#theaderks — Public Fediverse posts

NL première Viola Concerto James MacMillan

Tomorrow, Friday 2 December, the British violist Lawrence Power will play the Dutch première of the acclaimed Viola Concerto James MacMillan wrote for him in 2013. He’s performing it with the Radio Filharmonic Orchestra under the baton of the young Israeli conductor Lahav Shani in the AVROTROSVrijdagconcert in TivoliVredenburg, Utrecht.

I attended a rehearsal today and made a reportage for the live broadcast on Radio 4 (8-10.30 pm). You can see and hear a filmed version on YouTube.

The Viola Concerto is a thrilling piece, full of driving rhythms, colourful instrumentations, bewitchingly fast viola figurations and an intensely touching second movement. With its slow pace, rich harmonies and soaring viola melodies it sounds almost like a hymn.

The third movement is a show-off, with the violist playing daring glissandi and humoristic ‘false notes’ at a boisterous pace, creating a cartoonesque atmosphere. Lawrence displays an impressive command of even the wildest pyrotechnics – a true ‘powerful’ violist if ever there was one. Nevertheless he also shines in the more delicate and intimate passages.

‘Consort of viols’

MacMillan harks back to the past with a ‘consort of viols’ (two violas and two cellos) that both mimic and comment on the soloist, adding an extra layer to the music. Lawrence Power: ‘This is an absolute dream piece for me, for my generation James MacMillan is the British composer, we grew up with his music. I admire him deeply for daring to write harmonic and direct music in a time when we tend to over intellectualize art.’

Our talk will be broadcast on Friday 2 December on Radio 4  between 8-8.15 pm. I’m also doing the pre concert talk in the main hall of TivoliVredenburg, and Power will be my guest from 7.30-7.45 pm. MacMillan’s Viola Concerto is flanked by Prokofiev’s Overture on Hebrew Themes and Tchaikovsky’s Fifth Symphony. Hope to see you in TivoliVredenburg!

Lawrence Power & Thea Derks, MCO Hilversum, 1 December 2016

4 -12-2016 The concert was a huge success, with an immaculate perfomance of MacMillan’s Viola Concerto by Lawrence Power, Radio Filharmonisch Orkest and Lahav Shani. The audience cheered endlessly.

Manon Tuynman, producer of AVROTROSVrijdagconcert made a picture of my pre-concert talk with Power, I used it as the thumbnail for my YouTube post above.

#AVROTROSVrijdagconcert #JamesMacMillan #LawrencePower #TheaDerks #TivoliVredenburg

Meeslepende Jephta van Händel bij De Nationale Opera

De nieuwe productie van het oratorium Jephta van Händel bij De Nationale Opera is prachtig. Decors, kostuums, enscenering en uitvoering: allemaal top. Na afloop van de première woensdag 9 november kregen uitvoerders en productieteam dan ook een welverdiende ovatie van een uitverkochte Stopera.

De Oostenrijkse sopraan Anna Prohaska is in haar element en zingt met haar tintelfrisse sopraanstem moeiteloos Händels uiterst virtuoze partijen. Volstrekt naturel is zij in haar bakvisliefde voor Hamor, de al even….

Source: Meeslepende Jephta van Händel bij De Nationale Opera

#AnnaProhaska #ConcertoKölln #DeNationaleOpera #Händel #Jephta #TheaDerks

Signum Quartett speelt strijkkwartetten van Bruno Mantovani & Schubert: Schwingende Luft

Bruno Mantovani (Châtillon, 1974) schrijft net zo lief lyrische melodieën als dissonante toonclusters en jazzy akkoorden gekruid met een snufje microtonaliteit. In 2010 werd hij directeur van het conservatorium van Parijs, een teken dat het Franse muziekleven zich ontworsteld had aan de invloed van modernist Pierre Boulez.

Zaterdag 19 november speelt het Duitse Signum Quartett de Nederlandse première van Mantovani’s Derde Strijkkwartet in Muziekgebouw aan ’t IJ. Zes vragen aan de altviolist Xandi van Dijk.

Waarom vroeg je Mantovani een stuk voor jullie te componeren?

Ik hoorde Tabea Zimmermann en Antoine Tamestit zijn Concert voor twee altviolen uitvoeren met het WDR Symfonieorkest. Hij had het speciaal voor hen gecomponeerd en ik werd van mijn sokken geblazen door de energie en de explosie van kleuren. Ik wist onmiddellijk: ik wil een stuk voor ons kwartet.

Onze agent benaderde Mantovani met dit verzoek en in 2014 ontmoetten we hem tijdens de Parijse Biënnale, waar we kwartetten speelden van Jörg Widmann en Johannes Brahms. Hij was zo ingenomen met ons spel dat hij beloofde zijn stuk sneller te voltooien zodat we het op de volgende biënnale in première konden brengen.’

Waren jullie betrokken bij het compositieproces?

Nee, maar we hebben wel met hem gerepeteerd. Dat was op de dag voor de première in januari. Dat was op de dag voor de première in januari, hij was net naar de begrafenis van Boulez geweest. Hij was moe en wij zelf hadden een vermoeiende reis achter de rug, maar het was heel prettig en nuttig met hem te weken. Nodig ook, want toen we de partituur eind 2015 kregen was meteen duidelijk dat we er veel tijd in zouden moeten steken. Het strijkkwartet is behoorlijk virtuoos, zowel voor elke speler afzonderlijk als voor het kwartet als geheel.

Bruno Mantovani

Er zitten verraderlijke passages in, bijvoorbeeld als we in een razend tempo verschillende toonladders door elkaar heen moeten spelen met een continu wisselende dynamiek. En meteen al aan het begin zit een ultraluide tremolopassage met kwarttoonwendingen.

Hier was het bijzonder praktisch met Bruno te kunnen overleggen over wat voor soort klank hij in gedachten had. We experimenteerden met het materiaal en speelden hem verschillende mogelijkheden voor. Bijvoorbeeld door de tremoli in een andere snelheid uit te voeren, de balans te variëren en andere soorten Schwung uit te proberen.

Hoe zou je het kwartet beschrijven aan een niet-kenner?

Het zit vol levendige kleuren en wisselende intensiteiten, van uiterst snel en energiek tot heel rustig en teer. De klankdichtheid varieert enorm en die verschillende texturen zijn opgebouwd vanuit een blokachtige structuur. Iemand die het voor het eerst hoort kan daarom de basisvorm meteen onderscheiden.

Er zijn ook terugkerende cadensen en Mantovani ontwikkelt motieven uit de ene sectie verder in de volgende. Dat geeft houvast. Herkenbaar zijn ook de passages met arpeggio’s waarin we de strijkstok op de snaren laten stuiteren. Bovendien heeft het stuk een bijna tastbare opwinding en spanning. Door dit alles krijgt de luisteraar een aangename ervaring.

Wat is het bijzondere aan werken met een levende componist?

Daar zijn zoveel leuke kanten aan! Je krijgt inzicht in een creatieve geest, ziet wat belangrijk voor ze is, wat de dramaturgie is van een stuk, welke kleuren ze graag willen horen. Je leert ook dat er erg verschillende manieren zijn om een partituur te lezen en interpreteren. Bijvoorbeeld welke klanken ze in gedachten hebben bij een bepaalde notatie – dat varieert namelijk enorm van componist tot componist. Dit alles draagt sterk bij aan je eigen ontwikkeling als musicus en als ensemble.

Jullie combineren Mantovani’s kwartet met het 15e Strijkkwartet van Schubert en met iinyembezi van Péter Louis van Dijk, wat is het verband?

Het zijn drie totaal verschillende werken. Toch zijn er wat oppervlakkige overeenkomsten, zoals het gebruik van tremoli, snelle ritmische motieven en een opbouw in blokken. Nooit eerder heeft een componist zo glorieus gebruik gemaakt van tremolotexturen als Schubert in zijn G-majeur Kwartet!

Ondanks de verschillen in lengte – Van Dijk duurt 17 minuten, Mantovani 23 en Schubert meer dan 50 – heeft elk stuk iets monumentaals en existentieels. Van Dijks iinyembezi (‘tranen’ in de Zuid-Afrikaanse Xhosa-taal) is een eendelig kwartet in een vrije variatievorm. Het is geïnspireerd op Lachrimae antiqua van John Dowland en klinkt soms elegisch, soms furieus.

Het Derde Strijkkwartet van Mantovani heeft ook maar één deel en werkt met vergelijkbare compositietechnieken, maar het muzikale materiaal zelf is heel anders. Schuberts Kwartet in G-majeur is zo’n beetje het meest monumentale wat je je kunt wensen, zowel structureel als emotioneel. Wat de drie composities verder delen is een hartverscheurende intimiteit en breekbaarheid.

Twee stukken van levende componisten, een van een dode, wat betekent dat voor de instudering?

‘Het grootste verschil met het instuderen van een stuk van een dode componist is dat je bij nieuwe muziek nog geen vastgeroeste tradities hebt. Dat kan soms een beetje angstaanjagend zijn maar is tegelijkertijd erg bevrijdend. Je kunt discussiëren over de partituur, vragen stellen over het ontstaan, over de betekenis, het gewenste effect van bepaalde passages etcetera.

Soms is dat zelfs van levensbelang, omdat je niet alleen een nieuw stuk moet leren kennen, maar zelfs een nieuwe muzikale taal. Dan zijn de aanwijzingen van de componist onmisbaar om van de noten schwingende Luft te maken.’

#BrunoMantovani #FranzSchubert #MuziekgebouwAanTIJ #PéterLouisVanDijk #SignumQuartett #TheaDerks

De 5 concerten die je niet wilt missen op November Music

Van vrijdag 4 tot en met zondag 13 november maakt November Music Den Bosch tot het bruisende epicentrum van een scala aan avontuurlijke concerten, vaak gepresenteerd op bijzondere locaties. Net als het Storionifestival eerder dit jaar besteedt ook het nieuwemuziekfestival aandacht aan de vijfhonderdste sterfdag van Jeroen Bosch. Hier mijn vijf tips voor concerten die je niet wilt missen.

Detlev Glanert: Bosch Requiem

De imposante St. Janskathedraal vormt het decor van een gloednieuwe dodenmis, het Bosch Requiem van de Duitse componist Detlev Glanert. Hij is een van de huiscomponisten van het Koninklijk Concertgebouworkest en is gefascineerd door onze minder fraaie zielenroerselen. Hij werd vooral bekend als operacomponist en oogstte veel lof voor zijn opera Caligula, die de nadagen van de Romeinse keizer belicht. De onderhuidse dreiging en imposante orkestratie herinneren aan de opera Elektra van Richard Strauss.

Glanert vindt dat wij ons vaak als beesten gedragen en zoomt in zijn composities graag in op die dierlijke drijfveren, zoals bijvoorbeeld in zijn succesvolle orkestwerk Theatrum Bestiarium. Deze overtuiging past ook uitstekend bij de bizarre schilderijen van Jeroen Bosch.

In zijn Bosch Requiem duikt de componist diep in de duistere ziel van de Brabantse schilder, waarbij hij inspiratie put uit de reguliere teksten van de requiemmis en de Carmina Burana. Het Koninklijk Concertgebouworkest en het Groot Omroepkoor worden geleid door de Duitse dirigent Markus Stenz, die ook tekende voor de cd-opname van Caligula.

Joël Bons: Nomaden

Sinds jaar en dag brengt Joël Bons als artistiek leider van het Nieuw Ensemble en oprichter van het Atlas Ensemble musici uit Oost en West bij elkaar. Tijdens de afgelopen Cello Biënnale gooide hij hoge ogen met zijn speciaal voor het Atlas Ensemble gecomponeerde Nomaden. Deze ambitieuze, een uur durende compositie is gezet voor een combinatie van Aziatische en Westerse instrumenten.

Zo klinkt de duduk, een Armeens dubbelrietinstrument, naast de klassieke hobo en wordt de erhu, een tweesnarige Chinese vedel, gecombineerd met viool, altviool, contrabas en strijkinstrumenten uit India, Turkije en Azerbeidzjaan. Wie vreest voor Hollywoodachtige muziekjes vol clichématige couleur locale krijgt ongelijk. Bons slaagt erin al die verschillende kleuren tot een samenhangend geheel te weven.

Atlas Ensemble (fotocredit Atlas Ensemble)

Critici en publiek reageerden onverkort enthousiast. Het Parool rept van ‘het even enerverende als ontroerende Nomaden van Joël Bons’ en noemt het een ‘meesterwerk’. De Volkskrant roemt de manier waarop de componist ‘een uur lang de mogelijkheden verkent van het achttienkoppige Atlas Ensemble, dat zich bedient van instrumenten uit alle windstreken. (…) De trefzekerheid van Bons visioen en het fenomenale spel van de musici maken Nomaden tot een belevenis van de eerste orde’.

Geen hel, maar een hemel op aarde dus. De uitvoering tijdens November Music is overigens hoogstwaarschijnlijk de laatste mogelijkheid dit stuk te horen, want het Atlas Ensemble krijgt met ingang van 2017 geen subsidie meer.

Dimitri Verhulst & Vasco Mendonça: Bosch Beach

De Vlaamse auteur Dimitri Verhulst en de Portugese componist Vasco Mendonça kijken door de ogen van Jeroen Bosch naar onze huidige wereld. Uitgangspunt is het idee van de hel op aarde: hoe ziet die er vandaag de dag uit? Welke plek is nu het ‘Valse Paradijs’?

Zij plaatsen twee mannen en een vrouw zonnebadend op het strand van Lampedusa terwijl de vluchtelingen aanspoelen. De vakantiegangers sluiten hun ogen voor hun omgeving en leven in een cocon van vermaak en seks, overgoten met alcohol. Zij verleiden elkaar, sturen briefkaarten met de gekende clichés en drinken cocktails tot diep in de nacht.

Bosch Beach (fotocredit Muziektheater Lod)

In Bosch Beach spelen Verhulst, Mendonça en regisseur Kris Verdonck met de ambiguïteit van dit paradijselijke oord en de onmogelijke schuldvragen die het met zich meebrengt. De vluchtelingenstromen houden ons immers een spiegel voor en doen een moreel appel op ons geweten. Gaat onze levensstijl niet ten koste van de levenskwaliteit en stabiliteit op andere continenten? En zo ja, zijn wij daar als individu verantwoordelijk voor?

Een antwoord geven de makers niet, wel prikken zij de schijnwereld van het drietal door met vervreemdende elementen, zodat het valse paradijs van de resorts en de Bosche hel op aarde naadloos met elkaar vervloeien. De pers was enthousiast. De Standaard noteerde dat ‘Dimitri Verhulsts vuilbekkende libretto vervreemdend clasht met de sublieme zanglijnen’. Knack Focus schreef: ‘Heineken, kutjes en memmen: met Bosch Beach voegt Dimitri Verhulst venijnig volkse woorden toe aan het operarepertoire.’

De Frankfurter Rundschau looft ook de uitvoerders: ‘Muzikaal was Bosch Beach van topniveau: het Asko|Schönberg, onder leiding van Etienne Siebens, bevestigde zijn reputatie als Nederlands topensemble voor nieuwe muziek, dat zich neerzet in de vorm van Mendonça’s duistere, ingetogen en vaak smartelijke toon. De stemmen van de drie acteurs waren ronduit briljant. De extreem heldere en slanke contratenor Rodrigo Ferreira, de zachte en rustig gerekte frasering van de sopraan Marion Tassou en de markante maar toch steeds lichte bariton van Damien Pass waren grandioos.’

Aspasia Nasopoulou: Ten Dipoles

De Grieks-Nederlandse Aspasia Nasopoulou (1972) componeerde tien muzikale miniaturen voor zesentwintig verschillende blokfluiten. Het wordt uitgevoerd door blokfluitkwintet Seldom Sene, waarvoor zij eerder het succesvolle Lelia doura componeerde. Nasopoulou baseerde zich in haar nieuwe stuk op de voor-Aristotelische theorie van ‘dipolen’ die als basisprincipes gelden van alle elementen.

Thea Derks en Seldom Sene tijdens inleiding in TivoliVredenburg 19-2-2016

Tegen een decor van bewegende en trillende automaten moet het kwintet laveren tussen dipolen als goed/slecht, gewoon/vreemd, vrouwelijk/mannelijk, stilstand/beweging, licht/duister en vierkant/rechthoekig. De blokfluitisten worden aangevuld en uitgedaagd door Vijf Vrije Aerofonen, windinstrumenten die speciaal voor dit stuk zijn ontwikkeld door klankkunstenaar Horst Rickels en vormgever Ernst Dullemond.

Nasopoulou heeft een poëtische en expressieve ontwikkeld. In 2014 klonk in November Music al Nachtwerk, waarin zij muzikaal reflecteert op gedichten van Micha Hamel. Ik schreef hierover: ‘Het is knap hoe de componist de vier strijkers naadloos aan laat sluiten bij de declamatie van Hamel. Met subtiele muzikale gebaren onderstreept zij een woord, een onderliggende betekenis, zonder daarbij ooit de spreker te overstemmen.’

Aart Strootman en Marco Mlynek: Hemelse Hel

Net als Glanert en Mendonca lieten de gitarist/componist Aart Strootman en de pianist/componist Marco Mlynek  zich door Jeroen Bosch inspireren. Zij namen de muzikantenhel uit het bekende paneel Tuin der lusten als letterlijk uitgangspunt. Hierop worden mensen geplet, gemarteld en gekruisigd door een gigantische harpluit en dito draailier. Strootman en Mlynek vroegen zich af hoe deze fantasie-instrumenten zouden klinken, bouwden ze na en schreven er elk een compositie voor.

Storioni Trio met draailier (foto Mike Roelofs)

Hemelse Hel betrof een opdracht van het Storionifestival, en ging afgelopen januari in première. Violist Wouter Vossen vertelde me destijds: ‘De instrumenten zijn prachtig en de draailier is fantastisch: hij is twee meter hoog en wordt aangedreven door drie elektromotoren. Normaal draai je zelf met je hand, maar daarvoor is het veel te zwaar. Marco moet op een trapje klimmen om het te kunnen bespelen. Het komt dichtbij wat je je voorstelt bij hoe de hel kan klinken, het heeft een penetrante, onaangename klank.’

‘De harplier daarentegen is juist hemels. Die is zeer knap gemaakt, want het is eigenlijk een onmogelijk instrument, ontsproten aan de fantasie van Jeroen Bosch. Het heeft een bescheiden volume en spreekt tot de verbeelding, zoals bijvoorbeeld het engeltje met de harp. Het klinkt mooi en lieflijk en wordt door Aart Strootman zelf bespeeld.’ Tijdens het concert in de Frits Philipszaal bleek de draailier inderdaad een overdonderend geluid te produceren, terwijl het de etherische harpluit mooi mengt met de strijkers van het Storioni Trio.

Gaat dat zien, gaat dat horen!

#AartStrootman #AspasiaNasopoulou #AtlasEnsemble #DetlevGlanert #DimitriVerhulst #JoëlBons #MarcoMlynek #NovemberMusic #SeldomSene #StorioniTrio #TheaDerks #VascoMendonça

Cello Biënnale glanst door kermende glissandi en fluisterend geestenkoor

Tijdens de zesde editie van de Cello Biënnale is het Muziekgebouw aan ’t IJ een bruisende place to be. …

Hoogtepunt van het concert van Cappella Amsterdam op dinsdag 25 oktober is Fuoco Celeste van de Letse Santa Ratniece. Knisperende flageoletten…

Source: Cello Biënnale glanst door kermende glissandi en fluisterend geestenkoor

#CappellaAmsterdam #CelloBiënnale #DanielReuss #SantaRatniece #TheaDerks

Jean-Guihen Queyras: ‘Cello Concerto Gilbert Amy is very expressive’

From 20-29 October the Amsterdam Muziekgebouw aan ’t IJ hosts the 6th edition of the Cello Biennale. As always the programme is packed from morning till night with concerts, masterclasses, a market for cello builders and music publishers, and a competition for young cellists.

The opening concert on Friday 21 presents Unraveled, a new work by Composer Laureate Mayke Nas, for the four cellists of the Biennale Cello Band, Slagwerk Den Haag and the Netherlands Philharmonic Orchestra.

On Wednesday 26 October Jean-Guihen Queyras will play the Dutch première of the Cello Concerto by Gilbert Amy (1936), with the Symphony Orchestra of the Amsterdam Conservatoire. The French cellist is a great champion of Amy, who is little known in Holland. Queyras was kind enough to answer five questions after his concert in Muziekgebouw aan ‘t IJ on 13 October.

Thea Derks & Jean-Guihen Queyras Muziekgebouw aan ‘t IJ 11-2-2016

What attracts you in Amy’s Cello Concerto?

I love this concerto first of all because it’s very expressive. He composed it in 2000 when he was already a mature person, and I find that in his later works he is very free. Particularly in this piece: it sings, tells a story and has a strong rhetoric, though the form is rhapsodic.

Sometimes this is a bit puzzling, for it’s more or less divided into eight short parts which are all related, however freely. The overall quality has an absolute French flair: in the orchestration you can hear that there is a kind of inspiration, a parenthood of composers such as Ravel and Messiaen.

Amy studied with Messiaen, but also with Stockhausen, and worked together with Boulez. Do you hear their influence, too?

Yes, you can definitely hear Gilbert’s background, and again, this is what I find particularly interesting in this concerto. You can see that he worked with quite rational persons – in a time when ‘brain’ was the thing, at least in France. Directly after World War II the serialism of Boulez and Stockhausen was paramount, so there is that aspect.

But take Stockhausen: he was very rational, and yet had a very mystical side. Gilbert doesn’t have that, he is not mystical at all, but apart from the rational concept, there is a sort of quality where you may even hear some Dutilleux.

Sometimes it is almost like a solo cello piece, with mewing gulls, or softly caressing sounds. How do you see the relation between your instrument and the orchestra?

That’s again a very French thing. You have a main line, the solo line, which is quite continuous, I play almost all the time. The orchestra is very often used as a resonance body of the cello, like a prolongation of its sound. This working with resonance is really very French. It’s what Boulez does, and many other composers, I’d call this typical français.

The writing for my instrument is very classical, Gilbert doesn’t use extended techniques or other modernist playing instructions. When you see the score you’re not like: oh, my god, what’s this? The writing is absolutely ‘normal’, so in principle everyone can perform it. There is a lot of interaction with the percussion, and I love to connect with this and make my instrument sound unlike a cello. It’s a great compliment you should feel caressed by my playing.

Gilbert Amy (c) Alvaro Yanez

You just performed the Double Concerto for Piano, Cello and ensemble by György Kurtág, are there similarities with the way Amy treats your instrument?

I would say that in the melodic line itself, there are some common things between Kurtág and Amy. The main difference however is that Kurtág will never write a ‘concerto’ in the traditional sense. The Double Concerto we just played is one of my favourite pieces in the world, but it’s not really a concerto.

As the cello and piano, the two soloists, we are very often just part of this incredible universe that you can’t define. In the case of Gilbert we’re absolutely dealing with a classical concerto in the sense that you have one major character that just goes on and on. Nothing will stop him or her, and the orchestra comments and responds, so that’s quite different.

