband aan met de Japanse meesterpercussioniste Midori Takada. Succes verzekerd. Zaterdag is gewijd aan ‘Trance’, met een uitvoering van Rushes van Michael Gordon door fagottist Bram van Sambeek en zeven van zijn studenten. Gordon componeerde het aanvankelijk voor 25 fagotten en als we de festivalbrochure mogen geloven, staat ons ‘een pulserende geluidszee’ te wachten.

Bedwelmende boventonen

La Monte Young, foto Jung Hee Choi

Zondag 9 april wordt het festival besloten met het thema ‘Meditation’. The Theatre of Eternal Music Brass Ensemble speelt The Second Dream of the High-Tension Line Stepdown Transformer van La Monte Young. Dit hypnotiserende werk voor acht trompetten bestaat slechts uit vier tonen, die eindeloos lang worden aangehouden – in reine stemming. Die klinkt voor onze aan afgeplatte intervallen gewende oren aanvankelijk ‘vals’, maar het went snel.

Door de resonantie van de instrumenten worden steeds meer boventonen hoorbaar, zodat gaandeweg een bedwelmend klankweefsel ontstaat. Het stuk wordt maar zelden uitgevoerd en beleeft zijn Nederlandse première. Het festival besluit zondagavond met een uitvoering van Kanon Pokajanen van Arvo Pärt. Ook dit monumentale, op Russisch-orthodoxe kerkmuziek gebaseerde werk is niet vaak te horen.

Einde in mineur

Cappella Amsterdam zette Kanon Pokajanen vorig jaar op een alom geroemde cd en tekent ook nu voor de uitvoering. Tragisch detail: het avontuurlijke koor wordt met opheffing bedreigd, waardoor het World Minimal Music Festival ietwat in mineur eindigt.

Op 7-9-2016 draaide ik in mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender het tweede deel uit De Materie, ‘Hadewych’. Je beluistert de podcast hier. 

#BramsVanSambeek #BryceDessner #FredericRzewski #LaMonteYoung #LaviniaMeijer #LouisAndriessen #MichaelGordon #MidoriTakada #MuziekgebouwAanTIJ #SteveReich #SuzanneCiani #TerryRiley #WorldMinimalMusicFestival

Componist Brechtje: ‘Elementen is mijn weggetje naar opa’

‘Dankzij een radiopresentator vond mijn opa een ingang tot klassieke muziek. Met mijn nieuwe stuk baan ik op mijn beurt een weggetje naar hem,’ zegt componist Brechtje (1993).

Donderdag 30 maart beleeft haar nieuwe stuk Elementen zijn wereldpremière in de vijfde aflevering van An Evening of Today in Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak haar over de totstandkoming van haar stuk.

Wat maakt dit project voor jou bijzonder?

De combinatie van onervaren componisten die mogen werken met een ervaren ensemble. Het adagium was: doe alles wat je het allergaafste vindt. Dat wordt ook echt nageleefd, the sky is the limit. Alles mag, zowel vanuit het ensemble als vanuit het Muziekgebouw en het Korzo Theater in Den Haag, waar het concert herhaald wordt. Ik mag alle ruimtes gebruiken, tot aan de garderobe, de balkons en de foyers aan toe. En als er drie pauzes moeten komen dan mag ook dat. Natuurlijk moet het wel een beetje realistisch zijn, maar ik heb me helemaal niet geremd gevoeld. Ik voelde me juist aangespoord.

Wat betekent dat voor je nieuwe stuk?

Voor mij is het een samenkomst van dingen die ik de afgelopen jaren heb gedaan. Zo zet ik het Nieuw Ensemble samen op het toneel met mijn band Jerboah. Ik heb compleet uitgewerkte partijen gecomponeerd voor het ensemble en lead sheets voor mijn eigen club, zoals die in de jazz worden gebruikt. Daarop staan bijvoorbeeld aanwijzingen voor de groove en richtlijnen voor improvisatie. Het wordt een combinatie van heel verschillende muzikale stijlen.

Jerboah

Je stuk heet ‘Elementen’, vanwaar die titel?

Een bron van inspiratie was een gesprek met mijn opa twee jaar geleden. Hij kon nooit zoveel met klassieke muziek, vond die te abstract. Maar hij had net een uitzending gehoord op de radio, waarin de presentator beeldend had verteld over een bepaald muziekstuk. Hoe je aan het slot een zonsondergang hoorde en zelfs de vogels kon horen wegvliegen. Door de woorden van die radiopresentator vond mijn grootvader een ingang in de klassieke muziek. Hij zei dat hij wel een stuk wilde over het ontstaan van het heelal, met name over de evolutie van de elementen. Dat leidde uiteindelijk tot Elementen, waarmee ik dan weer een weggetje naar mijn opa vind.

Hoe heb je dat idee vertaald naar muziek?

Ik heb het ontstaan van de elementen willen weergeven. Het heelal bestaat alleen maar uit elementen. Hoewel, dat is misschien iets te enthousiast uitgedrukt, dat zou opa niet goedkeuren. Er is immers ook veel vacuüm. Maar in ieder geval hebben atomen, ook wel elementen genoemd, een essentiële positie in het heelal. We kennen allemaal wel waterstof, helium, koolstof, zuurstof en stikstof, maar er zijn er nog veel meer.

Het begon echter met nog veel kleinere dingen, zoals quarks en gluonen. Toen het heelal ontstond was het heel klein. Het was bovendien ontzettend heet en zó vol dat het licht er niet in kon bewegen. Er ontstond geleidelijk een nieuwe situatie waardoor grotere elementen een kans kregen. Zo dijde de ruimte steeds verder uit, dat gaat nog altijd door. Ik heb geprobeerd die ontwikkeling muzikaal te illustreren, niet letterlijk te vertalen. Muziek is muziek tenslotte, ze blijft abstract. Ik verwacht echt niet dat mensen zeggen: ha, nu hoor ik waterstof! Dat is ook niet mijn bedoeling.

Was het moeilijk voor deze combinatie te schrijven?

Niet echt. Ik heb de partijen gecomponeerd met de specifieke kwaliteiten van de afzonderlijke musici in gedachten, zoals ik eigenlijk altijd doe. Dat maakt het heel persoonlijk, ik heb zelfs hun namen in de partituur opgenomen. Omdat ik de vrije hand kreeg dacht ik: ik trek alles uit de kast. Het was een grote stap om zoveel grootschaliger te componeren dan ik gewend ben. Elementen gaat 22 minuten duren. De combinatie van mijn artrockband Jerboah met het Nieuw Ensemble is voor mij nieuw. Wij spelen altijd versterkt, met een hoge energie, en combineren uitgeschreven materiaal met improvisatie. Het Nieuw Ensemble speelt van blad en akoestisch.

Nieuw Ensemble met mandolinist Hans Wesseling 2e rij, 2e van links (fotografie Caio Amon)

Vanwege hun bijzondere bezetting, met harp, gitaar en mandoline ben ik extra bewust omgegaan met de balans. Zeker de combinatie drumstel/mandoline is een uitdaging. En het is zo’n veelzijdige club! Veel musici spelen ook in het Atlas Ensemble en hebben ervaring met bijzondere, uitheemse instrumenten Zij kunnen simpelweg alles uitvoeren wat jij bedenkt.

Het mooie is bovendien dat ze actief meedenken. Ik had bijvoorbeeld een bepaalde figuur bedacht voor de mandoline. Na een week belt mandolinist Hans Wesseling: dat ene motiefje, hoe wil je dat hebben? Ik kan het uitvoeren met een Chinees eetstokje onder de snaar, dan klinkt het ongeveer zoals jij het wil, maar zachter. Ik kan het ook een octaaf lager spelen via de hammer-off-techniek, dan klinkt het harder. Weer een week later belde hij: ik heb precies gevonden wat je zoekt: ik doe het met een spijker!

Hoe wist hij welke klank jij in gedachten had?

Ik had hem een opname gestuurd van hoe ik wilde dat het zou klinken. Die had ik gemaakt op een gitaar, maar dat is een heel ander instrument. Gitaar, mandoline en harp zijn sowieso moeilijk, omdat het akkoordinstrumenten zijn. Ze staan redelijk op zichzelf en als je ze niet zelf bespeelt is het als een doolhof waarin je je weg moet vinden. Een melodie-instrument is makkelijker. Voor die tokkelinstrumenten kun je al snel samenklanken bedenken die onmogelijk zijn. Gelukkig lijkt dat nu niet het geval, ik heb nog niets hoeven herschrijven.

Ik vraag veel van de musici en heb ook nog eens een heel lichtplan gemaakt. Dat is technisch een pittige kluif. Er zijn vijftig losse lampjes, bediend door twintig vrijwilligers die rondom de musici staan opgesteld. Ik stel mij namelijk een omgeklapte sterrenhemel voor: de musici worden omgeven door het heelal. Of, beter gezegd ze zijn de kern ervan. Het publiek verhuist naar de balkons en die hele opstelling moeten we in vijftien minuten voor elkaar krijgen. Dat was wel even schrikken voor het Muziekgebouw, want er zijn ook nog vijf andere stukken. Maar ze hebben het goedgekeurd.

Waar kijk je het meest naar uit?

Het te zien gebeuren, te ervaren hoe alle onderdelen in elkaar gaan klikken. Ik kan daar nu alleen maar naar gissen. Tijdens de eerste repetities heb ik nog niet voor grote verrassingen gestaan, maar straks staan er veertig mensen op het podium. Ik ben benieuwd of en hoe die spanningsboog gaat werken.

An Evening of Today:
30 maart Muziekgebouw aan t’ IJ Amsterdam
13 april: Korzo Theater Den Haag

#Brechtje #Jerboah #KorzoTheater #MuziekgebouwAanTIJ #NieuwEnsemble

Carola Bauckholt und Christina Kubisch erforschen unerhörte Klänge

Für Carola Bauckholt (1959) ist ein rostiges Schild oder ein ins Stocken geratener Benzinmotor genauso musikalisch wie ein Instrument. In ihren Kompositionen stösst eine angenehme Entfremdung auf ein erfrischendes Gespür für Humor.

Kollegin Christina Kubisch (1948) geht noch einen Schritt weiter: mit speziellen Sensoren macht sie die uns umringenden elektromagnetischen Felder hörbar. Muziekgebouw aan ’t IJ bat die beiden zu reagieren auf die Arbeit der Anderen. Das führte zu drei neuen Kompositionen, die vom Nieuw Ensemble uraufgeführt werden am 9. Februar 2017 im Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam.

Bauckholt und Kubisch beantworteten mir ein Paar Fragen.

Was charakterisiert Sie als Komponist?

Bauckholt:

Meine Neugierde ist ein starker Motor. Wenn ich schon weiß wo es hin geht, dann fühle ich mich überflüssig, auch als Hörerin. Deshalb probiere ich Klänge und Zusammenhänge aus, die ich so noch nicht erlebt habe.

Am Anfang steht immer Etwas, was mich fasziniert und was ich nicht begreife. Mich interessiert auch unsere Wahrnehmung, zum Beispiel wenn Menschen das Gleiche hören, aber es ganz verschiedene Gedanken und Assoziationen auslöst. Es ist faszinierend dass sich die Musik nicht fassen lässt. Deshalb versuche ich immer wieder das zu verstehen.

Carola Bauckholt (site MGIJ)

Kubisch:

Ich habe Malerei, Mu­sik und auch zwei Jahre Elektrotechnik studiert. Aus dieser Perspektive realisiere ich nicht nur Mu­sik son­dern auch In­stal­la­tio­nen, Performan­ces, Zeich­nun­gen, Walks und Videos. Mei­ne Ar­bei­ten ha­ben sehr oft ei­nen kon­kre­ten Be­zug und set­zen sich mit bestimmten Or­ten aus­ein­an­der.

Ausgangspunkt ist dabei eine genaue Re­cher­che und Feld­for­schung. Mich interessiert die Integration verschiedener Medien, wobei mich das Verhältnis zu unser zunehmend digitalisierten Welt besonders beschäftigt.

Carola Bauckholt, Ihr neues Werk heißt ‘Point of Presence’. Warum dieser Titel und wie verhält sich das Stück zum Schaffen der Christina Kubisch?

Mich hat die Arbeit von Christina Kubisch sehr begeistert. Zum einen die elektromagnetischen Klänge selbst, die uns ständig umgeben und die sie mit speziellen Mikrofonen hörbar macht. Zum anderen wollte ich aber auch mehr über ihre Musikalität erfahren, wie sie mit diesen Aufnahmen umgeht.

Ich habe mir aus ihrem riesigen Fundus 12 Klänge ausgesucht, die ich für das Nieuw Ensemble instrumentiert habe. Der Titel Point of Presence beschreibt zum einen die starke und immer stärker werdende Präsenz der unsichtbaren und unhörbaren elektromagnetischen Felder, die uns umgeben.

Zum anderen deutet dieser Begriff konkret hin auf einen Knotenpunkt innerhalb eines Kommunikationssystems. An diesem Point of Presence werden die Verbindungen für den Daten- und Sprachverkehr von den verschiedenen Vermittlungsstellen zusammengeführt. Es ist interessant, wo die vielen Ebenen der Gegenwart zu finden sind.

Christina Kubisch (site Certain Sundays)

Christina Kubisch, Sie schrieben gleich zwei neue Stücke: ‘Wien Landstraße’ und ‘Seven Magnetic Places’. Wie reflektieren diese auf die Musik der Bauckholt?

In Carolas Kompositionen treffen oft verschiedene Welten zusammen: die der instrumentalen Musik und die des Geräusches, des field recordings, manchmal auch Sprache oder Video. Dieses Zusammentreffen realisiert sie in ihren Stücken in einer sehr persönlichen musikalischen Sprache, oft mit subtilem Humor, die mich aufgrund ihrer Originalität von Anfang an interessiert und fasziniert hat.

Unsere Grundidee für eine Zusammenarbeit war unsere Klänge auszutauschen und dann zu remixen. Wien Landstraße ist ein Stück für Zuspiel und string ensemble. Von Carola verwende ich kurze, rein instrumentale samples aus verschiedenen ihrer Kompositionen, die in neuen Kombinationen erscheinen. In anderer Besetzung, in neuen Abfolgen, Überlagerungen, als loops, in veränderter Dynamik und Dauer.

Diese Ausschnitte verbinden sich in dem Stück mit den elektromagnetischen Klängen des Untergrundbahnhofs ‘Wien Landstraße’ in Wien. Da habe ich in den letzten beiden Jahren mehrmals die magnetischen Felder mit einem speziellem Induktionskopfhörer aufgenommen.

Die samples sowie die magnetischen Klänge wurden nicht elektronisch bearbeitet. Verschiedene Realitäten treffen aufeinander und verbinden sich zu einer neuen Einheit, bei der man manchmal nicht mehr erkennt, was Instrument und was elektromagnetischer Klang ist.

