#askoschonberg — Public Fediverse posts

Now listening:
Jameszoo/Asko|Schönberg - Music for 17 Musicians

A great listen! Improvised compositions full of adventurous turns, with an emotional depth.

A (Dutch) review:
https://www.volkskrant.nl/muziek/producer-jameszoo-maakte-met-twee-ensembles-een-verrukkelijke-album-vol-minimal-music-soul-en-funk~bcfe023b9/

Listen for yourself at Bandcamp:
https://jameszoo.bandcamp.com/album/music-for-17-musicians

#music #bandcamp #jameszoo #AskoSchönberg #jazz #modernclassical #nowlistening

Now listening:
Jameszoo/Asko|Schönberg - Music for 17 Musicians

A great listen! Improvised compositions full of adventurous turns, with an emotional depth.

A (Dutch) review:
https://www.volkskrant.nl/muziek/producer-jameszoo-maakte-met-twee-ensembles-een-verrukkelijke-album-vol-minimal-music-soul-en-funk~bcfe023b9/

Listen for yourself at Bandcamp:
https://jameszoo.bandcamp.com/album/music-for-17-musicians

#music #bandcamp #jameszoo #AskoSchönberg #jazz #modernclassical #nowlistening

Now listening:
Jameszoo/Asko|Schönberg - Music for 17 Musicians

A great listen! Improvised compositions full of adventurous turns, with an emotional depth.

A (Dutch) review:
https://www.volkskrant.nl/muziek/producer-jameszoo-maakte-met-twee-ensembles-een-verrukkelijke-album-vol-minimal-music-soul-en-funk~bcfe023b9/

Listen for yourself at Bandcamp:
https://jameszoo.bandcamp.com/album/music-for-17-musicians

#music #bandcamp #jameszoo #AskoSchönberg #jazz #modernclassical #nowlistening

Now listening:
Jameszoo/Asko|Schönberg - Music for 17 Musicians

A great listen! Improvised compositions full of adventurous turns, with an emotional depth.

A (Dutch) review:
https://www.volkskrant.nl/muziek/producer-jameszoo-maakte-met-twee-ensembles-een-verrukkelijke-album-vol-minimal-music-soul-en-funk~bcfe023b9/

Listen for yourself at Bandcamp:
https://jameszoo.bandcamp.com/album/music-for-17-musicians

#music #bandcamp #jameszoo #AskoSchönberg #jazz #modernclassical #nowlistening

“ #Jameszoo #AskoSchönberg #Brainfeeder” / “Jameszoo, Asko|Schönberg - '(“song”)' (Official Audio)” (1 user) https://www.youtube.com/watch?v=0g9qeLa6J_I

Robert Adlington on Reinbert de Leeuw: ‘His “canon” was quite unlike anyone else’s’

Grave of Reinbert de Leeuw on Zorgvliet, 21 February 2020

Reinbert de Leeuw died on 14 February 2020, and was buried in Amsterdam exactly a week later, after a worthy tribute in  Muziekgebouw aan ‘t IJ. He had chosen the music for his farewell himself, with Asko|Schönberg performing Berceuse élégiaque by Ferruccio Busoni and the Netherlands Chamber Choir singing Entflieht auf leichten Kähnen by Anton Webern.

On film the packed hall witnessed an intense performance of the last movement of Messiaen’s Quatuor pour la fin du temps by the violinist Vera Beths with Reinbert himself at the piano. The memorial ceremony ended with Reinbert conducting the finale of Schönberg’s Gurrelieder, the close-up of his ecstatic abandon triggering a heartfelt standing ovation. – Reinbert’s last.

His demise did not go unnoticed internationally either. The British site Slipped Disc commemorated Reinbert on the day of his passing and the New York Times published an obituary on 21 February, the day of his burial.

The British musicologist Robert Adlington studied Dutch musical life intensely, dedicating two books to it. Louis Andriessen: De Staat (Landmarks in Music Since 1950) appeared in 2004. Nine years later, in 2013, he zoomed in on the ‘roaring sixties’ in Composing Dissent: Avant-garde Music in 1960s Amsterdam. Robert was kind enough to share his thoughts on Reinbert in a personal obituary, which I feel honoured to publicize on my blog. Thanks Robert!

‘RdL’

‘RdL’: this was my shorthand, peppering my note-taking as I immersed myself in the archives and literature on Dutch music of the ‘roerige jaren zestig’. These initials surfaced in a remarkable variety of contexts: RdL as pianist and conductor, for sure – playing keyboards in the ‘Politiek demonstratief experimenteel’ concert of May 1968; directing one of the ensembles in Reconstructie – but also RdL as critic (in De Gids and the crisply provocative Muzikale Anarchie), RdL as composer (his Hymns and Chorals perhaps the strongest of any of the works composed by the ‘Notenkrakers’ in 1970), and above all, RdL as lead strategist for the new ‘ensemblecultuur’.

Oddly, given the central role he played in my research, I never met RdL. We had arranged an interview, for which I made a special trip to Amsterdam, but his agent cancelled the same morning. I decided not to follow up; I knew already at this stage that my history would not be able to cast him in a uniformly positive light. And he undoubtedly had better things to do than to respond – yet again – to impertinent questions about an unhelpfully mythologised past.

But I vividly recall three landmark performances, landmarks for me anyway. My first RdL concert: Louis Andriessen’s De materie in London, 1994. Attending as a group with student friends, this performance symbolised the aching gap, as we then saw it, between new music performance culture in the Netherlands and the UK. The gap could be summed up in a single word – commitment – and it was underlined by RdL’s podium technique, utterly undemonstrative, yet eliciting playing (from the combined Asko and Schönberg forces) of quite fearsome power and accuracy. In the Netherlands, it seemed, new music was taken seriously.

Then: 2002 at the Amsterdam Concertgebouw, and the most transcendently exquisite Ligeti I have ever heard. I had bought a ticket to hear De Staat, cancelled from 11 September the previous year. But marvellous though that was, it was Ligeti’s Double Concerto that sticks in the memory, each of the work’s gradated transitions and moments of quiet revelation realised with carefully weighted perfection. And another symbol of Dutch difference: refined Ligeti and rowdy Andriessen sitting side-by-side on a concert programme, disregarding perceptions of incongruity or ‘bad taste’. RdL certainly had blindspots of his own, but if he stood accused of exercising too much power over Dutch new music culture, his ‘canon’ was at least quite unlike anyone else’s.

And the last time I saw RdL, in Rotterdam in 2017, playing Liszt’s Via Crucis with the Nederlands Kamerkoor. I had never before heard the piece, though knew it had long been championed by RdL, and quickly came to realise that this was to be RdL’s Via Crucis as much as Liszt’s. Hunched low over the keys, as if exploring entirely new physical and psychological territory, this was less performance, more private confessional, to which the audience had unexpectedly been granted admission. It reminded me anew of how much RdL’s contribution – for good, and (it will be argued) for ill – arose from a complete devotion to the music in which he believed.

Nothing could ever be more important.

#AskoSchönberg #LouisAndriessen #NederlandsKamerkoor #ReinbertDeLeeuw #RobertAdlington #SlippedDisc #TheNewYorkTimes

Composer Tansy Davies explores her Dutch roots in Soul Canoe: ‘Music is a powerful carrier of messages’

Tansy Davies (c) Rikard Osterlund

Last autumn Tansy Davies lived in Amsterdam for three months, as composer in residence of the Concertgebouw. She soaked up the atmosphere and sought inspiration for a new composition for Asko|Schönberg, Soul Canoe, that will be premièred on 17 May. I interviewed Davies in December 2018, just before she returned to England.

‘Amsterdam is a true melting pot of cultures’, says Tansy Davies during our conversation in my living room. – To our surprise, her apartment turned out to be located a few houses down my street. The composer, born in Bristol in 1973, talks with a soft but lively voice that abundantly bounces from the highest to the lowest register and back, in a typically British, melodious intonation.

Often she seems almost surprised by her own observations, which are associative yet apt and well-conceived. ‘You have a centuries-long tradition of trading, of import and export, of constant travel to faraway places. Amsterdam is the incarnate cultural melting pot. I understand very well why so many overseas students come here to study. The conservatory is full of brilliant minds and teachers.’

Masses of water

Davies was moreover struck by the many canals of Amsterdam. Water is a theme that fascinates her anyway: ‘I still want to visit the Delta Works in Zeeland. The idea of enormous masses of water that are kept out is awe-inspiring. At the same time it evokes the thought of all those people who travelled from here to Indonesia and back again. I’ve watched films about that in the Maritime Museum, very instructive.’

This touches on her own background: ‘My mother’s family comes from Friesland. I have tracked down a number of relatives here, cousins of hers. They turned out to be one-eighth Indonesian, so they are connected to all those travels and the events in the colonies. Although they are all different, I feel a great affinity, they are real kindred spirits.’ Radiant: ‘We had rijsttafel!’

Travel by ship

Partly because of the acquaintance with her distant relatives, Davies became fascinated by travelling by ship. ‘While musing about the expeditions of the Dutch East India Company, I saw all those old cargo boats lying here in the canals. Former barges that serve as houses, what do you call them…, woonboten (houseboats).’ She jumps up: ‘Before I came to Amsterdam I even dreamt about this. I had visions of exactly these vessels, which are somehow connected to my inner world. They are, as it were, ships of knowledge – or power. They float around, vertically in space but also at sea.’

A nice image, but how are we to understand this, I ask as a down-to-earth Dutchwoman. ‘I have thought a lot about such vessels. They remind me of my hometown Rochester in Kent, where the sea enters the country and where you also see many boats. All this came together when I visited the exhibition Oceania at the Royal Academy of Arts in London, dedicated to works of art from areas of the Pacific Ocean. I was particularly touched by the so-called Soul Canoe from New Guinea.’

Soul Canoe

‘That canoe is a beautiful example of woodcarving, with almost the dimensions of the room in which we are now sitting, many metres long. I think it is in possession of the Tropenmuseum (Tropical Museum Amsterdam). It was made by members of the Asmat people of West Papua and houses amazing creatures: turtles, birds and humans.’

‘Strangely enough there seems to be no room for anyone to sit in the canoe, because of those carved magic figures. It was used during initiation ceremonies and funerals. That made me think about the plight of refugees, people in boats, souls in ships. All these things are now circling in my head.’