Gilbert Amy is hardly known in the Netherlands, how about France?

Gilbert is very well-known in the French musical world, though of course mainly in the scene of new music. Obviously he didn’t become as notorious and famous as Boulez, who was ten years older.

With some hesitation I’d say that being a French composer in that time – next to Boulez – was probably the most difficult task one can imagine. Taking this into account I think he was doing, and is doing, very well. He found his own voice and that’s the most important.

#Cellobiënnale #GilbertAmy #JeanGuihenQueyras #MaykeNas #TheaDerks

Wie zijn wij? NJO Muziekzomer presenteert opera’s over identiteit

Het was een maandje rustig aan mijn blogfront, vanwege een heerlijke vakantie in Frankrijk.

Helemaal stil zat ik overigens niet, want op woensdag 6 juli presenteerde ik mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender. – Vantevoren opgenomen, dat wel. In deze aflevering belichtte ik het ontstaan van het Schönberg Ensemble, dat in 1974 werd opgericht door studenten van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag voor een uitvoering van Pierrot lunaire van Arnold Schönberg.

Drijvende krachten achter het Schönberg Ensemble waren altviolist Henk Guittart en dirigent Reinbert de Leeuw. Guittart wist de Duitse actrice Barbara Sukowa te strikken voor een zevental uitvoeringen van Pierrot lunaire tijdens het Holland Festival van 1984.

Publiek en pers waren diep onder de indruk van Sukowa. De actrice wist de teksten een diepere laag te geven dan men gewend was van zangeressen, die het lastige Sprechgesang van Schönberg vaak wat al te zangerig uitvoeren.

Al snel koerste het gezelschap naar de top van het Nederlandse muziekleven, met o.a. een al even baanbrekende uitvoering van Aus Deutschland van Mauricio Kagel in 1985, eveneens in het Holland Festival. Beide stukken draaide ik tijdens mijn uitzending. Je luistert deze hier terug.

Joe Puglia

Na een lange en roemrijke carrière fuseerde het Schönberg Ensemble in 2009 met het Asko Ensemble tot Asko|Schönberg. Concertmeester is tegenwoordig de Amerikaans-Nederlandse violist Joe Puglia, een hartstochtelijk pleitbezorger van nieuwe muziek. Hij presenteerde onlangs een geheel aan muziek van Luciano Berio gewijde cd op, die ik besprak voor Cultuurpers en in Engelse vertaling op mijn eigen blog.

Thea Derks + Hanna Kulenty, 24-6-2016 Conservatorium Amsterdam

Bij terugkomst van vakantie maakte ik een fietstocht naar de voormalige Zwitsalfabriek in Apeldoorn. Ik wilde een kijkje nemen op deze bijzondere locatie, waar op 6 augustus de Nederlandse première plaats zou vinden van de opera The Mother of Black-Winged Dreams van de Pools-Nederlandse componist Hanna Kulenty. 

Zwitsalterrein Apeldoorn

Ik was gevraagd de inleidingen te verzorgen bij deze coproductie van de – door Reinbert de Leeuw in het leven geroepen – NJO Muziekzomer en de Dutch National Opera Academy. Voor mijn vertrek had ik al een doorloop gezien op het Conservatorium van Amsterdam. Ik was waarbij diep onder de indruk geraakt van de zeven jonge zangers die deze opera als onderdeel van hun masteropleiding vlekkeloos en zeer geconcentreerd uitvoerden. 

Voor Cultuurpers schreef ik een voorbeschouwing over dit meeslepende werk, dat op indringende wijze een vrouw neerzet die lijdt aan het Meervoudig Persoonlijkheidssyndroom. Tekst en muziek sluiten naadloos op elkaar aan, en Kulenty creëert een adembenemende sfeer, die de luisteraar de volle negentig minuten aan zijn of haar stoel gekluisterd houdt. 

bovenste rij: Nikki Treurniet, Zofia Cieszynska, Maari Ernits, onder: Wendy Krikken, Jeannette van Schaik in The Mother of Black-Winged Dreams. foto: Roelof Rump

De première op 6 augustus was uitverkocht en ik kwam mét de overige bezoekers ogen en oren te kort om de uiterst gelaagde tekst en muziek, en de vindingrijke enscenering te ondergaan. Petje af voor de jonge musici en zangers, die onder leiding van de Amerikaans-Britse dirigent Clark Rundell de boog van A-Z gespannen hielden.

Overigens vertelden Hanna Kulenty en librettist Paul Goodman tijdens mijn inleiding, dat je niet per se moet zoeken naar een ‘verhaal’. De – soms gruwelijke – gebeurtenissen op het toneel volgen geen lineaire lijn, maar spelen zich af in het hoofd van Clara. Kulenty beschouwt het horen van innerlijke stemmen zelfs als een gave: het vermogen je te bewegen in verschillende tijdsdimensies.

Hanna Kulenty, Thea Derks, Paul Goodman, 6-8-2016

Dat in The Mother of Black-Winged Dreams de  dood continu rondwaart, is niet noodzakelijkerwijze beangstigend. De dood is volgens haar als een ‘grote droom’, terwijl ons leven is als een ‘kleine droom’.

Goodman vertelde dat hij zich tijdens het schrijven van zijn libretto vooral had laten inspireren door sprookjes, en geen enkel boek over psychologie of psychiatrie had geraadpleegd. Een goede zet, want zijn tekst is uitgesproken poëtisch en past naadloos bij de bezwerende, soms inderdaad sprookjesachtige sfeer van de muziek.

Kortom: een aanrader. Er zijn nog voorstellingen vanavond, 10 augustus en op vrijdag 12 augustus, waarbij ik opnieuw de inleiding verzorg.

Persfoto ‘Ik vertrek’

Gaat het in The Mother of Black-Winged Dreams om de vraag wie en wat we zijn, dat geldt ook voor de opera Ik vertrek van Lucas Wiegerink. Een stel wil weg van de immer knipperende smartphone en gaat op zoek naar ‘de natuur’, op zoek naar zichzelf. Of dat lukt blijft de vraag.

Ook in deze opera gaat de vrouw stemmen horen, terwijl de man juist actie onderneemt. Beetje stereotiep misschien, maar ik kon de opera vorig jaar niet zien, dus kan geen oordeel vellen.

Het betreft een coproductie van Kameroperahuis Zwolle en de Nationale Reisopera en de opera wordt op zondag 14 en maandag 15 augustus opnieuw uitgevoerd in het kader van de NJO Muziekzomer. Ik sprak vorig jaar met Lucas Wiegerink en schreef nu een korte voorbeschouwing voor Cultuurpers. Zondag 13 augustus ben ik van de partij!

#Concertzender #DutchNationalOperaAcademy #HannaKulenty #JoePuglia #LucasWiegerink #NJOMuziekzomer #PaulGoodman #ReinbertDeLeeuw #TheMotherOfBlackWingedDreams #TheaDerks

Van Han-Na Chang tot Marie Jaëll, Olga Neuwirth en meer

Ik heb mijn blog schandelijk verwaarloosd de afgelopen periode, het was een beetje druk….

Op 9 mei kwam mijn vriend Huang Ruo weer naar Amsterdam, voor het tweede deel van zijn verblijf op uitnodiging van het Concertgebouw, waar hij dit seizoen huiscomponist is. We gingen samen naar een uitvoering van Don Giovanni van Mozart in de Stopera. De regie viel helaas niet mee… Een maand later sprak ik Huang Ruo voor het coverartikel van het oktobernummer van Preludium. Die maand speelt het Carducci Quartet het voor hen gecomponeerde strijkkwartet The Flag Project.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

Voor Cultuurpers deed ik een interview met de Koreaans-Amerikaanse cellist/dirigent Han-Na Chang. Zij maakte haar Nederlandse dirigentendebuut met het Noord Nederlands Orkest, waarmee zij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski uitvoerde, met Nelson Goerner aan de piano. Na de pauze stond de Tiende Symfonie van Sjostakovitsj op het programma.

Chang is een interessante, frisse vrouw, die de musici zelfverzekerd en met veel elan door de muziek voerde. Ik bezocht het concert op 27 mei in het Concertgebouw in Amsterdam en werd getroffen door het hoge niveau van de uitvoering.  Na afloop: op de foto!

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Een week eerder, op 15 mei, overleed de Nederlandse componist Bernard van Beurden. Een charmante en enthousiasmerende persoonlijkheid, die zich zijn leven lang inzette voor amateurmuziek. Hij schreef aansprekende stukken, waarin hij niet op de hurken ging maar veel van de musici vergde. Maar nooit té veel, hij wist hen te overtuigen ook de moeilijkere noten met vuur te verdedigen. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers. Als eerbetoon draaide ik in Panorama de Leeuw XX zijn Mis voor sopraan, accordeon, cello en harmonieorkest uit 1989.

Donderdag 19 mei verzorgde ik de inleiding bij het concert ‘Chopin in Bohemen’ van Amsterdam Sinfonietta in TivoliVredenburg in Utrecht. Op het programma stond – uiteraard – het Tweede Pianoconcert van Chopin, met Khatia Buniatishvili aan de piano. De overige componisten waren Tsjechen: Antonín Dvorák, Erwin Schulhoff en Pavel Haas. Ik sprak o.a. met de – Hongaarse! – cellist Ors Kószeghy.

Ors Köszeghy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Zondag 29 mei was ik bij een concert in Museum Kröller-Müller in Otterlo, georganiseerd door 401 Nederlandse Opera’s, een organisatie die zich inzet voor vergeten Nederlands operarepertoire. Er werd een hele reeks onbekende aria’s en duetten uitgevoerd, gelardeerd met enkele instrumentale intermezzi. Ik schreef een bespreking voor Cultuurpers.

De hele maand mei luisterde ik met veel plezier naar de muziek van Marie Jaëll, een Franse pianist en componist die geweldige muziek componeerde, waarin ze haar tijd vaak ver vooruit was. Heel fijn dat Palazzetto Bru-Zane nu een boekje met daarin drie cd’s heeft uitgebracht, met uitmuntende uitvoeringen. Dat laat bij vrouwelijke componisten nogal eens te wensen over helaas. Kortom, voorbeeldig, zoals te lezen in mijn recensie. Jaëll is voor mij een grote ontdekking, die veel meer bekendheid zou moeten krijgen.

Marie Jaëll

Op 31 mei sprak ik uitgebreid met Louis Andriessen, jarenlange kompaan van Reinbert de Leeuw, die ook zijn nieuwste opera, Theatre of the World in première bracht. Plaats van handeling was Los Angeles, maar aangezien het een coproductie betrof met het Holland Festival, werd zijn opera ook in Nederland uitgevoerd, in Theater Carré. Het – behoorlijk onnavolgbare – libretto is geïnspireerd op de laatste levensuren van de Jezuïtische wetenschapper Athanasius Kircher (1601-1680). Ons gesprek was er niet minder geanimeerd om. En de muziek was mooi en zeer afwisselend.

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Vanwege het Holland Festival zit de agenda deze maand sowieso stevig vol. Op 9 juni speelde London Sinfonietta de double-bill The Cure/The Corridor van Harrison Birtwistle in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik schreef een voorbeschouwing en trof na afloop de altviolist Paul Silverthorne, met wie ik enkele malen een nieuwemuziekfestival in Odessa had bezocht. Tot mijn verrassing was ook Birtwistle zelf aanwezig, die ik in het verleden vaker heb geïnterviewd. We gingen samen met dirigent Geoffrey Paterson op de foto.

Geoffrey Paterson – Harry Birtwistle – Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Een dag later deed ik de inleiding bij de Nederlandse première van Oh komm, Heiliger Geist voor koor, orkest, bas en sopraan van Sofia Goebaidoelina. Een bijzonder werk, zoals eigenlijk al haar stukken. Meeslepend in zijn heftige geloofsbelijdenis, met een indrukwekkend stamelend koor, dat als het ware huivert voor de komst van de goddelijke genade. Ik maakte voor de live uitzending van het AVROTROS Vrijdoncert een reportage.

Woensdag 15 juni zat ik alweer in de Stopera, voor een uitvoering van Pique Dame van Tsjaikovski. Prachtige muziek, piekfijn uitgevoerd door het Koor van De Nationale Opera en het Koninklijk Concertgebouw o.l.v. Mariss Jansons. Jammer van de wonderlijke regie, waarin Tsjaikovski zelf als handelend personage werd opgevoerd. Dat is op zich nog niet zo erg, maar dat hij samenviel met Vorst Jeletski was buitengewoon verwarrend.

Focus componist van het Holland Festival was dit jaar Olga Neuwirth, de Oostenrijkse componist wier opera Bählamms Fest ik zeer bewonder. Die stond echter niet op het programma, wel drie andere stukken. Ik schreef alle toelichtingen en een muzikaal portret voor het Holland Festival.

Haar in de Gashouder uitgevoerde, avondvullende Le Encantadas viel een beetje tegen. Neuwirth wil er te veel inhoud in stoppen en blijft qua muzikaal idioom een beetje hangen in de vroegere avant-garde. Ook haar stuk Torsion voor fagot solo stond op de rol, tijdens een puntgaaf concert van de Franse meesterfagottist Pascal Gallois in het Bimhuis op zondag 19 juni. Klapper van de avond was Dialogue de l’ombre double van de eerder dit jaar overleden Pierre Boulez.

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves, Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Last but not least bezocht ik maandag 20 juni een concert van het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw. Joey Roukens is dit seizoen hun huiscomponist en had een nieuw stuk gecomponeerd, Morphic Waves. Een zinderend werk, dat in grote golven de zaal overspoelde, maar af en toe tot rust kwam met lyrische en ingetogen soli van fluit, viool en andere instrumenten. Ik genoot van het uitbundige slagwerk, waarop ik vanaf mijn podiumplaats uitstekend zicht had.

Tussen de bedrijven door werk werk ik aan een toelichting bij Der nächtliche Wanderer van Reinbert de Leeuw, voor een concert in de vermaarde BBC Proms op 4 augustus.

#401NederlandseOperaS #AmsterdamSinfonietta #AthanasiusKircher #AVROTROSVrijdagconcert #BählammsFest #BernardVanBeurden #Concertgebouw #Cultuurpers #DeNationaleOpera #DonGiovanni #GeoffreyPaterson #HanNaChang #HarrisonBirtwistle #HollandFestival #HuangRuo #JoeyRoukens #KröllerMüller #LouisAndriessen #MarieJaëll #MorphicWaves #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsPhilharmonischOrkest #NelsonGoerner #NoordNederlandsOrkest #OlgaNeuwirth #OrsKöszeghy #PanoramaDeLeeuw #PascalGallois #PaulSilverthorne #PierreBoulez #PiqueDame #ReinbertDeLeeuw #Sjostakovitsj #SofiaGoebaidoelina #TheCorridorTheCure #TheaDerks #TheatreOfTheWorld #TivoliVredenburg

Associatieverdrag Oekraïne: waarom ik vóór stem

Vandaag kunnen we stemmen over het associatieverdrag met Oekraïne. Ik stem vóór, want niet alleen de Oekraïnse bevolking heeft baat bij meer uitwisseling met het westen, maar ook wij zelf. In de jaren negentig bezocht ik enkele malen het festival Two Days and Two Nights of new Music in havenstad Odessa.

In 1998 schreef ik hierover een verslag voor Hervormd Nederland, dat nog altijd verrassend actueel blijkt te zijn. Ook toen kampte het land met enorme corruptie, maar juist door uitwisselingsprojecten als het muziekfestival zouden volgens kunstcritica Ute Kilter Oekraïners de weg vinden naar een beschaafdere maatschappij. Hier volgt een enigszins aangepaste versie van mijn artikel uit April 1998.

Oekraïne heeft vele gezichten

Waar ons in 1997 de poolstormen om de oren joegen, schijnt dit jaar een uitbundige zon als we op de luchthaven van Odessa aankomen met zo’n twintig musici uit heel Europa. Het is vijfentwintig graden en de bomen langs de brede avenues zijn al groen. Dit jaar te dik gekleed, verleden jaar te dun – het lijkt symbolisch voor ons onbegrip van dit land dat zo vele gezichten heeft, maar zijn ware aard feilloos voor ons vreemdelingen verborgen weet te houden. We worden opgewacht door Karmella Tsepkolenko, artistiek leider van het festival, en leden van de organiserende Renaissance Foundation. Deze krijgt op haar beurt geld van de beroemde Amerikaanse Soros Foundation, want geld voor cultuur is er in Oekraïne niet.

Die avond worden we vergast op een copieus maal, dat we met veel wodka en champagne wegspoelen, en de volgende ochtend worden we verwelkomd op het conservatorium. Hier zullen ter voorbereiding op het festival masterclasses en workshops gegeven worden door musici en componisten uit Europa en de voormalige Sovjetunie. Het eens zo fraaie gebouw, waar grootheden als Svjatoslav Richter, David Oistrach en Emil Gilels studeerden, is nu oud en vervallen, maar het ademt een bijzonder levendige sfeer. Uit alle hoeken en gaten klinkt muziek en zelfs op de gangen zijn studenten aan het repeteren.

Arrogante westerlingen

De workshops aan het conservatorium zijn nog drukker bezocht dan verleden jaar, maar toch is een lichte teleurstelling niet te vermijden. Ogenschijnlijk is alles in orde: er is een lokaal, er is een docent, een tolk, er zijn studenten, de cd-installatie staat paraat en de les begint op tijd. Maar dan. De Duitse componist Ernst-Helmuth Flammer heeft een doorwrochte lezing voorbereid over de mate waarin Bruckner en Mahler vooruit wijzen naar de nieuwe muziek. Deze is in het Russisch vertaald en wordt door de tolk integraal voorgelezen.

De studenten maken amechtig notities, of verlaten sluipend de zaal. De Franse saxofonist Pierre-Stéphane Meuge komt zonder verontschuldiging drie kwartier te laat en heeft helemaal niets voorbereid. Of er misschien vragen zijn? De uit Amerika afkomstige fluitiste Carin Levine daarentegen demonstreert twee uur lang onvermoeibaar de meest ingewikkelde blaastechnieken, terwijl haar gehoor smachtend toekijkt, de fluit werkloos in de handen geklemd.

Initiatiefloze oosterlingen

Maar als Barrie Webb, een Engelse trombonist, de mouwen op wil stropen voor een echte ouderwetse masterclass, blijkt er slechts één student te zijn die iets voorbereid heeft. Op zijn lichtelijk geïrriteerde vraag waar de anderen blijven, krijgt Webb de tegenvraag of hij niet zelf een stukje wil spelen. Hierna is de workshop van pianist Kees Wieringa een verademing. Hij studeert met studenten op het roemruchte Canto Ostinato van de Nederlandse componist Simeon ten Holt en de hele klas dromt om de twee piano’s. Toch erkent ook Wieringa dat slechts één studente de maanden van te voren opgestuurde partituur werkelijk bestudeerd heeft.

Het is een houding die voor ons westerlingen moeilijk is te begrijpen. Enerzijds hebben de studenten een enorme honger naar nieuwe muziek, anderzijds lijken ze te verwachten dat intensief en aandachtig toehoren vanzelf leidt tot beheersing van de nieuwe noten en technieken.

Alexander Radvilovitsj, een componist uit St. Petersburg, zegt desgevraagd: ‘De mensen in het oosten hebben nog steeds niet geleerd zelf verantwoordelijkheid te nemen, omdat er tijdens het socialistische bewind immers voor hen gedacht werd. Dit verklaart niet alleen hun lakse houding, maar ook het feit dat ze geen weerwoord hebben als iemand een waardeloze workshop geeft.’ Zodra ze voelen dat ze als individu serieus genomen worden, bloeien de studenten echter helemaal op en worden ze een stuk ondernemender.

Gretig luisteren naar John Cage

Het concert van de Duitse pianiste Gabriele Wulff met werken van John Cage, is totaal uitverkocht. Stoelen worden bijgesleept, sommigen zitten zelfs op de grond. Haar technisch niet vlekkeloze, maar met kennelijk plezier uitgevoerde performance op de speelgoedpiano en de ‘prepared piano’, waarbij zij met schalen water sleept, op eendenfluitjes blaast en een transistorradio’tje bedient, veroorzaakt veel hilariteit en krijgt een overdonderend applaus. Het publiek is duidelijk verrast door deze manier van omgaan met muziek en slurpt dit alles met een gretigheid naar binnen alsof men vreest dat elke minuut het ijzeren gordijn opnieuw kan worden dichtgetrokken.

Tijdens het diner na afloop komt eindelijk de verwachte uitwisseling tussen oost en west op gang. Ik zit aan tafel met Miroslav Pudlák, een Tsjechische componist die in zijn werk minimalistische technieken gebruikt, Mikhail Afanasjev, een componist uit Moldavië die zich vooral met elektronica bezighoudt, en de Amerikaanse pianiste Patricia Goodson, die eerder die dag een recital gaf met werken van Tsjechische componisten uit de jaren twintig.

Als we besluiten te gaan dansen op de vreselijke synthesizermuziek waarmee de uitbaters van het restaurant onze maaltijd menen te moeten opfleuren, staat binnen de korste keren de hele club te swingen op de dansvloer en is het ijs voorgoed gebroken. We zijn inmiddels met zo’n veertig man en dat aantal zal in het weekend oplopen tot bijna honderd – elke dag druppelen nieuwe deelnemers binnen.

Ook serveerster komt luisteren

Vrijdagmiddag om 16.00 uur barst dan het daadwerkelijke festival los. Het Oekraïens Marineorkest opent met een verre van perfecte, maar wel aanstekelijke uitvoering van Frederic Rzewski’s Coming together. Kan het symbolischer? De zaal lijkt nog het meest op Paradiso, maar is ongeveer twee keer zo groot. Het podium loopt door in de zaal en hieromheen staan tafeltjes en stoelen en het is afgeladen vol met een uiterst gemêleerd publiek.

Hier geen gespecialiseerd, totaal verintellectualiseerd gehoor, maar gewoon een gezonde mix van jong en oud, van mensen die nieuwsgierig zijn naar nieuwe muziek. Er hangt een vleug van avontuur en opwinding. Natuurlijk zijn er veel studenten van het conservatorium en musici van de lokale orkesten, maar daarnaast komen er intellectuelen en kunstenaars, en ook het meisje dat ‘s ochtends ons ontbijt serveert, is van de partij.

De cellisten Vadim Lartsjikov en Olga Veselina tijdens festival 1998

Het progamma is bijzonder gevarieerd en zorgvuldig opgebouwd. Steeds wordt begonnen met een solist, waarna een duo een ‘duel’ aangaat met afwisselend gespeelde soli en duetten. Vervolgens komen grotere ensembles aan bod. De uitgevoerde muziek bestrijkt zo’n beetje het hele spectrum van het twintigste-eeuwse componeren. We horen constructivistische muziek van Amerikanen als Elliott Carter en Peter Tod Lewis en lyrisch-expressionistische klanken van de uit Kazachstan afkomstige Rachid Kallimullin en de Oekraïense componist Vadim Lartsjikov.