In Seven Magnetic Places geht es wie in Carolas Point of Presence um Datenströme, ohne die wir heute nicht  mehr auskommen können. Sie begegnen sich und Fließen dann in eine andere Richtung. Sie sind überall gegenwärtig. Die Aufnahmen wurden in verschiedenen Rechenzentren und Server rooms in Europa und den USA gemacht.

Wie seid Ihr vorangegangen?

Bauckholt:

Ich habe viel die Aufnahmen von elektromagnetischen Klängen von Christina gehört und mir dabei vorgestellt, wie sich das instrumentieren lassen könnte. Natürlich ist das unmöglich, aber diese Klangfelder sind so anders als unsere normale Musiksprache. Es ist ungeheuer reizvoll diese Klänge im Konzertsaal zu hören, von normalen Instrumenten gespielt. Erstaunlicherweise sind sie manchmal sehr harmonisch und rhythmisch, als ob sie bereits komponiert worden sind. Ich bin sehr gespannt, wie das live klingen wird.

Kubisch:

Ich habe mir von Carolas Aufnahmen Teile ausgesucht, die eigentlich nicht im Mittelpunkt ihrer Stücke stehen, sozusagen die versteckten Schätze ihrer Kompositionen. Mich interessieren besonders Klangfarben und deren Wahrnehmung. Für mich war es neu, instrumental genau notierte Klänge mit den elektromagnetischen Aufnahmen zu kombinieren, die oft bei der Aufnahme durch intuitive Körperbewegungen strukturiert werden.

Im Grunde geht es uns beiden wohl darum, das Bekannte in einen anderen Kontext zu setzen, der Fragen aufwirft und vielleicht unsere normalen Hörgewohnheiten verändert.

Am Dienstag 7 Februar gibt es eine öffentliche Probe im Muziekgebouw,
davor spreche ich mit den beiden Komponisten.
Anfang 12.30 Uhr, Eintritt frei auf Reservierung.

In 2012 sprach ich Carola Bauckholt bevor ein Porträtkonzert im Muziekgebouw aan ‘t IJ des Ives Ensemble

Interview Carola Bauckholt from Radio4 Eigentijds on Vimeo.

#CarolaBauckholt #ChristinaKubisch #evenMagneticPlaces #MuziekgebouwAanTIJ #NieuwEnsemble #PointOfPresence #WienLandstrasse

Richard Rijnvos: ‘Alles moet onderhoudend & laagdrempelig zijn’

Voor zijn nieuwe compositie Riflesso sull’arco liet componist Richard Rijnvos zich inspireren door Swinging Music van zijn Poolse collega Kazimierz Serocki. Tijdens het componeren had hij het beeld voor ogen van de minimalistische Gateway Arch in St. Louis van de Finse architect Eero Saarinen. 

Hij zegt hierover: ‘Zijn stijl doet mij denken aan later werk van bijvoorbeeld Richard Serra en Anish Kapoor. Het is verwant aan het motto Less is more dat architect Mies van der Rohe introduceerde. Vandaar ook het schilderij van Ian Davenport op de voorkant van de partituur.’

Laagdrempeligheid is norm

Rijnvos verzet zich tegen de heersende trend om het publiek uitsluitend hapklare brokken voor te schotelen: ‘Ik heb het idee dat hedendaagse muziekwerken die beantwoorden aan bovengenoemde esthetiek momenteel nogal in de verdrukking zitten. Alles moet tegenwoordig onderhoudend zijn, kunstentertainment, vooral laagdrempelig, laagdrempelig, laagdrempelig.

Ikzelf ga er vooralsnog vanuit dat het kunstminnend publiek zijn verstand niet heeft verloren. Het is heel wel in staat kritisch maar openhartig de muziek van nu te genieten, zowel intellectueel als zinnelijk.’

Dinsdag 10 januari spreek ik Richard Rijnvos voorafgaand aan een openbare repetitie en donderdag spreek ik  hem voor het concert. Zie mijn agenda. 

Rijnvos componeerde Riflesso sull’arco voor het Ives Ensemble, dat donderdag 12 januari de wereldpremière speelt in de Donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Een dag later wordt het programma ‘companion pieces’ herhaald in Theater Korzo in Den Haag.

#IvesEnsemble #MuziekgebouwAanTIJ #RichardRijnvos #RiflessoSullArco #TheaterKorzo

David Lang on “solitary”: ‘I made myself miserable’

From Thursday 24 through Sunday 27 November the Tenso Music Days will take place in Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. It’s been seven years since this ambitious choral festival took place in the Netherlands, and this edition features internationally renowned ensembles such as Cappella Amsterdam, Netherlands Chamber Choir, Polski Chór Kameralny and the Frensh chamber choir Aedes.

There are workshops, master classes and concerts that both present the canon of choral master works and new compositions by e.g. Tenso Award winner Georgi Sztjonanov and the upcoming Estonian composer Evelin Seppar. The festival will be opened on Thursday 24 November with the programme again and again, named after a composition by Grammy Award winning David Lang, whose solitary will receive its world première that evening.

Lang wrote solitary for Cappella Amsterdam, and  I will introduce it during a public talk with conductor Daniel Reusss at 4.45 pm, followed by a public rehearsal. I’ll also moderate the pre concert talk from 7.15 to 7.45 in Muziekgebouw aan ‘t IJ. Unfortunately David Lang cannot be present, so I asked him some questions on his new work.

David Lang

What typifies you as a composer?

‘When I was young I got interested in all kinds of music, not just classical. I played jazz trombone in a big band and guitar in a garage band – I didn’t just want to do classical music. When I did eventually focus on classical music it always surprised me that it was seen as something separate from all the other types of music, that it was its own world.’

‘I would tell my friends that I was a classical musician, and they would look at me like I was from Mars. This always made me feel bad, but it also made me feel that we weren’t doing enough, as classical musicians, to advocate for the universality of the musical experience.’

‘Pretty much everything I have done for the past 30 years – composing, teaching, programming, creating Bang on a Can with my friends Michael Gordon and Julia Wolfe – has been about trying to explain to the world that all borders between musical genres are artificial and that they keep people from hearing things they really need to hear.’

Jeremiah lamenting the destruction of Jerusalem (c) Rembrandt van Rijn

How would you describe ‘solitary to a non versed audience?

‘It is a setting of the Book of Lamentations, that I’ve always been a big fan of. Ít seems to see deep inside the weaknesses of people, into the darkest places in our souls, and it is very clear about the punishments we deserve for not being better people. Some biblical texts are much softer encouragements for us to try to do better, but Lamentations is hard core.  I wanted to look closely at just how hard core it is, so I made my lyrics by compiling a list of all the horrible things that will happen to us if we don’t change ourselves, in the order that these are mentioned in the original text.’

What did you do first when you started composing it?

‘In order to write the music, and in keeping with the subject, I made myself as miserable as possible. For me the great thing about composing is that it requires a lot of time spent alone, in my studio, trying to be honest with myself about what I think and feel. I am interested in writing this music not really to entertain people, but because it is important for me, as a person, to spend time examining my own life – trying to imagine how to be a better person, and how music might help that happen.’

‘So I started with my own emotional trajectory. Then I added notes. Since the lyrics are just a list of horrible things, I started composing with the idea that all the singers would sing the list from start to finish, in the most methodical and straightforward way possible.  This became the skeleton of the piece. After that I imagined that individual singers, like individual people, might feel the power of this list at different times and could emerge, as solos, from the texture of the choir.’

In my public introduction I’ll talk to Daniel Reuss and two singers in the hope of giving you some more insight into the music. 

#Aedes #BookOfLamentations #CappellaAmsterdam #DavidLang #GeorgiSztojanov #MuziekgebouwAanTIJ #NetherlandsChamberChoir #PolskiChórKameralny #TensoMusicDays #TheaDerks

Signum Quartett speelt strijkkwartetten van Bruno Mantovani & Schubert: Schwingende Luft

Bruno Mantovani (Châtillon, 1974) schrijft net zo lief lyrische melodieën als dissonante toonclusters en jazzy akkoorden gekruid met een snufje microtonaliteit. In 2010 werd hij directeur van het conservatorium van Parijs, een teken dat het Franse muziekleven zich ontworsteld had aan de invloed van modernist Pierre Boulez.

Zaterdag 19 november speelt het Duitse Signum Quartett de Nederlandse première van Mantovani’s Derde Strijkkwartet in Muziekgebouw aan ’t IJ. Zes vragen aan de altviolist Xandi van Dijk.

Waarom vroeg je Mantovani een stuk voor jullie te componeren?

Ik hoorde Tabea Zimmermann en Antoine Tamestit zijn Concert voor twee altviolen uitvoeren met het WDR Symfonieorkest. Hij had het speciaal voor hen gecomponeerd en ik werd van mijn sokken geblazen door de energie en de explosie van kleuren. Ik wist onmiddellijk: ik wil een stuk voor ons kwartet.

Onze agent benaderde Mantovani met dit verzoek en in 2014 ontmoetten we hem tijdens de Parijse Biënnale, waar we kwartetten speelden van Jörg Widmann en Johannes Brahms. Hij was zo ingenomen met ons spel dat hij beloofde zijn stuk sneller te voltooien zodat we het op de volgende biënnale in première konden brengen.’

Waren jullie betrokken bij het compositieproces?

Nee, maar we hebben wel met hem gerepeteerd. Dat was op de dag voor de première in januari. Dat was op de dag voor de première in januari, hij was net naar de begrafenis van Boulez geweest. Hij was moe en wij zelf hadden een vermoeiende reis achter de rug, maar het was heel prettig en nuttig met hem te weken. Nodig ook, want toen we de partituur eind 2015 kregen was meteen duidelijk dat we er veel tijd in zouden moeten steken. Het strijkkwartet is behoorlijk virtuoos, zowel voor elke speler afzonderlijk als voor het kwartet als geheel.

Bruno Mantovani

Er zitten verraderlijke passages in, bijvoorbeeld als we in een razend tempo verschillende toonladders door elkaar heen moeten spelen met een continu wisselende dynamiek. En meteen al aan het begin zit een ultraluide tremolopassage met kwarttoonwendingen.

Hier was het bijzonder praktisch met Bruno te kunnen overleggen over wat voor soort klank hij in gedachten had. We experimenteerden met het materiaal en speelden hem verschillende mogelijkheden voor. Bijvoorbeeld door de tremoli in een andere snelheid uit te voeren, de balans te variëren en andere soorten Schwung uit te proberen.

Hoe zou je het kwartet beschrijven aan een niet-kenner?

Het zit vol levendige kleuren en wisselende intensiteiten, van uiterst snel en energiek tot heel rustig en teer. De klankdichtheid varieert enorm en die verschillende texturen zijn opgebouwd vanuit een blokachtige structuur. Iemand die het voor het eerst hoort kan daarom de basisvorm meteen onderscheiden.

Er zijn ook terugkerende cadensen en Mantovani ontwikkelt motieven uit de ene sectie verder in de volgende. Dat geeft houvast. Herkenbaar zijn ook de passages met arpeggio’s waarin we de strijkstok op de snaren laten stuiteren. Bovendien heeft het stuk een bijna tastbare opwinding en spanning. Door dit alles krijgt de luisteraar een aangename ervaring.

Wat is het bijzondere aan werken met een levende componist?

Daar zijn zoveel leuke kanten aan! Je krijgt inzicht in een creatieve geest, ziet wat belangrijk voor ze is, wat de dramaturgie is van een stuk, welke kleuren ze graag willen horen. Je leert ook dat er erg verschillende manieren zijn om een partituur te lezen en interpreteren. Bijvoorbeeld welke klanken ze in gedachten hebben bij een bepaalde notatie – dat varieert namelijk enorm van componist tot componist. Dit alles draagt sterk bij aan je eigen ontwikkeling als musicus en als ensemble.

Jullie combineren Mantovani’s kwartet met het 15e Strijkkwartet van Schubert en met iinyembezi van Péter Louis van Dijk, wat is het verband?

Het zijn drie totaal verschillende werken. Toch zijn er wat oppervlakkige overeenkomsten, zoals het gebruik van tremoli, snelle ritmische motieven en een opbouw in blokken. Nooit eerder heeft een componist zo glorieus gebruik gemaakt van tremolotexturen als Schubert in zijn G-majeur Kwartet!

Ondanks de verschillen in lengte – Van Dijk duurt 17 minuten, Mantovani 23 en Schubert meer dan 50 – heeft elk stuk iets monumentaals en existentieels. Van Dijks iinyembezi (‘tranen’ in de Zuid-Afrikaanse Xhosa-taal) is een eendelig kwartet in een vrije variatievorm. Het is geïnspireerd op Lachrimae antiqua van John Dowland en klinkt soms elegisch, soms furieus.

Het Derde Strijkkwartet van Mantovani heeft ook maar één deel en werkt met vergelijkbare compositietechnieken, maar het muzikale materiaal zelf is heel anders. Schuberts Kwartet in G-majeur is zo’n beetje het meest monumentale wat je je kunt wensen, zowel structureel als emotioneel. Wat de drie composities verder delen is een hartverscheurende intimiteit en breekbaarheid.

Twee stukken van levende componisten, een van een dode, wat betekent dat voor de instudering?

‘Het grootste verschil met het instuderen van een stuk van een dode componist is dat je bij nieuwe muziek nog geen vastgeroeste tradities hebt. Dat kan soms een beetje angstaanjagend zijn maar is tegelijkertijd erg bevrijdend. Je kunt discussiëren over de partituur, vragen stellen over het ontstaan, over de betekenis, het gewenste effect van bepaalde passages etcetera.

Soms is dat zelfs van levensbelang, omdat je niet alleen een nieuw stuk moet leren kennen, maar zelfs een nieuwe muzikale taal. Dan zijn de aanwijzingen van de componist onmisbaar om van de noten schwingende Luft te maken.’

#BrunoMantovani #FranzSchubert #MuziekgebouwAanTIJ #PéterLouisVanDijk #SignumQuartett #TheaDerks

Composer Lera Auerbach on 72 Angels: ‘The sounds decide’

On 3 November 2016 the Netherlands Chamber Choir and Raschèr Saxophone Quartet will première Lera Auerbach’s latest work: 72 Angels, in splendore lucis in Muziekgebouw aan ‘t IJ Amsterdam.

Auerbach won numerous awards and has made a name for herself with large-scale works. An early success was her ballet The Little Mermaid, which she created with the choreographer John Neubauer for the Royal Danish Ballet in 2005.

Since the Russian-American Lera Auerbach (Chelyabinsk, 1973) made her debut in Carnegie Hall in 2002, her career has soared. She played her own Suite for piano, violin and orchestra with Gidon Kremer and his Kremerata Baltica, and performed in prestigious halls in both East and West.