Whether and how these would find their way into her composition for Asko|Schönberg, she couldn’t say at the time of the interview, but they have materialized afterwards: in April 2019 Davies finished the score of Soul Canoe.

Topical themes

Davies regularly addresses current topics. Her opera Between Worlds (2014) was inspired by the tragic attack of 9/11. The libretto zooms in on the fate of five individuals who are imprisoned together on one of the upper floors of the Twin Towers. This won her the British Composers Award. Four years later, in the music theatre play Cave, Davies portrayed a father who tries to survive in a world devastated by climate change. In a desperate attempt to make contact with his deceased daughter, he descends into a dark underworld full of spirits.

‘I don’t consciously look for such themes, they present themselves automatically’, says Davies. ‘By reflecting on matters that are important to me and to all of us, I hope to create something of value. I don’t choose to write about certain things, but just wait for them to somehow find me.’

‘Then I try to find the key to work out that thought. In opera, this topicality is even more important, because then I work with someone who writes words, a librettist who is much more focused on the worldly element than I am. Although my music remains close to reality, it never forms a concrete analogy of facts and figures, it is, as it were, the spiritual carrier of the story. In my opinion, all artists have these urgent feelings to create something that can somehow change the world.’

Idealism

Davies is definitely endowed with a touch of idealism: ‘It is about creating a kind of inspiration to improve ourselves as human beings. Not that we decide to support some cause or charity while listening to music, but it’s part of the discussion on important issues. There are so many ways of communicating that can’t be put into words, and I think we don’t appreciate them enough. That’s why I think music is so important, it’s a powerful carrier of messages.’

Does she mean that music can make people more empathetic? ‘I am convinced of that, yes. It is a matter between composer, performer and audience. If you can open your heart while listening to music, you share a collective experience. If all goes well, you will be touched in whatever way by the experience of this strange, essentially physical, phenomenon. This creates a certain openness, an exchange of energy, emotion, and thoughts.’

She enthusiastically shares various reactions to her work: ‘Sometimes visitors come to me and say: what you have done there has really made me think. On the occasion of an orchestral suite from Between Worlds, I received letters from people who wrote that they had experienced a spiritual healing as a result. One man let me know he felt as if he were floating, hanging in the air above the world, as it were, from where he saw the problems. If my work gives people a different perspective on a subject or makes them feel something different than before, that’s great for me.’

The unfathomable beyond

The spiritual is familiar ground for Tansy Davies. ‘I have been interested in esoteric phenomena such as astrology, shamanism and the Tarot for over 20 years. That kind of pseudoscience is very related to music: you are dealing with codes and systems but can’t prove anything. It is often about finding a balance between the feminine and the masculine. Not in a physical sense but in a metaphorical sense, as with yin and yang.’

‘I look in the mirror and explore the deep darkness of the unknown. I ask questions, go to the bottom and rather expose problems than polish their exterior. In esoteric circles this is typically female, but don’t we all like such cosmic images, of a black sky speckled with white lights? Of staring into the unfathomable beyond?’

Spiritual helpers

Supernatural elements also play a role in composing: ‘It is true that the subjects choose me, as it were, but it always takes a long time before I can start at all. Like a hunter, I endlessly encircle such a theme, until I feel that it has matured within me. Then I perform a ritual, I burn incense and ask my spiritual helpers to send me positivity and empty my mind. I absolutely cannot compose when I am stressed.’

‘Conversely: once I am in the middle of the composition process and my ears are directed inwards, it feels wonderfully quiet, as if I am going under water. Yet that is often not enough, because an idea only has so much wingspan. It’s great fun to work that out and of course I have a lot of compositional muscle, but halfway through I often get a mini-crisis. I realize it’s not about anything yet. So then I have to tear off the carapace and see what’s underneath it, what’s really going on. That may be something extra-musical or a person who triggers something in me, but only when it takes over my body, as it were, does an idea really come to life.’

She gives an example: ‘When I was working hard on Between Worlds, I had a morning ritual. I put a bronze Tibetan bowl on my heart and made it sound. I was embraced by that buzzing sound, continuously encircling me. Thus my heart became like an ear through which my spiritual guides could sing to me. I felt like a gateway, it was a very intense experience.’ Somewhat apologetic though at the same time triumphant, she adds: ‘For some people it may sound strange, but it works!’

The concert on 17 May in Concertgebouw was recorded and posted on YouTube.
Tom Goff conducted Asko|Schönberg – Soul Canoe starts at 1:16:35
Programme:
Pete Harden: At Pappa’s Altar; Louis Andriessen / Martijn Padding: Gesprek; Tansy Davies: Salt Box; Louis Andriessen: Hout; Davies – Soul Canoe (world première)

#AskoSchönberg #Concertgebouw #SoulCanoe #TansyDavies

Ligeti festival – ode to an adventurous and idiosyncratic composer

From 5-8 April, Muziekgebouw Amsterdam stages a Ligeti Festival from 5-8 April, together with ensemble in residence Asko|Schönberg. The iconic Poème Symphonique for 100 metronomes will be performed in the hall; Pierre Laurent Aimard will perform the Musica ricercata and the Piano Concerto; Joe Puglia plays the Violin Concerto and Netherlands Chamber Choir will sing Lux Aeterna.

The Hungarian composer György Ligeti (1923-2006) suffered under several dictatorships. The Nazis killed his father and brother during World War II, and after the war the communists forced him to write bland ‘folk music’. After the Hungarian uprising of 1956 he fled to Vienna and from there to Cologne, where he was confronted with yet another type of dogmatism from the musical avant-garde.

In the West he soon established himself as an idiosyncratic composer. He resisted the dogmas of the avant-garde and took a different direction in which microtanility, irony and humour play an important role. From Thursday 5 to Sunday 8 April he will be featured in the large-scale Ligeti festival in Muziekgebouw aan ‘t IJ Amsterdam.

Love for Bartók

György Ligeti was born in 1923 in a Jewish family in a small town in Transylvania. In 1941 he started studying composition with Ferenc Farkas, but three years later the Nazis called him up for a labour camp. Only after having lived through this and the war had ended, he was able to resume his studies. He at once moved to Budapest, where he again studied with Farkas, and with Sándor Veress. They relegated their love for Bartók to him, which shines through in early compositions such as the First String Quartet. This will be performed by the Dudok Quartet on Saturday, April 7.

In 1949, Ligeti completed his studies at the Franz Liszt Conservatory in Budapest, where he was then employed as a harmony teacher. Meanwhile, the communists had taken over the helm and there was a strong pressure to incorporate ‘folk’ elements in art music. In principle Ligeti had no problem with this, since Bartók had also been inspired by folk music. Within the given constraints, Ligeti looked for ways to create a personal sound world. For example in the Cello Sonata, which he composed for the Hungarian Radio in 1953.

‘Formalistic tendencies’

This was banned immediately after the broadcast because it harboured ‘formalistic tendencies’; from now on Ligeti composed for the proverbial desk drawer. Meanwhile, he kept the authorities satisfied with choral works in Kodály-style. That same year he completed Musica ricercata, a collection of eleven pieces for solo piano. These are on the programme of the French pianist Pierre-Laurent Aimard on Friday 6 April. The first movement opens with only two tones: a fundamental and its octave. In each subsequent variation one tone is added, until in the eleventh movement all twelve tones of the western tonal system are heard.

Just after World War II, Hungary was officially cut off from the pernicious West, which did not prevent Ligeti from secretly listening to German radio stations at night. These were distorted by signals from the Hungarian Government, so that mainly the higher frequencies came through. In this mutilated form he heard works such as Messiaen’s Turangalîla Symphony and Herbert Eimert’s electronic music. Their line of thought corresponded with his own need for renewal. As soon as a period of thaw set in in 1954, he bought scores and records of modern composers.

From communist to musical dictatorship

During this period, Ligeti also heard the first radio broadcast of Stockhausen’s tape composition Gesang der Jünglinge. He was deeply impressed and contacted his German colleague by letter. He also wrote to Herbert Eimert, director of the electronic studio of the WDR in Cologne. One month after the invasion by the Russians in November 1956, Ligeti fled to Cologne, where he was welcomed by Stockhausen and Eimert. In their electronic studio he completed his first ‘Western’ composition, Artikulation for tape.

Although Ligeti basically agreed with the principles of Stockhausen and his fellow avant-gardists, he deplored the rigidity of serialism in which all musical parameters are arranged according to strict rules. Having escaped one dictatorship, Ligeti refused to submit to a new dictatorship from the musical avant-garde. He became fascinated by the idea of replacing strict order with a large degree of freedom. Thus he used unfettered rhythms instead of mathematically organized ones, while at the same time replacing the twelve tone series of the serialists by clusters. The resulting harmonies contained many microtones, a novelty in Western art music.

Music from metronomes

In 1960, this led to the ground-breaking orchestral work Apparitions, which caused a scandal at its premiere. – Ligeti’s name as an independent avant-gardist was established. He then composed Atmosphères and Volumina, also based on clusters. But soon he walked new roads again. In 1961 he wrote The Future of Music, consisting only of a set of instructions to the listeners, jotted down on a blackboard. A year later he created Poème Symphonique, in which 100 metronomes create a complex ‘micropolyphony’. The premiere in 1963 in the Town Hall of Hilversum caused yet another scandal.

This contrary piece had been commissioned by the Gaudeamus Music Week and will be performed live on Saturday 7 April in the entrance hall of Muziekgebouw aan ‘t IJ. The television registration of the 1963 premiere can be seen and heard on a daily basis. The Dutch broadcasting company NOS had decided not to air the material, and for a long time it was considered lost. Recently it was rediscovered in the archives of Beeld en Geluid (Sound and Image) in Hilversum.

Time and again, Ligeti confirmed his sovereign spirit. While his colleagues abhorred any form of tonality, he re-established harmonic centres in his music. For instance in the choral work Lux Aeterna from 1966, which was immortalized in Stanley Kubrick’s film 2001: A Space Odyssey. The Nederlands Chamber Choir will perform this on 7 April under the baton of Reinbert de Leeuw, Ligeti’s favourite conductor.

Car horns & Rossini aria’s

From 1974-77 György Ligeti worked on his opera Le Grand Macabre, his magnum opus. It is based on the absurdist play Ballade du Grand Macabre by the Belgian author Michel de Ghelderode and is set in the time of Breughel. The hero Nekrotzar – the ‘Grand Macabre’ of the title – announces the end of time at midnight. But when the clock finally strikes twelve Nekrotzar is the only one to die.