Meditatieve, rond één toon cirkelende stukken van Giacinto Scelsi worden afgewisseld met uitbundig humoristische werken van Vinko Globokar, terwijl de sensuele klankwereld van Luciano Berio naast de neoromantische muziek van Graciela Agudelo wordt geplaatst. In het strijkkwartet van Martin Bresnick bespeuren we minimalistische invloeden, terwijl elementen uit de popmuziek te horen zijn in de werken van Jacob Ter Veldhuis en de Siberische componist Roman Stolyar. En de bourdontonen van de Roemeense componiste Dora Cojacaru verraden een oorsprong in de volksmuziek.

Bar open tijdens concert

De bar blijft tijdens de concerten open, maar roken is, anders dan vorig jaar, verboden. De sfeer is ontspannen en informeel en het publiek zit in het donker, terwijl de musici op het podium met spots worden uitgelicht. Een poppy benadering die hier te lande ook wel eens uitgeprobeerd wordt, maar op de een of andere manier meestal doodslaat omdat er verder zo’n sfeer van heiligheid en ontzag omheen hangt.

Hier in Odessa is de muziek nog niet tot religie verheven en de mensen reageren rechtstreeks vanuit hun hart – als een musicus of ensemble slecht of zonder overtuiging speelt, is dit onmiddellijk te horen in het applaus. Deze voor ons ontwapenende openheid is geworteld in het besef dat muziek een onderdeel is van het leven en het getuigt dan ook geenszins van gebrek aan respect als je tussendoor een drankje drinkt of een paar woorden met de buurman wisselt. Wanneer hebben wij eigenlijk de tafeltjes uit onze concertzalen verwijderd?

Integratie kost tijd

Helaas is de muziek uit het oosten, met twintig van de in totaal tachtig uitgevoerde werken, wat ondervertegenwoordigd. En dat is jammer, want hier zit veel fraais bij, zoals het schitterend nerveuze strijkkwartet Consequences van de Oekraïense componist Alexander Krasotov, of het levendige Sempre Ostinato van de Roemeen Cornel Taranu en het mysterieus-dramatische Beyond the white horizon van de Oekraïense Ludmilla Samodaieva.

Maar het aandeel oosterse muziek is al groter dan tijdens de voorgaande festivals en integratie kost nu eenmaal tijd. Het festival timmert in ieder geval hard aan de weg. Als het zondagochtend om vijf uur wordt afgesloten met een stuk voor fluit en percussie van André Jolivet, is de zaal dan ook nog steeds tot de nok toe gevuld. Men moet immers een heel jaar teren op wat tijdens dit marathonweekend aan nieuwe muziek gepresenteerd wordt. Voor ons westerlingen een onvoorstelbare gedachte.

En wat betekent dit festival nu voor de man in de straat? Muziek- en kunstcritica Ute Kilter, die een eigen tv-programma over cultuur verzorgt, zegt hierover: ‘Door geconfronteerd te worden met nieuwe muziek en met musici uit het westen, sijpelt langzaam maar zeker een andere manier van denken door, waarbij de eigen verantwoordelijkheid een grotere rol gaat spelen. Dit zal op de lange duur van wezenlijk belang zijn om veranderingen teweeg te brengen in ons politiek en sociaal totaal corrupte en door de maffia gecontroleerde land. Uiteindelijk zullen wij hierdoor een beschaafd land worden’.

#AlexanderRadvilovitsj #AssociatieverdragOekraïne #CantoOstinato #CarineLevine #KarmellaTsepkolenko #KeesWieringa #MiroslavPudlák #Odessa #OlgaVeselina #PatriciaGoodson #RachidKallimullin #referendumOekraïne #SimeonTenHolt #TheaDerks #TwoDaysAndTwoNightsOfNewMusic #UteKilter #VadimLartsjikov

Abschied in Panorama de Leeuw XV

A.s. woensdag 6 januari draai ik in Panorama de Leeuw op de Concertzender het grootschalige orkestwerk Abschied, dat Reinbert de Leeuw in 1973 componeerde. Met dit kolkende stuk – ‘een permanent soort razernij’ – in zijn eigen woorden, leek hij voorgoed afscheid  te nemen van de Romantiek, het symfonieorkest én zijn carrière als componist.

Het werd in première gebracht door het Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart en verscheen op een elpee, die echter zelden of nooit op welke zender dan ook te horen is. Op deze langspeler staat ook Hymns & Chorals, dat ik draaide in aflevering XII.

Wat zou het mooi zijn als het nieuwe jaar ook een Abschied zou betekenen van het vele geweld in het afgelopen jaar – en in de jaren daarvóór. Dit zal helaas wel te veel gevraagd zijn, want de mens schijnt nu een keer de onbedwingbare behoefte te hebben de ander zijn of haar wil op te leggen, desnoods met geweld.

Maar hoop doet leven, en op 7 januari speelt het Brodsky Quartet in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de cyclus Trees Walls Cities over de helende kracht van muziek. Ze vroegen acht componisten een stuk te schrijven over een iconische stad waar muren een belangrijke rol spelen: om de vijand buiten te houden, het volk binnen, of om bevolkingsgroepen van elkaar te scheiden.

De wal op Cyprus die werd opgeworpen tussen de Turkse en Griekse bevolking

Een zeer actueel thema, gezien de vele muren die alom worden opgericht om vluchtelingen uit conflictgebieden te weren uit ons comfortabele, rijke Westen. Maar ook de verzoenende werking van muziek heeft zo zijn grenzen. Zo vertelde Daniel Rowland, primarius van het Brodsky Quartet, me in een gesprek voor Cultuurpers dat de burgemeester van Dubrovnik weigerde  de Servische componiste Isidora Žebeljan toe te laten bij de première van haar eigen stuk. Je leest mijn interview hier.

Op zondag 20 december verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Residentie Orkest in TivoliVredenburg, met o.a. het Concert voor twee piano’s van Mozart. Solisten waren Lucas en Arthur Jussen, met wie ik sprak over hun aanpak en over mogelijke meningsverschillen over interpretaties. Ze speelden twee varianten voor, waarbij ik het publiek liet kiezen: unaniem opteerde men voor de wat lyrischere interpretatie van Lucas.

Thea Derks – Arthur en Lucas Jussen, TivoliVredenburg 20-12-2015

Een week eerder speelde het Residentie Orkest in de NTR ZaterdagMatinee de wereldpremière van het Pianoconcert Unscrolled van mijn Chinees-Amerikaanse vriend Huang Ruo, dit seizoen composer in residence van het Amsterdamse Concertgebouw. De eerste componist ooit die deze eer te beurt valt, ik ben heel trots op hem. Ik leerde Huang Ruo kennen in 2005, toen hij meedong naar de Gaudeamus Muziekprijs en we werden meteen vrienden. 

Helaas moest ik wegens familieomstandigheden zijn wereldpremière missen, maar we hebben de schade daarna ruimschoots ingehaald. Op dinsdag 15 december was Huang Ruo te gast bij het Conservatorium van Amsterdam, met onder andere een interview en een uitvoering van zijn stuk Leaving Sao. Arnold Marinissen leidde het studentenensemble The Score Collective en Ruo nam zelf de zangpartij voor zijn rekening. Het stuk werd een dag later met groot succes herhaald tijdens een lunchconcert in een uitpuilende Kleine Zaal van het Concertgebouw.  Diezelfde avond kwam hij met zijn vrouw Shelley en zijn zoontje Nike bij me eten.

Nike – Huang Ruo – Thea Derks, 16-12-2015

Ook op 16 december overleed de legendarische Nederlandse alt Aafje Heynis, 91 jaar oud. Ze was niet alleen geliefd vanwege haar warme, diepe timbre, maar ook om haar eenvoudige en bescheiden persoonlijkheid. Ze was altijd dienstbaar aan de muziek en werd wel vergeleken met de Britse alt Kathleen Ferrier, wier docent haar met vooruitziende blik ooit een grootse carrière voorspelde. Ik schreef een in memoriam.

Op donderdag 10 december gaf ik de derde les van mijn cursus over hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, ditmaal gewijd aan de Tweede Weense School. Met aansluitend een concert van het Vlaamse Collectief o.l.v. Reinbert de Leeuw, met als soliste de sopraan Katrien Baerts. De uitvoering had helaas niet het hoge niveau dat De Leeuw eerder dat jaar bereikte met een geheel aan Janácek gewijd programma waaraan ook Collegium Vocale Gent meewerkte.

Een dag eerder klonk in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de wereldpremière van de opera Eichmann, gemaakt door de componist Alejandra Castro Espejo en de librettist Bo Tarenskeen. Ik sprak met Castro Espejo over haar compositie, maar helaas werd geen van de hooggespannen verwachtingen ingevuld. Ten eerste was er geen sprake van opera: het merendeel van de tijd werd er niet gezongen maar gesproken; elke vorm van drama ontbrak en er was evenmin interactie tussen de personages.

Adolf Eichmann tijdens zijn proces in Jeruzalem, 1961 (c) https://www.timesofisrael.com

Ten tweede bestond het ‘libretto’ uit nietszeggende teksten over van alles en nog wat, maar ging het nergens over de beloofde spanning tussen het volgen van ons eigen geweten of bureaucratisch uitvoeren wat anderen ons opdragen, zoals Adolf Eichmann deed. Dat de antropologe Hannah Arendt hem niet als een bloeddorstig monster beschouwde, maar als een onbetekenend individu, kwam evenmin uit de verf. De thematiek heeft beslist operapotentie, maar kwam geen moment tot leven.

Zoals ik in mijn vorige blog al meldde, verzorgde ik op donderdag 3 december de inleiding bij een uitvoering van Mantra voor twee piano’s en elektronica van Karlheinz Stockhausen. Ik had mijn gesprek met Pierre-Laurent Aimard, Tamara Stefanovich en de elektronicus Marco Stroppa geregistreerd met mijn smartphone. Anders dan ik verwacht had, was de opname van een behoorlijke kwaliteit, dus plaatste ik deze op YouTube.

Het toeval wil dat diezelfde week ensemble Insomnio nóg een keer de 90e verjaardag van Pierre Boulez vierde met een minifestival. Hij was samen met Stockhausen een van de belangrijke vernieuwers van de muziek van na de Tweede Wereldoorlog. Het door hen gepredikte serialisme is allang op zijn retour, maar hun status is er niet minder om.

Tijdens de kerstvakantie sprak ik voor Cappella Amsterdam met dirigente Maria van Nieukerken over haar carte blanche concert rond elegiën, dat 26 en 17 januari wordt uitgevoerd in Utrecht en Amsterdam. En voor het Noord Nederlands Orkest schreef ik een toelichting bij Canto ostinato voor vier piano’s van Simeon ten Holt en bij de wereldpremière van diens orkestwerk Une musique blanche in de Oosterpoort te Groningen op 22 januari 2016.

Op de valreep van het nieuwe jaar werd ik door Huize Gaudeamus gestrikt voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op donderdag 4 februari. En vanavond heb ik een afscheidsdiner met Huang Ruo, die morgen terugvliegt naar New York.

Mijn jaar kan nu al niet meer stuk. Ik wens ook u een mooi en gelukkig 2016!

#AafjeHeynis #Abschied #AdolfEichmann #ArnoldMarinissen #ArthurJussen #BoTarenskeen #BrodskyQuartet #CantoOstinato #CappellaAmsterdam #CollegiumVocaleGent #ConcertgebouwAmsterdam #Cultuurpers #DanielRowland #EdoDeWaart #HetCollectief #HuangRuo #HuizeGaudeamus #Insomnio #IsidoraZebeljan #KarlheinzStockhausen #LeavingSao #LucasJussen #Mantra #MariaCastraEspejo #MariaCastroEspejo #MariaVanNieukerken #MensOfMelodie #mensOfMelodiePanoramaDeLeeuw #MuziekgebouwAanTIJ #NoordNederlandsOrkest #NTRZaterdagMatinee #Oosterpoort #PanoramaDeLeeuw #PierreBoulez #PierreLaurentAimard #ReinbertDeLeeuw #ResidentieOrkest #RotterdamsPhilharmonischOrkest #ScoreCollective #SimeonTenHolt #TamaraStefanovich #TheaDerks #TivoliVredenburg #TreesWallsCities #TweedeWeenseSchool #UneMusiqueBlanche #Unscrolled

Erik Satie in Panorama de Leeuw XIII

Hoe ontstond de Satie-rage in de jaren zestig? Die vraag beantwoordde ik gisteren in de dertiende aflevering van Panorama de Leeuw, gebaseerd op mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Ik schreef er bovendien over voor Cultuurpers.

Een belangrijk promotor van Erik Satie was de Italiaans-Franse pianist Aldo Ciccolini, maar zodra Reinbert de Leeuw midden jaren zeventig de arena betrad met zijn veel tragere vertolkingen, ontketende hij een ware rage. Al snel was Satie’s vroege pianomuziek niet meer weg te denken uit de publieke ruimte.

In Panorama de Leeuw XIII draaide ik naast bekende stukken ook liederen – met de sopraan Marjanne Kweksilber – en een fragment uit Vexations, een thema van anderhalve minuut dat 840 keer herhaald moet worden. Dit wapenfeit is voor zover bekend door geen enkele pianist ooit (solo) gerealiseerd. U beluistert de uitzending hier.

Vanwege de eindeloze herhalingen die Satie voorschreef in Vexations wordt hij wel beschouwd als een voorloper van minimalisten als Philip Glass en Steve Reich. Een generatie jonger dan deze pioniers van de herhalingsmuziek is John Adams, die echter al snel andere wegen insloeg en inspiratie zocht in de muziektraditie.

Het Koninklijk Concertgebouw Orkest bracht op 15 en 16 oktober de Nederlandse première van Scheherazade.2 voor viool en orkest. Adams schreef dit stuk op het lijf van de Amerikaanse violiste Leila Josefowicz, een ’empowered woman’, die soeverein weet te ontkomen aan haar fundamentalistische belagers.

Ik had Adams over dit stuk geïnterviewd voor het tijdschrift Preludium en verzorgde ook de inleiding bij het concert van 16 oktober. Na afloop ging ik met Adams op de foto.

John Adams + Thea Derks, Concertgebouw 16 oktober 2015 (c) Renske Vrolijk

Scheherazade.2 – geen Vioolconcert maar een ‘dramatische symfonie’ volgens Adams – verwijst uiteraard naar de Vertellingen van 1001 nacht, die de componist naar de actualiteit vertaalde. Het muzikale resultaat viel me niet mee, zoals ik schreef op Cultuurpers.

Ook de enscenering van Verdi’s opera Il trovatore die Àlex Ollé maakte voor De Nationale Opera stelde mij teleur. Dat kwam niet alleen door de matige uitvoering, maar vooral ook door de grauwe enscenering en statische personenregie. Deze stond elke mogelijke identificatie met de hoofdpersonen in de weg; alleen de mezzo Violeta Urmana wist als de zigeunerin Azucena daadwerkelijk emotie over te brengen. Hier lees je mijn recensie.

Wel zeer geslaagd was het portretconcert van Unsuk Chin dat het Nieuw Ensemble op 22 oktober presenteerde in de donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Opnieuw werd ik getroffen door de rijke kleurschakeringen die Chin weet aan te brengen in haar muziek, vooral in het op Koreaanse tradities geïnspireerde Gougalon. Ik sprak met Chin voor Cultuurpers.

Unsuk Chin

Ondertussen ben ik druk bezig met de voorbereidingen voor mijn lezing over Arvo Pärt op dinsdag 24 november in VondelCS. Pärt werd dit jaar tachtig en dit wordt uitbundig gevierd met talloze concerten door ensembles, koren en orkesten. Hij werd vooral bekend vanwege zijn ‘nieuwe spirituele muziek’, maar die ontstond niet zonder slag of stoot.

Het lijkt me een uitdaging de lange ontwikkeling van Pärt op de voet te volgen, met muziekvoorbeelden van zijn vroege klassieke stukken, via heftig modernistische composities tot zijn alom geliefde welluidende ‘tintinnabulistijl’.

Mijn lezing vindt plaats in de zaal waar ook het radioprogramma Opium op 4 wordt uitgezonden. Hoofdgast is die avond het Cello8tet Amsterdam, dat later dit jaar een cd met muziek van Pärt uitbrengt. Ik heb hen bereid gevonden iets te komen vertellen over hun samenwerking met de Estse grootmeester en een stuk van hem te spelen.

Ik zie er erg naar uit en nodig iedereen van harte uit de lezing op 24 november in VondelCS bij te wonen. Hij duurt van 20.30-22.00 uur en daarna kun je bijven zitten voor de uitzending van Opium op 4. De entree voor dit alles is slechts € 10,-  en reserveren doe je via dit mailadres: [email protected]

#AldoCiccolini #AlexOlle #ArvoPärt #Cello8tetAmsterdam #Cultuurpers #DeNationaleOpera #ErikSatie #GiuseppeVerdi #IlTrovatore #JohnAdams #LeilaJosefowicz #MarjanneKweksilber #MensOfMelodie #NieuwEnsemble #PanoramaDeLeeuw #Preludium #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #UnsukChin #VioletaUrmana

Panorama de Leeuw XII plaatst Aktie Notenkraker in context van zijn tijd

Hoe nuttig en noodzakelijk was de beruchte Aktie Notenkraker op 17 november 1969? Die vraag beantwoordde ik gisteren op de Concertzender in de twaalfde aflevering van Panorama de Leeuw, een kroniek van de hedendaagse muziek in Nederland aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Net als in mijn boek plaats ik in de radio-uitzendingen het leven van De Leeuw en diens kompanen in de context van zijn tijd.

Zo belichtte ik in aflevering XI uitvoerig het studentenoproer in Tilburg in oktober 1969, dat succesvoller was dan de hierop geïnspireerde Aktie Notenkraker. Dankzij de opstand in Tilburg ging het Brabants Orkest vaker muziek van levende componisten uitvoeren. Dat geldt niet voor het Concertgebouworkest, waarop ‘de Notenkrakers’ het op 17 november 1969 gemunt hadden. Hierna presenteerde het orkest namelijk eerder minder dan meer moderne noten.

Minder vreemd dan het lijkt, want van oudsher had het Amsterdamse orkest veel aandacht besteed aan avant-gardisten, wier muziek hierna echter steeds vaker door gespecialiseerde ensembles werd uitgevoerd. De Aktie Notenkraker was des te opmerkelijker aangezien het orkest daarvoor al geregeld muziek van Reinberts kompanen Louis Andriessen, Peter Schat en Jan van Vlijmen op de lessenaars had gezet. Sterker nog, op de dag van het protest gaf Andriessen een opdracht voor een blokfluitconcert terug. Hoewel de Aktie Notenkraker in wezen nut noch noodzaak had, ging deze de muzikale annalen in als baanbrekend.

Het toeval wil dat ik op 1 oktober in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de eerste les verzorgde van mijn nieuwe cursus hedendaagse muziek, bij een concert van het Asko|Schönberg o.l.v. Reinbert de Leeuw. Thema van de les was ‘De Russen’, want Reinbert dirigeerde onder anderen twee stukken van Sofia Goebaidoelina en Galina Oestvolskaja. Deze powerladies hebben ook veel betekend voor mijn carrière. Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Ook de rest van de maand was ik druk met nieuwe muziek. Zo interviewde ik Giya Kantsjeli op 18 september over zijn stuk Dixi, tijdens de inleiding op een concert van het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor in het AVROTROSVrijdagconcert. Ik maakte voor de live uitzending op Radio 4 ook een reportage van een repetitie van dit grootse werk.

Een week later speelde het collectief Ludwig een concert in deze radioserie onder de titel ‘Met psalmenpomp en hakkebord’, waarover ik ook een voorbeschouwing schreef. Voor Radio 4 sprak ik met Dirk Luijmes over het harmonium (psalmenpomp”) en met Jan Rokyta over de cimbalom (‘hakkebord’). Luijmes soleerde in het First Harmonium Concerto van Martijn Padding; Rokyta schitterde in het stuk da capo van Peter Eötvös en het Cimbalom Concerto van Florian Maier.

Afgelopen vrijdag 2 oktober was ik de hele dag in touw voor een portret van de Oekraïense componist Valentin Silvestrov, wiens Zevende Symfonie die avond zijn Nederlandse première beleefde in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bijzondere ervaring, want de 77-jarige componist verlaat zelden zijn flatje in Kiev en spreekt alleen Russisch. Gelukkig vond ik een begenadigde tolk in jonge, de eveneens Oekraïense componist Maxim Shalygin, die tegenwoordig in Den Haag woont.

Silvestrov bleek een ongelooflijke spraakwaterval en het monteren van al die verschillende talen (Russisch – Engels – Nederlands) was een hels karwei, maar het is me gelukt; ik kreeg veel complimenten voor mijn portret.

Het concert was een groot succes, met een minutenlange ovatie voor een dankbare Silvestrov, die te bescheiden was om het podium te beklimmen en het applaus vanuit de zaal ontving. Bijzonder was dat ook Giya Kantsjeli naar TivoliVredenburg gekomen was; hij is een goede vriend van Silvestrov.

Een stuk jonger is de Grieks-Nederlandse componist Calliope Tsoupaki, over wier nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten ik al in mijn vorige twee updates berichtte. Ik schreef voor het muziekblad Luister een interview met haar en publiceerde gisteren nog eens vier vragen die ik haar stelde.

Geslaagde concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in OBA

Op zondag 6 september gaf ik, bijgestaan door de pianist Marcel Worms de concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in het theater van de OBA in Amsterdam. Onze reis langs de ontwikkelingen van de hedendaagse muziek begon bij Chopin en eindigde bij Oestvolskaja. Er waren aardig wat mensen op afgekomen, die zonder uitzondering enthousiast reageerden. De samenwerking met Marcel verliep vlekkeloos, alsof we de lezing al vele malen hadden gepresenteerd. Gelukkig had mijn uitgever wat extra boeken meegenomen, anders had ik er niet genoeg bij me gehad voor de signeersessie. Voor herhaling vatbaar.

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

De vrijdag ervoor hadden Marcel en ik al een voorproefje gegeven in het programma Kunst & Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Hoewel we vanwege een stortbui als verzopen katers aankwamen, verliep ook deze uitzending gesmeerd, met ad hoc uitvoeringen van Satie en Oestvolskaja. Het gesprek is hier terug te luisteren.

In de week voorafgaand was ik druk met het maken van reportages en interviews rond het Festivsl Oude Muziek voor het Festivaljournaal van AVROTROS Klassiek op Radio 4. Ik volgde het ensemble in residence Vox Luminis op de voet, voelde Benjamin Bagby aan de tand over het middeleeuwse epos Beowulf, vroeg Les Basses Réunies de lyra-viol te demonstreren en ving publieksreacties op van het openingsconcert met Jordi Savall. Ik gaf  op Cultuurpers ook vijf concerttips.

Op 25 augustus overleed Hans van Beers, een belangrijk man in de cultuursector, die steevast met zijn kalme charme kibbelende partijen tot elkaar wist te brengen. Ik schreef een necrologie voor Cultuurpers.