She wrote many concertos and other orchestral works, composed two opera’s, three requiems, and was highly lauded for the oratorio Praise of Peace that she wrote for the Verbier Festival in 2013. Her music has a transcendental quality that speaks to the heart.

She based her expansive cycle 72 Angels, in splendire lucis on the Hebrew names of the angels, as derived from the book of Exodus. This composition is very important to her, and she has been reluctant to talk about it in public. For this one occasion she agreed to make an exception:

Composer in the shadow

‘In general, I am avoiding giving interviews. I feel that a composer needs to remain in the shadows in order not to betray his or her work. This is especially important with 72 Angels, given its unusual nature. I would appreciate for you to mention this, since I have declined all other interviews about this work. I am making an exception in your case because of our connection from the past and because I felt that your questions were not intrusive in an unwelcoming way.’*

When and why did you decide to write a work on 72 angels?

The concept for this work preoccupied me for over twenty years. I envisioned it as a choral piece from the start but decided to include a saxophone quartet after my first collaboration with the Raschèr Saxophone Quartet. They premièred my Gallows Songs in 2013 together with the women of the WDR Radio Choir.

I feel the sound of the saxophone is limitless in colour and expression. It can roar like a wild animal and sound like a shofar. Four of them together may evoke the sound of powerful trumpets, delicate woodwinds or even of a mystical glass harmonica.

How have you shaped your composition?

In essence, 72 Angels is a long, intense prayer, full of passion and hope. It is structured in the form of 72 prelude-evocations and an epilogue: ‘Amen’. There is no text other than the names of the angels, which I derived through an arcane interpretation of Exodus 14:19-21. Each prelude is a meditation on one name. Every angel is different and has his own personality both spiritually and musically.

The 72 preludes are interconnected, and performed without pauses, creating a whole continuous composition of some 80 minutes, rather than 72 separate short pieces. Structurally, the work divides into two parts at Prelude 36 and in three sections at preludes 24 and 48, representing unity and division: Two in One (Duality) and Three in One (Trinity.) At these demarcation points, all of the previously introduced names of angels are recited.

The piece concludes with ‘Amen’, a quiet postlude-meditation. It is the coda of the work and is built upon the overtone series, which is the origin of all sound.

How do the saxophone quartet and the choir interact?

Sometimes the quartet leads the choir, at other times it blends and supports it, or is in dialogue with the voices. The interaction between the four players themselves is comparable to that in a string quartet. The sounds decide what happens musically, I just follow.

In your score you write that ‘a saxophone quartet can ignite the fire while transcending its burn.’ How are we to understand this?

Worthwhile art, be it music or literature or painting, leaves burning marks in our memory. It cannot be forgotten, it ignites passion, reaches the deepest roots and helps to transcend limitations. A saxophone quartet, with its wide range of colour and dynamics, is capable of inspiring this. 

Are all angels good spirits in your view? Or are there also dark angels, fiery angels, perhaps even frightening ones?

As with my Requiem – Ode to Peace, the intent for 72 Angels is to focus on that which is shared among different cultures in their religious, spiritual, esoteric and mythological traditions. I wish to put emphasis on that which unites us through shared connections. These 72 evocations celebrate all angels in all their multi-faceted variations.

https://youtu.be/E7VxU3oR_9s

Of course anything in excess becomes its opposite. Shadows are caused by light. I am a writer, I believe in the power of words. Since I am also a composer, I believe in the power of words as sounds, in the power of music. Music can bypass consciousness and the limitations of the language, it can move us through emotion and emphasise that which makes us human.  

Is your new work closer to Requiem – Ode to Peace or to Gallows Songs?

There is no similar work in my catalogue. It connects to the Requiem – Ode to Peace as both works stress unity among different belief systems. It connects to the Gallows Songs as it is for a choir and saxophone quartet. In all other ways, it is entirely different from them as well as from all other compositions I have written. 

My wish is for each listener and performer to embrace his or her personal interpretation of 72 Angels. 

https://youtu.be/l_29UMP0Bbc

* We discussed her development and music extensively for Radio 4, the Dutch classical radio station in 2011. The Dutch Radio Chamber Philharmonic Orchestra performed her Serenade for a Melancholic Sea.

 72 Angels, in splendore lucis; Dutch Chamber Choir and Raschèr Saxophone Quartet under the baton of Peter Dijkstra. In 2020 it was released on cd.

#72Angels #LeraAuerbach #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsKamerkoor #RaschèrSaxophoneQuartet #TheaDerks

Zinderende muziek op nieuwe cd Calliope Tsoupaki

De Grieks-Nederlandse Calliope Tsoupaki (1963) rijgt het ene prachtstuk aan het andere. In 2008 brak ze voorgoed door met haar indrukwekkende Lucas Passie, waarin ze Grieks-orthodox gezang organisch incorporeert in een verder modern idioom. Zes jaar later gooide ze al even hoge ogen met het voor de Nederlandse Bachvereniging gecomponeerde oratorium Oidipus te Kolonos. En onlangs verscheen de cd Triptychon op het Duitse label Cybele, met een triptiek voor strijkkwartet – in het tweede deel aangevuld met klarinet.

Elk deel van het drieluik heeft een eigen titel en sfeer, maar ze vormen samen een samenhangend en meeslepend geheel. Het opent met Mercurius, vernoemd naar de planeet die het dichtst bij de zon staat, maar die het moeilijkste te zien is. Raak gekozen, want het zit vol kwikzilverige capriolen in de allerhoogste registers, ondersteund door een drone, een fond van liggende, lage klanken.

Engel daalt neer

Traag dalende en stijgende glissandi worden doorsneden met fel aangezette, korte uithalen, waarvan de glijtonen herinneren aan het gemiauw van een kat of het gekrijs van meeuwen. Dan jagen de vier strijkers elkaar met stuiterende motieven achterna, in een stuwend ritme. Uit dit kluwen van lijnen maak één stem zich los, die vanuit de allerijlste hoogte een dalende lijn inzet, als een engel die uit de hemel neerdaalt, of een zonnestraal die plots door de wolken flitst.

Tsoupaki ontleende de titel van het hierop volgende deel aan een vers uit de Psalmen Davids: Lychnos tis posi mou (Jouw woord is een lamp voor mijn voeten, een licht op mijn pad). Zij componeerde dit in 2005 in opdracht van Festival Musica Sacra. Hierin krijgen de vier strijkers versterking van een klarinet, die zich bijna onhoorbaar in het betoog voegt.

Het stuk wordt gedragen door een zachte puls van herhaalde tonen, nu eens gestreken, dan weer geplukt, als een hartslag. De klarinet speelt lyrische melodieën, die traag naar de hemel stijgen, of juist weer naar de aarde terugkeren.

Klarinet als aanjager

De strijkers fladderen hieromheen, beantwoorden zijn roep met vergelijkbare motieven, of lijken schrikachtig weg te stuiven. De stemmen zijn zo subtiel met elkaar verweven dat niet altijd duidelijk is welk instrument welke klank produceert. De snellere passages ademen de sfeer van Griekse volksmuziek, met de klarinet als aanjager. Op andere momenten roept dit instrument met gedragen, reciterende lijnen de voorzang van een cantor in de Grieks-orthodoxe muziek in herinnering.

Het derde en laatste deel heet Eothinòn, naar het gelijknamige Grieks-orthodoxe gebed dat vlak voor zonsopgang wordt uitgesproken. Dit ontstond op verzoek van het Muziekgebouw aan ’t IJ. Bij wijze van experiment bestelde het een ‘groeibriljant’ – een strijkkwartet dat gaandeweg het seizoen 2012-13 tot stand zou komen, tijdens verschillende concerten. De première van het integrale stuk vond plaats in mei 2013.

Het is absoluut niet te horen dat Eothinòn als het ware in horten en stoten werd gecomponeerd. Wel wijkt het qua stijl iets af van de voorgaande delen. Het muzikale weefsel is dichter, de klank donkerder en de ritmiek opzwepender. Soms klinken vage echo’s van het elektronische strijkkwartet Black Angels van George Crumb.

Claustrofobisch geronk

Vooral het einde is verontrustend: woest rondtollend, claustrofobisch geronk in de laagte lijkt op een oorlogsmachine, die iemand of iets wil beletten te ontsnappen. Zelf verwijst Tsoupaki in het cd-boekje naar Persephone, die zich elk voorjaar met veel kracht een weg vanuit de onderwereld naar de aarde moet banen.

Alles aan deze uitgave is raak. De muziek zindert van A tot Z, mede dankzij de zeer gedreven en genuanceerde uitvoering door het Doelen Kwartet en klarinettist Arjan Woudenberg. De opname is zo helder, dat het lijkt alsof de musici bij je in de kamer zitten. – Kopen die cd!

#ArjanWoudenberg #CalliopeTsoupaki #DoelenKwartet #MuziekgebouwAanTIJ #TheaDerks

Sound sculpture for Jan Wolff

Four years after Jan Wolff (1941-2012) died, he’ll be honoured with a sound sculpture on the border of the Amsterdam IJ. It was designed by the Dutch composer Martijn Padding at the request of Muziekgebouw aan ’t IJ, and will be launched on Monday 22 August, the day of his death. It was thanks to Wolff’s relentless battle that the iconic glass and steel Muziekgebouw aan ’t IJ opened its doors in 2005.

It had taken the former horn player of the Concertgebouw Orchestra a quarter century to realize his dream of an attractive concert hall for new music. This was to replace the small IJsbreker with its dreadful acoustics, that he had established on the Amstel river 25 years earlier. The IJsbreker was the first concert hall purely dedicated to new music and it soon gained world renown, by the quality of its programmes, the visiting musicians and composers.

Jan Wolff (c) Serge Ligtenberg

Muziekgebouw aan ‘t IJ was officially opened by three solemn strokes on a huge gong by Queen Beatrix in 2005, and was unofficially dubbed ‘Wolffinarium’. Soon after its opening however, Wolff was ousted by other parties, who considered his programming to be substandard. It’s one of the darker pages in the formative years of Muziekgebouw aan ’t IJ.  Therefore it is good news that the present management has decided to honour Wolff and do justice to history.

Aptly the sound sculpture is called ‘Huil van de Wolff’ (The Howl of the Wolff) and will be placed on the borders of the IJ, close to Muziekgebouw. Its music will be determined by meteorological data around it, such as humidity and wind speed. On a metaphysical level, it is hoped Wolff may respond from on high – as wolves are wont to communicate in call & response fashion.

Whether or not Jan Wolff will indeed become a ‘howling wolf’, time will tell.

In 2022 the Dutch Horn Society named a medal of honour after Jan Wolff.

#IJsbreler #JanWolff #MartijnPadding #MuziekgebouwAanTIJ #TheaDerks

Van Han-Na Chang tot Marie Jaëll, Olga Neuwirth en meer

Ik heb mijn blog schandelijk verwaarloosd de afgelopen periode, het was een beetje druk….

Op 9 mei kwam mijn vriend Huang Ruo weer naar Amsterdam, voor het tweede deel van zijn verblijf op uitnodiging van het Concertgebouw, waar hij dit seizoen huiscomponist is. We gingen samen naar een uitvoering van Don Giovanni van Mozart in de Stopera. De regie viel helaas niet mee… Een maand later sprak ik Huang Ruo voor het coverartikel van het oktobernummer van Preludium. Die maand speelt het Carducci Quartet het voor hen gecomponeerde strijkkwartet The Flag Project.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

Voor Cultuurpers deed ik een interview met de Koreaans-Amerikaanse cellist/dirigent Han-Na Chang. Zij maakte haar Nederlandse dirigentendebuut met het Noord Nederlands Orkest, waarmee zij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski uitvoerde, met Nelson Goerner aan de piano. Na de pauze stond de Tiende Symfonie van Sjostakovitsj op het programma.

Chang is een interessante, frisse vrouw, die de musici zelfverzekerd en met veel elan door de muziek voerde. Ik bezocht het concert op 27 mei in het Concertgebouw in Amsterdam en werd getroffen door het hoge niveau van de uitvoering.  Na afloop: op de foto!

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Een week eerder, op 15 mei, overleed de Nederlandse componist Bernard van Beurden. Een charmante en enthousiasmerende persoonlijkheid, die zich zijn leven lang inzette voor amateurmuziek. Hij schreef aansprekende stukken, waarin hij niet op de hurken ging maar veel van de musici vergde. Maar nooit té veel, hij wist hen te overtuigen ook de moeilijkere noten met vuur te verdedigen. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers. Als eerbetoon draaide ik in Panorama de Leeuw XX zijn Mis voor sopraan, accordeon, cello en harmonieorkest uit 1989.

Donderdag 19 mei verzorgde ik de inleiding bij het concert ‘Chopin in Bohemen’ van Amsterdam Sinfonietta in TivoliVredenburg in Utrecht. Op het programma stond – uiteraard – het Tweede Pianoconcert van Chopin, met Khatia Buniatishvili aan de piano. De overige componisten waren Tsjechen: Antonín Dvorák, Erwin Schulhoff en Pavel Haas. Ik sprak o.a. met de – Hongaarse! – cellist Ors Kószeghy.

Ors Köszeghy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Zondag 29 mei was ik bij een concert in Museum Kröller-Müller in Otterlo, georganiseerd door 401 Nederlandse Opera’s, een organisatie die zich inzet voor vergeten Nederlands operarepertoire. Er werd een hele reeks onbekende aria’s en duetten uitgevoerd, gelardeerd met enkele instrumentale intermezzi. Ik schreef een bespreking voor Cultuurpers.

De hele maand mei luisterde ik met veel plezier naar de muziek van Marie Jaëll, een Franse pianist en componist die geweldige muziek componeerde, waarin ze haar tijd vaak ver vooruit was. Heel fijn dat Palazzetto Bru-Zane nu een boekje met daarin drie cd’s heeft uitgebracht, met uitmuntende uitvoeringen. Dat laat bij vrouwelijke componisten nogal eens te wensen over helaas. Kortom, voorbeeldig, zoals te lezen in mijn recensie. Jaëll is voor mij een grote ontdekking, die veel meer bekendheid zou moeten krijgen.

Marie Jaëll

Op 31 mei sprak ik uitgebreid met Louis Andriessen, jarenlange kompaan van Reinbert de Leeuw, die ook zijn nieuwste opera, Theatre of the World in première bracht. Plaats van handeling was Los Angeles, maar aangezien het een coproductie betrof met het Holland Festival, werd zijn opera ook in Nederland uitgevoerd, in Theater Carré. Het – behoorlijk onnavolgbare – libretto is geïnspireerd op de laatste levensuren van de Jezuïtische wetenschapper Athanasius Kircher (1601-1680). Ons gesprek was er niet minder geanimeerd om. En de muziek was mooi en zeer afwisselend.