In Le Grand Macabre, Ligeti brought together everything he had achieved so far; the music is often downright hilarious. The opera opens with an overture of car horns and juxtaposes Rossini-like arias with disconcerting recitatives and abysmal screams. The singers burb, and we are treated to the sound of whips and other ‘unmusical’ objects. Thus allusions to predecessors such as Rossini and Monteverdi get an ironic twist.

After Le Grand Macabre, Ligeti got somewhat into a deadlock. His adventurous and investigative mind simply refused to repeat itself. He had always pursued his own course, yet was invariably mentioned in one breath with the avant-gardists Boulez, Stockhausen and Nono. When their influence began to wane, he threatened to be dragged along in this downward spiral. The more so when a younger generation of composers returned to old forms, harmonies and tonality.

Caribbean rhythms

Though Ligeti did not care to track tail of this new euphony, he was inspired by it. In 1982 he wrote his Horn Trio, in which he combines Caribbean rhythms with Brahms-like melodies. However, they are a trifle disjointed; their irregular rhythm is somewhat related to Hungarian folk music. The Horn Trio will be performed on Saturday 7th April by Aimard, the violinist Joseph Puglia and the horn player Marie-Luise Neunecker. In 1999 he composed his Hamburg Concerto for her.

In the eighties Ligeti became increasingly fascinated by Caribbean, African and Arabic rhythms. Their ‘limping’ character infused his work with spontaneity and liveliness. Not attracted to the new tonality of the younger generation, he designed new scales and tunings.

In 1993 he completed his Violin Concerto, in which the brass play overtones. He also uses instruments with an unsteady intonation, such as ocarinas and recorders. It will be performed by Joseph Puglia on 5 April with the Asko|Schönberg under the direction of Reinbert de Leeuw.

Microtones versus perfect pitch

Ligeti continued to experiment with overtones and deviating scales in his later works. Like in the aforementioned horn concerto, in which the soloist is ‘shadowed’ by four natural horns. They have a different sound with a different spectrum of harmonics, so the score is full of microtones. Ligeti did not like this term, however, since it is based on the tempered tuning, as we know it from the piano. A mistake, Ligeti proclaimed. ‘The natural third sounds slightly lower than the tempered one. If truth be told, what we consider perfect pitch is out of tune and microtonal.’

I spoke Ligeti in 2000 about his Horn Concerto, you can hear our talk on YouTube.

https://youtu.be/X63gsCx6cGk

#AskoSchönberg #DudokKwartet #GyörgyLigeti #JosephPuglia #LeGrandMacabre #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsKamerkoor #ReinbertDeLeeuw

How Franz Schubert led Klaas de Vries to neotonal heaven

The music of the Dutch composer Klaas de Vries (1944) combines Stravinskyan clarity with southern sensuality. He cherishes a love for poets like Pablo Neruda and Fernando Pessoa and his work excels in recognizable melodies and rhythms. ‘No matter how innovative, to be communicative music must always contain a traditional element’, he once said. On 28 and 30 November, Asko|Schönberg will perform a revised version of Mirror Palace (Spiegelpaleis), which he composed in 2012. Herein De Vries questions the future of music: ‘I ended up at Schubert, but I didn’t find the definitive answer.’

When and why did you hit on the idea of Mirror Palace?

For years, I had been wondering what direction Western composed music should take. I wanted to explore this in a full-evening piece, somewhat in the vein of The Fifth Book by my colleague Peter-Jan Wagemans. That incorporates a chamber symphony, a number of ensemble pieces, a mini-opera, a part with only electronics, and a complete Mass. But instead of a succession of different genres, I envisioned something that would be rather more continuous and coherent. A piece in which two opposing developments take place simultaneously.

When the Doelen Ensemble asked me for a new composition in 2012, I decided to work out the idea. I wrote a ten-movement work for mezzo-soprano, electronics and ensemble in which two sound worlds collide. One is becoming increasingly harsher and dissonant, the other ever more sonorous and consonant.

Simply put, Mirror Palace is made up of two types of compositions, an A-group and a B-group. The first moves away from the music towards sound-art, as it were. It contains a lot of live electronics that distort the sound of the instruments on the spot. This development culminates in the penultimate movement in a text from Nostalghia by Tarkovsky, spoken by the mezzo-soprano.

The B-group becomes increasingly consonant, resolutely moving in the direction of tonality. In my first version Mirror Palace ended with a performance of the adagio from the Octet by Franz Schubert. But that solution was born from lack of time and I wasn’t happy with it. Therefore in my revised version for Asko-Schönberg I have added a vocal line, on a hopeful text by Cesare Pavese.

In your own programme note, you call this final movement a ‘utopian neotonal heaven’. Do you think the future of music lies in a return to tonality?

I must honestly admit that I do not know. I am not in favour of or against certain trends either, but I do have a lot of criticism of the neonatal movement. After all, it almost invariably concerns a simplification of real tonal music, it is much more primitive. If you want to repeat Brahms or anyone else, you must be able to improve on them. Or at least be equally good. That’s why, in the end, I didn’t quite succeed in writing my own neotonal piece either.

Inevitably I arrived at Schubert, a great love from my youth. But he had already realized the tonal heaven, what could I add? In the end, I made an adaptation of the second movement of his Octet. First of all by adding a vocal line. That was quite difficult because the adagio itself is already a song, with beautiful, spun out melodies of the clarinet. I have fully adopted Schubert’s notes, but the mezzo-soprano part is completely new. In my own melody, I have stayed as close as possible to his tonality, however.

In the low register of the piano I have added a gong-like chord, as a halo around the original music. That’s why it sounds a bit nostalgic, which emphasizes that it’s about something from the past. At the same time, the poem of Pavese speaks of hope, of a door that opens, after which ‘you will come in’. It was about a woman he was in love with, but for me it is also a symbol of the future.

Asko|Schönberg, foto Gerrit Schreurs

Partly because of the Italian texts, the song sometimes sounds almost like Puccini. Schubert is thus lifted a little closer to our time, while at the same time the romantic chords act as quotation marks. This section also contains electronics, not to distort the music, but as a kind of super echo. This makes it almost kitsch. At least I hope that it will balance on the edge of kitsch like some of Puccini’s music. I find that exciting.

The electronics were developed by René Uijlenhoet, what is its function?

I can’t even turn on a computer myself, but René knows how to translate my sound conceptions into electronics. It serves to bring the outside world in. For example, Mirror Palace starts with two percussionists playing woodblocks, standing on either side of the stage. They play in hocket, alternately producing the notes of the same theme. The electronics pulverize this, making it sound like a hailstorm. In this way nature enters the music.

Nature is gradually becoming more grey and fiercer, which is in line with the text of Tarkovsky in the ninth movement. This turned out to be surprisingly topical. It is about ‘so-called healthy people’ who have brought the world to the brink of disaster. How freedom means nothing if we don’t dare look at each other, dare not eat, drink or sleep together. Such observations seem to reflect the current fear of immigrants and our tendency to destroy the planet.

Tarkovsky’s text expresses both homesickness for a paradisiacal past and a desire to do better in the future. He believes we should dare to dream together and strive for a higher goal. His words are spoken and whispered by the mezzo-soprano, her timing is improvised. She is accompanied by the two percussionists, again standing on either side of the stage, each playing a large drum with their hands. Finally, she says: ‘And now music!’, after which she sings the Pavese song over the adagio from Schubert’s Octet.

In the score she is referred to as ‘lab assistant’. Why?

Though she is on stage from start to finish, the mezzo-soprano does not play a leading role, contrary to what you might expect. In the beginning she makes some general announcements. ‘This piece will last ninety minutes and has ten movements. Please do not applaud in between,’ She also speaks a text from Tarkovsky’s film The Mirror, in which Alexei dreams of becoming a child again. This was a happy time in which the future was still completely open.

Meanwhile, we hear plucked chords from the double bass player, while the pianist is tinkling some fragments from the Octet. He is completely turned into himself, seemingly unaware of his environment. The two musicians are already playing when the audience enters the hall; you wonder what that lady is doing on stage. Gradually she reveals herself as the stage manager, who arranges the lecterns and microphones for the changing formations of instruments. In the ninth movement, she suddenly addresses the public directly: ‘Hey, healthy people!’ This has a somewhat disruptive effect.

Whence the title Mirror Palace?

The piece is full of reflections. First of all, Schubert’s Octet shines through all the notes like a subcutaneous mirror. Even the extremely dissonant sound-art passages are inspired by its opening measures. Each of the ten movements reflects the previous one and together they mirror the Octet. The electronics in turn reflect all the music that is played. Because the sounds are distorted live, it sounds different every time, like a mirror sometimes changes colour. And then of course there is the text from Tarkovsky’s The Mirror.

Have you found an answer to your question of which direction music should take?

Certainly not. Mirror Palace is only one possible answer from thousands. Nor is it a plea for a return to tonality, which has never been lost anyway. I am amazed at the ease with which atonality is condemned today. For what, in fact, is atonal music? Look at Alban Berg or even Arnold Schoenberg, who developed the twelve-tone technique. Even in their music, you always feel the gravitational force of a tonal centre. Luciano Berio reintroduced tonality by way of quotation in his Sinfonia and even in Notations by Pierre Boulez there are tonal elements.

Our ears experience them as a matter of course. But, as I said earlier, I have no sympathy whatsoever for the neotonal movement in music. To call a spade a spade: you hear so much Philip Glass today, which I find absolutely ter-ri-ble! I have the feeling that he’s taking us on a ride with cheap shit. After all, what is it you are listening to? To very bad, continuously repeated triads. Loads of people listen to it with their eyes closed, swaying to and fro and cheering afterwards. I do not understand why. There isn’t a shimmer of anything that might disturb you or that makes you think: hey, this is a memorable moment. Apparently mankind wants to be deceived !

You also quote Tarkovsky: ‘The real evil of our time is that there are no more great masters’.

I fully agree with that. Everything has become so democratised these day. I sometimes visit the composition class at the Rotterdam Conservatoire. There are students from all over the world, enormous talents. This also applies to Amsterdam and The Hague. What will all these people do after their studies? They will each acquire their own little place. But great masters? Those were Boulez, Ligeti and still Kurtág. Today, I really would not know.