Maar het leven gaat door, en ook ondanks de vele ingrijpende bezuinigingen gebeurt er ook nog altijd veel op muziekgebied. Zo ging 5 september in Zwolle de kameropera Ik Vertrek van Lucas Wiegerink in première, waarover ik hem sprak voor Cultuurpers. De geplande eerste uitvoering op vrijdag 4 september viel wegens overmatige regen letterlijk in het water.

Het Festival Oude Muziek was nog niet voorbij, of de Gaudeamus Muziekweek stond alweer in de startblokken, met een prestigieuze Academy, niet alleen bedoeld voor de vijf genomineerde componisten, maar ook voor andere jonge toondichters en publiek. Ik sprak met programmeur Martijn Buser.

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan ‘t IJ

Terwijl de Muziekweek in volle gang is, viert ook het Muziekgebouw aan ‘t IJ zijn 10-jarig jubileum, met een groots festivalweekend. Dat ga ik helaas missen, omdat ik vrijdag 11 en zaterdag 12 september concertinleidingen verzorg voor Gaudeamus. Ik vond wel tijd voor een artikel voor Cultuurpers.

Volgende week start in Maastricht alweer het vierdaagse festival Musica Sacra, dit jaar gewijd aan het thema ‘De weg’, met als centrale vraag of het onderweg zijn niet belangrijker is dan de aankomst. Ook hiervoor selecteerde ik vijf concerttips.

Het had maar een haartje gescheeld of het geplande interview met Calliope Tsoupaki over haar nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten was niet doorgegaan. Gelukkig wist de hoofdredacteur van Luister op de valreep toch nog twee pagina’s te reserveren. We hadden op dinsdag 18 augustus een bijzonder geanimeerd gesprek en ik ben ervan overtuigd dat het een mooie opera wordt.

In de week daarvoor had ik twee concerten bezocht in de NJO Muziekzomer. Zoals altijd was dit weer een waar spektakel, met uitvoeringen op topniveau, onder andere in de feeërieke ‘kathedraal’ van voormalig zendstation Radio Kootwijk. Ik schreef hiervan een recensie voor Cultuurpers, net als van het slotconcert op 16 augustus.

Op 11 augustus trof ik Ton Koster, een van de rebellen die in 1969 de Hogeschool van Tilburg bezetten en een concert van het Brabants Orkest verstoorden. Hij was een belangrijke informant voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw, maar woont tegenwoordig in Amerika. Het toeval wil dat het café waar we een wijntje dronken direct om de hoek ligt bij Reinberts woning.

Het was leuk weer even met Ton bij te kletsen, temeer daar ik niet lang daarna de opnames maakte voor aflevering XI van Panorama de Leeuw, waarin ik uitvoerig inga op de voortrekkersrol van Brabant in de jaren zestig. Zo was de veel beroemder geworden ‘Aktie Notenkraker’ van Reinbert cs een uitvloeisel van de Brabantse opstand. Ik noemde de aflevering dan ook ‘Oproer in Brabant’. Je kunt hem hier terugluisteren.

#AmsterdamFM #AVROTROSKlassiek #BenjaminBagby #BrabantsOrkest #CalliopeTsoupaki #Concertzender #Cultuurpers #FabiolaVeerman #FestivalOudeMuziek #GaudeamusMuziekweek #GMWAcademy #HansVanBeers #HogeschoolTilburg #JanWolff #JordiSavall #LesBassesRéunies #Lucas #LucasWiegerink #MarcelWorms #MarikenInDeTuinDerLusten #MartijnBuser #MusicaSacra #MuziekgebouwAanTIJ #NJOMuziekzomer #OBA #Oestvolskaja #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TonKoster #VoxLuminis

Prachtmuziek uit Griekenland en Franse chansons

Het is even wennen. Na vier weken offline door Duitsland gefietst te hebben, keerde ik enkele dagen geleden weer terug op mijn stek. Tijdens mijn tochten door het fraaie Münsterland was ik geheel afgekickt van de sociale media, en het opnieuw opstarten doet mijn motortje even pruttelen.

Geheel verstoken van internet was ik al die tijd nou ook weer niet, maar slechts zeer zelden bleek een café of restaurant te beschikken over (gratis) Wi-Fi. Onze Oosterburen zijn wat meer van de oude stempel en verkiezen fysiek contact boven een virtuele werkelijkheid. Daar valt iets voor te zeggen. En eerlijk is eerlijk: wat wás het heerlijk om een praatje te maken met een willekeurige passant bij de supermarkt, of een biertje te drinken met een collega-fietser.

Alleen maar luieren was er trouwens ook niet bij: halverwege mijn vakantie publiceerde ik een bespreking van de cd ‘Sax avec Elan!’ van het Amstel Quartet en de Franse chansonnier Philippe Elan. De vier saxofonisten leerden de in Nederland wonende zanger kennen dankzij de componist Ton de Kruyf, die mij zeer geholpen heeft met mijn biografie van Reinbert de Leeuw. Zoals altijd spelen de saxofonisten perfect en met veel schwung, maar de combinatie met Elan is niet helemaal mijn kopje thee: door de drukke arrangementen trekt het kwartet iets te sterk de aandacht.

Naast de cd met chansons gezongen door een Franse Nederlander, lagen er ook twee schijfjes in de bus van de Grieks-Nederlandse componist Aspasia Nasopoulou. Eindelijk eens goed nieuws uit Griekenland! Nasopoulou heeft grote affiniteit met oude muziek en weet deze op een vanzelfsprekende manier te koppelen aan moderne speelwijzen, zoals te horen in het op een middeleeuwse cantiga gebaseerde Lelia doura, dat door het blokfluitkwintet Seldom Sene voorbeeldig wordt uitgevoerd.

Bijzonder ook is de muziek die Nasopoulou schreef bij de zevendelige gedichtencyclus Nachtwerk van Micha Hamel, die zelf zijn verzen voordraagt. Het Doelen Kwartet tekent voor de muzikale begeleiding. Bij elke tekst weet Nasopoulou precies de juiste sfeer te treffen, met vrolijk vogelgekwetter, aarzelende staccati of geheimzinnige flageoletten.

Gisteren had ik een inspirerend gesprek over nieuwe muziek met Jan Vredenburg van het muziektijdschrift Luister. We spraken onder andere over de nieuwe opera over Mariken van Nieweghen van Calliope Tsoupaki, die in oktober in première gaat en waarover ik haar voor het blad ga interviewen. Net als haar landgenote Nasopoulou koppelt Tsoupaki op organische wijze oude en nieuwe muziek aan elkaar.

Mariken in de tuin der lusten

De muziek van Tsoupaki heeft altijd een betoverende lyriek, of het nu de op Monteverdi geïnspireerde madrigaalreeks E guerra e morte uit 1997 betreft,  haar  Lucas Passie (2008), haar reflectie op een bewegend icoon van Maria uit 2012 of haar visie op de Griekse held Oedipus, die vorig jaar in première ging in het Holland Festival. Ik verheug mij zeer op ons gesprek en op haar opera Mariken in de tuin der lusten. 

Dit nieuwe werk wordt uitgevoerd door o.a. het Asko|Schönberg, maar niet met chef-dirigent Reinbert de Leeuw, die vanavond weer centraal staat in mijn programma ‘Panorama de Leeuw’ op de Concertzender. Ditmaal klinkt een herhaling van de eerste aflevering, waarin ik Reinbert volg in zijn kennismaking met klassieke muziek. Met o.a. werk van Chopin en Satie en van De Leeuw zelf.Ook tijdens mijn concertlezing Kantelend muzieklandschap op zondag 6 september om 16.00 uur in de OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam) zullen stukken klinken van deze componisten, gespeeld door de pianist Marcel Worms. Met mijn biografie als leidraad, maken we een tocht langs de ontwikkeling van de klassieke muziek, van de rotsvaste tonaliteit van Chopin in de 19e eeuw, tot  de atonaliteit van Schönberg in de vroege 20e eeuw, de toevalsmuziek van Cage in het midden van de vorige eeuw en het meedogenloze gebeuk van Oestvolskaja tegen het einde van dat tijdperk.

Ik zie uit naar deze eerste concertlezing met Marcel Worms en hoop u zondag 6 september te mogen begroeten.

#AmstelQuartet #AspasiaNasopoulou #CalliopeTsoupaki #Cultuurpers #DoelenKwartet #Donemus #LeliaDoura #LucasPassie #MarcelWorms #MichaHamel #Monteverdi #Nachtwerk #OBA #Oestvolskaja #PanoramaDeLeeuw #PhilippeElan #ReinbertDeLeeuw #SaxAvecElan #SeldomSene #TheaDerks #TonDeKruyf

Reconstructie op Concertzender: één lange aanklacht tegen Amerika

Het Holland Festival is weer achter de rug en ik bezocht aardig wat voorstellingen. Op dinsdag 9 juni ging de opera Koeien van Misha Mengelberg in première in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Deze was overigens niet zelf door Mengelberg gemaakt, maar had jarenlang als wensdroom door zijn hoofd gespookt.

Regisseur Cherry Duyns schiep uit bestaande teksten van Mengelberg een libretto, Guus Janssen zocht er passende stukken bij, die hij samen met de door Mengelberg opgerichte Instant Composers Pool uitvoerde. Het werd een prachtig absurdistische voorstelling. Toen de sterk dementerende Mengelberg na afloop het podium werd opgereden in een rolstoel pinkten velen een traantje weg. Ook ik had de tranen in mijn ogen; het was pijnlijk te zien hoe broos mijn vroegere docent geworden was.

Misha Mengelberg, met Cherry Duyns, toegejuicht door Katrien Baerts, Stadsschouwburg Amsterdam, 9-6-2015

Een dag later, op woensdag 10 juni zat ik alweer in de Stadsschouwburg, bij de met veel bombarie aangekondigde productie Der Untergang der Nibelungen van het Berlijnse Gorki Theater. Het bleek een bombastisch wanproduct en als ik er niet voor Cultuurpers over had moeten schrijven, had ik beslist de zaal verlaten, in het kielzog van een groeiend aantal andere bezoekers.

Donderdag 11 juni ging de multimedia-opera As Big as the Sky van Arnoud Noordegraaf in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. De voorstelling was compleet uitverkocht, net als de twee volgende uitvoeringen op vrijdag en zondag. – Wellicht omdat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei tekende voor het decor. Ik deed alle inleidingen, waarbij ik onder anderen sprak met Arnoud Noordegraaf en librettist Adrian Hornsby.

Arnoud Noordegraaf – Thea Derks – Adrian Hornsby – Bart Visser MGIJ 14-6-2015

Het enthousiasme van de makers en het prachtige decor van Ai Weiwei ten spijt, werd ook dit een teleurstelling. De regie (van Noordegraaf zelf) was statisch, het libretto ondoorgrondelijk en de muziek weinig prikkelend. Ook de uitvoering liet te wensen over. Bas Wiegers kreeg het Asko|Schönberg maar niet gelijk en van de zangers wist alleen Zhang Bo als dorpsomroeper zijn rol wat vlees op de botten te geven. De decors en filmbeelden van Ai Weiwei waren prachtig, maar konden de voorstelling niet redden.

Twee dagen na deze ‘Chinese’ opera klonk op dezelfde plek de première van een nieuwe opera van Guo Wenjing, Het innerlijke landschap. Een staaltje ongelukkig programmeren, want het was onvermijdelijk beide producties met elkaar te vergelijken. Het Nieuw Ensemble en een Chinees slagwerkensemble speelden onder leiding van Ed Spanjaard vlekkeloos en de sopraan Shien Timei was zelfs adembenemend. Toch was ook deze voorstelling uiteindelijk onbevredigend, vanwege de gemakzuchtige aanpak van Guo Wenjing. Hier lees je mijn bespreking.

Che Guevara ‘gereconstrueerd’, Theater Carré, juni 1969

Een week later nam ik de tiende aflevering op van mijn programma Panorama De Leeuw bij de Concertzender. Ik had veel reacties gekregen op de uitzending van 3 juni, waarin ik een substantieel deel draaide uit de opera Reconstructie die Reinbert de Leeuw in 1969 maakte met onder anderen Misha Mengelberg.

Op veler verzoek wijdde ik de gehele uitzending van 1 juli aan deze ‘moraliteit’. Het libretto van Harry Mulisch en Hugo Claus volgt de letters van het alfabet en is één lange, rauwe aanklacht tegen het imperialisme van Noord-Amerika. Ik schreef erover voor Cultuurpers. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie behandel ik diepgravend de controverse die deze anti-Amerikaanse productie in 1969 opriep; de uitzending is hier terug te horen.

De afgelopen week werkte ik aan de toelichtingen bij zeven composities van Vanessa Lann, die dit najaar zullen verschijnen op de cd moonshadow sunshadow, genoemd naar het gelijknamige stuk voor het vioolduo Liza Ferschtman en Esther Hoppe. Prachtig hoe Lann steeds weer onze verwachtingspatronen bevraagt, met een intrigerend spel tussen voor- en achtergrond. Ik hou u op de hoogte!

Maar nu is het tijd voor vakantie…

#AdrianHornsby #AiWeiwei #ArnoudNoordegraaf #AsBigAsTheSky #AskoSchönberg #BasWiegers #CherryDuyns #Concertzender #Cultuurpers #DerUntergangDerNibelungen #EdSpanjaard #GorkiTheater #GuoWenjing #GuusJanssen #HarryMulisch #HetInnerlijkeLandschap #HollandFestival #HugoClaus #InstantComposersPool #MensOfMelodie #MishaMengelberg #NieuwEnsemble #PanoramaDeLeeuw #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #ShienTimei #TheaDerks #ZhangBo

Geslaagde #Reinbertlezing in Drachten

Donderdag 21 mei gaf ik een inleiding bij het concert ‘Ton de Leeuw met de Franse slag’ van Cappella Amsterdam, in de donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met Daan Manneke, die studeerde bij De Leeuw en van wie ook twee Franstalige psalmen op het programma stonden. Ik sprak ook met de jonge Franse componist Laurent Durupt, wiens Souffler sur quelques lueurs zijn Nederlandse première beleefde. Bijzonder was, dat de weduwe van De Leeuw en bijna al zijn kinderen aanwezig waren.

Minou de Leeuw, Thea Derks, Arlette + Isabelle de Leeuw, Ina en Daan Manneke MGIJ 21-5-2015

Precies een week later, op donderdag 28 mei was ik bij Boekhandel Van der Velde in Drachten voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hierin kon ik mooi aansluiten bij de expositie over drie generaties Werkman in Museum Drachten. De componist en pianist Daniel Ruyneman, een belangrijke wegbereider van De Leeuw, was namelijk gerelateerd aan de kunstenaarsvereniging De Ploeg waaraan Hendrik verbonden was. Eerder die middag kreeg ik een rondleiding van curator Annemieke Keizer.

De lezing trok een klein, maar zeer aandachtig publiek, dat na afloop interessante vragen stelde. Een bezoeker was zelfs helemaal uit Emmeloord gekomen om erbij te zijn, die had de biografie al bijna uit. Mijn uitgever Dolf Weverink was ook van de partij, en maakte bovenstaande foto van de signeersessie na afloop. Twee dagen later publiceerde het Friesch Dagblad een groot essay van mij over Reinberts Friese wortels.

Friesch Dagblad 30 mei 2015 Derks

Vrijdag 29 mei was ik bij de wereldpremière van Traurig wie der Tod van Theo Verbey in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg, weer veilig terug in de gerestaureerde Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ik had Verbey uitvoerig geïnterviewd en hij vertelde dat zijn stuk een persoonlijke achtergrond had. Hij koos voor de herdichtingen van Chinese poëzie van Hans Bethge, die hij zette voor het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest. Het stuk was bijzonder welluidend en kreeg een ovationeel applaus van de goed gevulde zaal.

Thea Derks signeert Reinbertbio, Boekhandel Van der Velde Drachten 28-5-2015

Twee dagen later verzorgde ik in TivoliVredenburg alweer de inleiding bij het concert ‘De magie van Blechacz’ van Amsterdam Sinfonietta. Het programma was geheel Scandinavisch, met één Oostenrijkse eend in de bijt. Naast werken van Grieg, Sibelius en Rautavaara, klonk het Pianoconcert nr. 23 van Mozart, met als solist de jonge Pool Rafal Blechacz .

Ik sprak voorafgaand over het programma met Willem de Bordes, artistiek coördinator van Amsterdam Sinfonietta. Het werd een memorabele avond: Blechacz heeft een prachtig toucher en de musici speelden onder leiding van concertmeester en artistiek leider Candida Thompson zeer alert, vol energie en spatgelijk. Hartverwarmend is de enorme speelvreugde die zij zonder uitzondering uitstralen.

Op maandag 1 juni was het tijd voor een nieuwe productie van de opera Lulu van Alban Berg van De Nationale Opera & Ballet in het kader van het Holland Festival. Wekenlang gonsde de pers van opwinding, omdat de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge tekende voor de regie. De superlatieven over diens fantastische inzichten vlogen je om de oren, dus de verwachtingen waren zeer hooggespannen.

Helaas liet Kentridge de opera verdrinken in een overdaad aan beelden. Die zijn weliswaar mooi en vindingrijk, maar het toch al problematische libretto ontbeerde elke diepgang en zeggingskracht. Temeer daar ook zijn personenregie te wensen over liet: je begrijpt geen moment wat al die mensen op  het podium drijft, Lulu incluis. Zo werd de voorstelling een deceptie van niet ingeloste beloftes – zoals de Chinese keizer wiens onnoemlijk prachtige nieuwe gewaden onzichtbaar bleken. Ik noemde mijn bespreking dan ook Lulu en de kleren van Kentridge.

Woensdagavond 3 juni klonk bij de Concertzender aflevering IX van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer inzoomde op de controverses rond ‘soniek’ versus ‘muziek’ en de opera Reconstructie. Zoals gebruikelijk, liet ik ook nu weer enkele historische stukken horen: een opname van het Vioolconcert van Henkemans met Theo Olof uit 1951 en een half uur uit de enige bestaande opname van Reconstructie, gemaakt in 1969. Overstuurd, maar vol energie en nooit te horen op de Nederlandse radio. Het programma is hier terug te luisteren.

Inleiding MGIJ op Dorsen Yesterday Tomorrow Holland Festival 4-6-2015

Gisteravond, 4 juni, gaf ik een inleiding bij de wereldpremière van Yesterday Tomorrow van de Amerikaanse regisseur Annie Dorsen. Zij maakt ‘algoritmisch theater’, door met behulp van computers bestaande teksten en muziek te ontrafelen en weer in elkaar te zetten. Dit keer volgden drie zangers een traject waarin het Beatles lied Yesterday transformeert naar de musical song Tomorrow. De algoritmes van de computer bepalen ter plekke welke noten en woorden ze moeten zingen, en zelfs welke bewegingen ze daarbij moeten maken. Helaas bleef het geheel toch ietwat te veel concept om een uur lang echt te blijven boeien. Maar interessant was het zeker!

#AlbanBerg #AmsterdamSinfonietta #AnnemiekeKeizer #CandidaThompson #CappellaAmsterdam #Concertzender #Cultuurpers #DaanManneke #DaniëlRuyneman #DeNationaleOpera #DePloeg #FrieschDagblad #GrootOmroepkoor #HansHenkemans #HendrikWerkman #HollandFestival #LaurentDurupt #Lulu #MensOfMelodie #MuseumDrachten #MuziekgebouwAanTIJ #PanoramaDeLeeuw #RadioFilharmonischOrkest #RafalBlechacz #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TheoOlof #TheoVerbey #TivoliVredenburg #TonDeLeeuw #TraurigWieDerTod #VanDerVeldeBoeken #VrijdagVanVredenburg #WillemDeBordes #WilliamKentridge

Jeroen de Valk over #Reinbertbio: ‘proefschriftachtig standaardwerk’

Het was weer druk de afgelopen weken. Op 24 april verzorgde ik de inleiding bij een concert van ensemble Ludwig in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg. Dit klinkt vanzelfsprekender dan het was, want door een bouwtechnische storing moest het concert verplaatst worden van de Grote Zaal naar de kleinere Hertz, die aanzienlijk minder publiek kan herbergen.

Gelukkig leed het concert er niet onder: de musici van Ludwig speelden werken van onder anderen Louis Andriessen, Luciano Berio, Maurice Ravel en Manuel de Falla. Een van de solisten was de harpist Remy van Kesteren, die het publiek tot groot enthousiasme opzweepte met twee kleurrijke improvisaties.

Thea Derks + Remy van Kesteren 24-4-2015 TivoliVredenburg

In de pauze van de live uitzending op Radio 4 liep ik nu eens niet zelf rond met een microfoon, maar werd ik geïnterviewd door presentatrice Maartje Stokkers. Aanleiding was het stuk Dances van Louis Andriessen, dat die avond werd uitgevoerd. Andriessen is al decennia bevriend met Reinbert de Leeuw, met wie hij het Nederlandse muzieklandschap veranderde, samen met bentgenoten Peter Schat, Misha Mengelberg en Jan van Vlijmen. We spraken over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, die ik na afloop van het concert in de foyer signeerde.

Thea Derks + Maartje Stokkers VvV 24-4-2013 Interview over Louis Andriessen-Reinbertbio

Twee dagen later zaten we samen in de persjury van het Prinses Christina Concours in het Lucent Danstheater in Den Haag. Er waren zeven finalisten van een ongekend hoog niveau, maar de jonge marimbaspeler Martijn Boom won de persprijs met zijn intense uitvoering en volwassen podiumuitstraling. Na afloop reikte Prinses Christina de prijzen uit. Ik schreef een bericht voor Cultuurpers.

Op vrijdag 1 mei bezocht ik de productie die de Nederlandse Reisopera maakte van Orphée et Euridyce van Gluck in het Wilminktheater in Enschede. Een geweldige voorstelling, waarin de vaak vertragende balletten op een volkomen natuurlijke wijze in de enscenering waren opgenomen. Ook de belichting en het decor waren schitterend, zelden vormen muziek en beeld zo’n sterke eenheid. Ik schreef dan ook een zeer positieve bespreking voor Cultuurpers.

Twee dagen later werd ik geïnterviewd door muziekjournalist Jeroen de Valk, wiens biografie van jazzdrummer John Engels ik had besproken. Na lezing van mijn biografie van Reinbert de Leeuw, vroeg zich af hoe ik terugkeek op het afgelopen jaar. Hij maakte een een mooi interview voor Cultuurpers, waarin hij mijn boek omschrijft als een ‘proefschriftachtig standaardwerk’. En passant belicht hij enkele door mij ontzenuwde mythes, die vanwege de rel rondom de publicatie wat onderbelicht zijn gebleven.

Thea Derks + Jeroen de Valk, 3 mei 2015

Op woensdag 6 mei klonk bij de Concertzender alweer de achtste aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik nog even stilstond bij nieuwemuziekpioniers als Daniel Ruyneman en Ton de Leeuw. Ook draaide ik  Pour faire le portrait d’un oiseau voor mezzosopraan en ensemble van Ton de Kruyf, in een unieke live opname uit 1965 van het Haags Ensemble voor nieuwe muziek onder leiding van Elie Poslavsky.