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Vanwege het Holland Festival zit de agenda deze maand sowieso stevig vol. Op 9 juni speelde London Sinfonietta de double-bill The Cure/The Corridor van Harrison Birtwistle in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik schreef een voorbeschouwing en trof na afloop de altviolist Paul Silverthorne, met wie ik enkele malen een nieuwemuziekfestival in Odessa had bezocht. Tot mijn verrassing was ook Birtwistle zelf aanwezig, die ik in het verleden vaker heb geïnterviewd. We gingen samen met dirigent Geoffrey Paterson op de foto.

Geoffrey Paterson – Harry Birtwistle – Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Een dag later deed ik de inleiding bij de Nederlandse première van Oh komm, Heiliger Geist voor koor, orkest, bas en sopraan van Sofia Goebaidoelina. Een bijzonder werk, zoals eigenlijk al haar stukken. Meeslepend in zijn heftige geloofsbelijdenis, met een indrukwekkend stamelend koor, dat als het ware huivert voor de komst van de goddelijke genade. Ik maakte voor de live uitzending van het AVROTROS Vrijdoncert een reportage.

Woensdag 15 juni zat ik alweer in de Stopera, voor een uitvoering van Pique Dame van Tsjaikovski. Prachtige muziek, piekfijn uitgevoerd door het Koor van De Nationale Opera en het Koninklijk Concertgebouw o.l.v. Mariss Jansons. Jammer van de wonderlijke regie, waarin Tsjaikovski zelf als handelend personage werd opgevoerd. Dat is op zich nog niet zo erg, maar dat hij samenviel met Vorst Jeletski was buitengewoon verwarrend.

Focus componist van het Holland Festival was dit jaar Olga Neuwirth, de Oostenrijkse componist wier opera Bählamms Fest ik zeer bewonder. Die stond echter niet op het programma, wel drie andere stukken. Ik schreef alle toelichtingen en een muzikaal portret voor het Holland Festival.

Haar in de Gashouder uitgevoerde, avondvullende Le Encantadas viel een beetje tegen. Neuwirth wil er te veel inhoud in stoppen en blijft qua muzikaal idioom een beetje hangen in de vroegere avant-garde. Ook haar stuk Torsion voor fagot solo stond op de rol, tijdens een puntgaaf concert van de Franse meesterfagottist Pascal Gallois in het Bimhuis op zondag 19 juni. Klapper van de avond was Dialogue de l’ombre double van de eerder dit jaar overleden Pierre Boulez.

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves, Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Last but not least bezocht ik maandag 20 juni een concert van het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw. Joey Roukens is dit seizoen hun huiscomponist en had een nieuw stuk gecomponeerd, Morphic Waves. Een zinderend werk, dat in grote golven de zaal overspoelde, maar af en toe tot rust kwam met lyrische en ingetogen soli van fluit, viool en andere instrumenten. Ik genoot van het uitbundige slagwerk, waarop ik vanaf mijn podiumplaats uitstekend zicht had.

Tussen de bedrijven door werk werk ik aan een toelichting bij Der nächtliche Wanderer van Reinbert de Leeuw, voor een concert in de vermaarde BBC Proms op 4 augustus.

#401NederlandseOperaS #AmsterdamSinfonietta #AthanasiusKircher #AVROTROSVrijdagconcert #BählammsFest #BernardVanBeurden #Concertgebouw #Cultuurpers #DeNationaleOpera #DonGiovanni #GeoffreyPaterson #HanNaChang #HarrisonBirtwistle #HollandFestival #HuangRuo #JoeyRoukens #KröllerMüller #LouisAndriessen #MarieJaëll #MorphicWaves #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsPhilharmonischOrkest #NelsonGoerner #NoordNederlandsOrkest #OlgaNeuwirth #OrsKöszeghy #PanoramaDeLeeuw #PascalGallois #PaulSilverthorne #PierreBoulez #PiqueDame #ReinbertDeLeeuw #Sjostakovitsj #SofiaGoebaidoelina #TheCorridorTheCure #TheaDerks #TheatreOfTheWorld #TivoliVredenburg

George Pieterson in #PanoramadeLeeuw

George Pieterson (website KCO)

Op zondag 24 april overleed de klarinettist George Pieterson, die jarenlang de eerste stoel bezette in het Concertgebouworkest. Hij speelde ook graag kamermuziek en trok de wereld rond met het Rondom Ensemble, verder bestaande uit de violiste Vera Beths, de cellist Anner Bijlsma en de pianist Reinbert de Leeuw. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers en draaide de klarinetsolo uit Quatuor pour la fin du temps van Messiaen in aflevering IXX van Panorama de Leeuw op de Concertzender. Terugluisteren via deze link.

Donderdag 17 maart ging het vioolconcert Roads to Everywhere van Joey Roukens in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Ik sprak hem die middag tijdens een inleiding voor publiek en daarna tijdens een openbare repetitie met solist Joseph Puglia en het Asko|Schönberg o.l.v. Clark Rundell. Ik had eerder al een interview met Roukens gepubliceerd op Cultuurpers.

De volgende dag klonk op Südwest Rundfunk mijn reportage van het Opera Forward Festival. Hiervoor sprak ik onder anderen Kaija Saariaho en Peter Sellars, die de opera Only the Sound Remains ‘een paradijs op aarde’ noemde.

Diezelfde avond verzorgde ik opnieuw een inleiding, voor de vrienden van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met de pianist Cédric Tiberghien, de altviolist Antoine Tamestit en de slagwerker Colin Currie. Zij vertelden levendig over het programma, waarin Bartóks Sonate voor twee piano’s en slagwerk centraal stond.

Cédric Tiberghien – Thea Derks – Antoine Tamestit MGIJ 18-3-2016

Zondag 20 maart ging de opera Blank Out van Michel van der Aa in première, die eveneens onderdeel vormde van het Opera Forward Festival. Ik was zeer onder de indruk, zoals te lezen in mijn bespreking.

Vier dagen later interviewde ik voor Cultuurpers de Britse componiste Anna Meredith, die voor de Nederlandse blokfluitist Erik Bosgraaf de Origami Songs componeerde. Dit vijfdelige werk is geïnspireerd op de gelijknamige Japanse papiervouwtechniek en Meredith belicht in elk deel een ander aspect. Een concert wil ze het niet noemen, liever spreekt ze van vijf miniaturen, waarin de blokfluitist het orkest op sleeptouw neemt.

Thea Derks + Vadim Repin Schiphol 30-3-2016

Woensdag 30 maart trof ik op Schiphol de Russische violist Vadim Repin, die naar Nederland kwam voor drie concerten met het Noord Nederlands Orkest, waarbij hij soleerde in het Tweede Vioolconcert van Sergei Prokofjev. Ik sprak hem voor de live uitzending op 1 april in het AVROTROSVrijdagconcert en schreef ook een artikel voor Cultuurpers.

Een week later stond de Britse componist Thomas Adès centraal tijdens een concert van het Doelen Ensemble en de pianist Ralph van Raat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Tijdens de inleiding sprak ik met de cellist Hans Woudenberg en met Van Raat. Adès kon wegens een repetitie helaas niet zelf aanwezig zijn.

Thea + Hans Woudenberg + Ralph van Raat MGIJ 13-4-2016

Op woensdag 20 april bezocht ik een voorstelling van Roméo et Juliette, een ‘dramatische symfonie’ van Hector Berlioz in een productie van choreograaf/regisseur Sascha Waltz bij De Nationale Opera en Ballet. De kritieken waren zeer wisselend, sommige collega’s waren zelfs uitgesproken negatief, maar ik was bijzonder enthousiast, zoals te lezen in mijn recensie.

De avond erna verzorgde ik een inleiding met de Amerikaanse componist Julia Wolfe, wier avondvullende Steel Hammer werd uitgevoerd door de Bang on a Can All-Stars en het Noorse vocale Trio Medieaval. Ik had Wolfe ook al gesproken voor Cultuurpers en kende het stuk van cd, maar live was het toch weer een heel andere beleving, deze mix van folkmuziek, rock, nieuw klassiek en minimal music. Het publiek was laaiend enthousiast.

Thea Derks + Julia Wolfe MGIJ 21-4-2016

De volgende ochtend sprak ik voor Radio4 met de Russische violiste Viktoria Mullova, die ‘s avonds het Vioolconcert van Sibelius uitvoerde met het Radio Filharmonisch Orkest in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bedachtzame, aardige vrouw, die verklapte dat ze door een vingerblessure eigenlijk soepeler was gaan spelen.

Het was een lekker druk weekje, want meteen de volgende dag zat ik in het Zuiderstrandtheater in Den Haag, als lid van de persjury bij het Prinses Christina Concours. Zoals elk jaar was ook dit keer het niveau van de jonge musici ongekend hoog. Toch hadden we snel onze keuze gemaakt. Je leest hier mijn verslag.

persjury PCC 23-4-2016 Aad de Been, Makira Mual, Mark Brouwers, Maartje Stokkers, Thea Derks (voorzitter)

De maand april werd afgesloten in Almere, waar ik een #Reinbertlezing verzorgde bij Kunst in de Kamer. Een heerlijke avond, met een bijzonder hartelijk en aandachtig publiek. De jonge pianist Remon Holsbergen speelde in de pauze en na afloop muziek van Franz Liszt en Tristan Keuris en mijn trouwe partner Ger verzorgde de geluidsvoorbeelden van cd.

Dit leverde enkele hilarische momenten op – bijvoorbeeld toen ik dramatisch uitriep: “En toen hoorde Reinbert dit….!”, waarop het klonk: “Wat dan?” Ach, niet alles kan altijd perfect zijn, en de sfeer werd er alleen maar beter op.

Kunst in de Kamer Almere 30-4-2016

De maand mei is nog maar net begonnen, maar ook nu ben ik hard aan het werk. Zo schreef ik een voorbeschouwing over het Festival De Muze van Zuid, dat op 21 en 22 mei werk van componisten uitvoert naar wie begin twintigste eeuw een straat werd vernoemd. En ik sprak met Mayke Nas over haar voor het Koninklijk Concertgebouw gecomponeerde Down the Rabbit-Hole, waarmee ze de Kees van Baarenprijs 2015 won. Deze wordt 14 mei uitgereikt tijdens het Festival in de Branding in Den Haag.

#AnnerBijlsma #AntoineTamestit #AskoSchönberg #BlankOut #CédricTiberghien #ClarkRundell #ColinCurrie #Concertgebouworkest #Concertzender #Cultuurpers #DagInDeBranding #DeMuzeVanZuid #DeNationaleOperaEnBallet #DoelenKwartet #DownTheRabbitHole #GeorgePieterson #HansWoudenberg #JoePuglia #JoeyRoukens #JuliaWolfe #KaijaSaariaho #KeesVanBaarenprijs #KunstInDeKamerAlmere #MaykeNas #MichelVanDerAa #MuziekgebouwAanTIJ #OperaForwardFestival #PanoramaDeLeeuw #PeterSellars #PrinsesChristinaConcours #RadioFilharmonischOrkest #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #RoadsToEverywhere #RoméoEtJuliette #SaschaWaltz #SteelHammer #ThomasAdès #VadimRepin #VeraBeths #ViktoriaMullova

Abschied in Panorama de Leeuw XV

A.s. woensdag 6 januari draai ik in Panorama de Leeuw op de Concertzender het grootschalige orkestwerk Abschied, dat Reinbert de Leeuw in 1973 componeerde. Met dit kolkende stuk – ‘een permanent soort razernij’ – in zijn eigen woorden, leek hij voorgoed afscheid  te nemen van de Romantiek, het symfonieorkest én zijn carrière als componist.

Het werd in première gebracht door het Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart en verscheen op een elpee, die echter zelden of nooit op welke zender dan ook te horen is. Op deze langspeler staat ook Hymns & Chorals, dat ik draaide in aflevering XII.

Wat zou het mooi zijn als het nieuwe jaar ook een Abschied zou betekenen van het vele geweld in het afgelopen jaar – en in de jaren daarvóór. Dit zal helaas wel te veel gevraagd zijn, want de mens schijnt nu een keer de onbedwingbare behoefte te hebben de ander zijn of haar wil op te leggen, desnoods met geweld.

Maar hoop doet leven, en op 7 januari speelt het Brodsky Quartet in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de cyclus Trees Walls Cities over de helende kracht van muziek. Ze vroegen acht componisten een stuk te schrijven over een iconische stad waar muren een belangrijke rol spelen: om de vijand buiten te houden, het volk binnen, of om bevolkingsgroepen van elkaar te scheiden.

De wal op Cyprus die werd opgeworpen tussen de Turkse en Griekse bevolking

Een zeer actueel thema, gezien de vele muren die alom worden opgericht om vluchtelingen uit conflictgebieden te weren uit ons comfortabele, rijke Westen. Maar ook de verzoenende werking van muziek heeft zo zijn grenzen. Zo vertelde Daniel Rowland, primarius van het Brodsky Quartet, me in een gesprek voor Cultuurpers dat de burgemeester van Dubrovnik weigerde  de Servische componiste Isidora Žebeljan toe te laten bij de première van haar eigen stuk. Je leest mijn interview hier.

Op zondag 20 december verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Residentie Orkest in TivoliVredenburg, met o.a. het Concert voor twee piano’s van Mozart. Solisten waren Lucas en Arthur Jussen, met wie ik sprak over hun aanpak en over mogelijke meningsverschillen over interpretaties. Ze speelden twee varianten voor, waarbij ik het publiek liet kiezen: unaniem opteerde men voor de wat lyrischere interpretatie van Lucas.

Thea Derks – Arthur en Lucas Jussen, TivoliVredenburg 20-12-2015

Een week eerder speelde het Residentie Orkest in de NTR ZaterdagMatinee de wereldpremière van het Pianoconcert Unscrolled van mijn Chinees-Amerikaanse vriend Huang Ruo, dit seizoen composer in residence van het Amsterdamse Concertgebouw. De eerste componist ooit die deze eer te beurt valt, ik ben heel trots op hem. Ik leerde Huang Ruo kennen in 2005, toen hij meedong naar de Gaudeamus Muziekprijs en we werden meteen vrienden. 

Helaas moest ik wegens familieomstandigheden zijn wereldpremière missen, maar we hebben de schade daarna ruimschoots ingehaald. Op dinsdag 15 december was Huang Ruo te gast bij het Conservatorium van Amsterdam, met onder andere een interview en een uitvoering van zijn stuk Leaving Sao. Arnold Marinissen leidde het studentenensemble The Score Collective en Ruo nam zelf de zangpartij voor zijn rekening. Het stuk werd een dag later met groot succes herhaald tijdens een lunchconcert in een uitpuilende Kleine Zaal van het Concertgebouw.  Diezelfde avond kwam hij met zijn vrouw Shelley en zijn zoontje Nike bij me eten.