Doesn’t this thwart your own creativity?

No, because I simply can’t stop composing.

#AndrejTarkovsky #AskoSchönberg #CesarePavese #FranzSchubert #KlaasDeVries #MirrorPalace #RenéUijlenhoet #Spiegelpaleis

Muziekgebouw aan ‘t IJ: Revolution, Russians, Reinbert

During the Holland Festival of 1989 Reinbert de Leeuw was so captured by the music of Galina Ustvolskaya and Sofia Gubaidulina that from then on he developed into one of their most tireless advocates. That the Soviet Union would collapse not long after this ‘Russian’ Holland Festival was unforeseeable, but paved the way for a fruitful exchange between East and West. Under the title ‘Revolution, Russians, Reinbert’, De Leeuw will place their music alongside works from today’s Russia on Thursday 19 October.

Sofia Gubaidulina: shamanistic sound world

In Sofia Gubaidulina’s music, every note comes from her deep-rooted belief in man’s connection with the universe. This is immediately evident from the title Concordanza for five winds, four strings and percussion: it means ‘agreement’ or ‘harmony’. She composed this piece in 1971 and it was premiered that same year at the Prague Spring Festival.

Like a musical shaman, the Russian-Tatar composer weaves conjuring, magical structures out of fragile, often unprecedented sounds. With the help of subtle performance instructions, she is able to make instruments sound different from what we are used to. She herself says that she ‘weans her music from silence’; this varies from almost inaudible, fragile rustlings to fortissimo outbursts.

This is particularly true of Concordanza, which will be performed on Thursday by Asko|Schönberg. It opens with a delicate tone of the flute, which is taken over and played by the other instruments. They seem to merge completely, but soon the apparent harmony is disturbed by the wild antics of the woodwinds and pounding percussion. Just as suddenly the ethereal peace returns, with whisper-smooth unison of the strings, tinkling cymbals and lyrical solos of horn and bassoon.

Galina Ustvolskaya: pounding out ‘Divine grace’

Galina Ustvolskaya only composed if she was in a ‘state of divine grace’. Unlike Gubaidulina, however, she was not into subtle sound explorations, but preferred unadorned, straightforward sounds, often in a simple rhythm.

In her 1950 Octet for two oboes, four violins, timpani and piano, she takes us through a desolate, barren and boned moonscape. The piano places picket posts with sparse chords; the oboes stretch barbed wire between them with crisp sounds and abrasive dissonances; the strings blow an icy polar wind through the unapproachable plain in elongated lines.

The slow tempo, progressing mainly in quarter-notes, makes way several times for more lively, swirling lines, which create an agitated atmosphere. The whole is permeated with loud timpani strokes. They evoke the passionate, desperate heartbeat of a man who calls to God from the bottom of the abyss. This monomaniacal hammering was at odds with Soviet aesthetics; the Octet only premiered twenty years after its completion and caused quite a stir.

Dmitri Kourliandski: socially critical

The music of Dmitri Kourliandski doesn’t seek to please, either. In 2003 he won the Gaudeamus Award with Innermost Man for soprano and four instrument groups. ‘A new and unorthodox sound in contemporary music’, the jury wrote. Last summer his politically charged opera Trepanation premiered at the Holland Festival, about which I was not very enthusiastic.

Innermost Man for soprano and ensemble is also socially critical, but slightly more successful. Kourliandski chose lines from the satirical novels Chevengur and The  Foundation Pit by Andrei Platonov written in 1929/30. The New Economic Policy introduced by Lenin is taken to task; in the grotesque Utopia only the murderous secret police seem to be efficiently organised.

The soprano spits out texts such as: ‘Man is not a spirit, but a body full of passionate tendons, blood-filled craters, hills, openings, pleasures and forgetfulness’. The instrumentalists ‘speak’ with her in fierce, percussive eruptions, the pitch of which is not even noted.

They regularly interrupt her with a deafening cacophony of the most improbable sounds. They beat their mouthpieces, rattle with valves, play screaming multiphonics full of microtrones, produce ominous roars and scratch the strings with their nails. Yet in the end the soprano seems to ‘win’ the argument.

Valery Voronov: windy quotes from lonely prisoners

A fine contrast to the hectic nature of Kourliandski’s piece is Aus dem stillen Raume (From the silent Room), which Valery Voronov composed in 2010.  His piece is inspired by texts that Gestapo prisoners scratched onto the walls of their cells during the Second World War. Songs are often quoted, such as Lili Marleen; the title is taken from the opening line of the last verse.

The piece opens with this well-known melody, produced by a music box. The theme, however, is so disjointed that you hardly recognize it: the mechanical instrument stands on a timpani with the pedal depressed, which lengthens and distorts the tones. These are covered with hesitant sounds of violin and flute, while the pianist plays his strings with a tablespoon and produces barely audible glissandi.

Bouncing on the strings, the bows bows create mysterious rustlings and noises; short glissandi resemble restrained cries of anguish. In combination with woolly, plucked notes of a double bass and low thumping multiphonics of the woodwinds, a dark, angst-ridden atmosphere is created. Voronov explains that he takes us to ‘a kind of quiet room, from where you have to actively hear the melody yourself, as a listener’.

Alexander Khubeev: punishment for thoughts

Born in 1986, Khubeev is not only the youngest, but also the most radical composer of the younger generation. Kourliandski and Voronov highlight the abuses of the past; in The Codex of Thoughtcrimes for choir and ensemble Khubeev links up with current events. The title refers to people who are condemned for their thoughts. The lyrics come from historical figures such as Thomas More, Rosa Luxemburg and Alexander Solzhenitsyn, but Khubeev also quotes Edward Snowden. He moreover draws on recent posts on Russian social media, which led to convictions and imprisonment.

Khubeev won the Gaudeamus Award two years ago. With the prize money he composed The Codex of Thoughtcrimes for Asko|Schönberg and Cappella Amsterdam. The premiere during the last Gaudeamus Music Week evoked mixed reactions. No wonder, because anyone who looks forward to beautiful vocal lines or inflammatory lyrics will be disappointed. These are unintelligible because the singers hold cardboard tubes in front of their mouths that distort their voices.

The other instruments produce non tradtionals sounds as well: the wind instruments have bear whistles for mouthpieces; the stringed instruments have plastic rulers inserted between the strings; the piano strings are taped. We only hear unearthly sighing, grinding, squeaking and growling, which sometimes sounds creepily apocalyptic, as if we have been placed in the blacksmith’s of hell. After an enormous climax, both ensemble and singers gradually come to rest, panting and puffing ever more weakly and short-winded.

One question remains unanswered: have the ‘criminal’ thoughts been definitively buried, or are they again diving under the radar?

Cd-box Kurtág: already historic

Kurtág’s existentialist music has been performed in The Netherlands since the mid-1970s, by pioneers such as the pianist Geoffrey Madge and Residentie Orkest (The Hague Philharmonic). However it gained real fame only after the 1990s, when Reinbert de Leeuw became its tireless promoter. De Leeuw dedicated many memorable concerts to this master of the concise gesture, with whom he forged a close bond.

The three-piece CD box with choir and ensemble works by György Kurtág is overwhelming. His soul-piercing sounds are sublimely interpreted by Reinbert de Leeuw et al. Also, the recording is impeccable. This box is already historic, a monument to the Hungarian master, who turned 91 last February.

Language

On this edition of the adventurous German label ECM, Reinbert has even surpassed himself. With his unwavering urge to push for the essence of a composition, he inspired Asko|Schönberg, Dutch Radio Choir, Cappella Amsterdam and a selection of soloists to realize intense and animated interpretations.

Kurtág was too fragile to attend the recordings personally, but was consulted extensively before and after each session. He is very pleased with the result: “It’s as though they had recorded the music in their mother tongue.” He spoke these words in a moving video message during a portrait concert in Muziekgebouw aan het IJ in 2016.

A telling statement, for language is extremely important to Kurtág – in more ways than one. He created a completely personal grammar from tormented, aphoristic sounds, that well up from a deep inner necessity. Reinbert de Leeuw mastered this language like no other. Seven of the eleven pieces on the compilation are vocal. Kurtág even learnt Russian to read Dostoevsky; three cycles are set in this language.

Complete novel in seconds

Of these the best known is Messages from the late Miss R.V. Troussova, which signalled his breakthrough in Western Europe in the 1980s. In 21 miniatures, a soprano relates bitter love experiences. The longest song lasts 3 minutes, the shortest 22 seconds. However, in these brief periods of time, Kurtág sketches complete novels.

The Russian soprano Natalia Zagorinskaya brings across every subtle nuance, her pure and secure voice moving effortlessly between the highest and lowest registers. In the equally flawless ensemble – with atmospheric horn and cimbalom – we hear references to Schönberg’s Pierrot lunaire. Zagorinskaya also shines in Achmatova Songs which Kurtág dedicated to her, and in Four Capriccios on texts by István Bálint. These originated between 1959 and 1973 and form the opening of the CD-box, which is chronologically arranged.

Lesser known gems

Some pieces may almost be called popular. For instance Grabstein für Stephan, with its simple, recognizable motif on the guitar’s open strings. The Beethoven-inspired … quasi una fantasia … for piano and ensemble is a modern classic, too. Equally well known, but less often played is the Double Concerto for piano, cello and ensemble, with pianist Tamara Stefanovich and cellist Jean-Guihen Queyras as superb soloists.

There are also lesser known pearls. Like the Four Songs on Poems by János Pilinszky, with the glorious baritone Harry van der Kamp. The Songs of Despair and Sorrow for choir and instruments are not often performed either. In some 20 minutes, the Dutch Radio Choir switches between ultra-soft whispering, shattering shrieks, desolate lament and excited joy. At times we seem to find ourselves at a Russian village party – Kurtág even included a bayan, a Russian accordion.

Highlight

The highlight is Samuel Beckett: What is the Word, composed in 1991 for the Hungarian actress and singer Ildikó Monyók. She lost her voice in a traffic accident, but recovered it with utmost effort. Grunting and groaning, her pain almost tangible for the audience, she sang a poem about aphasia by Samuel Beckett, in a Hungarian translation. A crushing experience – live as well as on cd.