Ook memoreerde ik het concert van 13 maart 1966 in het Concertgebouw in Amsterdam, toen Poslavsky het Concertgebouworkest dirigeerde in ditzelfde werk van Ton de Kruyf, terwijl Louis Andriessen de wereldpremière leidde van zijn eigen Ittrospezione III. Met als saillant detail dat hij drie dagen later, samen met Reinbert de Leeuw, Misha Mengelberg, Peter Schat en Jan van Vlijmen in een open brief ditzelfde orkest ervan beschuldigde te weinig eigentijdse muziek te spelen… U luistert de uitzending hier terug.

Zondag 10 mei was dan mijn #Reinbertlezing in de Schouwburg van Venray. Deze had veel aandacht gekregen in de pers o.a. van Venray boeit!, weekblad Peel & Maas en Omroep Venray. Ondanks het mooie weer en Moederdag, was de zaal goed gevuld. Het was een mooie middag, met opnieuw live muziek van mijn neef Will Derks en de zangeres Irma Bogers.

Will Derks + Irma Bogers bij Reinbertlezing Schouwburg Venray 10 mei 2015

Helemaal uit Nuenen kwam Maarten van Zanten sr., die ik heb leren kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie. Hij hielp me enorm met informatie over de HBS die Reinberts vader bezocht in Den Haag. Hij had zijn boek meegenomen zodat ik het kon signeren, en uiteraard gingen we samen op de foto.

Maarten van Zanten + Thea Derks met Reinbertbio Venray 10-5-2015

Heel bijzonder was bovendien dat vier van mijn klasgenootjes van de lagere school naar mijn lezing waren gekomen. Zo werd het een heel speciale middag, die nog tot laat in de avond voortduurde…

Thea signeert #Reinbertbio, op de achtergrond enkele oud-klasgenootjes

Dinsdag 12 mei ging ik naar de enscenering van Benvenuto Cellini van Hector Berlioz, die Monty Python-regisseur Terry Gilliam maakte voor De Nationale Opera. Hij presenteerde een rijk palet aan kolderieke beelden, die beslist vindingrijk en vaak ook grappig waren, maar uiteindelijk zo over the top dat ik me als bezoeker verpletterd voelde, zoals ik in mijn recensie noteerde.

Less is more schreef ik naar aanleiding van die productie en zie, een dag later werd ik op mijn wenken bediend door de voorstelling De perzik van onsterfelijkheid van Rieks Swarte in de Toneelschuur in Haarlem. Een ontroerend verhaal naar het gelijknamige boek van Jan Wolkers, over een echtpaar dat in de oorlog in het verzet zat en daarna zijn leven nooit meer goed op de rails krijgt.

De productie vormt een wonderlijke mengeling van hoorspel (inclusief heuse Geräuschmacher), tekenfilm (live gefilmde tekeningen van de Amsterdamse Rivierenbuurt), mime, en acteurstheater. De tekst bestaat uit een anderhalf uur durende monoloog van de treurige Ben Ruwiel, die op de 35e herdenking van de bevrijding in 1980 min of meer per ongeluk verzeild raakt in het feestgewoel. Een fenomenale prestatie van  de acteur Ali Çifteci.

Rieks Swarte en Snoet (c) Sanne Peper

Çifteci kreeg al even knap tegenspel van Margje Wittermans. Met behulp van een schort, een pruik, een jasje of een baret wekte zij een schier oneindige reeks passanten tot leven. Schitterend was ook het pluchen hondje ‘Snoet’, dat door de uitvoerders met simpele handbewegingen geanimeerd werd. Je zag dat het een nep hond was, en toch wist het beest je diep te raken. Ik moest hierbij sterk denken aan de productie A Dog’s Heart  van de Nationale Opera, waarin ook een kunsthond figureerde. Ik schreef voor Cultuurpers een iets uitgebreidere recensie. Gaat dat zien, gaat dat horen!

En op deze Hemelvaartsdag vond ik eindelijk de tijd een in memoriam te schrijven voor Ton Hartsuiker, een groot pleitbezorger van de nieuwe muziek in ons land en (ongewild) rivaal van Reinbert de Leeuw.Last, but not least: ik ontving vandaag ook het persbericht over mijn lezing bij Boekhandel Van der Velde in Drachten op donderdag 28 mei. Hierin zal ik aanhaken bij de expositie over de familie Werkman in Museum Drachten: Reinbert de Leeuw dankt zijn doorbraak namelijk aan een door Daniel Ruyneman opgezette concertserie in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Ruyneman was sterk betrokken bij de kunstenaarsvereniging De Ploeg van Hendrik Werkman.

#AliÇifteci #BenvenutoCellini #ConcertgebouwAmsterdam #Concertgebouworkest #Cultuurpers #DaniëlRuyneman #DeNationaleReisopera #EliePoslavsky #Gluck #HaagsEnsembleVoorNieuweMuziek #HectorBerlioz #IrmaBogers #JanVanVlijmen #JeroenDeValk #JohnEngels #LouisAndriessen #LucentDanstheater #Ludwig #MaartenVanZantenSr #MaartjeStokkers #MargjeWittermans #MartijnBoom #MishaMengelberg #NederlandseReisopera #PerzikDerOnsterfelijkheid #PeterSchat #PrinsesChristinaConcours #ReinbertDeLeeuw #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #Reinbertbio #Reinbertlezing #RemyVanKesteren #RieksSwarte #TerryGilliam #TheaDerks #TonDeKruyf #TonHartsuiker #VrijdagVanVredenburgRadio4 #WillDerks

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending op Radio4 had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse.

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

#AlbanBerg #AllessandroSoccorsi #AthenaeumBoekandel #CasSmithuijsen #Concertzender #Conductus #DagInDeBranding #DaniëlRuyneman #DanielHermanMostert #DerSchwanendreher #DolfWeverink #ElmerSchönberger #ElsLiebregt #EmanuelOverbeeke #EttyMulder #EvelineNikkels #FreekSluijs #HansEster #KarelDesueure #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MaartenBrandt #MauricioKagel #MensOfMelodie #OnsErfdeel #PanoramaDeLeeuw #PaulHindemith #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RobDuBois #RotterdamsPhilharmonischOrkest #TabeaZimmermann #TheaDerks #TheodorAdorno #TivoliVredenburg #VrijdagVanVredenburg #WernerKlüppelholz #WillemJeths #WimMarkus #Zuiderstrandtheater

Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

@tdrks @Boekenweek Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! http://leporello.vrijeboeken.com  Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

#ADogSLife #AskoSchönberg #Bachtrack #Bartók #ColinCurrie #CollegiumVocaleGent #Concertzender #ConservatoriumVanLuik #Cultuurpers #DagInDeBranding #DaveMaric #DeTijd #DolfWeverink #EliePoslavsky #EttyMulder #FerryMingelen #FondsBijzondereJournalistiekeProjecten #FredericRzewski #GeorgesBizet #HansBakhuizen #HetCollectief #Janácek #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #LouisAndriessen #MarcelVanEngelen #MatthijsVermeulen #MensOfMelodie #MJBrusseprijs #MuzieklyceumAmsterdam #NationaleReisopera #NoralyBeyer #PanoramaDeLeeuw #Parelvissers #PeterRundel #PierreBoulez #PierreBoulezStichting #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ResidentieOrkest #Rituel #Sonate1X1905 #SonateVoor2PianoSEnSlagwerk #TheaDerks #TheaterCarré #TrophicCascades #WernerKlüppelholz

Volle bak bij #Reinbertlezing Universiteit van Amsterdam

In de NTR Zaterdagmatinee van 14 februari jl. dirigeerde Reinbert de Leeuw het Radio Filharmonisch Orkest in de Nederlandse première van de Vierde Symfonie van Henryk Górecki. De Leeuw  gaf de Pool ooit een opdracht voor het Schönberg Ensemble, hetgeen resulteerde in Kleines Requiem für eine Polka, dat hij in 1993 met het Schönberg Ensemble in première bracht. Het stuk werd door de pers unaniem neergesabeld en de aanvankelijk bejubelde Górecki verdween al snel van de programma’s.

In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie erkent de dirigent dat hij weliswaar gelooft in de oprechtheid van Górecki’s inspiratie, maar dat hij diens spirituele klankwereldzelf niet kan navoelen. Des te opmerkelijker dat hij nu dus toch diens Vierde Symfonie dirigeerde. Ik schreef hierover voor Cultuurpers. De vraag of Górecki kunst of kitsch maakt, zal waarschijnlijk door iedereen verschillend beantwoord worden, maar de Vierde Symfonie deed met zijn simpele, eindeloos herhaalde akkoordblokken de weegschaal niet meteen uitslaan in zijn voordeel.

De dag ervoor was ik voor de tweede keer te gast in het programma Kunst en Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Aanleiding was mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Veerman is een geweldige gastvrouw, die zich goed voorbereidt en haar gesprekspartner alle ruimte geeft. Het interview is hier terug te luisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks bij AmsterdamFM 13-2-2015

Wellicht mede dankzij het programma van Veerman, was het volle bak bij mijn lezing aan de Universiteit van Amsterdam op 19 februari. Niet alleen waren er nogal wat alumni en docenten aanwezig, maar ook flink wat studenten. Men luisterde aandachtig en stelde na afloop vele vragen. Een deelnemer vertelde over zijn eigen ervaringen als student van De Leeuw aan het Koninklijk Conservatorium.

Bijzonder voor mij was ook de aanwezigheid van Koert Stuyf. Hij schreef in de jaren zestig een aantal indrukwekkende choreografieën voor de legendarische danseres Ellen Edinoff, waarbij Reinbert de Leeuw vroege pianostukken van Erik Satie vertolkte. Helaas is zij in 2013 overleden.

Lezing aan de UvA 19-2-2015 (c) Mariët vd Berg

Julia Kursell – Kasper van Kooten & Wouter Capitain na afloop Reinbertlezing UvA 19-2-2015

Eerder die week nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw voor de Concertzender, zoals altijd in een van de studio’s van Salto in Pakhuis de Zwijger te Amsterdam. Voorafgaand werd ik door Hans Bakhuizen geïnterviewd over mijn programma, voor een filmpje dat geplaatst zal worden op de website van de Concertzender. De nieuwe aflevering wordt op woensdag 4 maart uitgezonden vanaf 21.00 uur en wordt de volgende dag om 17.00 uur herhaald. De uitzending van 4 februari kunt u hier terugluisteren.

In de Vrijdag van Vredenburg van a.s. vrijdag 27 februari, speelt Amsterdam Sinfonietta een programma met onder andere de strijkorkestversie van het eerste Strijkkwartet van Leos Janácek, die bekend werd als de Kreutzer Sonate. Het stuk is gebaseerd op de gelijknamige novelle van Leo Tolstoj, die vertelt over een fatale liefdesaffaire van een paar dat samen de Kreutzer Sonate van Beethoven instudeert. Ik maakte een reportage van het repetitieproces, die voorafgaand aan het concert wordt uitgezonden op Radio 4.

#AmsterdamFM #Cultuurpers #EllenEdinoff #ErikSatie #HenrykGórecki #JuliaKursell #KasperVanKooten #KoertStuyf #KreutzerSonate #LeosJanácekAmsterdamSinfonietta #MensOfMelodie #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #SchönbergEnsemble #TheaDerks #Tolstoj #UniversiteitVanAmsterdam #VrijdagVanVredenburg #WouterCapitain

“Panorama de Leeuw: een betere introductie tot leven en werk kan De Leeuw zich niet wensen”

Eind januari ontving ik een blog van Adriaan Meij, de beheerder van Zael te Meppel, waar ik in juni 2014 de aftrap maakte voor mijn reeks Reinbertlezingen. Meij beveelt mijn radioprogramma Panorama de Leeuw aan bij zijn bezoekers.

Hij noemt het ‘een prachtige inleiding om thuis te raken in de diepere achtergronden van moderne klassieke muziek’, vooral ook omdat ik me richt op ‘iedereen die wel interesse heeft, maar niet van de hoed en de rand van Reinberts moderne muziek weet’.

Meij concludeert: ‘Een betere introductie tot zijn werk en leven kan Reinbert zich niet wensen. Het zou – op zijn leeftijd – vriendelijk zijn dat eens toe te geven.’

Adriaan Meij, 26 januari 2015

Op vrijdag 30 januari was ik te gast bij Fabiola Veerman in haar radioprogramma Kunst en Cultuur op AmsterdamFM. Aanleiding was het concert met Schuberts Winterreise van de bariton Mattijs van de Woerd en de pianist Edward Janning in de Amsterdamse Amstelkerk op dinsdag 3 februari 2015. Net als in Ouderkerk hadden de musici mij gevraagd ook dit keer de inleiding te verzorgen. U kunt het gesprek hier terugluisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks, 30-1-2015

Diezelfde avond speelde de Philharmonie Zuidnederland in De Vrijdag van Vredenburg een concert met onder andere Omaggio a Gesualdo van de 10 jaar geleden gestorven Jan van Vlijmen. Zijn stuk werd geflankeerd door werken van Mozart en van zijn vroegere tegenstrever Hans Henkemans.

Ik sprak voor de live uitzending op Radio 4 met programmeur Jan Zekveld, die Van Vlijmen goed gekend heeft. In het pauzegesprek legde ik hem enkele citaten voor uit een interview dat ik met Van Vlijmen had in oktober 2004. Het zou zijn laatste worden, hij stierf twee maanden later, op 24 december 2004.

Bijzonder was ook dat zowel van Vlijmens dochter Esther, als diens zus Annelies bij het concert aanwezig waren. Zij waren ontroerd en dankten de violist Joe Puglia van harte omdat hij het werk van hun familielid met zoveel toewijding en finesse had uitgevoerd. Voor mij was het extra speciaal, omdat Annelies van Vlijmen mij enorm geholpen heeft met de biografie van Reinbert de Leeuw.

Annelies en Esther van Vlijmen met Joe Puglia, 30-1-2015 TivoliVredenburg

Op maandag 2 februari startte een vijfdelige reeks interviews in het kader van ‘Hoe klopt het klassieke hart van…’ waarvoor ik gitarist/componist Corrie van Binsbergen had weten te strikken.

Op dinsdag 3 februari was het tweede concert met Winterreise van Schubert in een uitverkochte Amstelkerk in Amsterdam. Ook voor mijn inleiding waren veel mensen toegestroomd en het werd  een prachtige avond, met een staande ovatie voor Mattijs van de Woerd en Edward Janning. Ook mijn #Reinbertbio mocht zich verheugen in een grote belangstelling.

Mattijs van de Woerd + Thea Derks na afloop van Winterreise in de Amstelkerk te Amsterdam, 3-2-2015

Een dag later klonk alweer de vijfde aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer stilstond bij Reinberts gelijktijdige studies aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en het Muzieklyceum in Amsterdam in de vroege jaren zestig. Met aandacht voor de huisconcertjes met zijn vriend en huisgenoot, de hoboïst Han de Vries en voor het Nederlandse concertleven in het algemeen. De uitzending is hier terug te luisteren.

Op donderdag 5 februari publiceerde ik een bespreking van het boek Cathy Berberian, Pioneer of Contemporary Vocality.

Op zondag 8 februari bezocht ik in Arti et Amicitiae de nieuwjaarsborrel van Lira, de organisatie die de belangen van auteurs behartigt. Op deze levendige bijeenkomst ontmoette ik een paar oude kennissen, onder wie de fotografe Anno van der Heide en de filmer Hans Hylkema. Hans schafte meteen mijn #Reinbertbio aan, waarop Anno ons op de gevoelige plaat vastlegde. ‘Wij zijn beslist het paar van het jaar’, stelde Hylkema tevreden vast.

Hans Hylkema & Thea Derks, Arti et Amicitiae 8-2-2015 (c) Anno van der Heide

Diezelfde week viel de uitnodiging in de bus voor mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Aanvang half vier, voor iedereen gratis toegankelijk. Komt allen!

#AdriaanMeij #AmstelkerkAmsterdam #AmsterdamFM #AnneliesVanVlijmen #AnnoVanDerHeide #ArtiEtAmicitiae #Concertzender #CorrieVanBinsbergen #EdwardJanning #EstherVanVlijmen #FabiolaVeerman #HansHenkemans #HansHylkema #HoeKloptHetKlassiekeHartVan #JanVanVlijmen #JanZekveld #JoePuglia #KoninklijkConservatorium #Lira #MatthijsVanDeWoerd #MensOfMelodie #MuzieklycemAmsterdam #OmaggioAGesualdo #PanoramaDeLeeuw #PhilharmonieZuidnederland #radio4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #Reinbertlezing #Schubert #TheaDerks #TivoliVredenburg #UniversiteitVanAmsterdam #VrijdagVanVredenburg #Winterreise #Zael

Aether over #Reinbertbio: “Sympathieker dan ‘s meesters eigen uitstraling”

Het januarinummer van Aether, een kwartaalblad over de geschiedenis van de omroep en de fonografie, wijdt een bespreking aan mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Redacteur Tjako Fennema vindt het maar goed dat De Leeuw ‘zijn Imprimatur aan dit boek heeft onthouden’ en vraagt retorisch:

‘Wat heb je aan een geautoriseerde biografie? Daar ontbreekt in veel gevallen veel aan wat de beschrevene onwelgevallig is. Petje af dus voor Radio 4-medewerker en publicist Thea Derks die bepaald niet over één nacht ijs ging en ruimte biedt aan De Leeuws jeugd, studietijd en menselijke zwakheden. Dat was de meester onwelgevallig.’

Fennema schrijft dat De Leeuw, ‘gewend de regie en beeldvorming zelf in de hand te houden c.q. met kracht te boetseren’, geleidelijk aan tot een houding is gekomen van ‘wie niet voor me is, is tegen me’. Uit mijn biografie rijst volgens hem een ‘sympathieker beeld op dan uit ‘s meesters eigen uitstraling’.

Tjako Fennema interviewde mij in mei 2014 ook voor RTi!, de lokale omroep van Hilversum. Het gesprek kunt u hier terugzien.

Carine Alders meldde naar aanleiding van een tweet over de top 3 best verkochte muziekboeken bij Boekhandel Athenaeum, dat ze meer had genoten van mijn biografie dan van het boek over Bach van Gardiner:

@tdrks en de best gelezen? Ik moet eerlijk toegeven dat ik in nr 1 ben blijven steken, nr 3 las ik in een ruk uit!

Ook mijn uitgever Dolf Weverink reageerde met een tweet. Hij fotografeerde een stapel #Reinbertbio’s in de winkel van Athenaeum aan Het Spui:

Dolf Weverink @dweverink · 7 jan.

Wapperende leeslinten bij @Athenaeum @tdrks de Reinbertbio staat in de Top 3 best verkochte muziekboeken 2014 https://www.facebook.com/LeporelloUitgevers/photos/a.263549770515971.1073741829.260314087506206/325965420941072/?type=1 …

Diezelfde avond klonk bij de ConcertZender alweer de vierde aflevering van mijn programma Panorama de Leeuw. Hierin volgde ik Reinbert de Leeuw naar het Koninklijk Conservatorium van Den Haag, waar hij in 1962 compositie ging studeren bij Kees van Baaren, in diens vermaarde ‘maandagochtendklasje‘. Het programma is hier terug te luisteren.

Eerder die dag vond in Parijs een bloedige aanslag plaats op de redactie van het satirische weekblad Charlie Hebdo. Twaalf mensen werden in koelen bloede vermoord, vanwege hun prikkelende, soms botte cartoons. Deze zoveelste aanval op de vrijheid van meningsuiting is in- en intriest, en maakt dat ik me volstrekt machteloos voel.

Ongelooflijk dapper dat de resterende leden van de redactie vandaag toch een nieuwe editie presenteerden. De subtiele cover getuigt van een roerende vergevingsgezindheid. ‘Alles is vergeven’ zegt Mohammed, die een bordje ophoudt met ‘Je suis Charlie’, de kreet waarmee wereldwijd steun werd betuigd aan de slachtoffers.

Mooie symboliek ook: groen is niet alleen de kleur van de islam, maar geldt ook als een symbool voor hoop en veiligheid. Helaas stromen desondanks de afwijzende reacties alweer binnen…

#Aether #AthenaeumBoekhandel #CarineAlders #CharlieHebdo #Concertzender #DolfWeverink #JeSuisCharlie #KeesVanBaaren #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #maandagochtendklasje #MensOfMelodie #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #TheaDerks #TjakoFennema #ToutEstPardonné #vrijheidVanMeningsuiting

#Reinbertbio in top 3 bij Athenaeum Boekhandel

Ook na Kerstmis bleef 2014 mij toelachen. Op 30 december publiceerde Athenaeum Boekhandel de lijst met best verkochte klassiekemuziekboeken van 2014 rond en zie: #Reinbertbio staat in de top 3! Daar ben ik erg blij mee en heel trots op, uiteraard.

Athenaeum Boekhandel ‏@Athenaeum 30 dec.Amsterdam, Noord-Holland

De bestverkochte #boeken over klassieke muziek? Veel Bach en Reinbert de Leeuw, #1: Gardiner.

Een dag later dag publiceerde het Nijmeegse weekblad De Brug een ingekorte versie van de recensie van Peter Smits over mijn lezing bij Roelants Boeken op zondag 12 december.

De Brug 31-12-2014

Eerder die week was ik benaderd door Andrei Bakhmin, beheerder van de officiële website van Galina Oestvolskaja. Hij vroeg toestemming om mijn ‘bijna- interview‘ met deze ‘vrouw met de hamer’ uit 1995 in het Britse muziekvakblad Tempo te mogen reproduceren. Hij was hierop gebrand, omdat het de enige keer in haar leven was dat zij toestemde in een gesprek met een Westerse journalist.

Nadat Bakhmin het artikel op Facebook had aangekondigd, ging het ‘viraal’, zoals dat heet. Het trok ook de aandacht van de Britse muziekpublicist Norman Lebrecht. Onder de titel A rare interview with the hermit of Russian music wijdde hij er een bericht aan op zijn zeer goed bezochte site Slipped Disc.

Bakhmin vroeg me ook enkele passages over Oestvolskaja uit mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie te mogen plaatsen, dus ik ben druk bezig met selecteren en vertalen.

Galina Oestvolskaja en Reinbert de Leeuw (c) Leendert Jansen

Gezien de aanhoudende drukte rond mijn boek grapte Joost L. Westerlaken op Twitter:

1. joost l. westerlaken ‏@jlwester 2 jan.Hengelo, Overijssel

   @tdrks @RoelantsBoeken @Athenaeum @BoekEnschede @Nawijn_Polak Hij wordt je schaduw,volgt je overal 🙂

   A.s woensdag om 21.00 uur wordt alweer de vierde aflevering van Panorama de Leeuw uitgezonden op de Concertzender. Dit keer volg ik hem naar het Koninklijk Conservatorium van Den Haag, waar hij zich inschrijft voor het maandagochtendklasje van Kees van Baaren. Ik schreef hierover uitvoerig in mijn biografie en publiceerde er in september 2013 een artikel over op de website Opusklassiek.