Nike – Huang Ruo – Thea Derks, 16-12-2015

Ook op 16 december overleed de legendarische Nederlandse alt Aafje Heynis, 91 jaar oud. Ze was niet alleen geliefd vanwege haar warme, diepe timbre, maar ook om haar eenvoudige en bescheiden persoonlijkheid. Ze was altijd dienstbaar aan de muziek en werd wel vergeleken met de Britse alt Kathleen Ferrier, wier docent haar met vooruitziende blik ooit een grootse carrière voorspelde. Ik schreef een in memoriam.

Op donderdag 10 december gaf ik de derde les van mijn cursus over hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, ditmaal gewijd aan de Tweede Weense School. Met aansluitend een concert van het Vlaamse Collectief o.l.v. Reinbert de Leeuw, met als soliste de sopraan Katrien Baerts. De uitvoering had helaas niet het hoge niveau dat De Leeuw eerder dat jaar bereikte met een geheel aan Janácek gewijd programma waaraan ook Collegium Vocale Gent meewerkte.

Een dag eerder klonk in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de wereldpremière van de opera Eichmann, gemaakt door de componist Alejandra Castro Espejo en de librettist Bo Tarenskeen. Ik sprak met Castro Espejo over haar compositie, maar helaas werd geen van de hooggespannen verwachtingen ingevuld. Ten eerste was er geen sprake van opera: het merendeel van de tijd werd er niet gezongen maar gesproken; elke vorm van drama ontbrak en er was evenmin interactie tussen de personages.

Adolf Eichmann tijdens zijn proces in Jeruzalem, 1961 (c) https://www.timesofisrael.com

Ten tweede bestond het ‘libretto’ uit nietszeggende teksten over van alles en nog wat, maar ging het nergens over de beloofde spanning tussen het volgen van ons eigen geweten of bureaucratisch uitvoeren wat anderen ons opdragen, zoals Adolf Eichmann deed. Dat de antropologe Hannah Arendt hem niet als een bloeddorstig monster beschouwde, maar als een onbetekenend individu, kwam evenmin uit de verf. De thematiek heeft beslist operapotentie, maar kwam geen moment tot leven.

Zoals ik in mijn vorige blog al meldde, verzorgde ik op donderdag 3 december de inleiding bij een uitvoering van Mantra voor twee piano’s en elektronica van Karlheinz Stockhausen. Ik had mijn gesprek met Pierre-Laurent Aimard, Tamara Stefanovich en de elektronicus Marco Stroppa geregistreerd met mijn smartphone. Anders dan ik verwacht had, was de opname van een behoorlijke kwaliteit, dus plaatste ik deze op YouTube.

Het toeval wil dat diezelfde week ensemble Insomnio nóg een keer de 90e verjaardag van Pierre Boulez vierde met een minifestival. Hij was samen met Stockhausen een van de belangrijke vernieuwers van de muziek van na de Tweede Wereldoorlog. Het door hen gepredikte serialisme is allang op zijn retour, maar hun status is er niet minder om.

Tijdens de kerstvakantie sprak ik voor Cappella Amsterdam met dirigente Maria van Nieukerken over haar carte blanche concert rond elegiën, dat 26 en 17 januari wordt uitgevoerd in Utrecht en Amsterdam. En voor het Noord Nederlands Orkest schreef ik een toelichting bij Canto ostinato voor vier piano’s van Simeon ten Holt en bij de wereldpremière van diens orkestwerk Une musique blanche in de Oosterpoort te Groningen op 22 januari 2016.

Op de valreep van het nieuwe jaar werd ik door Huize Gaudeamus gestrikt voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op donderdag 4 februari. En vanavond heb ik een afscheidsdiner met Huang Ruo, die morgen terugvliegt naar New York.

Mijn jaar kan nu al niet meer stuk. Ik wens ook u een mooi en gelukkig 2016!

#AafjeHeynis #Abschied #AdolfEichmann #ArnoldMarinissen #ArthurJussen #BoTarenskeen #BrodskyQuartet #CantoOstinato #CappellaAmsterdam #CollegiumVocaleGent #ConcertgebouwAmsterdam #Cultuurpers #DanielRowland #EdoDeWaart #HetCollectief #HuangRuo #HuizeGaudeamus #Insomnio #IsidoraZebeljan #KarlheinzStockhausen #LeavingSao #LucasJussen #Mantra #MariaCastraEspejo #MariaCastroEspejo #MariaVanNieukerken #MensOfMelodie #mensOfMelodiePanoramaDeLeeuw #MuziekgebouwAanTIJ #NoordNederlandsOrkest #NTRZaterdagMatinee #Oosterpoort #PanoramaDeLeeuw #PierreBoulez #PierreLaurentAimard #ReinbertDeLeeuw #ResidentieOrkest #RotterdamsPhilharmonischOrkest #ScoreCollective #SimeonTenHolt #TamaraStefanovich #TheaDerks #TivoliVredenburg #TreesWallsCities #TweedeWeenseSchool #UneMusiqueBlanche #Unscrolled

Late Liszt in Panorama de Leeuw XIV

Woensdag 2 december vulde ik het hele uur van Panorama de Leeuw op de Concertzender met late muziek van Franz Liszt. Na een carrière als pianistisch duivelskunstenaar nam hij de lage katholieke wijdingen aan en ging hij niet alleen ascetischer leven, maar ook componeren.

Bij velen is Liszt echter vooral bekend om zijn vroege muziek, maar vanaf de jaren zestig-zeventig van de vorige eeuw zetten Toos Onderdenwijngaard en Reinbert de Leeuw zich in voor zijn latere werken, waarin hij al vooruitliep op de atonaliteit die Arnold Schönberg begin twintigste eeuw ontwikkelde.

Zoals steeds volg ik in deze aflevering mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op de voet en draai ik zelden gehoorde opnames. Ditmaal van elpees van Onderdenwijngaard en De Leeuw.

Liszt was een belangrijk vernieuwer, die niet alleen het solo pianorecital bedacht (zelfs de term ‘recital’ komt van hem), maar ook als eerste zijn piano zijdelings op het podium plaatste, zodat het publiek zicht had op zijn watervlugge vingers. Ook bedacht hij het symfonisch gedicht (een orkestwerk dat een verhaal vertelt, bijvoorbeeld Orpheus) en was hij een van de eerste dirigenten: tot dan dirigeerden componisten veelal hun eigen muziek, maar hij brak een lans voor collega’s als Berlioz, Schumann en Wagner.

De atonale muziek waarop Liszt vooruitliep, kreeg in de twintigste eeuw een vervolg in het serialisme dat componisten als Pierre Boulez en Karlheinz Stockhausen in Darmstadt ontwikkelden. Werden voorheen alleen de twaalf halve tonen van het octaaf in een reeks geplaatst, nu werd elke noot ook nog eens voorzien van een eigen karakteristiek. Het verst hierin ging Stockhausen, die vanaf de jaren zeventig elk werk baseerde op een Formel, een soort oerformule waaruit hij een ongekend scala aan mogelijkheden creëerde.

Stockhausen 1994 studio WDR Keulen (fotocredit wikipedia)

Het eerste werk dat hij volgens deze nieuwe methode componeerde was Mantra voor twee piano’s en ringmodulator uit 1970. Het was baanbrekend, niet alleen vanwege de strikte compositiemethode – die overigens verrassend vrij, bijna geïmproviseerd klinkt. De twee pianisten bedienen ook een reeks crotales en een woodblock, en bedienen een soort mengpaneel dat hun met microfoons opgenomen klanken naar een geluidstechnicus stuurt, die deze bewerkt met een ringmodulator.

Het stuk werd 3 december uitgevoerd door de pianisten Pierre-Laurent Aimard en Tamara Stefanovich in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, met de Italiaanse componist/pianist/elektronicus Marco Stroppa aan de knoppen. Ik schreef erover voor en sprak tijdens de inleiding met hen alle drie. Dat was zeer verhelderend. Ik hoop de opname binnenkort op YouTube te plaatsen, maar hierbij alvast een foto met Stefanovich na afloop van het – meeslepende – concert.

Op dinsdag 1 december en donderdag 26 november verzorgde ik ook de inleidingen in het Muziekgebouw, bij het concert ‘Tango, triphop en klassiek’ van Amsterdam Sinfonietta. Zij brachten een programma waarin volksmuziek, popmuziek en klassiek een overtuigende relatie aangingen, met o.a. de Vier Jaargetijden van Buenos Aires  van Astor Piazzolla en Schattenspiel Suite 2 van Florian Magnus Maier.

Maier speelt gitaar in deathmetal-bands, leerde tevens flamencogitaar spelen bij Paco Pena en studeerde compositie bij Klaas de Vries aan het Conservatorium van Rotterdam. Hij bracht die schijnbaar onverenigbare werelden samen in zijn stuk, waarin hij zelf elektrisch gitaar speelde, als tweede solist naast klassiek gitarist  Izhar Elias.

Hun partijen ‘schaduwden’ elkaar: nu eens nam de klassieke gitaar het voortouw met virtuoze, soms flamencoachtige loopjes, dan weer trad de elektrische gitaar meer op de voorgrond. Het orkest bedde een en ander in warm golvende klanken die soms herinnerden aan Arabische muziek. Tijdens onze inleiding gaf hij een enthousiast betoog over zijn werkwijze.

Florian Maier + Thea Derks MGIJ 26-11-2015 (c) Co Broerse

In diezelfde week gaf ik twee lezingen over de ontwikkeling van Arvo Pärt, die uiteindelijk leidde tot zijn welluidende, zeer succesvolle tintinnabulistijl. Op dinsdag 24 november vertelde ik erover in VondelCS, met na afloop een kort gastoptreden van het Cello8ctet Amsterdam, dat deze maand een cd met Pärt gaat opnemen, waarvoor de 80-jarige Est speciaal naar Nederland komt. Hoewel het goot van de regen, was er behoorlijk wat publiek gekomen, dat zeer geïnteresseerd en aandachtig was.

Vrijdag 27 november trof ik op het Conservatorium van Utrecht al even gemotiveerde studenten, die bovendien behoorlijk ingevoerd bleken te zijn in eigentijdse muziek. Ze deden zeer actief mee met de les. Een bijzonder leuke ervaring, voor herhaling vatbaar!

Gastcollege over Arvo Pärt, Conservatorium van Utrecht, 27-11-2015

Pärt beheerste een beetje mijn leven, want de week ervoor had ik ook al een reportage gemaakt van het Noord Nederlands Orkest, dat drie van zijn stukken combineerde met een wereldpremière van het pianoconcert van Joep Franssens. Ik toog naar Groningen, waar ik niet alleen een repetitie bijwoonde, maar ook sprak met dirigent Tonu Kaljuste, die Pärt goed kent en als kind nog in diens cantate Onze tuin bleek te hebben gezongen.

Het was een bijzonder geanimeerd gesprek, dat werd uitgezonden op Radio 4 in het AVROTROSVrijdagconcert van 13 november. Diezelfde avond gaf ik mijn tweede les in de cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, gewijd aan spirituele muziek, met na afloop jawel, een optreden van het NNO olv Kaljuste, met nogmaals Pärt en Franssens…

Thea Derks + Tonu Kaljuste Oosterpoort 10-11-2015

Op 19 november verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Asko|Schönberg in Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Onder leiding van de Zweedse dirigent Christian Karlsen presenteerden zij het Celloconcert van Kate Moore en de wereldpremière van Scream Sing Whisper van zijn landgenoot Anders Hillborg.

Ik sprak hen voorafgaand aan het concert. Karlsen leidde het ensemble met grote precisie door het programma, waarbij het prachtige, enerverende stuk van Moore de nieuwe compositie van Hillborg volledig ondersneeuwde. Dat stak wel erg bleekjes af tegen Moore’s stuwende, over elkaar schuivende ritmische lagen en schitterende klankkleuren die mij van begin tot eind aan mijn stoel genageld hielden.

Kate Moore + Thea Derks MGIJ 19-11-2015

Tja, druk druk druk lijkt een understatement… Ook de komende weken puilt de agenda uit, maar wat een voorrecht zoveel mooie muziek te mogen horen en zulke inspirerende mensen te ontmoeten. Moedig voorwaarts dus!

#AmsterdamSinfonietta #AndersHillborg #ArvoPärt #Cello8ctetAmsterdam #Concertzender #FlorianMagnusMaier #FranzLiszt #JoepFranssens #KarlheinzStockhausen #KateMoore #MarcoStroppa #MuziekgebouwAanTIJ #NoordNederlandsOrkest #PierreLaurentAimard #ReinbertDeLeeuw #TamaraStefanovich #TheaDerks #TonuKaljuiste #ToosOnderdenwijngaard #VondelCS

Geslaagde concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in OBA

Op zondag 6 september gaf ik, bijgestaan door de pianist Marcel Worms de concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in het theater van de OBA in Amsterdam. Onze reis langs de ontwikkelingen van de hedendaagse muziek begon bij Chopin en eindigde bij Oestvolskaja. Er waren aardig wat mensen op afgekomen, die zonder uitzondering enthousiast reageerden. De samenwerking met Marcel verliep vlekkeloos, alsof we de lezing al vele malen hadden gepresenteerd. Gelukkig had mijn uitgever wat extra boeken meegenomen, anders had ik er niet genoeg bij me gehad voor de signeersessie. Voor herhaling vatbaar.

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

De vrijdag ervoor hadden Marcel en ik al een voorproefje gegeven in het programma Kunst & Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Hoewel we vanwege een stortbui als verzopen katers aankwamen, verliep ook deze uitzending gesmeerd, met ad hoc uitvoeringen van Satie en Oestvolskaja. Het gesprek is hier terug te luisteren.

In de week voorafgaand was ik druk met het maken van reportages en interviews rond het Festivsl Oude Muziek voor het Festivaljournaal van AVROTROS Klassiek op Radio 4. Ik volgde het ensemble in residence Vox Luminis op de voet, voelde Benjamin Bagby aan de tand over het middeleeuwse epos Beowulf, vroeg Les Basses Réunies de lyra-viol te demonstreren en ving publieksreacties op van het openingsconcert met Jordi Savall. Ik gaf  op Cultuurpers ook vijf concerttips.

Op 25 augustus overleed Hans van Beers, een belangrijk man in de cultuursector, die steevast met zijn kalme charme kibbelende partijen tot elkaar wist te brengen. Ik schreef een necrologie voor Cultuurpers.

Maar het leven gaat door, en ook ondanks de vele ingrijpende bezuinigingen gebeurt er ook nog altijd veel op muziekgebied. Zo ging 5 september in Zwolle de kameropera Ik Vertrek van Lucas Wiegerink in première, waarover ik hem sprak voor Cultuurpers. De geplande eerste uitvoering op vrijdag 4 september viel wegens overmatige regen letterlijk in het water.