Monyók died in 2012, but Reinbert de Leeuw was determined to record the piece anew. The extremely critical Kurtág resolutely rejected every suggestion – until he heard a recording by the mezzosoprano Gerrie de Vries. “We found her!”, he called out. And he is right. With her hoarse, gritty voice De Vries makes you involuntary grab your throat. – As if you are prevented from speaking yourself.

In short, music, performance and recording are immaculate. The only minor point is the somewhat awkward documentation. The performers are not listed together with the pieces, but elsewhere in the booklet, and the name of Cappella Amsterdam is missing. You have to find out for yourself how long a piece lasts; on the individual cd-covers even track numbers are missing.

Troublesome for radio programmers such as me. For the rest: nothing but praise. As a matter of fact I’m airing the recordings in several episodes of my programme Panorama de Leeuw. – Kurtág’s music cannot be heard often enough.

Panorama de Leeuw 5 juli 2017: Kurtág: 4 Capriccio’s; What is the Word; …quasi una fantasia…; Double Concerto opus 27 nr. 2
Panorama de Leeuw 2 augustus 2017: Kurtág: Four Songs to Poems by János Pilinszky; Messages fom the Late Miss R.V. Troussova; Songs of Despair and Sorrow. J.S. Bach/ arr. György Kurtág: Das alte Jahr vergangen ist. Hommage à R.de Leeuw

The biography  Reinbert de Leeuw: mens of melodie zooms in on the relation between De Leeuw en Kurtág.

Arnold Schönberg is dead, long live Arnold Schönberg!

Arnold Schoenberg (1874-1951) is often accused of having chased away the audience with his zest for innovation. His twelve-tone technique broke away the foundation underneath the tonal system, which had provided a safe haven for centuries. Deprived of his footing the listener supposedly turned his back on contemporary music. Nonsense, because not only did Schoenberg write several fantastic works, but he continues to inspire composers to date.

Impending horrors

On Thursday 18th May, Asko|Schoenberg honours him with a concert around his Chamber Symphony No. 1. Schoenberg composed this ground-breaking piece in 1906, and it’s a key work of modern music. In it, he summed up the possibilities of classical tonality before leaving it behind forever. Moreover the line-up of ten winds and five strings – a pocket-sized symphony orchestra – laid the foundation for a thriving ensemble-culture. With its length of 20 minutes it has the form of a mini symphony.

A hundred years later, the concentrated and compressed Chamber Symphony is still fresh and overwhelming. The music balances on the borderline between tonal nineteenth-century romanticism and atonal twentieth-century expressionism. It continuously seems to burst out of its joints. Extreme dynamics, nervously interacting motifs and raw exclamations from the brass make your skin crawl. – In his startling score Schoenberg already seems to depict the impending horrors of the First World War. An impressive classic.

Arnold Schoenberg by Egon Schiele (photocredit Wikipedia)

Cartoonesque music

In 1992, the American John Adams (1947) was inspired by this iconic work in his Chamber Symphony. In this stirring piece he pairs a chromatic sound world to cartoonesque film music. He said the idea for this piece arose when he was studying the score of Schoenberg’s Chamber Symphony. ‘Meanwhile, my seven-year-old son Sam was watching cartoons in the adjacent room. The hyperactive, insistently aggressive and acrobatic scores for the cartoons mixed in my mind with the Schoenberg music, itself hyperactive, acrobatic and not a little aggressive. Suddenly, I realized how much these two traditions had in common.’

Ripples

Even younger generations still find inspiration in Schoenberg. For instance Jan-Peter de Graaff, born in 1992, the year in which Adams composed his Chamber Symphony. For this concert he wrote a new piece, Rimpelingen (Ripples), for cello and ensemble. The title refers to musical codes that sound like pebble stones falling on a smooth water surface. These launch a game of action and reaction between the soloist and the other musicians.

In Rimpelingen, De Graaff incorporates both Schoenberg’s twelve-tone music and the virtuoso rhythmic drive of Adams. All of this seasoned with, in the composer’s own words, ‘a pinch of jazz and a pleasant Stravinskian pepper, embedded in a hushed impressionist landscape.’

Odd man out

The Piano Quartet Gustav Mahler (1860-1911) composed in 1876 may seem the odd man out in this programme of modern music. But there is indeed a strong connection with Schoenberg. ‘I do not understand your music, but you are right, because I’m old and you are young,’ Mahler said to his experimental colleague. He fervently defended him in public, and once rebuked a visitor for hissing at a concert with Schoenberg’s music. ‘I also hiss at your music,’ the culprit answered.

Schoenberg initially considered Mahler’s music to be uninteresting old hat, but gradually learnt to appreciate it. He even made very successful edits of his song cycles Lieder eines fahrenden Gesellen and Das Lied von der Erde. And here we come full circle. Mahler’s highly romantic Piano Quartet perfectly illustrates the decadent Viennese fin-de-siècle atmosphere Schoenberg said goodbye to in his Chamber Symphony.

Asko|Schönberg, Etienne Siebens, conductor, Hans Woudenberg, cello
Muziekgebouw aan ‘t IJ, 18 May

Arnold Schönberg Chamber Symphony Nr. 1
John Adams Chamber Symphony
Jan-Peter de Graaff Rimpelingen (world première, commissioned by Asko|Schönberg)
Gustav Mahler Piano Quartet in a 

#ArnoldSchönberg #AskoSchönberg #EtienneSiebens #GustavMahler #JanPeterDeGraaff #JohnAdams #KammersymphonieOp9

Reinbert de Leeuw en Via crucis van Liszt: een levenslange fascinatie

In 1986 won hij een Edison voor zijn opname van Via crucis met het Nederlands Kamerkoor, gedirigeerd vanaf de piano. In 2013 zette hij de versie voor piano solo op cd, die eveneens bekroond werd met een Edison. Deze maand toert hij met Liszts meesterwerk door het land, met het Nederlands Kamerkoor en het Asko|Schönberg. Het wordt gecombineerd met Nu altijd sneeuw van Sofia Goebaidoelina.

Wat heeft Reinbert de Leeuw met Via crucis van Liszt, dat voor hem ‘de mooiste noot uit de muziekgeschiedenis’ bevat? Ik sprak hem hierover uitgebreid voor mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie en voor het cd-boekje met de opname van de versie voor piano solo in 2013.

Harmonie gaat schiften

De Leeuw raakte al gefascineerd door de late muziek van Franz Liszt tijdens zijn studie piano en muziektheorie aan het Muzieklyceum in Amsterdam. Gretig analyseerde hij werken als Nuages gris, Unstern en La lugubre gondola, die dankzij de in 1950 opgerichte Liszt Society gaandeweg in druk verschenen.

In zijn biografie zegt hij hierover: ‘Bij Liszt begint de harmonie helemaal te schiften, de tonica gaat verdwijnen, er komt steeds meer chromatiek. Ik ging uitzoeken hoe die muziek dan in elkaar zit, door welk element zij bij elkaar wordt gehouden.’

De Leeuw speelt de late pianostukken op recitals, presenteert in 1978 de elpee Liszt the Final Years en is betrokken bij het ontstaan van het Franz Liszt Concours. Wanneer op 12 april 1984 de oprichtingsakte wordt getekend, voert hij in Muziekcentrum Vredenburg Via crucis uit met het Nederlands Kamerkoor, dat hij dirigeert vanaf de piano. Later dat jaar wordt het stuk opgenomen voor elpee en cd; de opname wordt in 1987 bekroond met een Edison.

Mijlpaal

Voor De Leeuw is Via crucis een mijlpaal in zijn carrière: ‘Het komt voor mij eens in de zoveel jaren terug, dan moét ik het de hele dag spelen. Het is indrukwekkend hoe Liszt, de romantische held, aan het eind van zijn leven alle franje weglaat en alleen de essentie overhoudt. Zoiets kun je alleen doen als je al een heel leven achter de rug hebt, dit is geen beginpunt, maar het einde van een ontwikkeling.’

‘Via crucis heeft een indringendheid, een urgentie die nog sterker is dan in bijvoorbeeld Nuages gris. Ik kan maar niet genoeg krijgen van wat hij hier doet met de chromatiek, weergaloos hoe hij al in 1879 de grens overschrijdt naar de atonaliteit.’

Snakken naar de verlossende noot

Het bekendste voorbeeld is de Vierde Statie, waarin Maria haar zoon Jezus ontmoet: ‘Nooit eerder is Liszt zó ver gegaan in het verleggen van de grenzen van de tonaliteit, hier is hij het stadium van het experiment echt voorbij. Hij weet precies wat hij doet. De piano speelt eindeloze slierten van elf chromatische tonen, maar onthoudt je de twaalfde: de d. Onbewust ga je naar die noot verlangen. Als hij dan eindelijk komt, heel hoog en dolcissimo gespeeld, werkt dat als een verlossing, bijna euforisch.’

‘Het knappe is dat het tegen de atonaliteit aanschurkt: het is nog wel op de tonaliteit gebaseerd, maar de zekerheden zijn verdwenen, je verliest even de grond onder je voeten. Ik vind het magistraal hoe diepgravend Liszt de mogelijkheden van de chromatische harmonie heeft doorgrond.’

De Leeuw zal deze d in 2002 in een interview met de nrc omschrijven als ‘de mooiste noot uit de muziekgeschiedenis’, een kwalificatie die hij hierna vele malen zal herhalen. In 2014 maakt hij voor het Stolz Quartet een arrangement van deze statie voor hobo, viool, altviool en cello.

Uitgebeende taal

Hoewel hij stamt uit een domineesfamilie – zijn grootvader en oom van moederskant waren predikant – vereenzelvigt De Leeuw zich niet met het religieuze aspect van Via crucis: ‘Ik heb geen enkele antenne op dat gebied, religie heeft voor mij nooit een rol gespeeld. Via crucis is iets katholieks, maar het lijdensverhaal is universeel! Bach heeft daar al geweldige muziek op gecomponeerd.’

Wel gaat De Leeuw geheel op in de partituur: ‘Via crucis vergt een enorme concentratie. Elke noot staat precies op de goede plek, de muziek is totaal uitgebeend en heeft een wonderlijke vorm van eenstemmigheid, die teruggrijpt op het Gregoriaans. Iedere afzonderlijke noot is wezenlijk en drukt ongelooflijk veel uit.’