#1 #ArieBoomsma #AthenaeumBoekhandel #Bach #bestVerkochteKlassiekemuziekboeken #boeken #BoekhandelBroekhuis #Concertzender #DeBrug #GalinaOestvolskaja #JohnElliotGardiner #JoosLWesterlaken #KeesVanBaaren #KoninklijkConservatorium #maandagochtendklasje #MensOfMelodie #NawijnPolak #Opusklassiek #PanoramaDeLeeuw #PeterSmits #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #Reinbertlezing #RoelantsBoeken #Tempo #TheaDerks #ThierryBaudet #Top3

Peter Smits over #Reinbertlezing: ‘Sprankelend en erudiet’

In de afgelopen week verschenen twee besprekingen van mijn lezing over Reinbert de Leeuw, mens of melodie op zondag 14 december 2014 bij Boekhandel Roelants in Nijmegen. Bezoeker Brigitta den Boer plaatste een stuk op de website van het weekblad De Brug. Zij noemt de lezing ‘geanimeerd en zeer levendig’ en prijst de ‘intieme live gitaarklanken’ van mijn neef Will Derks in een Gymnopédie van Satie.

Den Boer beschrijft tevens hoe de toehoorders werden geprikkeld ‘om spontaan persoonlijke ter zake doende belevenissen te delen’. Na een ‘onverwacht waardevolle namiddag’ keerde zij huiswaarts. Zij voorzag haar stuk van een fraaie fotocollage.

Fotocollage Brigitta den Boer december 2014

Bezoeker Peter Smits wijdde op zijn blog een terugblik aan de lezing, onder de titel ‘Reinbert de Leeuw, meer melodie dan mens?’ Hij opent zijn stuk met ‘Wie er niet bij was, heeft wat gemist […] Ruim een uur lang wist zij de toegestroomde toehoorders aan haar lippen te kluisteren met een sprankelend en erudiet verhaal over de aanjager, inspirator en inmiddels nestor van de moderne muziek in de tweede helft van de twintigste eeuw in Nederland.’

Smits vervolgt: ‘Muziekfragmenten, waaronder een stukje uit een serieel werk van De Leeuw zelf, maakten het historische verhaal invoelbaar. Will Derks (gitaar én familie) en Irma Bogers (zang) speelden live drie korte liederen van Charles Ives. En dat was niet voor niets. De nadere kennismaking met deze Amerikaanse componist betekende voor Reinbert de Leeuw halverwege de jaren zestig het hervinden van de vrijheid in de muziek. En de rest is geschiedenis…’

Smits eindigt met een mooie aanbeveling: ‘Een boek waarin in de eerste zin de vlaggen uithangen en in de laatste nog de hartstochtelijke componeerader van Reinbert klopt, daar heb je zin in. Dat wordt lekker lezen met de kerst!’

Op 19 december wijdde Het Parool een kort stukje aan de biografie, in het lijstje ‘Affaires’. De krant memoreert de commotie die de publicatie genereerde, en schrijft: ‘Nooit tevoren kreeg een boek over een dirigent van eigentijdse muziek zoveel publiciteit.’

In het kader van de onvermijdelijke eindejaarslijstjes selecteerde ik zelf voor Cultuurpers de drie mooiste cd’s van 2014.

Op 24 december reed ik naar mijn geboortedorp in Noord-Limburg, met de autoradio afgestemd op Radio 4. Tot mijn verrassing hoorde ik presentatrice Dieuwertje Blok in NTR Podium verwijzen naar mijn biografie, die even na vijven nader belicht werd. Na een korte beschrijving van de ophef rond de verschijning, klonk een citaat uit het interview dat Hans Haffmans met mij maakte voor NTR Podium op 21 maart 2014.

En last but not least: eerder die dag werd ik uitgenodigd voor een lezing over mijn biografie in de Schouwburg van mijn geboorteplaats Venray. Deze gaat plaatsvinden op zondag 10 mei 2015.

Mijn nieuwe jaar kan al niet meer stuk!

#BoekhandelRoelants #BrigittaDenBoer #Cultuurpers #DeBrugNijmegen #DieuwertjeBlok #Gymnopédie #HansHaffmans #HetParool #IrmaBogers #NTRPodium #PeterSmits #radio4 #ReinbertDeLeeuw #Satie #SchpouwburgVenray #TheaDerks #WillDerks

Adriaan Meij over #Reinbertbio: ‘Inspirerend kerstcadeau’

Op 9 december 2014 werd ik aangenaam verrast door een blog van Adriaan Meij, uitbater van Zael te Meppel, waar ik afgelopen juni mijn eerste lezing verzorgde over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Meij schrijft hierover voor zijn vooral in economie geïnteresseerde lezers en doet interessante uitspraken. Zo vergelijkt hij het verlaten van de tonaliteit met de ondergang van het geïndividualiseerde kapitalisme:

Haar biografie van het hedendaagse muziekleven rondom De Leeuw mag voor insiders een verhelderend standaardwerk zijn; mij als leek opende zij ietwat de ogen voor de muzikale en maatschappelijke ontwikkelingen die erachter zitten. Zoals de onvoorspelbaarheid van de volgende noot, evenals de onverwachte ondergang van het geïndividualiseerde kapitalisme in de nog voortwoekerende banken- en schuldencrisis.

Tussen de sprookjesjurken in Zael, Meppel, 12 juni 2014

Meij besluit met een aanbeveling van mijn boek, dat hij omschrijft als een ‘inspirerend kerstcadeau’:

Vraag Thea Derks maar eens om een spetterende lezing: er gaat een nieuwe, onvoorspelbare muzikale wereld voor je  open met tal van parallellen met onze industrie. En haar bio is een inspirerend kerstcadeautje voor jezelf, dat je meezuigt in Reinberts creatieve leven als toetssteen voor de zaken die je doet.

Op 3 december wijdde dagblad De Gelderlander in de papieren krant een korte aankondiging van mijn lezing bij Boekhandel Roelants op zondag 14-12-2014, en verscheen er tevens een groot artikel in de online rubriek ‘Geniet’. Ook het weekblad De Brug besteedde aandacht aan de lezing.

Weekblad De Brug, 10-12-2014

Het filmpje dat Edwin Mensink maakte voor zijn programma KeC op de lokale televisiezender N1 werd door een technische storing helaas niet uitgezonden. Ik ontdekte dit bij thuiskomst van een voorstelling van Puccini’s La bohème bij de Nationale Opera, waarover ik schreef voor Cultuurpers. Gelukkig is het interview van Mensink toch te bekijken, via mijn eigen YouTube kanaal.

Het publiek bleek zondag 14 december in groten getale de weg naar Boekhandel Roelants gevonden te hebben, velen  moesten zelfs staan. 

Volle bak bij #Reinbertlezing 14-12-2014 bij Boekhandel Roelants

De bezoekers waren bijzonder aandachtig en de sfeer was uitmuntend. Mijn neef Will Derks speelde bij wijze van introductie enkele pianostukken van Erik Satie op gitaar. Met werken als Gnossiennes en Gymnopédies drong Reinbert de Leeuw in de jaren zeventig door tot de populaire hitlijsten. Halverwege mijn voordracht presenteerde Will samen met Irma Bogers twee liederen van Charles Ives. Bogers bleek overigens Hennie de Swaan goed gekend te hebben, die in mijn biografie uitvoerig wordt belicht, omdat Reinbert de Leeuw jarenlang bij haar in huis woonde.

Will Derks en Irma Bogers brengen twee liederen van Charles Ives, Boekhandel Roelants, 14-12-2014

De muzikale bijdrage van Will en Irma was zeer geslaagd, ondanks de gortdroge akoestiek. Deze werd dan ook bijzonder gewaardeerd door alle aanwezigen, en ook wat mij betreft is onze samenwerking beslist voor herhaling vatbaar. En voor degenen die de lezing moesten missen: de biografie is op voorraad in beide filialen van Roelants.

Ook aan wie slecht ter been is, wordt gedacht, want u kunt de biografie bestellen via de webwinkel van Roelants. Het boek wordt dan gratis thuisbezorgd.

En, zoals Adriaan Meij al schreef, het boek is een ideaal kerstcadeau, niet alleen voor muziekliefhebbers, maar ook voor het meer algemene publiek. – En wat hem betreft vooral ook voor economen….

#AdriaanMeij #BoekhandelRoelants #CharlesIves #Cultuurpers #DeGelderlander #DeNationaleOpera #EdwinMensink #ErikSatie #IrmaBogers #LaBohème #MensOfMelodie #Puccini #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #TheaDerks #WeekbladDeBrug #WillDerks #Zael

Sinterklaas stimuleert verkoop #Reinbertbio

De afgelopen weken toerde Sinterklaas door ons land en hij gaf aardig wat Reinbertbio’s cadeau. In Nijmegen werd ik zelfs door twee Zwarte Pieten benaderd tijdens de opnames van een interview van Edwin Mensink voor de lokale zender N1 over mijn lezing bij Boekhandel Roelants op zondag 14 december om 16.00 uur.

Uiteraard ging ik ook even langs bij Boekhandel Roelants om kennis te maken en alvast de sfeer te proeven. De locatie naast cultuurcentrum Lux is ideaal, de medewerkers zijn bijzonder bevlogen en mijn boek ligt op een prominente plaats in de winkel. Ik zie uit naar mijn lezing a.s. zondag en verheug me op de muzikale intermezzi van gitarist Will Derks (mijn neef) en zangeres Irma Bogers. De Gelderlander wijdde er een bericht aan in de rubriek Geniet. Ik hoop dat er veel bezoekers komen en ben heel benieuwd naar het filmpje van N1, dat a.s. woensdag wordt uitgezonden.

Edwin Mensink van N1 interviewt me over Reinbertlezing

De avond ervoor was ik bij de wereldpremière van Rising Phenix van Joey Roukens in de Vrijdag van Vredenburg. Ik had hem eerder al over dit monumentale werk geïnterviewd en maakte voor Radio 4 een reportage van het repetitieproces. Het meeslepende stuk werd door het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest geweldig uitgevoerd en kreeg een bijzonder enthousiast applaus.

Op zondag 30 november was ik bij het feest ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van Camerata Trajectina in de Geertekerk in Utrecht. In de beste traditie van dit in oude Nederlandse muziek gespecialiseerde ensemble was het een bijzonder geanimeerd evenement. Zo waren er niet alleen optredens van de huidige leden, maar traden ook de oprichters aan, Jos van Veldhoven en Jan Nuchelmans. Tevens werd het jubileumboek Van Peeckelharing tot Pierlala van Jolande van der Klis gepresenteerd en ontving het ensemble de Visser-Neerlandiaprijs. Nuchelmans gaf later op de avond zelfs een kostbare blokfluit cadeau aan Saskia Coolen. .

Alle musici zingen het slotlied, Peeckelharing

Woensdag 3 december was op de ConcertZender alweer de derde aflevering te beluisteren van Panorama de Leeuw. Dit keer speelde ik onder andere een bijzondere opname van een vroeg vioolstuk van Reinbert de Leeuw, Drei Positionen. Ook draaide ik de zelden uitgevoerde elektronische balletmuziek bij Kain en Abel van Henk Badings. De uitzending is hier terug te luisteren (klikken op het luidsprekertje naast de titel).

Op donderdag 4 december bezocht ik in het Ostadetheater in Amsterdam, de try-out van Sisters van de Russisch-Nederlandse componist Anna Mikhailova en librettist/regisseur Isabel Schröder. Het was een geslaagde voorstelling, waarin met minimale middelen maximale zeggingskracht werd bereikt. De première op zaterdag 6 december vormde tevens de opening van de Muziektheaterdagen van het Ostadetheater en productiekern Diamantfabriek.  Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

#AnnaMikhailova #BoekhandelRoelants #CamerataTrajectina #Cultuurpers #Diamantfabriek #EdwinMensink #Gelderlander #GrootOmroepkoor #IrmaBogers #IsabelSchröder #JanNuchelmans #JoeyRoukens #JolandeVanDerKlis #JosVanVeldhoven #muziektheater #N1 #Ostadetheater #RadioFilharmonischOrkest #RisingPhenix #SaskiaCoolen #Sisters #TheaDerks #VrijdagVanVredenburg #WillDerks

Duitse interesse in #Reinbertbio

Op dinsdag 14 oktober trof ik de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz in Amsterdam. Hij is een groot kenner van het werk van Mauricio Kagel, over wie hij verschillende boeken publiceerde. Ik leerde hem kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, waarvoor hij belangrijke informatie verschafte. Klüppelholz had mijn boek gelezen en stelde er zeer inhoudelijke vragen over, voor een radioprogramma bij de Zuid-Duitse omroep SWR.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Amsterdam 14 oktober 2014

Klüppelholz had mijn boek noodgedwongen in het Nederlands gelezen, maar was er zo enthousiast over dat hij het heeft aanbevolen bij Pit Mischung van Wolke Verlag. Ook die reageert opgetogen en wil de biografie in het Duits vertalen en uitgeven. Geweldig nieuws, want ook in Duitsland bestaat veel belangstelling voor hedendaagse muziek, en Reinbert de Leeuw trad er geregeld op met het Schönberg Ensemble. Kijken of we tot een mooie overeenkomst kunnen komen.

Eerder die week werd ik gevraagd voor een lezing over mijn biografie bij de faculteit Geesteswetenschappen van Universiteit van Amsterdam. Deze zal plaatsvinden op 19 februari 2015 tussen 15.30 en 17.00 uur in het Universiteitstheater aan de Nieuwe Doelenstraat 16 in Amsterdam.

Donderdag 23 oktober vertelde ik over mijn biografie bij Boekhandel Broekhuis in Enschede voor een klein, maar select gezelschap. Het publiek luisterde aandachtig en was ook zeer persoonlijk betrokken, zodat  levendige discussies ontstonden over nut en noodzaak naar de vraag wat ‘mooi’ is en hoe je zo’n term definieert. Bijzonder was de aanwezigheid van de bariton Lodewijk Meeuwsen, die begin jaren zeventig mede aan de basis stond van het Schönberg Ensemble.

Thea Derks bij boekhandel Broekhuis, 21 oktober 2014

Meeuwsen verschafte waardevolle oor- en ooggetuigenverslagen. Zo vertelde hij  dat Reinbert de Leeuw dankzij het succes van zijn elpees met de vroege pianomuziek van Satie in de jaren zeventig in een Porsche naar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag kwam. – Die hij overigens al snel weer als ‘te burgerlijk’ van de hand deed. Na afloop kreeg ik een fles ‘Broekhuis boekenwijn’ mee. De verrukkelijke wijn is speciaal voor Broekhuis gebotteld, een bijzonder initiatief dat het lezen aanzienlijk kan veraangenamen.

Ondertussen gaat ook het gewone muziekjournalistieke leven door. Ik schreef een recensie over de wereldpremière van Theo Loevendie’s opera The Rise of Spinoza voor Bachtrack, en sprak voor muziekvan.nu met Seung-Ah Oh over haar nieuwe muziektheaterwerk Words & Beyond II: Nan Sul Hun. Morgen praat ik voorafgaand aan de wereldpremière door Slagwerk Den Haag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ met Seungh-Ah Oh en Jinnie Seo, die tekent voor de kostuums en de fraaie installatie.

Gisteren publiceerde ik een dubbelportret van James MacMillan en Joey Roukens, naar aanleiding van de composities die zij schreven in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4.

MacMillan componeerde zijn Percussion Concerto No. 2 voor de slagwerker Colin Currie en het Radio Filharmonisch Orkest. Het beleeft op 7 november zijn wereldpremière in de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht. Roukens componeerde Rising Phenix voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, die het op vrijdag 28 november aldaar in première brengen. Ik ga voor de live uitzendingen op Radio 4 reportages maken van het repetitieproces.

#AVROTROS #Bachtrack #BoekhandelBroekhuis #ColinCurrie #Cultuurpers #DeVrijdagVanVredenburg #GeesteswetenschappenUvA #GrootOmroepkoor #JamesMacMillan #JinnieSeo #JoeyRoukens #LodewijkMeeuwsen #MauricioKagel #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #PercussionConcertoNo2 #radio4 #RadioFilharmoinischOrkest #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #RisingPhenix #SeungAhOh #SlagwerkDenHaag #TheRiseOfSpinoza #TheaDerks #TheoLoevendie #TivoliVredenburg #WernerKlüppelholz #WordsBeyondIINanSulHun

Thea Derks in Limburg-wiki

Ook tijdens mijn lezing bij boekhandel Feijn in Alkmaar van 30 september j.l. mocht ik mij verheugen in een aandachtig en toegewijd publiek. Mijn uitgever Dolf Weverink was meegegaan en na afloop signeerde ik op verzoek van boekverkoper Michael van Buizen nog wat extra exemplaren voor de komende feestdagen.

Thea Derks signeert bij Feijn, Alkmaar. Links Michael van Buizen, midden een bezoeker

Een dag later zond de ConcertZender de eerste aflevering uit van ‘Panorama de Leeuw’, waarin ik elke eerste woensdag van de maand het muziekspoor volg van Reinbert de Leeuw aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. In muziektijdschrift Luister van oktober-november werd het programma paginagroot aangekondigd.

Luister okt-nov 2014

De aflevering van Panorama de Leeuw van 1 oktober 2014 is hier terug te luisteren (klikken op het mini-luidsprekertje naast de programmatitel). Ik ben inmiddels volop bezig met de voorbereidingen voor aflevering twee, op woensdag 5 november tussen 21.00-22.00 uur.

Tot mijn verrassing bleek de website van mijn geboortedorp Oostrum een uitgebreid bericht aan het programma gewijd te hebben. Nu maar hopen dat de inwoners massaal gaan luisteren naar nieuwe muziek 🙂 En dankzij een tweet van Wouter Steenbeek ontdekte ik tot mijn nog grotere verbazing – en niet geringe trots – dat de Limburg-wiki een lemma aan mij heeft gewijd. – In het Maastrichts.

Thea Derks interviewt Lucas van Woerkum, TivoliVredenburg 2-10-2014

Donderdag 2 oktober beleefde het ‘symphonic cinema’ The Firebird van Lucas van Woerkum zijn wereldpremière, tijdens het openingsconcert van het Nederlands Filmfestival in TivoliVredenburg. Markus Stenz dirigeerde het Radio Filharmonisch Orkest en het concert werd herhaald op zaterdag 4 oktober in de serie De vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4. Ik sprak hiervoor met Lucas van Woerkum en maakte een reportage van het project rond Firebird van leerlingen van het Amadeus Lyceum uit Vleuten.

Enkele dagen later kreeg ik de poster toegestuurd over mijn lezing bij Boekhandel Broekhuis in Enschede op donderdag 23 oktober a.s. Geestig dat deze in de winkel naast een aankondiging hangt voor Wim Brands, die er een week eerder te gast is. Aangezien Brands in zijn televisieprogramma ‘Brands met boeken’ tot op heden geen aandacht aan mijn biografie heeft besteed, is dit een aardig doekje voor het bloeden…

“@BoekEnschede: @tdrks @KarinM4 @ErikInkoper ” Kom ik toch nog eens bij @BoekenBrands, zij het alleen op papier -:)

Op woensdag 8 oktober verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Hilliard Ensemble en het Asko|Schönberg in TivoliVredenburg in Utrecht. Het betrof de afscheidstournee van het Hilliard Ensemble, dat veertig jaar lang op topniveau zowel oude als de allernieuwste muziek heeft gepresenteerd. Ze waren alle vier nadrukkelijk present bij de inleiding, een bij wijlen hilarische belevenis.

Gordon Jones, Steven Harrold, Rogers Covey-Crump, Thea Derks & David James, TivoliVredenburg 8-10-2014

Het Hilliard Ensemble zong twee speciaal voor hen gecomponeerde werken van John Casken: een bewerking van Viderunt omnes van de middeleeuwse geestelijke Perotinus en The Dream of the Rood uit 2008. Op het programma stond daarnaast Magnum ignotum van de Georgische componist Giya Kantsjeli. Ik sprak tijdens de inleiding ook met John Casken en dirigent Clark Rundell. Het was een mooi concert, waarin oude en nieuwe muziek op een vanzelsprekende manier aan elkaar gekoppeld werden. Het publiek in de goed gevulde Hertz zaal reageerde dan ook enthousiast, hoewel tijdens mijn inleiding was gebleken dat bijna niemand de uitgevoerde componisten kende.

John Casken, Thea Derks & Clark Rundell, TivoliVredenburg 8 October 2014

Nieuw programma bij Concertzender: ‘Panorama de Leeuw’

Morgen, woensdag 1 oktober, begint bij de ConcertZender mijn nieuwe programma ‘Panorama de Leeuw’. Hierin volg ik elke eerste woensdag van de maand tussen 21.00-22.00 uur het muziekspoor van Reinbert de Leeuw, aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Net als in mijn boek streef ik ernaar vooral ook de geïnteresseerde leek te bereiken, terwijl daarnaast de kenner volop aan zijn of haar trekken komt.

Ik ben erg blij dat de ConcertZender mij de gelegenheid biedt een groter publiek te enthousiasmeren voor muziek van na 1900. Henri Drost schreef er voor Cultuurpers een stukje over. Extra leuk is dat ik met dit programma terugkeer naar de zender waarbij ik in 1994 mijn eerste schreden zette op het pad van de radiojournalistiek.

De ConcertZender draait geheel op vrijwilligers en is dus afhankelijk van donateurs. Al dertig jaar vecht deze avontuurlijke zender steeds weer met succes voor zijn leven. U kunt trouwens ook gratis steunen, door uw internetaankopen te doen via hun sponsorkliks.

Thea Derks + Jörg Widmann, TivoliVredenburg 21-9-2014

Afgelopen zondag 21 september werd het Sextett van Wolfgang Rihm herhaald in TivoliVredenburg in Utrecht. Het programma van Quatuor Danel, de hoornist Bruno Schneider en de componisst/klarinettist Jörg Widmann was echter aanzienlijk moderner dan wat zij donderdag 18 september presenteerder in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. In plaats van het Klarinetkwintet van Mozart stonden nu het Negende Strijkkwartet van Rihm en Air voor hoorn solo van Widmann op de lessenaars. Ik sprak hierover met Widmann tijdens de inleiding in de helaas maar matig gevulde Hertz zaal.

De lezing over mijn biografie bij boekhandel Jansen & De Feijter van afgelopen donderdag 25 september was een groot succes. Het toegestroomde publiek was zeer aandachtig en betrokken en wilde van geen ophouden weten. Toen ik mijn betoog na ruim een uur afsloot, volgde nog een stortvloed aan vragen. Als Walter Jansen – boekverkoper van het jaar 2014 – niet had ingegrepen, stond ik er nu waarschijnlijk nog… Jansen maakte me trots door mijn biografie van Reinbert de Leeuw te vergelijken met die van Annejet van der Zijl over Annie M.G. Schmidt.