Het Festival Oude Muziek was nog niet voorbij, of de Gaudeamus Muziekweek stond alweer in de startblokken, met een prestigieuze Academy, niet alleen bedoeld voor de vijf genomineerde componisten, maar ook voor andere jonge toondichters en publiek. Ik sprak met programmeur Martijn Buser.

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan ‘t IJ

Terwijl de Muziekweek in volle gang is, viert ook het Muziekgebouw aan ‘t IJ zijn 10-jarig jubileum, met een groots festivalweekend. Dat ga ik helaas missen, omdat ik vrijdag 11 en zaterdag 12 september concertinleidingen verzorg voor Gaudeamus. Ik vond wel tijd voor een artikel voor Cultuurpers.

Volgende week start in Maastricht alweer het vierdaagse festival Musica Sacra, dit jaar gewijd aan het thema ‘De weg’, met als centrale vraag of het onderweg zijn niet belangrijker is dan de aankomst. Ook hiervoor selecteerde ik vijf concerttips.

Het had maar een haartje gescheeld of het geplande interview met Calliope Tsoupaki over haar nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten was niet doorgegaan. Gelukkig wist de hoofdredacteur van Luister op de valreep toch nog twee pagina’s te reserveren. We hadden op dinsdag 18 augustus een bijzonder geanimeerd gesprek en ik ben ervan overtuigd dat het een mooie opera wordt.

In de week daarvoor had ik twee concerten bezocht in de NJO Muziekzomer. Zoals altijd was dit weer een waar spektakel, met uitvoeringen op topniveau, onder andere in de feeërieke ‘kathedraal’ van voormalig zendstation Radio Kootwijk. Ik schreef hiervan een recensie voor Cultuurpers, net als van het slotconcert op 16 augustus.

Op 11 augustus trof ik Ton Koster, een van de rebellen die in 1969 de Hogeschool van Tilburg bezetten en een concert van het Brabants Orkest verstoorden. Hij was een belangrijke informant voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw, maar woont tegenwoordig in Amerika. Het toeval wil dat het café waar we een wijntje dronken direct om de hoek ligt bij Reinberts woning.

Het was leuk weer even met Ton bij te kletsen, temeer daar ik niet lang daarna de opnames maakte voor aflevering XI van Panorama de Leeuw, waarin ik uitvoerig inga op de voortrekkersrol van Brabant in de jaren zestig. Zo was de veel beroemder geworden ‘Aktie Notenkraker’ van Reinbert cs een uitvloeisel van de Brabantse opstand. Ik noemde de aflevering dan ook ‘Oproer in Brabant’. Je kunt hem hier terugluisteren.

#AmsterdamFM #AVROTROSKlassiek #BenjaminBagby #BrabantsOrkest #CalliopeTsoupaki #Concertzender #Cultuurpers #FabiolaVeerman #FestivalOudeMuziek #GaudeamusMuziekweek #GMWAcademy #HansVanBeers #HogeschoolTilburg #JanWolff #JordiSavall #LesBassesRéunies #Lucas #LucasWiegerink #MarcelWorms #MarikenInDeTuinDerLusten #MartijnBuser #MusicaSacra #MuziekgebouwAanTIJ #NJOMuziekzomer #OBA #Oestvolskaja #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TonKoster #VoxLuminis

Geslaagde #Reinbertlezing in Drachten

Donderdag 21 mei gaf ik een inleiding bij het concert ‘Ton de Leeuw met de Franse slag’ van Cappella Amsterdam, in de donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met Daan Manneke, die studeerde bij De Leeuw en van wie ook twee Franstalige psalmen op het programma stonden. Ik sprak ook met de jonge Franse componist Laurent Durupt, wiens Souffler sur quelques lueurs zijn Nederlandse première beleefde. Bijzonder was, dat de weduwe van De Leeuw en bijna al zijn kinderen aanwezig waren.

Minou de Leeuw, Thea Derks, Arlette + Isabelle de Leeuw, Ina en Daan Manneke MGIJ 21-5-2015

Precies een week later, op donderdag 28 mei was ik bij Boekhandel Van der Velde in Drachten voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hierin kon ik mooi aansluiten bij de expositie over drie generaties Werkman in Museum Drachten. De componist en pianist Daniel Ruyneman, een belangrijke wegbereider van De Leeuw, was namelijk gerelateerd aan de kunstenaarsvereniging De Ploeg waaraan Hendrik verbonden was. Eerder die middag kreeg ik een rondleiding van curator Annemieke Keizer.

De lezing trok een klein, maar zeer aandachtig publiek, dat na afloop interessante vragen stelde. Een bezoeker was zelfs helemaal uit Emmeloord gekomen om erbij te zijn, die had de biografie al bijna uit. Mijn uitgever Dolf Weverink was ook van de partij, en maakte bovenstaande foto van de signeersessie na afloop. Twee dagen later publiceerde het Friesch Dagblad een groot essay van mij over Reinberts Friese wortels.

Friesch Dagblad 30 mei 2015 Derks

Vrijdag 29 mei was ik bij de wereldpremière van Traurig wie der Tod van Theo Verbey in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg, weer veilig terug in de gerestaureerde Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ik had Verbey uitvoerig geïnterviewd en hij vertelde dat zijn stuk een persoonlijke achtergrond had. Hij koos voor de herdichtingen van Chinese poëzie van Hans Bethge, die hij zette voor het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest. Het stuk was bijzonder welluidend en kreeg een ovationeel applaus van de goed gevulde zaal.

Thea Derks signeert Reinbertbio, Boekhandel Van der Velde Drachten 28-5-2015

Twee dagen later verzorgde ik in TivoliVredenburg alweer de inleiding bij het concert ‘De magie van Blechacz’ van Amsterdam Sinfonietta. Het programma was geheel Scandinavisch, met één Oostenrijkse eend in de bijt. Naast werken van Grieg, Sibelius en Rautavaara, klonk het Pianoconcert nr. 23 van Mozart, met als solist de jonge Pool Rafal Blechacz .

Ik sprak voorafgaand over het programma met Willem de Bordes, artistiek coördinator van Amsterdam Sinfonietta. Het werd een memorabele avond: Blechacz heeft een prachtig toucher en de musici speelden onder leiding van concertmeester en artistiek leider Candida Thompson zeer alert, vol energie en spatgelijk. Hartverwarmend is de enorme speelvreugde die zij zonder uitzondering uitstralen.

Op maandag 1 juni was het tijd voor een nieuwe productie van de opera Lulu van Alban Berg van De Nationale Opera & Ballet in het kader van het Holland Festival. Wekenlang gonsde de pers van opwinding, omdat de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge tekende voor de regie. De superlatieven over diens fantastische inzichten vlogen je om de oren, dus de verwachtingen waren zeer hooggespannen.

Helaas liet Kentridge de opera verdrinken in een overdaad aan beelden. Die zijn weliswaar mooi en vindingrijk, maar het toch al problematische libretto ontbeerde elke diepgang en zeggingskracht. Temeer daar ook zijn personenregie te wensen over liet: je begrijpt geen moment wat al die mensen op  het podium drijft, Lulu incluis. Zo werd de voorstelling een deceptie van niet ingeloste beloftes – zoals de Chinese keizer wiens onnoemlijk prachtige nieuwe gewaden onzichtbaar bleken. Ik noemde mijn bespreking dan ook Lulu en de kleren van Kentridge.

Woensdagavond 3 juni klonk bij de Concertzender aflevering IX van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer inzoomde op de controverses rond ‘soniek’ versus ‘muziek’ en de opera Reconstructie. Zoals gebruikelijk, liet ik ook nu weer enkele historische stukken horen: een opname van het Vioolconcert van Henkemans met Theo Olof uit 1951 en een half uur uit de enige bestaande opname van Reconstructie, gemaakt in 1969. Overstuurd, maar vol energie en nooit te horen op de Nederlandse radio. Het programma is hier terug te luisteren.

Inleiding MGIJ op Dorsen Yesterday Tomorrow Holland Festival 4-6-2015

Gisteravond, 4 juni, gaf ik een inleiding bij de wereldpremière van Yesterday Tomorrow van de Amerikaanse regisseur Annie Dorsen. Zij maakt ‘algoritmisch theater’, door met behulp van computers bestaande teksten en muziek te ontrafelen en weer in elkaar te zetten. Dit keer volgden drie zangers een traject waarin het Beatles lied Yesterday transformeert naar de musical song Tomorrow. De algoritmes van de computer bepalen ter plekke welke noten en woorden ze moeten zingen, en zelfs welke bewegingen ze daarbij moeten maken. Helaas bleef het geheel toch ietwat te veel concept om een uur lang echt te blijven boeien. Maar interessant was het zeker!

#AlbanBerg #AmsterdamSinfonietta #AnnemiekeKeizer #CandidaThompson #CappellaAmsterdam #Concertzender #Cultuurpers #DaanManneke #DaniëlRuyneman #DeNationaleOpera #DePloeg #FrieschDagblad #GrootOmroepkoor #HansHenkemans #HendrikWerkman #HollandFestival #LaurentDurupt #Lulu #MensOfMelodie #MuseumDrachten #MuziekgebouwAanTIJ #PanoramaDeLeeuw #RadioFilharmonischOrkest #RafalBlechacz #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TheoOlof #TheoVerbey #TivoliVredenburg #TonDeLeeuw #TraurigWieDerTod #VanDerVeldeBoeken #VrijdagVanVredenburg #WillemDeBordes #WilliamKentridge

Portret Thea Derks in SOMTimes

In het nieuwste nummer van de SOMTimes, het personeelsblad van het Radio Filharmonisch Orkest, het Groot Omroepkoor en de Stichting Omroepmuziek verscheen een twee pagina’s tellend portret van mij. Onder de titel ‘Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek’ vertel ik over mijn muzikale en journalistieke Werdegang.

Hier ben ik erg trots op, want ik werk sinds jaar en dag met veel plezier samen met de omroepensembles en kreeg van hen veel hulp bij het onderzoek voor mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie.

SOMTimes april 2015 ‘Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek’

Helaas kwam de foto waarop ik spreek met dirigent Kenneth Montgomery niet helemaal uit de verf. Het artikel werd overgenomen door mijn vroegere harmonie Sub Matris Tutela. Zij plaatsten tevens een link naar mijn #Reinbertlezing op 10 mei in de Schouwburg van Venray. Vanwege het grote succes van de live muziek bij boekhandel Roelants in Nijmegen, zullen mijn neef Will Derks en zangeres Irma Bogers ook dan weer de muzikale omlijsting verzorgen.

Op 1 april klonk alweer de zevende aflevering van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender. Hierin zoomde ik nog even in op twee belangrijke voorlopers van Reinbert de Leeuw: de componist en concertorganisator Daniel Ruyneman en de componist Rob du Bois. Dankzij een door hen opgezette concertserie brak Reinbert de Leeuw in 1966 door. U luistert het programma hier terug.

Van 8 tot 12 april vond in het Muziekgebouw aan ‘t IJ het vierde World Minimal Music Festival plaats, met als speciale gast een van de oervaders van de minimal music, Terry Riley. Ik schreef een korte voorbeschouwing. Donderdag 9 april bezocht ik de opera Macbeth van De Nationale Opera, waarvan de première unaniem door de Nederlandse pers werd neergesabeld. Inderdaad viel er veel op de voorstelling en de zangers aan te merken, maar moest het werkelijk zó vernietigend? Mijn evaluatie was iets genuanceerder.

Voor deze culturele website interviewde ik ook de Estse componist Erkki-Sven Tüür over zijn orkestwerk De profundis. Dit beleefde op 17 april zijn Nederlandse première in de AVROTROS serie De Vrijdag van Vredenburg, met het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Olari Elts.

Thea Derks & Erkki-Sven Tüür MCO 16-4-

Ook het klarinetconcert D’om le vrai sens van de Finse componiste Kaija Saariaho beleefde die avond zijn Nederlandse première, met de fantastische Finse klarinettist Kari Kriikku. Gevolgd door een spotlight, dook hij alle hoeken en gaten op, terwijl hij de meest onwaarschijnlijke, soms angstaanjagende, dan weer betoverende klanken aan zijn instrument ontlokte. Ik maakte een reportage voor de live uitzending op Radio 4.

Voor het Holland Festival sprak ik met de componist en filmregisseur Arnoud Noordegraaf over zijn nieuwe multimedia opera As Big as the Sky, die op 11 juni in première gaat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Samen met de Britse librettist Adrian Hornsby neemt hij de Chinese bouwwoede onder de loep, die steden tot gigantische proporties opblaast en dorpjes in ministeden verandert. Centrale vraag is wat ‘authenticiteit’ eigenlijk inhoudt. De decors worden verzorgd door de Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Ik ga op 11, 12 en 14 juni ook de inleidingen verzorgen. Zie er erg naar uit!

Thea Derks + Arnoud Noordegraaf voor het ‘moodboard’ van As Big as the Sky 14-4-2015

Afgelopen zondag 19 april ging de nieuwe kameropera Polen in Plan Zuid van Caroline Ansink en librettist Olaf Tempel in première in de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam. Onderwerp is een jongetje dat de oorlog overleeft in de onderduik, maar daarna terugkeert naar een hem onbekende moeder, die Bergen-Belsen heeft overleefd. Ik had hierover een kort gesprek met Ansink.

#AdrianHornsby #AiWeiwei #ArnoudNoordegraaf #AsBigAsTheSky #CarolineAnsink #ErkkiSvenTüür #GrootOmroepkoor #HollandFestival #IrmaBogers #KaijaSaariaho #KennethMontgomery #MuziekgebouwAanTIJ #OlariElts #PolenInPlanZuid #RadioFilharmonischOrkest #Reinbertlezing #VrijdagVanVredenburg #WillDerks

Roelantsboeken: ‘Bestseller Thea Derks “Reinbert de Leeuw” besproken’

Onlangs schreef Riet de Jong een mooie bespreking van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie voor de website van Boekhandel Roelants in Nijmegen. Onder de titel Bestseller Thea Derks “Reinbert de Leeuw” besproken, zoomt zij nog even in op mijn lezing van zondag 14 december 2014:

De taak van Thea Derks was niet gemakkelijk, want de belangstelling van De Leeuw gaat voornamelijk uit naar de moderne, atonale muziek, en naar de componisten en uitvoerders van deze stroming. Maar wat precies is atonale muziek? Muziek zonder een vast tooncentrum, muziek die geen vaste toonsoort heeft. Abracadabra voor onwetende liefhebbers!  Thea Derks liet ons de afsluitende toon van een reeks zingen. Intuïtief zongen we de C van een toonladder. In de atonale muziek is dit, simpel gezegd, not done, daar vind je een toonlader met twaalf tonen.