‘Ondanks die kaalheid heeft het stuk toch een enorme samenhang, want Liszt gaat op meesterlijke wijze van de ene naar de volgende statie, alles grijpt in elkaar. Aan het eind van Statie Vijf blijft hij bijvoorbeeld hangen op de f, waarmee Statie Zes vervolgens opent; ook het begin en het einde zijn aan elkaar verwant en je hoort voortdurend echo’s uit eerdere delen. Liszt vertelt één doorlopend verhaal, ik speel het in één adem, het mag niet verbrokkelen tot vijftien korte deeltjes.’

Hoewel hij areligieus is, vereenzelvigt De Leeuw zich sterk met deze muziek: ‘Dat is wel eens gevaarlijk, als je identificatie te groot wordt. Die moet er zijn in de zaal, maar zelf moet je afstand kunnen bewaren. Daar heb ik wel eens moeite mee.’

#AskoSchönberg #FranzLiszt #NederlandsKamerkoor #NuAltijdSneeuw #ReinbertDeLeeuw #SofiaGoebaidoelina #ViaCrucis

Composer Huang Ruo: ‘I was inspired by your system of dikes & dunes’

The Chinese-American composer Huang Ruo (Hainan, 1976) was composer in residence with the Amsterdam Concertgebouw in the season of 2015-16. During the three months he spent in the Netherlands, he immersed himself in both culture and nature.

The Concertgebouw teamed him up with landscape artist Adriaan Geuze, and their cooperation resulted in the new work Woven, that will be premièred on Thursday 2 March by Asko|Schönberg in the series ‘Scherpdenkers’ (“sharp thinkers”).

I interviewed Huang Ruo in June 2016 about his experiences and about his ideas on the new composition.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

You spent a month in the Netherlands in December and now you’ve been here for another month. What are the most striking things you’ve learnt?

Most important for me was to really understand the culture and the place. I used to visit Amsterdam before, but always for a very short time, like a tourist. The first time I came was in 2000, before the Netherlands joined the euro. Having been here in the winter and now in the summer provided me two very different perspectives. It enabled me to really experience Dutch life.

Rembrandt’s chiaroscuro

I remember a great day away in December. The sky was overcast, there wasn’t much sunlight, sometimes we just went through the clouds. Later that day I was sitting in a café talking with someone, and suddenly a ray of sunshine pierced the black sky. Through the window it fell upon the person sitting across from me. I felt as if I saw a canvas by Rembrandt or other Dutch painters. That use of light and darkness, the famous chiaroscuro!

Rembrandt van Rijn The Nightwatch

I at once realized this wasn’t just an invention out of nowhere, it came from real life. This made it quite special to me: the precious light that provides focus, that gives life. The contrast between light and dark was very inspiring. It’s not something you experience everywhere, nor every day. It helped me understand the great Dutch painters. This was a very important lesson to me.

Has it inspired you musically?

In a very abstract way, in a broad sense it will be inspiring I’m sure. For my upcoming project I spent a day in Rotterdam with landscape architect Adriaan Geuze. We were introduced by Simon Reinink, director of the Concertgebouw.

I’ve always loved architecture and nature and during my travels around the world I see a lot of architecture designed by Dutch architects. In Xi’an I was impressed by Adriaan’s Garden of 10,000 Bridges, a bamboo wood through which a string of red bridges is woven, like a Chinese dragon. This wonderful design reminded me of my own Concerto nr. 2: The Lost Garden.

Adriaan Geuze: Garden of 10,000 Bridges

Adriaan took me, my wife Shelley and my son Nyquist on a road trip. He wanted to show us the Dutch landscape and we drove along lots of ducks and dikes. He is such a unique artist. And so knowledgeable! He knows both the artistic and the engineering side of things.

What really inspired me is how the dikes-system works in the Netherlands. I think it’s fascinating how your country was founded on creativity. People have to work with nature in order to survive, in order to be productive. Adriaan took me to the beach. He showed me that on the very edge of the water there is this natural sand dome. It was formed by ocean waves. There is a big dike, and in front of this the water deposits sand. Little hills, like dunes in the desert.

Duinen bij de Oosterscheldekering – Foto Ad Snelderwaard

This beautiful landscape was created naturally, but is also partially man-made, because of the dike. So we climbed up the sand dune, and looked over the ocean. Then he showed me some seedlings they’d planted, that would help solidify the sand. It was a magical moment.

Mini-landscape

It would be wonderful to import some sand onto the Concertgebouw stage, putting it on the edge to create this mini-landscape. Thus you’d create a barrier between the stage and the audience, resembling the one between the land and the ocean.

The relationship between the performer on stage and the audience off stage is analogous to this barrier. I’m still thinking of how to spatialize and theatricalize the piece. Throughout the performance maybe the musicians cross over the line. One by one, and the sand goes by. It gets carried out, like the water that’s being pulled out toward the ocean.

Also I have this image of a percussionist playing a bull’s roar. It’s a piece of wood tied to a long string, which you swing in the air. It looks a bit like a windmill and creates this whirling sound. Visually and sonically this could be quite interesting. But at this moment I’m just envisioning, I still have to talk more with Adriaan and with Concertgebouw about this idea. It could or could not work. – Let’s wait and see.

Asko|Schönberg, conductor Huang Ruo
2 March Concertgebouw Amsterdam, 3 March Muziekgebouw Eindhoven
Huang Ruo – The Lost Garden: Concerto no. 2
J.L. Adams – The Light Within
Cage – In a Landscape
Huang Ruo – Woven (commissioned by Royal Concertgebouw, world première)

#AdriaanGeuze #AskoSchönberg #Concertgebouw #GardenOf10 #GardenOf10000Bridges #HuangRuo #Rembrandt #TheLostGardenConcertoNr2

George Pieterson in #PanoramadeLeeuw

George Pieterson (website KCO)

Op zondag 24 april overleed de klarinettist George Pieterson, die jarenlang de eerste stoel bezette in het Concertgebouworkest. Hij speelde ook graag kamermuziek en trok de wereld rond met het Rondom Ensemble, verder bestaande uit de violiste Vera Beths, de cellist Anner Bijlsma en de pianist Reinbert de Leeuw. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers en draaide de klarinetsolo uit Quatuor pour la fin du temps van Messiaen in aflevering IXX van Panorama de Leeuw op de Concertzender. Terugluisteren via deze link.

Donderdag 17 maart ging het vioolconcert Roads to Everywhere van Joey Roukens in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Ik sprak hem die middag tijdens een inleiding voor publiek en daarna tijdens een openbare repetitie met solist Joseph Puglia en het Asko|Schönberg o.l.v. Clark Rundell. Ik had eerder al een interview met Roukens gepubliceerd op Cultuurpers.

De volgende dag klonk op Südwest Rundfunk mijn reportage van het Opera Forward Festival. Hiervoor sprak ik onder anderen Kaija Saariaho en Peter Sellars, die de opera Only the Sound Remains ‘een paradijs op aarde’ noemde.

Diezelfde avond verzorgde ik opnieuw een inleiding, voor de vrienden van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met de pianist Cédric Tiberghien, de altviolist Antoine Tamestit en de slagwerker Colin Currie. Zij vertelden levendig over het programma, waarin Bartóks Sonate voor twee piano’s en slagwerk centraal stond.

Cédric Tiberghien – Thea Derks – Antoine Tamestit MGIJ 18-3-2016

Zondag 20 maart ging de opera Blank Out van Michel van der Aa in première, die eveneens onderdeel vormde van het Opera Forward Festival. Ik was zeer onder de indruk, zoals te lezen in mijn bespreking.

Vier dagen later interviewde ik voor Cultuurpers de Britse componiste Anna Meredith, die voor de Nederlandse blokfluitist Erik Bosgraaf de Origami Songs componeerde. Dit vijfdelige werk is geïnspireerd op de gelijknamige Japanse papiervouwtechniek en Meredith belicht in elk deel een ander aspect. Een concert wil ze het niet noemen, liever spreekt ze van vijf miniaturen, waarin de blokfluitist het orkest op sleeptouw neemt.

Thea Derks + Vadim Repin Schiphol 30-3-2016

Woensdag 30 maart trof ik op Schiphol de Russische violist Vadim Repin, die naar Nederland kwam voor drie concerten met het Noord Nederlands Orkest, waarbij hij soleerde in het Tweede Vioolconcert van Sergei Prokofjev. Ik sprak hem voor de live uitzending op 1 april in het AVROTROSVrijdagconcert en schreef ook een artikel voor Cultuurpers.

Een week later stond de Britse componist Thomas Adès centraal tijdens een concert van het Doelen Ensemble en de pianist Ralph van Raat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Tijdens de inleiding sprak ik met de cellist Hans Woudenberg en met Van Raat. Adès kon wegens een repetitie helaas niet zelf aanwezig zijn.

Thea + Hans Woudenberg + Ralph van Raat MGIJ 13-4-2016

Op woensdag 20 april bezocht ik een voorstelling van Roméo et Juliette, een ‘dramatische symfonie’ van Hector Berlioz in een productie van choreograaf/regisseur Sascha Waltz bij De Nationale Opera en Ballet. De kritieken waren zeer wisselend, sommige collega’s waren zelfs uitgesproken negatief, maar ik was bijzonder enthousiast, zoals te lezen in mijn recensie.

De avond erna verzorgde ik een inleiding met de Amerikaanse componist Julia Wolfe, wier avondvullende Steel Hammer werd uitgevoerd door de Bang on a Can All-Stars en het Noorse vocale Trio Medieaval. Ik had Wolfe ook al gesproken voor Cultuurpers en kende het stuk van cd, maar live was het toch weer een heel andere beleving, deze mix van folkmuziek, rock, nieuw klassiek en minimal music. Het publiek was laaiend enthousiast.

Thea Derks + Julia Wolfe MGIJ 21-4-2016

De volgende ochtend sprak ik voor Radio4 met de Russische violiste Viktoria Mullova, die ‘s avonds het Vioolconcert van Sibelius uitvoerde met het Radio Filharmonisch Orkest in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bedachtzame, aardige vrouw, die verklapte dat ze door een vingerblessure eigenlijk soepeler was gaan spelen.