Inmiddels staat ook het gesprek online dat Ivan Borghstijn van boekhandel Nawijn & Polak met mij voerde voor zijn radioprogramma bij HofstreekFM. Borghstijn stelde overigens ook de cd-box ‘Aangenaam klassiek’ samen, die afgelopen donderdag werd gepresenteerd in VondelCS. Hierop staat onder andere een door Reinbert de Leeuw gearrangeerd lied uit de Maeterlinck Gesänge van Zemlinsky. Ik sprak hem hierover voor Preludium in 2013.

Preludium februari 2013 p.1

Preludium Notenbeeld februari 2013 p. 2

Het lied is te vinden op een zojuist verschenen cd van het Vlaamse ensemble Het Collectief en de sopraan Katrien Baerts. Deze is geheel gewijd aan door De Leeuw gemaakte arrangementen van werken van Berg, Zemlinsky, Busoni en Webern. Uiteraard gedirigeerd door Reinbert De Leeuw zelf.

Vanavond om 20.00 uur geef ik een lezing over mijn boek bij boekhandel Feijn in Alkmaar. Ik zie ernaar uit.

#Berg #BoekhandelFeijn #BrunoScheider #Busoni #Concertzender #Cultuurpers #HenriDrost #HetCollectief #HofstreekFM #IvanBorghstijn #JansenDeFeijter #JörgWidmann #KatrienBaerts #MensOfMelodie #NawijnPolak #PanoramaDeLeeuw #Preludium #QuatuorDanel #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TivoliVredenburg #WalterJansen #Weber #WolfgangRihm #Zemlinsky

Piano Bulletin over Reinbertbio: ‘Prachtig portret, liefdevol, maar niet vleiend’

Het waren weer drukke tijden, waarin ik niet toekwam aan het updaten van dit blog. Wel schreef ik een korte voorbeschouwing voor het seminar over muziekkritiek op 11 september in cultuurcentrum Rasa te Utrecht. Dit o.a. door het Gaudeamus Muziekfestival georganiseerde debat was zeer goed bezocht en leverde ook een boeiende discussie op met het publiek.

Teleurstellend was echter dat onder de aanwezigen weinig animo bestond om te betalen voor inhoudelijke muziekjournalistiek op het web, hoewel men algemeen betreurde dat de aandacht voor cultuur in de fysieke media afneemt. Kennelijk moet er nog een geestelijke omslag gemaakt worden voor men zich realiseert dat het hele muziekleven, van de componist tot de uitvoerder en van de organisator tot de koffiejuffrouw gebaat is bij serieuze artikelen over muziek.

Mischa Andriessen, Thea Derks, Marianne de Feijter & Emile Wennekes in Rasa 11-9-2014 (c) Co Broerse https://www.flickr.com/photos/fconcrete/

Ik bezocht vier concerten in het Gaudeamus Muziekfestival, dat dit jaar volkomen terecht gewonnen werd door de Oekraïense Anna Korsun. Haar vocaal/instrumentale compositie Wehmut is een bijzonder volwassen en betoverend stuk, een waar meesterwerk. Ik schreef over het Festival voor Cultuurpers.

De afgelopen week viel ook het nieuwste nummer van het Piano Bulletin van de European Piano Teachers Association in de bus, geschreven door hoofdredacteur Christo Lelie. In een bespreking van mijn biografie Reinbert de leeuw, mens of melodie looft hij mijn zorgvuldigheid, mijn respectvolle benadering van De Leeuw en de breedte van mijn onderzoek:

‘Zo creëert zij niet alleen een biografie van Reinbert de Leeuw, maar geeft zij een gedetailleerde schets van de twintigste-eeuwse muziek zoals die in de na-oorlogse jaren geïntroduceerd werd door een musicus die compromisloos voor de muziek heeft gekozen (vandaar de ondertitel mens of melodie). En passant schreef Derks de geschiedenis van het Schönberg Ensemble.’

Lelie prijst ook de fraaie vormgeving en de lage prijs van het boek. Dankzij mijn journalistieke aanpak, met ruim 250 informanten, wijkt dit af van een ‘doorsnee biografie’ en ‘geeft het sterk de indruk van een televisie- of radiodocumentaire’. De auteur zoekt ook een verklaring voor De Leeuws bezwaren tegen mijn biografie:

‘Wat De Leeuw tegen deze zeer grondig en volgens mij respectvol, zelfs liefdevol maar niet vleiend geschreven biografie heeft, laat zich deels wel raden. […]  Al die referenten zeggen eerlijk waar het op staat. Soms komt Reinbert de Leeuw er dan niet altijd gunstig in naar voren, zeker als het om conflictsituaties gaat, waarvan er de nodige in zijn leven geweest zijn, want De Leeuw was en is zeer invloedrijk, heeft vaak uitgesproken meningen en is niet altijd plooibaar gebleken, zo valt te lezen.’

Volgende week donderdag 25 september geef ik een lezing over mijn biografie bij boekhandel Jansen & De Feijter in Velp. Woensdag 24 september word ik hierover geïnterviewd door Tineke van Middelkoop in haar programma Cultuur in de stad bij RTV Arnhem, tussen 18.00-20.uur. Het programma is zowel te beluisteren via de kabel (93,1) de ether (105.9 FM) of via de website. Een opname van het gesprek vindt u hier.

Wolfgang Rihm + Thea Derks, Muziekgebouw aan ‘t IJ, 18-9-2014

Gisteren vond in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ de wereldpremière plaats van het Sextett dat Wolfgang Rihm componeerde voor het Belgische Quatuor Danel, de Duitse klarinettist Jörg Widmann en de Zwitserse hoornist Bruno Scheider. Voorafgaand aan het concert leidde ik een openbare repetitie, waarin ik ook Rihm zelf kon betrekken. Hij zei interessante dingen, zoals dat hij als componist ‘geen politieagent, maar eerder een tuinman’ is, die vooral luistert naar hoe het klinkt en dan bereid is aanpassingen te doen.

Tijdens de inleiding hierna sprak ik verder met Rihm, en met Marc Danel, primarius van het Danel Kwartet. Interessant was dat Danel de uitvoerend musicus vergeleek met het snoer van onze microfoons: hij is alleen maar het doorgeefluik tussen componist en publiek. Rihm stemde hier van harte mee in.

Tijdens het concert bleek hoe geweldig de musici samenwerkten en hoe bevlogen zij de onderhavige stukken verdedigden. Het Sextett klonk nog wat onwennig, vooral vanwege de lastige hoornpartij, maar Mozarts Klarinetkwintet en Rihms 4 Studien zu einem Klarinettenquintett kregen meesterlijke uitvoeringen. A.s. zondag verzorg ik ook de inleiding in TivoliVredenburg, waar Mozart vervangen wordt door Air van Widmann voor hoorn solo en het Negende Strijkkwartet van Rihm. Ik zou zeggen: zorg dat u erbij bent!

#4StudienZuEinemKlarinettenquintett #AnnaKorsun #BrunoSchneider #ChristoLelie #Cultuurpers #EmileWennekes #EPTA #Gaudeamus #JörgWidmann #LeporelloUitgevers #MarianneDeFeijter #MischaAndriessen #MozartKV581 #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #PianoBulletin #Rasa #ReinbertDeLeeuw #SchönbergEnsemble #Sextett #TheaDerks #TivoliVredenburg #WolfgangRihm

Musiqolog over #Reinbertbio: ‘Informatief voor zowel leek als vakman’

Het Festival Oude Muziek is weer achter de rug. Het was een geslaagde editie met aanzienlijk meer bezoekers dan vorig jaar, toen het epicentrum nog in de Pandhof lag. Ik maakte dagelijks voor het Festivaljournaal van de AVROTROS een reportage, onder andere van de masterclass van de afdeling oude muziek van Juilliard, de workshop Gregoriaans van Hendrik Vanden Abeele, de laboratoriumproductie Medea en de Oudemuziekmarkt. Alle reportages zijn hier terug te luisteren.

Voor Cultuurpers schreef ik tevens besprekingen van de uiteindelijke voorstelling van het melodrama Medea van Georg Benda op 2 september in Theater Kikker, en van het controversiële project Trabe Dich, Thierlein van het Vlaamse koor Graindelavoix in TivoliVredenburg.

Op donderdag 4 september maakte ik even een uitstapje naar de nieuwe muziek, tijdens een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie bij Nawijn & Polak in Apeldoorn. Dolf Weverink van Leporello Uitgevers begeleidde mij. Het publiek was bijzonder aandachtig en betrokken en hielp uitbater Ivan Borghstijn na afloop van zijn gehele voorraad af Reinbertbio’s af; hij moest zelfs bijbestellen.

Borghstijn was ook zelf enthousiast en nodigde me meteen uit voor zijn radioprogramma Da Vinci bij Hofstreek FM. Donderdag 11 september a.s. zal hij me rond 20.05 uur interviewen. De uitzending is via internet in heel Nederland te beluisteren.

Gisteren, op 8 september, vierde Reinbert de Leeuw zijn 76e verjaardag. In reactie op mijn tweet hierover stuurde musicoloog Wouter Steenbeek subiet een mooie bespreking van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. – Het voelde een beetje alsof ik zelf jarig was.

Steenbeek looft mijn brede aanpak, die niet alleen het algemene publiek meeneemt op een ontdekkingsreis langs de nieuwe muziek, maar ook voor de vakman veel wetenswaardigs te bieden heeft. Dankzij mijn boek heeft hij bijvoorbeeld de Canadese componist Claude Vivier leren kennen. Steenbeek schrijft onder andere:

De vakman kan intussen al lezend zijn kennis opfrissen: wie schreven er ook alweer mee aan Reconstructie? Hoe zat het met Donemus? Welke musicus hoorde bij welke factie? Bovendien is er altijd wel iets dat een deskundige nog niet weet. Zo had ik nog nooit gehoord van Claude Vivier, een door Reinbert de Leeuw zeer bewonderde Canadees. Daar heb ik al die jaren toch heel wat aan gemist, bleek wel na een korte luisterbeurt.

[…]

Het laaiende enthousiasme van Thea Derks over de moderne muziek heeft vooral een gunstig effect. Wie die moderne componisten altijd maar hermetisch en onbegrijpelijk vond, wordt spelenderwijs duidelijk gemaakt wat hun muziek kan betekenen voor hen die ermee omgaan en hen die ervan houden.

Morgen begint de vierde editie in Utrecht van de Gaudeamus Muziekweek, met een concert van het Asko|Schönberg in de Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ook Gaudeamus maakt dankbaar gebruik van het nieuwe ‘muziekpaleis’, dat tot festivalhart is uitgeroepen. De juryleden Vanessa Lann, Oscar Bianchi en Wim Henderickx beoordelen nieuwe composities van componisten onder de dertig, die meedingen naar de Gaudeamus muziekprijs en de aanmoedigingsprijs.

Op donderdag 11 september ben ik te gast bij een door Gaudeamus en het BIMhuis georganiseerd seminar over muziekkritiek in cultureel centrum Rasa in Utrecht. Onder leiding van Emile Wennekes zal ik samen met Mischa Andriessen (Trouw, Cultuurpers) en Marianne de Feijter (Muziekvan.nu) discussiëren over de afnemende aandacht die de reguliere media schenken aan muziek en over de manieren waarop websites als Cultuurpers en Muziekvan.nu pogen deze lacune op te vullen.

#BIMhuis #Cultuurpers #FestivalOudeMuziek #Gaudeamus #GeorgBenda #Graindelavoix #HendrikVandenAbeele #HofstreekFm #JuilliardSchoolOfMusic #LeporelloUitgevers #MarianneDeFeijter #Medea #MischaAndriessen #MuziekvanNu #NawijnPolak #Rasa #ReinbertDeLeeuw #seminarMuziekkritiek #TheaDerks #TivoliVredenburg

Boekmantijdschrift over #Reinbertbio: ‘Derks meet journalistieke tegenspraak knap uit’

Deze update is long overdue, zoals de Engelsen het zo mooi zeggen. Ben op dit moment erg druk met het Festival Oude muziek: dagelijks maak ik een reportage voor het Festivaljournaal van AVROTROS op Radio (19.30-20.00 uur). Deze zijn ook te beluisteren via soundcloud. Soms maak ik voor het Festival zelf een wat langer item, bijvoorbeeld een interview met de Amerikaanse wetenschapper Mary Helen Dupree, die betrokken was bij de voorstelling van het melodrama Medea van Georg Benda.

Mary Helen Dupree & Thea Derks, TivoliVredenburg 2 September 2014

Daarnaast ben ik bezig met de voorbereidingen voor mijn lezing bij boekhandel Nawijn & Polak morgen in Apeldoorn. De Stentor wijdde er gisteren een bericht aan. 

De Stentor 2-9-2014

Ondertussen werk ik ook nog aan een programma voor de ConcertZender: Panorama de Leeuw, hierin zal ik aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie het muziekspoor volgen van Reinbert de Leeuw. De eerste aflevering staat voorlopig gepland voor woensdagavond 24 september van 21.00-22.00 uur. Het zal maandelijks worden uitgezonden. Vorige week maakte ik de eerste opnames in de studio van Salto Amsterdam.

En, last but not least: ik kreeg zojuist het tijdschrift Boekman van de Boekmanstichting te Amsterdam. In dit kenniscentrum voor kunst- en cultuurbeleid bracht ik vele uren door voor onderzoek ten behoeve van mijn biografie. Scheidend directeur Cas Smithuijsen schreef in het honderdste nummer een mooie bespreking, onder de titel ‘Een romanticus die vrijheid vindt in muziek’. Hij roemt mijn gedegen onderzoek en het brede beeld dat ik schets van het Nederlandse muziekleven en de financiering daarvan.

Hij vermeldt ook dat mijn biografie ingaat op het feit dat De Leeuw niet altijd onomstreden was en in zijn succesvolle carrière ook te maken kreeg met kritiek. Smithuijsen merkt op dat ik aantoon dat deze voornamelijk afkomstig was van organisatoren en journalisten uit het georganiseerde muziekleven, en schrijft: ‘Derks volgt de muziekjournalistieke kritiek goed, en de tegenspraak die daar vaak aanwezig is, meet zij knap uit.’

Hij beschrijft hoe ik aan het slot van mijn boek nog de receptie van De Leeuws nieuwste orkestwerk Der nächtliche Wanderer mee kon nemen en concludeer dat Reinbert in zijn levensavond weer de componeerader heeft weten aan te boren die hij als kind al zo hartstochtelijk voelde kloppen. In zijn conclusie noemt Smithuijsen De Leeuw ‘een romanticus die vrijheid vindt in muziek’. Een rechtstreekse verwijzing naar een citaat uit mijn boek: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren.’ – Deze interessante uitspraak tekende ik op uit de mond van De Leeuws muze Barbara Sukowa.

#BarbaraSukowa #Boekmanstichting #CasSmithuijsen #Concertzender #DeStentor #FestivalOudeMuziek #GeorgBenda #MaryHelenDupree #NawijnPolak #TheaDerks

Cultuurpers: ‘#Reinbertbio onmisbare beschrijving moderne muziek in NL’

Tijdens mijn vakantie in Frankrijk bleef het druk aan het Reinbertfront. Vlak voor ik wegging, schreef ik een drie pagina’s tellend artikel voor de VARA Gids naar aanleiding van het optreden van De Leeuw in het VPRO programma  Zomergasten op 10 augustus. Het stuk verscheen tijdens mijn afwezigheid in het dubbeldikke zomernummer van 31 juli.

VARA Gids 31/7/2014 p.1

VARA Gids 31/7/2014 p.2

VARA Gids 31/7/2014 p. 3

Ter informatie stuurde mijn uitgever een exemplaar van de tweede druk van mijn #Reinbertbio aan Wilfried de Jong, die net als vorig jaar de verschillende Zomergasten op Nederland 2 interviewt. En aangezien mijn uitgever toch aan het uitdelen was, liet hij de postbesteller er ook eentje afleveren bij Reinbert zelf.

Zondagavond 10 augustus zat ik op een camping in de Ardèche, waar ik de uitzending van Zomergasten niet kon volgen. Maar via het onvolprezen Twitter ontving ik een storm aan berichten, waaruit duidelijk werd dat De Leeuw zich opnieuw misprijzend over mijn biografie had uitgelaten. – Wederom zonder concrete ‘fouten’ en ‘flaters’ te benoemen en opnieuw ontkennend dat ik hem in januari 2013 het manuscript ter correctie voor heb gelegd.

Velen twitterden nu wel erg nieuwsgierig geworden te zijn naar het boek, temeer daar de mens De Leeuw zich nogal leek te verschuilen achter de musicus.

Collega Hans Smit, presentator van Opium op Radio 4 twitterde:

Fascinerende avond, dat voorop, maar voor de méns Reinbert de Leeuw moeten we kennelijk toch bij die biografie van @TheaDerks zijn…#zg14

En collega Margriet Vroomans, presentator van De ochtend van 4 meldde:

Na vanavond zeker kopen, de biografie die @tdrks over #ReinbertDeLeeuw schreef. #zg14

Kunstenaar Tjebbe van Tijen maakte een fraaie fotomontage, waarop Reinbert en ik vriendelijk lachend mijn biografie lijken aan te prijzen. In het bijgaande blog ‘Handorakel, of de kunst zichzelf te leren kennen’, houdt hij een pleidooi voor een uitgave als e-book.

Fotomontage Tjebbe van Tijen

Van Tijen relateert dit verschijnsel aan het oud-Nederlandse handorakel, een klein handzaam boekje met levenswijsheden. Hij citeert uit ‘Handorakel en kunst van de voorzichtigheid’ van Balthasar Gracián (1601-1658):

Niet iemand die een dwaasheid begaat is dom, maar degene die hem niet weet te verbergen. (…) Misstappen van grote mannen vallen meer in het oog dan verduistering van hemellichamen.

Een dag na de uitzending publiceerde Henri Drost op Cultuurpers een blog over de door Reinbert samengestelde aflevering van Zomergasten. Hij roemt diens ‘fenomenale’ keuzes en commentaren, en de gedegen voorbereiding van De Jong, die mijn biografie kennelijk goed gelezen had en inhoudelijke vragen stelde. Hij laakt echter De Leeuws ‘vileine opmerkingen’ over mijn biografie en schrijft:

‘De kijker ziet De Jong even denken: zal ik nu doorvragen, want hoe is het mogelijk dat zo’n slecht boek louter lovende recensies krijgt door vakgenoten, maar hij wacht. Opzettelijk, zo blijkt later.’ Dan zal De Jong uit mijn biografie citeren over De Leeuws vermeende verliefdheid op Barbara Sukowa. Drost noemt mijn boek ‘een onmisbare beschrijving van moderne muziek in Nederland, met een begrijpelijke hoofdrol voor Reinbert de Leeuw.‘

Drost besluit met een bijzonder strelende vergelijking:

‘Wat Alex Ross’ The rest is noise is voor de geschiedschrijving van de moderne westerse muziek, is Thea Derks’ Reinbert de Leeuw: mens of melodie voor de geschiedschrijving van de moderne Nederlandse muziek.’

… en concludeert dat een derde druk slechts een kwestie van zijn zal zijn. Mogen zijn woorden profetisch blijken.

Zojuist ontving ik een opname van Zomergasten, die ga ik nu bekijken….

#AlexRoss #BalthasarGracián #BarbaraSukowa #Cultuurpers #DeOchtendVanVier #Handorakel #HansSmit #HenriDrost #LeporelloUitgevers #MargrietVroomans #OpiumOp4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ReinbertdeLeeuw #TheaDerks #TjebbeVanTijen #VARAGids #VPROZomergasten #WilfriedDeJong #zg14

NJO Muziekzomer dit jaar zonder Reinbert de Leeuw

Op 1 augustus begint de NJO Muziekzomer, met ruim 65 concerten op bijzondere locaties. Young artist in residence is de pianiste Andrea Vasi, en composer in residence is Rob Zuidam. Van hem worden verschillende werken uitgevoerd, waaronder zijn nieuwste opera A Love Unsung, die hij componeerde voor het Stolz Kwartet. Opmerkelijke detail: een zanger of zangeres ontbreekt, de ‘opera’ is geheel instrumentaal.

De NJO Muziekzomer en de daaraan gekoppelde NJO Summer Academy ontstond in 2001. Ruim twee weken lang worden muziekvakstudenten uit heel de wereld door internationaal vermaarde musici ingewijd in de geheimen van nieuwe, oude, of klassieke muziek. Zij krijgen tevens de gelegenheid het geleerde in praktijk te brengen in ensembles en orkesten en doen zo in korte tijd veel waardevolle praktijkervaring op.

De NJO Summer Academy werd in 2001 door Reinbert de Leeuw en Arthur van Dijk opgezet, zoals te lezen in mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie. De Leeuw was geïnspireerd door zijn werk aan de Amerikaanse zomerschool van het Boston Symphony Orchestra in Tanglewood en de NJO Summer Academy werd naar dat voorbeeld opgericht. Opmerkelijk is dat De Leeuw dit jaar zelf niet van de partij is. Ik schreef hierover voor Cultuurpers.

Zoals in mijn vorige blog gemeld, is Reinbert de Leeuw op zondag 10 augustus te gast in het televisieprogramma VPRO Zomergasten. Ik heb deze week het artikel ingeleverd dat ik schreef op verzoek van de VARA Gids, het zal verschijnen in de gids van 29 juli a.s.

#AndreaVasi #BostonSymponyOrchestra #NJOMuziekzomer #NJOSummerAcademy #ReinbertDeLeeuw #RobZuidam #StolzKwartet #Tanglewood #TheaDerks #VARAGids #VPROZomergasten

Geslaagde presentatie #Reinbertbio in Concerto Amsterdam

De afgelopen week stond in het teken van de presentatie van de tweede druk van mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie bij platenzaak Concerto in Amsterdam. Deze werd op vele internetforums aangekondigd, waaronder de site van de NJO Muziekzomer, en het Venrayse weekblad Peel en Maas wijdde er een artikeltje aan.

Peel en Maas 26 juni 2014

Ondanks het mooie weer was de gezellige ruimte van Concerto helemaal gevuld en de sfeer was uitstekend. Mijn uitgever Dolf Weverink deed een korte introductie, waarna muziekjournalist Frederike Berntsen, hoofdredacteur van Klassieke Zaken mijn interviewde. Ze vertelde dat ze mijn boek ter hand had genomen in de veronderstelling dat ze wel zo’n beetje wist hoe de Nederlandse muziekgeschiedenis in elkaar zat, maar dat ze erg veel nieuws te weten was gekomen.

Zo had ze op het Koninklijk Conservatorium vaker cello gespeeld in de Van Baarenzaal. – Zonder zich ooit te realiseren welk een belangrijke rol de vroegere directeur Kees van Baaren had gespeeld in het Nederlandse muziekleven, en al helemaal onbewust van diens vormende invloed op de ontwikkeling van Reinbert de Leeuw.