Fotocollage Brigitta den Boer december 2014

De Jong gaat daarna in op de biografie zelf:

Het aantrekkelijke van het boek is dat naast uitvoerige uiteenzettingen over moderne muziek het sociale leven van De Leeuw aan bod komt en daarmee ook de roerselen in het culturele leven van de maatschappij van de tweede helft van de vorige eeuw. Want er werd wat gemanipuleerd en gekonkeld, Reinbert werd in alle besturen en directies gevraagd omdat hij zo ongelooflijk veel wist en zo intelligent was. […]

Niets wordt vergeten of overgeslagen. Thea Derks, zelf muziekwetenschapper, weet wat ze moet vragen en hoe ze het moet weergeven. Waardoor ze een interessant kijkje geeft in dat wat zich niet alleen op het podium maar ook erachter afspeelt! Meer dan de moeite van het lezen waard!

Ondertussen ging ook het gewone leven door. Op 14 januari bezocht ik een concert van Cappella Amsterdam, die de jonge dirigent MaNOj Kamps carte blanche had gegeven voor een door hemzelf gedirigeerd programma. Dat was bijzonder fraai samengesteld, met rondom muziek van de Canadese componist Claude Vivier werken van Olivier Messiaen en Pascal Dusapin.

Ook de enscenering in het Muziekgebouw aan ‘t IJ was treffend: een eenzame soloslagwerker op het podium speelde een van de Cinq chansons pour percussion van Vivier, waarna vanaf de balkons het schitterende O sacrum convivium van Messiaen werd ingezet door het koor. Jammer genoeg was het programma net iets te hoog gegrepen, waardoor de betovering uitbleef die Viviers muziek anders zo vaak teweegbrengt. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Voor de concertserie De Vrijdag van Vredenburg toog ik donderdag 22 januari naar Utrecht, voor een gesprek met de inmiddels 79-jarige componist Giya Kantsjeli, wiens grootschalige Styx werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor, het Radio Filharmonisch Orkest en de altviolist Maxim Rysanov. De breekbare Kantsjeli was flink van slag omdat hij verstrikt was geraakt in de Utrechtse afgesloten-stratendoolhof, maar stond mij toch te woord.

Hoewel hij al sinds 1995 in Antwerpen woont, spreekt Kantsjeli nog altijd uitsluitend Georgisch en Russisch. Gelukkig was Khatuna Liluashvili van de Georgische Ambassade beschikbaar om zijn antwoorden te vertalen.

Thea Derks + Giya Kantsjeli 22-1-2015

Gistermiddag 25 januari 2015 verzorgde ik de inleiding bij een uitvoering van Winterreise door de bariton Mattijs van de Woerd en de pianist Edward Janning in de Amstelkerk in Ouderkerk aan de Amstel. Voor mij een heel speciale ervaring, omdat de grootvader van Reinbert de Leeuw hier van 1916 tot 1943 dominee was, temeer daar zijn nicht Ineke Aalbers persoonlijk aanwezig was. Tijdens het onderzoek voor mijn boek had ik er vaker rondgekeken, maar dit was de eerste keer dat ik daadwerkelijk in de kerk was. De huidige dominee Jos de Heer, die mij ook geholpen heeft met mijn biografie, had het persbericht van het concert integraal in het liturgieboekje van deze zondag opgenomen.

Amstelkerk (c) Dolf Weverink

De kerk was behoorlijk gevuld en onder de aanwezigen was dus ook Ineke Aalbers, een kleindochter van Dominee Aalbers en volle nicht van Reinbert de Leeuw. Zij en haar zussen Coby en Joke hebben mij enorm geholpen met het onderzoek voor mijn boek. Ook stelden zij me veel familiekiekjes ter beschikking, die ik dankbaar in mijn boek heb opgenomen.

Het concert was een groot succes. Van de Woerd zong de cyclus geheel uit het hoofd, met een perfecte dictie en intonatie, terwijl Janning hem alert en subtiel aan de piano begeleidde. Het toegestroomde publiek waardeerde ook mijn inleiding, waarin ik onder andere een fragment speelde uit Reinberts zetting van het slotlied ‘Der Leiermann’, uit zijn voor Barbara Sukowa gecomponeerde cyclus Im wunderschönen Monat Mai.

Thea Derks geeft inleiding op Winterreise, Amstelkerk Ouderkerk aan de Amstel, 25-1-2015 (c) Dolf Weverink

Volgende week dinsdag 3 februari wordt het concert herhaald in de Amstelkerk in Amsterdam, mijn inleiding begint om 19.30 uur, het concert om 20.15 uur. De dag erna klinkt op de Concertzender de vijfde aflevering van Panorama de Leeuw, die ik a.s. woensdag ga opnemen. Hier is een link naar nummer vier van 7 januari.

#Bachtrack #BoekhandelRoelants #CappellaAmsterdam #ClaudeVivier #DeVrijdagVanVredenburg #EdwardJanning #ErardEnsemble #GiyaKantjseli #InekeAalbers #JosDeHeer #Kantscheli #MaNOjKamps #MattijsVanDeWoerd #MensOfMelodie #MuziekgebouwAanTIJ #OSacrumConvivium #OlivierMessiaen #PascalDusapin #ReinbertDeLeeuw #RietDeJong #Styx #Winterreise

Duitse interesse in #Reinbertbio

Op dinsdag 14 oktober trof ik de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz in Amsterdam. Hij is een groot kenner van het werk van Mauricio Kagel, over wie hij verschillende boeken publiceerde. Ik leerde hem kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, waarvoor hij belangrijke informatie verschafte. Klüppelholz had mijn boek gelezen en stelde er zeer inhoudelijke vragen over, voor een radioprogramma bij de Zuid-Duitse omroep SWR.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Amsterdam 14 oktober 2014

Klüppelholz had mijn boek noodgedwongen in het Nederlands gelezen, maar was er zo enthousiast over dat hij het heeft aanbevolen bij Pit Mischung van Wolke Verlag. Ook die reageert opgetogen en wil de biografie in het Duits vertalen en uitgeven. Geweldig nieuws, want ook in Duitsland bestaat veel belangstelling voor hedendaagse muziek, en Reinbert de Leeuw trad er geregeld op met het Schönberg Ensemble. Kijken of we tot een mooie overeenkomst kunnen komen.

Eerder die week werd ik gevraagd voor een lezing over mijn biografie bij de faculteit Geesteswetenschappen van Universiteit van Amsterdam. Deze zal plaatsvinden op 19 februari 2015 tussen 15.30 en 17.00 uur in het Universiteitstheater aan de Nieuwe Doelenstraat 16 in Amsterdam.

Donderdag 23 oktober vertelde ik over mijn biografie bij Boekhandel Broekhuis in Enschede voor een klein, maar select gezelschap. Het publiek luisterde aandachtig en was ook zeer persoonlijk betrokken, zodat  levendige discussies ontstonden over nut en noodzaak naar de vraag wat ‘mooi’ is en hoe je zo’n term definieert. Bijzonder was de aanwezigheid van de bariton Lodewijk Meeuwsen, die begin jaren zeventig mede aan de basis stond van het Schönberg Ensemble.

Thea Derks bij boekhandel Broekhuis, 21 oktober 2014

Meeuwsen verschafte waardevolle oor- en ooggetuigenverslagen. Zo vertelde hij  dat Reinbert de Leeuw dankzij het succes van zijn elpees met de vroege pianomuziek van Satie in de jaren zeventig in een Porsche naar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag kwam. – Die hij overigens al snel weer als ‘te burgerlijk’ van de hand deed. Na afloop kreeg ik een fles ‘Broekhuis boekenwijn’ mee. De verrukkelijke wijn is speciaal voor Broekhuis gebotteld, een bijzonder initiatief dat het lezen aanzienlijk kan veraangenamen.

Ondertussen gaat ook het gewone muziekjournalistieke leven door. Ik schreef een recensie over de wereldpremière van Theo Loevendie’s opera The Rise of Spinoza voor Bachtrack, en sprak voor muziekvan.nu met Seung-Ah Oh over haar nieuwe muziektheaterwerk Words & Beyond II: Nan Sul Hun. Morgen praat ik voorafgaand aan de wereldpremière door Slagwerk Den Haag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ met Seungh-Ah Oh en Jinnie Seo, die tekent voor de kostuums en de fraaie installatie.

Gisteren publiceerde ik een dubbelportret van James MacMillan en Joey Roukens, naar aanleiding van de composities die zij schreven in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4.

MacMillan componeerde zijn Percussion Concerto No. 2 voor de slagwerker Colin Currie en het Radio Filharmonisch Orkest. Het beleeft op 7 november zijn wereldpremière in de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht. Roukens componeerde Rising Phenix voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, die het op vrijdag 28 november aldaar in première brengen. Ik ga voor de live uitzendingen op Radio 4 reportages maken van het repetitieproces.

#AVROTROS #Bachtrack #BoekhandelBroekhuis #ColinCurrie #Cultuurpers #DeVrijdagVanVredenburg #GeesteswetenschappenUvA #GrootOmroepkoor #JamesMacMillan #JinnieSeo #JoeyRoukens #LodewijkMeeuwsen #MauricioKagel #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #PercussionConcertoNo2 #radio4 #RadioFilharmoinischOrkest #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #RisingPhenix #SeungAhOh #SlagwerkDenHaag #TheRiseOfSpinoza #TheaDerks #TheoLoevendie #TivoliVredenburg #WernerKlüppelholz #WordsBeyondIINanSulHun

Piano Bulletin over Reinbertbio: ‘Prachtig portret, liefdevol, maar niet vleiend’

Het waren weer drukke tijden, waarin ik niet toekwam aan het updaten van dit blog. Wel schreef ik een korte voorbeschouwing voor het seminar over muziekkritiek op 11 september in cultuurcentrum Rasa te Utrecht. Dit o.a. door het Gaudeamus Muziekfestival georganiseerde debat was zeer goed bezocht en leverde ook een boeiende discussie op met het publiek.

Teleurstellend was echter dat onder de aanwezigen weinig animo bestond om te betalen voor inhoudelijke muziekjournalistiek op het web, hoewel men algemeen betreurde dat de aandacht voor cultuur in de fysieke media afneemt. Kennelijk moet er nog een geestelijke omslag gemaakt worden voor men zich realiseert dat het hele muziekleven, van de componist tot de uitvoerder en van de organisator tot de koffiejuffrouw gebaat is bij serieuze artikelen over muziek.

Mischa Andriessen, Thea Derks, Marianne de Feijter & Emile Wennekes in Rasa 11-9-2014 (c) Co Broerse https://www.flickr.com/photos/fconcrete/

Ik bezocht vier concerten in het Gaudeamus Muziekfestival, dat dit jaar volkomen terecht gewonnen werd door de Oekraïense Anna Korsun. Haar vocaal/instrumentale compositie Wehmut is een bijzonder volwassen en betoverend stuk, een waar meesterwerk. Ik schreef over het Festival voor Cultuurpers.

De afgelopen week viel ook het nieuwste nummer van het Piano Bulletin van de European Piano Teachers Association in de bus, geschreven door hoofdredacteur Christo Lelie. In een bespreking van mijn biografie Reinbert de leeuw, mens of melodie looft hij mijn zorgvuldigheid, mijn respectvolle benadering van De Leeuw en de breedte van mijn onderzoek:

‘Zo creëert zij niet alleen een biografie van Reinbert de Leeuw, maar geeft zij een gedetailleerde schets van de twintigste-eeuwse muziek zoals die in de na-oorlogse jaren geïntroduceerd werd door een musicus die compromisloos voor de muziek heeft gekozen (vandaar de ondertitel mens of melodie). En passant schreef Derks de geschiedenis van het Schönberg Ensemble.’

Lelie prijst ook de fraaie vormgeving en de lage prijs van het boek. Dankzij mijn journalistieke aanpak, met ruim 250 informanten, wijkt dit af van een ‘doorsnee biografie’ en ‘geeft het sterk de indruk van een televisie- of radiodocumentaire’. De auteur zoekt ook een verklaring voor De Leeuws bezwaren tegen mijn biografie:

‘Wat De Leeuw tegen deze zeer grondig en volgens mij respectvol, zelfs liefdevol maar niet vleiend geschreven biografie heeft, laat zich deels wel raden. […]  Al die referenten zeggen eerlijk waar het op staat. Soms komt Reinbert de Leeuw er dan niet altijd gunstig in naar voren, zeker als het om conflictsituaties gaat, waarvan er de nodige in zijn leven geweest zijn, want De Leeuw was en is zeer invloedrijk, heeft vaak uitgesproken meningen en is niet altijd plooibaar gebleken, zo valt te lezen.’

Volgende week donderdag 25 september geef ik een lezing over mijn biografie bij boekhandel Jansen & De Feijter in Velp. Woensdag 24 september word ik hierover geïnterviewd door Tineke van Middelkoop in haar programma Cultuur in de stad bij RTV Arnhem, tussen 18.00-20.uur. Het programma is zowel te beluisteren via de kabel (93,1) de ether (105.9 FM) of via de website. Een opname van het gesprek vindt u hier.

Wolfgang Rihm + Thea Derks, Muziekgebouw aan ‘t IJ, 18-9-2014

Gisteren vond in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ de wereldpremière plaats van het Sextett dat Wolfgang Rihm componeerde voor het Belgische Quatuor Danel, de Duitse klarinettist Jörg Widmann en de Zwitserse hoornist Bruno Scheider. Voorafgaand aan het concert leidde ik een openbare repetitie, waarin ik ook Rihm zelf kon betrekken. Hij zei interessante dingen, zoals dat hij als componist ‘geen politieagent, maar eerder een tuinman’ is, die vooral luistert naar hoe het klinkt en dan bereid is aanpassingen te doen.

Tijdens de inleiding hierna sprak ik verder met Rihm, en met Marc Danel, primarius van het Danel Kwartet. Interessant was dat Danel de uitvoerend musicus vergeleek met het snoer van onze microfoons: hij is alleen maar het doorgeefluik tussen componist en publiek. Rihm stemde hier van harte mee in.

Tijdens het concert bleek hoe geweldig de musici samenwerkten en hoe bevlogen zij de onderhavige stukken verdedigden. Het Sextett klonk nog wat onwennig, vooral vanwege de lastige hoornpartij, maar Mozarts Klarinetkwintet en Rihms 4 Studien zu einem Klarinettenquintett kregen meesterlijke uitvoeringen. A.s. zondag verzorg ik ook de inleiding in TivoliVredenburg, waar Mozart vervangen wordt door Air van Widmann voor hoorn solo en het Negende Strijkkwartet van Rihm. Ik zou zeggen: zorg dat u erbij bent!