Het was een lekker druk weekje, want meteen de volgende dag zat ik in het Zuiderstrandtheater in Den Haag, als lid van de persjury bij het Prinses Christina Concours. Zoals elk jaar was ook dit keer het niveau van de jonge musici ongekend hoog. Toch hadden we snel onze keuze gemaakt. Je leest hier mijn verslag.

persjury PCC 23-4-2016 Aad de Been, Makira Mual, Mark Brouwers, Maartje Stokkers, Thea Derks (voorzitter)

De maand april werd afgesloten in Almere, waar ik een #Reinbertlezing verzorgde bij Kunst in de Kamer. Een heerlijke avond, met een bijzonder hartelijk en aandachtig publiek. De jonge pianist Remon Holsbergen speelde in de pauze en na afloop muziek van Franz Liszt en Tristan Keuris en mijn trouwe partner Ger verzorgde de geluidsvoorbeelden van cd.

Dit leverde enkele hilarische momenten op – bijvoorbeeld toen ik dramatisch uitriep: “En toen hoorde Reinbert dit….!”, waarop het klonk: “Wat dan?” Ach, niet alles kan altijd perfect zijn, en de sfeer werd er alleen maar beter op.

Kunst in de Kamer Almere 30-4-2016

De maand mei is nog maar net begonnen, maar ook nu ben ik hard aan het werk. Zo schreef ik een voorbeschouwing over het Festival De Muze van Zuid, dat op 21 en 22 mei werk van componisten uitvoert naar wie begin twintigste eeuw een straat werd vernoemd. En ik sprak met Mayke Nas over haar voor het Koninklijk Concertgebouw gecomponeerde Down the Rabbit-Hole, waarmee ze de Kees van Baarenprijs 2015 won. Deze wordt 14 mei uitgereikt tijdens het Festival in de Branding in Den Haag.

#AnnerBijlsma #AntoineTamestit #AskoSchönberg #BlankOut #CédricTiberghien #ClarkRundell #ColinCurrie #Concertgebouworkest #Concertzender #Cultuurpers #DagInDeBranding #DeMuzeVanZuid #DeNationaleOperaEnBallet #DoelenKwartet #DownTheRabbitHole #GeorgePieterson #HansWoudenberg #JoePuglia #JoeyRoukens #JuliaWolfe #KaijaSaariaho #KeesVanBaarenprijs #KunstInDeKamerAlmere #MaykeNas #MichelVanDerAa #MuziekgebouwAanTIJ #OperaForwardFestival #PanoramaDeLeeuw #PeterSellars #PrinsesChristinaConcours #RadioFilharmonischOrkest #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #RoadsToEverywhere #RoméoEtJuliette #SaschaWaltz #SteelHammer #ThomasAdès #VadimRepin #VeraBeths #ViktoriaMullova

Canto general Peter Schat in #PanoramadeLeeuw XVI

In alweer de zestiende aflevering van #PanoramadeLeeuw op 3 februari, draaide ik de integrale uitvoering van Canto general van Peter Schat. Deze protestcyclus op een tekst van Pablo Neruda over de moord op president Salvador Allende in 1973 is helaas zelden op de radio te horen, en nog minder in de concertzaal. Reinbert de Leeuw speelde dit politiek geladen stuk vele malen, samen met de violiste Vera Beths en de mezzosopraan Lucia Meeuwsen.

Toch zegt hij hierover in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie:

‘Ik heb nooit iets gezien in het radicalisme van Louis en Peter: we moeten de wijken in om het volk te verheffen. Dan speelden we Canto general in een tentje in Bos en Lommer, Vera Beths op een Stradivarius, ik op een aftands pianootje. Zodra Lucia Meeuwsen ging zingen, lieten nozems hun brommers keihard knetteren, dat sloeg nergens op.’

Gelukkig hadden de luisteraars geen last van knetterende brommers en ik kreeg veel positieve reacties op mijn uitzending.

Pierre Boulez in zijn jonge jaren

Op 5 januari overleed Pierre Boulez, wiens 90e verjaardag in december nog uitbundig was gevierd door het Insomnio Ensemble. Hoewel het een aangekondigde dood was, kwam het bericht toch als een schok: met Boulez stierf de laatste grote avant-gardist. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers, waarin ik ook een link opnam naar mijn gesprek met Werner Klüppelholz van maart 2015. Ik hoop nog tijd te vinden mijn eigen interviews met Boulez online te plaatsen.

Vrolijker nieuws kwam er van het Britten Jeugd Strijkorkest, dat ook dit jaar weer een prachtige cd uitbracht, met een ontroerende vertolking van de liederencyclus Les illuminations van naamgever Benjamin Britten. Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

Ik sprak hiervoor ook met de basklarinettiste Fie Schouten, die in Berlijn op bezoek ging bij Ursula Mamlok (1923). Zij is net als Boulez een avant-gardistische componist, maar is minder dogmatisch en leefde lange tijd in de Verenigde Staten, wat wellicht verklaart dat zij relatief onbekend is. Op haar 92e is zij nog alive and kicking, en haar muziek weet ondanks de rekenkundige uitgangspunten altijd te raken; zij daarom meer aandacht. Meer over haar lees je in mijn interview.

Afgelopen maand, op 14 januari, verzorgde ik alweer de laatste les in mijn vierdelige cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, dit keer gewijd aan dansmuziek. Verrassend hoeveel ‘serieuze’ componisten – denk aan Schönberg, Copland, Clementi, Rihm – zich lieten inspireren door wals of foxtrot. Het Ives Ensemble gaf een aanstekelijk concert onder de titel What a Ball!

Mutu met bestuur. Hilde Kaizer, klarinet; Elisendra Pujals, zang; Mei-Yi Lee, slagwerk; Thea Derks, bestuurslid; Víctor Belmonte Albert, trombone; Vanessa Lann en Caroline Bakker, bestuursleden. Foto gemaakt door elektronicus/componist Yota Morimoto

Een dag later stond een vergadering gepland van het jonge Mutu Ensemble, waarvan ik bestuurslid ben, samen met Caroline Bakker en Vanessa Lann. De musici hebben gekozen voor een bijzondere line-up van stemmen, fluit, klarinet, trombone, slagwerk, cello en elektronica.

Zowel de twee zangeressen als de elektronica vormen een vast onderdeel van elke compositie en treden niet per se solistisch op de voorgrond. Samen met oprichter Sandra Pujols (dans/zang) streeft het ensemble ernaar multidisciplinaire voorstellingen te maken waarin genoteerde muziek, improvisatie hand in hand gaan met andere kunstvormen, met name dans. Op dit filmpje zie je Mutu in actie:

Januari was ook de maand van de negende aflevering van het Storioni Festival, georganiseerd door de drie musici van het Storioni Trio in verschillende steden in Brabant, maar op 21 januari afgetrapt in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ. Dit jaar stond het evenement in het teken van de 500-jarige geboortedag van Jeroen Bosch, wiens Tuin der lusten verschillende componisten inspireerde tot het schrijven van nieuwe stukken. Onder wie Vanessa Lann. Ik sprak erover met de violist Wouter Vossen.

Eregast was dit jaar de Pool Krzysztof Penderecki, die ooit de wereld veroverde met zijn schrijnend dissonante Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, maar tegenwoordig mildere muziek componeert en zich concentreert op kamermuziek.  Ik schreef erover voor Cultuurpers en zette een deel van ons gesprek op Youtube. Het toeval wil, dat zijn muziek op 29 januari ook werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor in het Avrotros Avondconcert in TivoliVredenburg. Ik verzorgde de inleiding en sprak met de dirigent Kaspars Putnins.

Bijzonder voor mij was ook het interview met de Zwitsers-Oostenrijkse componist Beat Furrer voor Cultuurpers. Asko|Schönberg plaatste op donderdag 4 februari zijn desolate maar poëtische klankwereld samen op het programma met een ensembleversie van de hyper romantische Vierde Symfonie van Mahler. Minder gewaagd dan het lijkt, want Furrer bereikt met andere middelen een vergelijkbare zeggingskracht als zijn illustere voorganger.

Het concert zelf kon ik helaas niet bijwonen, vanwege mijn lezing voor de vrienden van Huize Gaudeamus in Bilthoven. Dat was echter bepaald geen straf: alleen al de historische locatie is zó ongelooflijk sfeervol dat je niets liever zou willen dan je koffertje pakken en er voor altijd blijven. In mijn biografie van Reinbert de Leeuw heb ik uitvoerig aandacht besteed aan Gaudeamus, waar de ontwikkeling van de hedendaagse muziek dankzij Walter Maas een hoge vlucht heeft genomen. Na de oorlog groeide Gaudeamus uit tot hét ontmoetingscentrum voor jonge musici en componisten.

Huize Gaudeamus

In de prachtig gerestaureerde villa is de deze geschiedenis bijna tastbaar aanwezig. Het was alsof ik, samen met het zeer aandachtige en toegewijde publiek ineens in mijn eigen boek was beland. Temeer daar administrateur Pascal Rijnders mijn verhaal met persoonlijke herinneringen kon aanvullen. Het was een eer om mijn Reinbertlezing op deze locatie en voor dit publiek te mogen geven. Ik koester de herinnering.

Huize Gaudeamus, 4-2-2016

#AskoSchönberg #BeatFurrer #BenjaminBritten #BrittenJeugdStrijkorkest #CantoGeneral #CarolineBakker #Concertzender #FieSchouten #HuizeGaudeamus #KasparsPutnins #KrzysztofPenderecki #LuciaMeeuwsen #MensOfMelodie #MutuEnsemble #PanoramaDeLeeuw #PanoramadeLeeuw #PascalRijnders #PeterSchat #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #StorioniFestival #TheaDerks #UrsulaMamlok #VanessaLann #VeraBeths #WalterMaas #WouterVossen

Reconstructie op Concertzender: één lange aanklacht tegen Amerika

Het Holland Festival is weer achter de rug en ik bezocht aardig wat voorstellingen. Op dinsdag 9 juni ging de opera Koeien van Misha Mengelberg in première in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Deze was overigens niet zelf door Mengelberg gemaakt, maar had jarenlang als wensdroom door zijn hoofd gespookt.

Regisseur Cherry Duyns schiep uit bestaande teksten van Mengelberg een libretto, Guus Janssen zocht er passende stukken bij, die hij samen met de door Mengelberg opgerichte Instant Composers Pool uitvoerde. Het werd een prachtig absurdistische voorstelling. Toen de sterk dementerende Mengelberg na afloop het podium werd opgereden in een rolstoel pinkten velen een traantje weg. Ook ik had de tranen in mijn ogen; het was pijnlijk te zien hoe broos mijn vroegere docent geworden was.

Misha Mengelberg, met Cherry Duyns, toegejuicht door Katrien Baerts, Stadsschouwburg Amsterdam, 9-6-2015

Een dag later, op woensdag 10 juni zat ik alweer in de Stadsschouwburg, bij de met veel bombarie aangekondigde productie Der Untergang der Nibelungen van het Berlijnse Gorki Theater. Het bleek een bombastisch wanproduct en als ik er niet voor Cultuurpers over had moeten schrijven, had ik beslist de zaal verlaten, in het kielzog van een groeiend aantal andere bezoekers.

Donderdag 11 juni ging de multimedia-opera As Big as the Sky van Arnoud Noordegraaf in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. De voorstelling was compleet uitverkocht, net als de twee volgende uitvoeringen op vrijdag en zondag. – Wellicht omdat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei tekende voor het decor. Ik deed alle inleidingen, waarbij ik onder anderen sprak met Arnoud Noordegraaf en librettist Adrian Hornsby.

Arnoud Noordegraaf – Thea Derks – Adrian Hornsby – Bart Visser MGIJ 14-6-2015

Het enthousiasme van de makers en het prachtige decor van Ai Weiwei ten spijt, werd ook dit een teleurstelling. De regie (van Noordegraaf zelf) was statisch, het libretto ondoorgrondelijk en de muziek weinig prikkelend. Ook de uitvoering liet te wensen over. Bas Wiegers kreeg het Asko|Schönberg maar niet gelijk en van de zangers wist alleen Zhang Bo als dorpsomroeper zijn rol wat vlees op de botten te geven. De decors en filmbeelden van Ai Weiwei waren prachtig, maar konden de voorstelling niet redden.

Twee dagen na deze ‘Chinese’ opera klonk op dezelfde plek de première van een nieuwe opera van Guo Wenjing, Het innerlijke landschap. Een staaltje ongelukkig programmeren, want het was onvermijdelijk beide producties met elkaar te vergelijken. Het Nieuw Ensemble en een Chinees slagwerkensemble speelden onder leiding van Ed Spanjaard vlekkeloos en de sopraan Shien Timei was zelfs adembenemend. Toch was ook deze voorstelling uiteindelijk onbevredigend, vanwege de gemakzuchtige aanpak van Guo Wenjing. Hier lees je mijn bespreking.

Che Guevara ‘gereconstrueerd’, Theater Carré, juni 1969

Een week later nam ik de tiende aflevering op van mijn programma Panorama De Leeuw bij de Concertzender. Ik had veel reacties gekregen op de uitzending van 3 juni, waarin ik een substantieel deel draaide uit de opera Reconstructie die Reinbert de Leeuw in 1969 maakte met onder anderen Misha Mengelberg.

Op veler verzoek wijdde ik de gehele uitzending van 1 juli aan deze ‘moraliteit’. Het libretto van Harry Mulisch en Hugo Claus volgt de letters van het alfabet en is één lange, rauwe aanklacht tegen het imperialisme van Noord-Amerika. Ik schreef erover voor Cultuurpers. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie behandel ik diepgravend de controverse die deze anti-Amerikaanse productie in 1969 opriep; de uitzending is hier terug te horen.

De afgelopen week werkte ik aan de toelichtingen bij zeven composities van Vanessa Lann, die dit najaar zullen verschijnen op de cd moonshadow sunshadow, genoemd naar het gelijknamige stuk voor het vioolduo Liza Ferschtman en Esther Hoppe. Prachtig hoe Lann steeds weer onze verwachtingspatronen bevraagt, met een intrigerend spel tussen voor- en achtergrond. Ik hou u op de hoogte!

Maar nu is het tijd voor vakantie…

#AdrianHornsby #AiWeiwei #ArnoudNoordegraaf #AsBigAsTheSky #AskoSchönberg #BasWiegers #CherryDuyns #Concertzender #Cultuurpers #DerUntergangDerNibelungen #EdSpanjaard #GorkiTheater #GuoWenjing #GuusJanssen #HarryMulisch #HetInnerlijkeLandschap #HollandFestival #HugoClaus #InstantComposersPool #MensOfMelodie #MishaMengelberg #NieuwEnsemble #PanoramaDeLeeuw #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #ShienTimei #TheaDerks #ZhangBo

Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

@tdrks @Boekenweek Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! http://leporello.vrijeboeken.com  Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

#ADogSLife #AskoSchönberg #Bachtrack #Bartók #ColinCurrie #CollegiumVocaleGent #Concertzender #ConservatoriumVanLuik #Cultuurpers #DagInDeBranding #DaveMaric #DeTijd #DolfWeverink #EliePoslavsky #EttyMulder #FerryMingelen #FondsBijzondereJournalistiekeProjecten #FredericRzewski #GeorgesBizet #HansBakhuizen #HetCollectief #Janácek #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #LouisAndriessen #MarcelVanEngelen #MatthijsVermeulen #MensOfMelodie #MJBrusseprijs #MuzieklyceumAmsterdam #NationaleReisopera #NoralyBeyer #PanoramaDeLeeuw #Parelvissers #PeterRundel #PierreBoulez #PierreBoulezStichting #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ResidentieOrkest #Rituel #Sonate1X1905 #SonateVoor2PianoSEnSlagwerk #TheaDerks #TheaterCarré #TrophicCascades #WernerKlüppelholz

Thea Derks in Limburg-wiki

Ook tijdens mijn lezing bij boekhandel Feijn in Alkmaar van 30 september j.l. mocht ik mij verheugen in een aandachtig en toegewijd publiek. Mijn uitgever Dolf Weverink was meegegaan en na afloop signeerde ik op verzoek van boekverkoper Michael van Buizen nog wat extra exemplaren voor de komende feestdagen.

Thea Derks signeert bij Feijn, Alkmaar. Links Michael van Buizen, midden een bezoeker

Een dag later zond de ConcertZender de eerste aflevering uit van ‘Panorama de Leeuw’, waarin ik elke eerste woensdag van de maand het muziekspoor volg van Reinbert de Leeuw aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. In muziektijdschrift Luister van oktober-november werd het programma paginagroot aangekondigd.

Luister okt-nov 2014

De aflevering van Panorama de Leeuw van 1 oktober 2014 is hier terug te luisteren (klikken op het mini-luidsprekertje naast de programmatitel). Ik ben inmiddels volop bezig met de voorbereidingen voor aflevering twee, op woensdag 5 november tussen 21.00-22.00 uur.

Tot mijn verrassing bleek de website van mijn geboortedorp Oostrum een uitgebreid bericht aan het programma gewijd te hebben. Nu maar hopen dat de inwoners massaal gaan luisteren naar nieuwe muziek 🙂 En dankzij een tweet van Wouter Steenbeek ontdekte ik tot mijn nog grotere verbazing – en niet geringe trots – dat de Limburg-wiki een lemma aan mij heeft gewijd. – In het Maastrichts.

Thea Derks interviewt Lucas van Woerkum, TivoliVredenburg 2-10-2014

Donderdag 2 oktober beleefde het ‘symphonic cinema’ The Firebird van Lucas van Woerkum zijn wereldpremière, tijdens het openingsconcert van het Nederlands Filmfestival in TivoliVredenburg. Markus Stenz dirigeerde het Radio Filharmonisch Orkest en het concert werd herhaald op zaterdag 4 oktober in de serie De vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4. Ik sprak hiervoor met Lucas van Woerkum en maakte een reportage van het project rond Firebird van leerlingen van het Amadeus Lyceum uit Vleuten.

Enkele dagen later kreeg ik de poster toegestuurd over mijn lezing bij Boekhandel Broekhuis in Enschede op donderdag 23 oktober a.s. Geestig dat deze in de winkel naast een aankondiging hangt voor Wim Brands, die er een week eerder te gast is. Aangezien Brands in zijn televisieprogramma ‘Brands met boeken’ tot op heden geen aandacht aan mijn biografie heeft besteed, is dit een aardig doekje voor het bloeden…

“@BoekEnschede: @tdrks @KarinM4 @ErikInkoper ” Kom ik toch nog eens bij @BoekenBrands, zij het alleen op papier -:)

Op woensdag 8 oktober verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Hilliard Ensemble en het Asko|Schönberg in TivoliVredenburg in Utrecht. Het betrof de afscheidstournee van het Hilliard Ensemble, dat veertig jaar lang op topniveau zowel oude als de allernieuwste muziek heeft gepresenteerd. Ze waren alle vier nadrukkelijk present bij de inleiding, een bij wijlen hilarische belevenis.

Gordon Jones, Steven Harrold, Rogers Covey-Crump, Thea Derks & David James, TivoliVredenburg 8-10-2014

Het Hilliard Ensemble zong twee speciaal voor hen gecomponeerde werken van John Casken: een bewerking van Viderunt omnes van de middeleeuwse geestelijke Perotinus en The Dream of the Rood uit 2008. Op het programma stond daarnaast Magnum ignotum van de Georgische componist Giya Kantsjeli. Ik sprak tijdens de inleiding ook met John Casken en dirigent Clark Rundell. Het was een mooi concert, waarin oude en nieuwe muziek op een vanzelsprekende manier aan elkaar gekoppeld werden. Het publiek in de goed gevulde Hertz zaal reageerde dan ook enthousiast, hoewel tijdens mijn inleiding was gebleken dat bijna niemand de uitgevoerde componisten kende.

John Casken, Thea Derks & Clark Rundell, TivoliVredenburg 8 October 2014

Young Pianists Festival geopend

Amsterdam, 17-11-2013 – Het was een tijdje stil aan mijn blogfront, maar onlangs werd ik gevraagd door de Britse site Bachtrack om voor hen het Nederlandse muziekleven te verslaan. Het was een offer I couldn’t refuse, dus bij deze mijn eerste recensie. Het betreft een concert van donderdag 14-11, van het Asko|Schönberg, met de wereldpremière van het Tweede Pianoconcert van Klaas de Vries. Het vormde tevens de opening van het Young Pianists Festival, dat tien dagen een keur aan activiteiten biedt in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam.

Mijn bespreking van het openingsconcert voor Bachtrack vind je hier.

#AskoSchönberg #MuziekgebouwAanTIJ #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #YoungPianistsFestival