#4StudienZuEinemKlarinettenquintett #AnnaKorsun #BrunoSchneider #ChristoLelie #Cultuurpers #EmileWennekes #EPTA #Gaudeamus #JörgWidmann #LeporelloUitgevers #MarianneDeFeijter #MischaAndriessen #MozartKV581 #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #PianoBulletin #Rasa #ReinbertDeLeeuw #SchönbergEnsemble #Sextett #TheaDerks #TivoliVredenburg #WolfgangRihm

Geslaagde presentatie #Reinbertbio in Concerto Amsterdam

De afgelopen week stond in het teken van de presentatie van de tweede druk van mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie bij platenzaak Concerto in Amsterdam. Deze werd op vele internetforums aangekondigd, waaronder de site van de NJO Muziekzomer, en het Venrayse weekblad Peel en Maas wijdde er een artikeltje aan.

Peel en Maas 26 juni 2014

Ondanks het mooie weer was de gezellige ruimte van Concerto helemaal gevuld en de sfeer was uitstekend. Mijn uitgever Dolf Weverink deed een korte introductie, waarna muziekjournalist Frederike Berntsen, hoofdredacteur van Klassieke Zaken mijn interviewde. Ze vertelde dat ze mijn boek ter hand had genomen in de veronderstelling dat ze wel zo’n beetje wist hoe de Nederlandse muziekgeschiedenis in elkaar zat, maar dat ze erg veel nieuws te weten was gekomen.

Zo had ze op het Koninklijk Conservatorium vaker cello gespeeld in de Van Baarenzaal. – Zonder zich ooit te realiseren welk een belangrijke rol de vroegere directeur Kees van Baaren had gespeeld in het Nederlandse muziekleven, en al helemaal onbewust van diens vormende invloed op de ontwikkeling van Reinbert de Leeuw.

Ook zei Berntsen nooit stil te hebben gestaan bij de naam ‘BIMhuis‘ – de concertzaal die de Beroepsvereniging voor Improviserende Musici in 1974 opende aan de Oude Schans in Amsterdam, en die tegenwoordig onderdeel vormt van het Muziekgebouw aan ‘t IJ.  Vanwege de grote hoeveelheid onbekende informatie vond ze mijn biografie meer dan de moeite waard, temeer daar deze ‘leest als een trein’ en voorzien is van zo’n vijftig pagina’s aan uitgebreide voetnoten.

Presentatie 2e druk Reinbertbio – Foto Zan van Alderwegen http://www.zan.nu/

Het was een geanimeerd gesprek, waarna het publiek de gelegenheid kreeg vragen te stellen. Bijvoorbeeld of ik er ooit aan had gedacht te stoppen met deze schijnbaar onmogelijke opgave, of had overwogen er een ander soort boek van te maken. Ook vroeg iemand zich af welke positie het componeren inneemt in het leven van Reinbert de Leeuw. Het was kortom een bijzonder geslaagde middag, waar ik met veel plezier op terugkijk. Op naar de derde druk!

In de afgelopen vrijdag verschenen nieuwsbrief van de Stichting Vrienden Nederlandse Muziek was een korte bespreking van de biografie opgenomen. Hierin wordt gememoreerd dat Leporello besloot deze ongeautoriseerd uit te geven toen De Bezige Bij zich terugtrok. Dit was volgens de auteur een ‘juist besluit, want het is een genuanceerd en levendig portret geworden van een unieke en gedreven musicus die nog altijd een grote rol speelt in het Nederlandse muziekleven’.

Nieuwsbrief Vrienden Nederlandse Muziek juni 2014

#BeroepsverenigingImproviserendeMusici #BIMhuis #ConcertoAmsterdam #FrederikeBerntsen #KeesVanBaaren #KlassiekeZaken #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MensOfMelodie #MuziekgebouwAanTIJ #PeelEnMaas #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #VanBaarenzaal #VriendenNederlandseMuziek

Moeder en zoon – het blijft lastig

Amsterdam, 1-12-2013 – Het Babelfestival presenteert op 7 december de wereldpremière van Conversations with my Mother van de componist Benedict Weisser en de regisseur Matthias Mooij. Zij vroegen zeven auteurs een fictief telefoongesprek met hun moeder te schrijven en stelden daaruit een libretto samen. Dit wordt gecompleteerd met een klaagzang op basis van een traditioneel Koreaans lamento en een fragment uit de roman Uit de tijd vallen van de Israëlische auteur David Grossman. Thema van het stuk is de immer getroubleerde relatie tussen moeder en zoon.

Het is de eerste avondvullende voorstelling van productiekern Diamantfabriek, die wordt gepresenteerd in het Muziekgebouw aan ‘t IJ en daarna op tournee gaat door het land. Het Babelfestival voor hedendaags muziektheater is een initiatief van het Ostadetheater en Diamantfabriek en wordt dit jaar voor de vierde keer georganiseerd. Het loopt van  loopt van 5 t/m 14 december en presenteert ook wereldpremières van Sjaron Minailo, Gerrie de Vries & Nora Mulder en Petra Strahovnik.

Ik sprak voor Muziekvan.nu met Matthias Mooij en Benedict Weisser over Conversations with my Mother.

Thea Derks interviewt Matthias Mooij en Benedict Weisser, Ostadetheater 28-11-2013

#Babelfestival #BenedictWeisser #DavidGrossman #MatthiasMooi #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #Ostadetheater #TheaDerks

Young Pianists Festival geopend

Amsterdam, 17-11-2013 – Het was een tijdje stil aan mijn blogfront, maar onlangs werd ik gevraagd door de Britse site Bachtrack om voor hen het Nederlandse muziekleven te verslaan. Het was een offer I couldn’t refuse, dus bij deze mijn eerste recensie. Het betreft een concert van donderdag 14-11, van het Asko|Schönberg, met de wereldpremière van het Tweede Pianoconcert van Klaas de Vries. Het vormde tevens de opening van het Young Pianists Festival, dat tien dagen een keur aan activiteiten biedt in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam.

Mijn bespreking van het openingsconcert voor Bachtrack vind je hier.

#AskoSchönberg #MuziekgebouwAanTIJ #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #YoungPianistsFestival

Desdemona in zwart/wit

Amsterdam, 13-6-2013 – In 1983 publiceerde Christine Brückner het korte verhaal Als je gesproken had, Desdemona. Hierin voert zij de tragische heldin uit Shakespeare’s toneelstuk Othello op als iemand die zich niet willig laat vermoorden, maar haar echtgenoot wijst op zijn kinderachtige en onterechte jaloezie. ‘Hoeveel zakdoekjes heb ik wel niet voor je geborduurd, hoe makkelijk raken die niet zoek?’ houdt zij hem voor. – Vanwege een slingerende snotlap concludeert Othello dat zij overspel pleegt – waarna hij haar zonder pardon de nek omdraait.

Het was altijd mijn droom dit schitterende verhaal ooit op muziek te laten zetten, maar men was mij voor: de regisseur Peter Sellars, de auteur Toni Morrison en de zangeres/gitariste Rokia Traoré zetten in hun productie Desdemona een al even zelfbewuste vrouw neer, die weigert zich neer te leggen bij de mores van het 16e eeuwse Venetië. De jonge Desdemona wordt verliefd op de zwarte veldheer Othello, met wie zij, tegen de zin van haar vader een relatie begint. Haar misvatting is dat zij zijn achtergrond begrijpt, maar hij blijft zwart en zij blijft wit.

Deze thematiek wordt door Sellars en Morrison nader uitgewerkt in de voorstelling Desdemona. Deze werd uitgevoerd in het kader van het Holland Festival, in een uitverocht Muziekgebouw aan ‘t IJ. Een mooie voorstelling, die echter aan het slot ontkracht wordt door een overdaad aan uileggerige politiek-correctheid. Lees hier mijn verslag.

#Desdemona #HollandFestival #MuziekgebouwAanTIJ #Othello #PeterSellars #RokiaTraoré #Shakespeare #TheaDerks

Spirituele muziek

Amsterdam 4-3-2013 – Van januari tot en met mei verzorg ik een vijfdelige cursus over hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, telkens gekoppeld aan een concert in de Grote Zaal. De serie startte op vrijdag 11 januari met Franse muziek, met aansluitend een pianorecital van Pierre-Laurent Aimard, die de 24 Préludes van Debussy vertolkte voor een uitverkochte zaal.

De tweede les was op donderdag 14 februari, dit keer gewijd aan spirituele muziek, in verband met het concert van Nieuw Amsterdams Peil met o.a. het Quatuor pour la fin du temps van Olivier Messiaen en Pièce pour violon et clarinette van Claude Vivier. Ook dit keer was de zaal goed gevuld, en de uitvoering van Messiaen hield het publiek ademloos aan de zetels gekluisterd.

Op verzoek van Laurens de Boer en anderen, hierbij de synopsis van de les over spirituele muziek. Waar in het westen ‘spirituele’ muziek veelal een persoonlijke invulling krijgt, ontstond in het voormalige Oostblok de zogenoemde ‘Nieuwe spirituele muziek’, die wel degelijk is te onderscheiden als een stijl, met als belangrijkste kenmerken, de eenvoudige melodieën en harmonieën en een traag ritmisch verloop. Aarstvader hiervan is de Estse componist Arvo Pärt.

De overige lessen zijn op 13 maart (East meets West); 11 april (Tweede Weense School) en 30 mei (Ritme). Hoewel de inschrijving gesloten is, kun je deze lessen en de bijbehorende concerten toch bijwonen tegen een gereduceerd tarief. Bel hiervoor de kassa van het Muziekgebouw 020 – 7882000.

#ArvoPärt #ClaudeDebussy #ClaudeVivier #cursus #hedendaagseMuziek #MuziekgebouwAanTIJ #NieuwAmsterdamsPeil #NieuweSpiritueleMuziek #OlivierMessiaen #PierreLaurentAimard #SpiritueleMuziek #TheaDerks

Manfred Trojahn

Ik heb zojuist een fragment naar Youtube geüpload uit mijn gesprek met de Duitse componist Manfred Trojahn over zijn nieuwe stuk Contrevenir. Trojahn is hier te lande bekend van zijn opera Orest, die in december 2011 jaar bij De Nederlandse Opera in première ging. Ik schreef hier destijds over voor de website van Radio 4.

Contrevenir is opgedragen aan Hans Werner Henze (1926-2012) en Trojahn begon eraan op diens sterfdag, 27 oktober 2012. Net als Henze heeft Trojahn altijd geweigerd zich in een muzikaal keurslijf te laten dwingen.

Ik sprak met Trojahn op 6 december 2012 in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, tijdens de inleiding op een concert van Ensemble Modern, waarin de Nederlandse première van Contrevenir werd uitgevoerd.

#EnsembleModern #HansWernerHenze #ManfredTrojahn #moderneMuziek #MuziekgebouwAanTIJ #nieuweMuziek #TheaDerks

Inschrijftermijn cursus nieuwe muziek voor beginners verlengd naar 11-1-2013!!

Amsterdam, 21-12-2012 

Moderne muziek eng? Akelige piep-knor van een peuter die per ongeluk een instrument in de grijpgrage handjes heeft gekregen? Je moet er hogere wiskunde voor gestudeerd hebben?

Dit zijn zo wat vooroordelen die nodig ontzenuwd moeten worden, want juist in de twintigste en eenentwintigste eeuw zijn enorm veel prachtige, ontroerende en meeslepende stukken gecomponeerd, die het oor bekoren en het hart beroeren.

Onder het motto: ‘Wie niet waagt die niet wint’, neem ik u mee op ontdekkingsreis. In vijf luisterlessen gevolgd door evenzoveel concerten voert de tocht langs een aantal pijlers van het componeren na 1900. Niet met een overdaad aan technische details, maar wel met handvatten om de intenties van de componisten en het waaróm van hun noten te leren doorgronden.

De vijf lessen en concerten kosten tezamen slechts € 159,-. Grijp deze kans en meld je aan. Wegens grote belangstelling is de inschrijftermijn verlengd naar 11-1-2013. U krijgt dan alle kaartjes diezelfde avond van de kassa!: https://www.muziekgebouw.nl/quickstart

Thea Derks & Theo Loevendie, foto Co Broerse

Thema’s en data

vr 11 jan / 18.45u          Debussy als start van een eeuw Franse muziek
Pianist Pierre-Laurent Aimard speelt 24 Préludes van Debussy 

do 14 feb / 18.45u         Spirituele muziek  o.a. Messiaens Quatuor pour le fin du temps door ensemble Nieuw Amsterdams Peil 

wo 13 mrt / 18.45u        Oosterse invloeden Het Ragazze strijkkwartet speelt Tan Dun, Calliope Tsoupaki e.a.

do 11 apr / 18.45u        De Tweede Weense School New European Ensemble speelt Schönberg, Torstensson e.a.

do 30 mei / 18.45u        Ritme Stravinsky’s Sacre du Printemps door Amsterdam Piano Quartet

Graag tot ziens in het Muziekgebouw aan ’t IJ, hét huis voor de nieuwe muziek.

Thea Derks

#cursusNieuweMuziekVoorBeginners #hedendaagseMuziek #MuziekgebouwAanTIJ #nieuweMuziek #TheaDerks

Amsterdam Sinfonietta features Tigran Mansurian

Amsterdam, 12-10-2012 – Amsterdam Sinfonietta tours the Netherlands with music by the Armenian composer Tigran Mansurian. Yesterday four of his works were played in Muziekgebouw aan ‘t IJ, Amsterdam. The Moldavian violinist Patricia Kopatchinskaya was the soloist in Ernste Gesänge for violin and string orchestra, and combined forces with the German cellist Anja Lechner in Double Concerto for cello and string orchestra.

Thea Derks & Tigran Mansurian, Muziekgebouw aan ‘t IJ 12

Mansurian wrote two new compositons fot both the soloists, that were premiered to great acclaim by an almost full house: Romance (Kopatchinskaya) and Quasi parlando (Lechner). The audience was impressed by Mansurian’s meditative and delicate style, that sometimes concentrates on one note only.

In my pre concert talk both Kopatchinskaya and Lechner stressed that it requieres immense concentration and skill to get to the essence of Mansurian’s music. They succeeded brilliantly, for the audience gave them, and Amsterdam Sinfonietta, a very enthusiastic applause.

Tigran Mansurian took part in my introduction, too. Because he only speaks Armenian and Russian, his assistant Chagigh translated. Mansurian explained that his music is a continuous search for the truth, which he hardly ever finds. His music is deeply rooted in Armenian folk song, and on my request the composer performed the subdued Hovarek (‘Blow a breeze, dear mountains’).

You can listen to our talk on Soundcloud

The four works presented by Amsterdam Sinfonietta yesterday, will be released on cd by the German new music label ECM.

#AmsterdamSinfonietta #AnjaLechner #ArmenianMusic #contemporaryMusic #MuziekgebouwAanTIJ #PatriciaKopatchinskaya #TheaDerks #TigranMansurian