Ook zei Berntsen nooit stil te hebben gestaan bij de naam ‘BIMhuis‘ – de concertzaal die de Beroepsvereniging voor Improviserende Musici in 1974 opende aan de Oude Schans in Amsterdam, en die tegenwoordig onderdeel vormt van het Muziekgebouw aan ‘t IJ.  Vanwege de grote hoeveelheid onbekende informatie vond ze mijn biografie meer dan de moeite waard, temeer daar deze ‘leest als een trein’ en voorzien is van zo’n vijftig pagina’s aan uitgebreide voetnoten.

Presentatie 2e druk Reinbertbio – Foto Zan van Alderwegen http://www.zan.nu/

Het was een geanimeerd gesprek, waarna het publiek de gelegenheid kreeg vragen te stellen. Bijvoorbeeld of ik er ooit aan had gedacht te stoppen met deze schijnbaar onmogelijke opgave, of had overwogen er een ander soort boek van te maken. Ook vroeg iemand zich af welke positie het componeren inneemt in het leven van Reinbert de Leeuw. Het was kortom een bijzonder geslaagde middag, waar ik met veel plezier op terugkijk. Op naar de derde druk!

In de afgelopen vrijdag verschenen nieuwsbrief van de Stichting Vrienden Nederlandse Muziek was een korte bespreking van de biografie opgenomen. Hierin wordt gememoreerd dat Leporello besloot deze ongeautoriseerd uit te geven toen De Bezige Bij zich terugtrok. Dit was volgens de auteur een ‘juist besluit, want het is een genuanceerd en levendig portret geworden van een unieke en gedreven musicus die nog altijd een grote rol speelt in het Nederlandse muziekleven’.

Nieuwsbrief Vrienden Nederlandse Muziek juni 2014

#BeroepsverenigingImproviserendeMusici #BIMhuis #ConcertoAmsterdam #FrederikeBerntsen #KeesVanBaaren #KlassiekeZaken #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MensOfMelodie #MuziekgebouwAanTIJ #PeelEnMaas #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #VanBaarenzaal #VriendenNederlandseMuziek

Noordhollands Dagblad: ‘Biografie Reinbert de Leeuw geeft tijdsbeeld Nederlandse muziekgeschiedenis’

Terwijl gisteravond het WK voetbal begon in Brazilië, gaf ik in in Zael te Meppel de aftrap van mijn lezingenreeks over mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie. Deze prachtlocatie vlakbij theater Ogterop in hartje centrum was goed gevuld met een zeer geïnteresseerd en enthousiast publiek. Na afloop werden veel inhoudelijke vragen gesteld en er ontstond zelfs een levendige discussie over het belang van Reinbert de Leeuw voor het Nederlandse muziekleven. Een heel fijne avond, waarop boekhandel Barth aardig wat exemplaren van mijn boek verkocht – die ik uiteraard allemaal signeerde.

Thea Derks, Zael 12 juni 2014

De Meppeler Courant had op 6 juni nog een aankondiging geplaatst, met daarin een anecdote uit mijn boek. De afgelopen maart overleden bariton Lieuwe Visser vertelt hierin over een memorabel optreden van het Schönberg Ensemble onder leiding van Reinbert de Leeuw in theater De Muzeval in Emmen.

Meppeler Courant 6 juni 2014

Op 12 juni verscheen een mooi artikel van Hans Visser over mijn biografie onder de titel ‘Ik dacht, hij draait wel bij’, dat werd gepubliceerd in het Noordhollands Dagblad, het Haarlems Dagblad, de Gooi- en Eemlander en het Leidsch Dagblad. Visser noemt het ‘een kloek, luxueus uitgevoerd boek. Meer dan een biografie. Het is een tijdsbeeld, een geschiedenis van de recente Nederlandse muziekgeschiedenis. [..] Een boek, kortom, waar Reinbert de Leeuw ‘blij mee zou kunnen zijn’.

Haarlems Dagblad 12 juni 2014

ier.

Inmiddels is ook de lezing bij Feijn in Alkmaar helemaal rond. Daar zal ik op dinsdag 30 september spreken over mijn biografie in het eigen theater ‘Lezen is Feijn’. Ik zie ernaar uit!

#BoekhandelBarth #GooiEnEemlander #HaarlemsDagblad #HansVisser #LeidschDagblad #Meppel #MeppelerCourant #NoordhollandsDagblad #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #Zael

Willem Bruls: ‘De mens achter de melodie doet er wel degelijk toe’

Ook de afgelopen week bleef mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie in de belangstelling staan.

Op 29 mei publiceerde het tijdschrift Gonzo een bespreking van Jan Nieuwenhuis, onder de titel ‘Ongeautoriseerd maar gedegen‘. Hij noemt het ‘een goed gedocumenteerd boek waarin niet alleen het leven van De Leeuw wordt besproken maar meerdere facetten uit de (Nederlandse) muziekgeschiedenis worden beschreven’. Naar aanleiding van de Notenkrakersactie in 1969 merkt hij op dat mijn biografie ‘terecht aantoont dat de toenmalige praktijk niet eens zo behoudend was’.

Nieuwenhuis concludeert: ‘De biografie staat vol wetenswaardigheden, boeiende anekdotes en vooral schitterende muziek. Naast dat Derks het leven van De Leeuw gedegen onder handen heeft genomen gaat het boek vooral over muziek. Ze boort de melodie aan die De Leeuw tot mens heeft gemaakt.’

Het kwartaalblad Theatermaker wijdde in het zomernummer een hele pagina aan een bespreking door operakenner Willem Bruls. De ondertitel ‘mens of melodie’ riep aanvankelijk vragen bij hem op, maar al lezende werd hem duidelijk dat ‘die mens achter de kunstenaar er wel degelijk toe deed’, zonder dat ik als auteur verval in ‘psychologie van de koude grond of dramatische conclusies ten aanzien van De Leeuws werkzaamheden’.

Bruls beschrijft hoe gaandeweg een beeld ontstaat van een man die ‘gedreven en koppig, maar ook humoristisch en speels’ is. Hij noemt mijn onderzoek indrukwekkend concludeert: ‘Derks’ boek is een gedetailleerde maar uiterst lezenswaardige reconstructie van De Leeuws leven en werk, maar tegelijkertijd een geschiedenis van de Nederlandse muziek in de tweede helft van de twintigste eeuw.

Theatermaker nr. 3, juni 2014

Adriaan Meij, beheerder van het cultuurcentrum Zael te Meppel wijdde een bespreking aan mijn boek op zijn blogsite. Hij bekijkt Reinbert de Leeuw c.s. vanuit een economisch/maatschappelijk perspectief en werpt interessante vragen op:

‘Zijn [Reinberts] nieuwe muziek speelt aan de overkant van de rivier. Aan deze kant ontwrichtende technologie, falend kapitalisme, politiek nihilisme; aan gene zijde de verklanking, de woordeloze, abstracte  schreeuw om bezinning. Twee werelden die aan elkaar voorbijgaan. […]  Verklankt De Leeuw een tijdsbeeld of verdwaalt hij in de nieuwe tijd?’

Meij noemt mijn boek ‘goed gedocumenteerd en heel feitelijk’. Volgens hem legt het ‘een tijdsbeeld bloot van de muziekwereld uit die tijd dat bijna wetenschappelijk is en gerust vergeleken kan worden met de beste, geautoriseerde biografieën over bijvoorbeeld leden van het Koninklijk huis. […].  Hij concludeert: Reinbert de Leeuw wenste haar biografie na zeven jaar samenwerken niet te autoriseren, wat een affront is.

Op 12 juni verzorg ik een lezing in zijn kunst- en cultuurcentrum Zael in Meppel.

Vanavond, bij het laatste concert van de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg brengen het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor de wereldpremière van Requiem Songs van Wim Laman, o.l.v. Antony Hermus. Voor de live uitzending op Radio 4 sprak ik met Laman en Hermus en ik interviewde Laman ook uitvoerig voor Cultuurpers. In de pauze en na afloop van het concert signeer ik mijn biografie. Komt allen!

#AdriaanMeij #AntonyHermus #CultuurcentrumZael #Gonzo #JanNieuwenhuis #LeporelloUitgevers #radio4 #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #RequiemSongs #TheaDerks #Theatermaker #VrijdagVanVredenburg #WillemBruls #WimLaman

Basia Jaworski: “Buitengewoon verrassende en spannende aflevering van Goedemorgen met…”

De afgelopen week bleef het druk aan het Reinbertfront. Op woensdag 28 mei verscheen FoliaMagazine van de Universiteit van Amsterdam, met daarin een mooi interview van Julie de Graaf en dito foto van Bob Bronshoff. Heel leuk om in deze vorm even terug te keren naar mijn alma mater, waar ik niet alleen mijn studie muziekwetenschap voltooide, maar de afgelopen jaren ook uren, dagen en maanden heb doorgebracht in de bibliotheek om informatie te vinden voor mijn biografie over Reinbert de Leeuw.

FoliaMagazine 28 mei 2014

Gisterochtend was ik te gast in het programma ‘Een goedemorgen met…’ van Aukelien van Hoytema voor de TROS op Radio 4. Twee uur lang mocht ik hierin mijn eigen muziekkeuze draaien en toelichten. Een hele eer en erg leuk om te doen. Tot mijn vreugde kwamen er veel enthousiaste reacties op. Collega muziekpublicist Basia Jaworski postte op haar Facebook onderstaand bericht: 

“Ik vond het een buitengewoon leuke, verrassende en spannende aflevering! Dank Aukelien Van Hoytema voor het uitnodigen van zo’n interessante gast!
Thea bedank ik persoonlijk, zij is helaas niet op FB …” 

Thea Derks tijdens uitzending ‘Een goedemorgen met…’ op Radio 4 van 31 mei 2014

Diezelfde dag wijdde ook De Stentor een bericht aan mijn lezing in Zael op 12 juni a.s.

De Stentor 31 mei 2014

Ook het zojuist verschenen juninummer van Klassieke Zaken ruimt op de berichtenpagina plaats in voor een mooi artikeltje over mijn biografie. Met daarbij een aanbieding voor de cd-box die Decca in september 2013 uitbracht ter gelegenheid van Reinberts 75e verjaardag. Ik schreef hiervoor niet alleen het cd-boekje maar opperde ook de suggestie voor de fraaie ets van Adri Frigge op de cover. Het was eigenlijk de bedoeling dat de cd-box en mijn biografie tegerlijkertijd zouden verschijnen maar dat ging niet door omdat Reinbert De Leeuw zijn autorisatie weigerde, waarop De Bezige Bij zich terugtrok en ik op zoek moest naar een andere uitgever.

Klassieke Zaken juni 2014

#AukelienVanHoyteman #BasiaJaworski #BezigeBij #BobBronshoff #EenGoedemorgenMet #FoliaMagazine #JulieDeGraaf #KlassiekeZaken #LeporelloUitgevers #ReinbertDeLeeuw #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #TheaDerks #TROSRadio4

Leeuwarder Courant: ‘Biografie Reinbert de Leeuw is meer dan dat’

Zoals al in mijn vorige update gemeld, verscheen vrijdag 23 mei een bespreking van mijn Reinbertbio in zowel de Leeuwarder Courant als in het Dagblad van het Noorden. Rudolf Nammensma schrijft onder andere: ‘Groot pluspunt van deze biografie is dat die meer is dan een levensbeschrijving van een inmiddels 75-jarige. Het is tevens een schets van het muziekklimaat dat de afgelopen decennia in ons land heerste. […] Het aantal archieven dat zij raadpleegde is indrukwekkend.’

Leeuwarder Courant 23 mei 2014

Het Brabants Dagblad plaatste op 24 mei een door mij ingezonden brief, waarin ik reageer op het artikel van Henri van der Steen in de Tilburgeditie van 8 mei. Hij liet daarin enkele informanten uit mijn boek aan het woord, die eerdere uitlatingen weerspraken. Jammer genoeg pleegde de journalist geen wederhoor maar gelukkig plaatste de krant wel mijn ingezonden brief, zij het pas ruim twee weken na publicatie van het artikel.

Brabants Dagblad 24 mei 2014

In de Meppeler Courant verscheen op zondag 25 mei een artikel over mijn lezing in Zael te Meppel op 12 juni. De redactie schrijft onder andere: ‘Derks heeft er alles aan gedaan om De Leeuw’s ziel te doorgronden, niet in bespiegelingen, maar op basis van traceerbare, goed gedocumenteerde feiten.’ Helaas is de naam van fotograaf Co Broerse niet vermeld. Hij nam de foto in oktober 2007, vlak voordat ik naar Australië ging om diens oudste broer Kees te interviewen.

Meppeler Courant 23 mei 2014

Diezelfde avond was ik te gast bij Tom Klaassen in het programma Vrije Geluiden van de VPRO op Radio 4. Hij had mijn boek goed gelezen en stelde prettig inhoudelijke vragen. Hoewel we een uur de tijd hadden was het programma toch te kort – Klaassen vatte het mooi samen: ‘Het leek maar tien minuten te duren.’ Gelukkig is het programma nog te (her)beluisteren via uitzending gemist.

Thea Derks + Tom Klaassen in de studio van Radio 4, zondag 25-5-2014

De Krant voor Meppel wijdde twee dagen later, op 27 mei een bericht aan mijn lezing in Zael, vergezeld van dezelfde foto van mij en Reinbert de Leeuw. – Ditmaal toegekend aan Zael in plaats van aan fotograaf Co Broerse…

A.s. zaterdag 31 mei ben ik te gast in het programma ‘Een goedemorgen met…’ van Aukelien van Hoytema op Radio 4. Naar aanleiding van de publicatie van mijn biografie over Reinbert de Leeuw mag ik hierin van 10 tot 12.00 uur mijn eigen muziekkeuze presenteren. Een hele eer en erg leuk om te doen, aangezien Aukelien tot enkele jaren geleden mijn chef Radio 4 was bij de TROS.

Het is de bedoeling dat het een persoonlijk portret wordt van mijn muzikale Werdegang. Ik begin dus met wat ik als kind en puber hoorde en zal illustreren hoe mijn smaak steeds breder is geworden en uiteindelijk in de richting van de moderne muziek is opgeschoven, mede dankzij Reinbert de Leeuw. Uiteraard draai ik ook muziek die ik door hem heb leren kennen en laat ik ook hemzelf als dirigent en pianist aan het woord.

#AukelienVanHoytema #BrabantsDagblad #CoBroerse #DagbladVanHetNoorden #DeKrantVoorMeppel #EenGoedemorgenMet #LeeuwarderCourant #MeppelerCourant #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TomKlaassen #TROS #VrijeGeluiden #Zael

Martin Kaaij over Reinbertbio: ‘Een voorbeeldig boek’

Ook deze week weer aandacht voor mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie, die verscheen bij Leporello Uitgevers. Naar aanleiding van mijn gesprek met Tom Klaassen in de uitzending van Vrije Geluiden op Radio 4 van a.s. zondag 25 mei, schreef Martin Kaaij een stuk voor de VPRO Gids.

Met een knipoog naar de Notenkrakers waartoe Reinbert behoorde, luidt de titel ‘Derks kraakt harde noot’. Kaaij noemt mijn biografie ‘voorbeeldig’ en constateert dat het ‘een standaardwerk’ is voor de geschiedschrijving van de vermaarde Nederlandse ensemblecultuur. ‘Een boek kortom, om in één ruk uit te lezen, maar ook om dingen in na te zoeken en uit te citeren.’

VPRO Gids (nr. 21) 24 mei 2014

In de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden verscheen vandaag een bespreking van mijn biografie door Rudolf Nammensma. Helaas kan ik het artikel niet lezen, aangezien geen van beide kranten in Amsterdam te koop is. Ik hoop spoedig een pdf te krijgen en een exemplaar van de fysieke krant.

Bij dat artikel wordt ook mijn lezing op 12 juni aangekondigd in Zael te Meppel. Ik ontving zojuist ook de poster van organisator Adriaan Meij. 

Ook geboekt, maar nog wat verder in het verschiet ligt een lezing bij de boekhandel Jansen en De Feijter in Velp op 25 september a.s. Voor 4 september staat een optie bij boekhandel Nawijn en Polak in Apeldoorn.

#AdriaanMeij #DagbladVanHetNoorden #JansenEnDeFeijter #LeeuwarderCourant #MartinKaaij #Meppel #NawijnEnPolak #RudolfNammensma #TheaDerks #TomKlaassen #VPROGids #VrijeGeluiden #Zael

Preludium over biografie Reinbert de Leeuw: ‘Even boeiend als evenwichtig’

In het meinummer van het maandblad Preludium van het Koninklijk Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouw Orkest verscheen een korte bespreking van de biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie. Deze ‘schetst een even boeiend als evenwichtig beeld van een onvermoeibare muziekpionier’ en ‘leest als een trein’. Een twitteraar reageerde al dat de biografie ook prettig leest IN de trein 🙂

Ik ontving zojuist ook de video van mijn gesprek met Tjako Fennema in ‘De tafel van Tjako’, die zondag 11 mei werd uitgezonden door RTi! Hilversum. Het gesprek begint op 1’03.

Vrijdag 9 mei sprak ik met René de Cocq van De Stentor over mijn biografie, met name over Reinberts betrokkenheid bij de NJO Summer Academy, die hij in 2001 samen met Arthur van Dijk opzette. Het artikel verschijnt binnenkort, de exacte datum is nog niet bekend.

René de Cocq + Thea Derks 9-5-2014 Apeldoorn

Afgelopen maandag had ik ook een mooi gesprek met Peter Gielissen van BijlageTV, die mijn boek goed had gelezen en prettig inhoudelijke vragen stelde. Ik hoor binnenkort wanneer dit wordt uitgezonden.

En vanmiddag dronk ik een kop koffie in het Amsterdams Stadsarchief  met Karin Merx, die daar onderzoek doet voor een boek over Edy de Wilde. Deze figureert ook in mijn biografie, omdat hij in 1965 de serie ‘Muziek van nu’ opzette in het Stedelijk Museum te Amsterdam waarvan hij de directeur was. Merx had de #Reinbertbio meegenomen om deze door mij te laten signeren en we gingen samen op de foto – voor een uitbundig lachende Reinbert de Leeuw.

Karin Merx + Thea Derks, Stadsarchief A’dam 15-5-2014

En, last but not least, op 12 juni ga ik definitief een lezing geven over mijn Reinbertbio in Zael te Meppel. Ik verheug me er nu al op.

#BijlageTV #DeStentor #LeporelloUitgevers #MorrisKliphuis #NJOSummerAcademy #PeterGielissen #Preludium #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RenéDeCocq #RTiHilversum #TheaDerks #TjakoFennema #YouTube

Interview over #Reinbertbio op Muziekvan.nu

De lovende reacties op mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie blijven binnenstromen. Ontroerend vond ik de tweet van de bas Martijn de Graaf Bierbrauwer:

“@tdrks Geweldige bio van RdL. Afgelopen 2 dagen tijdens reis naar Weimar met NBV gelezen. Zo consciëntieus en met zoveel liefde geschreven!”

Nu maar hopen dat ook Reinbert de Leeuw zelf waardering gaat krijgen voor mijn boek.

Zo mogelijk nog ontroerender was het telefoontje van Albert Heringa, die tot zijn verbazing zijn vader tegenkwam in mijn biografie, als onderduiker in Reinberts gezin. Reinbert en zijn broer spraken hem aan als ‘Oom Karel’. Ik kon nog net op tijd in de proefversie van de tweede druk het woordje ‘waarschijnlijk’ weghalen uit de betreffende voetnoot Die luidt voortaan: ‘Dit betreft professor Gerard Carel Heringa, hoogleraar histologie aan de UvA van 1926 tot 1960.’

Op zijn verzoek heb ik Albert Heringa in contact gebracht met Kees de Leeuw, de oudste broer van Reinbert, van wie hij nadere details hoopt te vernemen over de onderduikperiode van zijn vader. Mooi dat mijn boek zulke onverwachte neveneffecten heeft.

Op maandag 28 april had ik een interview met Marianne de Feijter van Muziekvan.nu. Zij gaat nader in op de ontstaansgeschiedenis van het boek en op lastige periode rond de publicatie en de verspreiding ervan. Helaas is haar mooie artikel niet meer te lezen, want Muziekvan.nu ging per 1-1-2017 offline.

Marianne de Feijter + Thea Derks 28-4-2014

Donderdag had ik een fijn gesprek met met Hans Visser van het Noordhollands Dagblad, die zijn artikel waarschijnlijk eind mei zal publiceren. Ondertussen werd ik gevraagd door Adriaan Meij om in juni een lezing te komen geven over mijn boek in cultuurcentrum Zael te Meppel.

Morgenavond 4 mei ben ik van 20.00-21.00 uur te gast bij Aad de Been in ‘Klassiek op West’. Dinsdag 6 mei is er een benefietconcert voor de Concertzender in de Amstelkerk. Ik schreef erover voor Cultuurpers en zal die avond mijn boek te koop aanbieden. – Van elk verkocht exemplaar gaat € 2,50 naar de CZ. Er zijn nog enkele kaartjes beschikbaar. Directeur Sem de Jongh bood me bovendien aan een programma rond mijn boek voor de Concertzender te maken. We spreken binnenkort over het hoe en wat.

Volgende week vrijdag heb ik een interview met René de Cocq van De Stentor en maandag 12 mei volgt een gesprek met Peter Gielissen van BijlageTV. Kortom: het leven lacht mij toe!

#0084b4 #292f33 #66b5d2 #8899a6 #AdriaanMeij #AlbertHeringa #Amstelkerk #b1bbc3 #BijlageTV #Concertzender #CultuurcentrumZael #deLeeuw #GerardCarelHeringa #HansVisser #Kees #MarianneDeFeijter #MuziekvanNu #NoordhollandsDagblad #PeterGielissen #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks

Reinbert de Leeuw: mens of melodie krijgt tweede druk

Afgelopen week de laatste correcties doorgegeven voor de tweede druk van Reinbert de Leeuw: mens of melodie. Ik ben nog in conclaaf met mijn uitgever of we deze officieel zullen presenteren of toch liever met stille trom de wereld in zullen sturen.

Ik werd deze week ook uitgenodigd voor een gesprek met Aad de Been in het programma ‘Klassiek op West’ van Omroep West op 4 mei, van 20.00-21.00 uur. Eerder die dag presenteer ik een column in de talkshow De Branding van het Korzo Theater en het festival Dag in de Branding, die in het weekend van 10 en 11 mei geheel in het teken staan van het Nederlandse strijkkwartet.

Op dinsdag 22 april werd ik in hotel Gooiland te Hilversum geïnterviewd over mijn boek door Tjako Fennema, in zijn programma ‘De tafel van Tjako’ voor RTi!, de lokale omroep van Hilversum. De opnames worden uitgezonden op zondag 11 mei, en ieder uur herhaald. In dezelfde aflevering spreekt Fennema met jazz-hoornist Morris Kliphuis. Later wordt het geheel op YouTube gezet.

Thea Derks + Tjako Fennema, Gooiland 22-4-2014

De volgende dag, woensdag, 23 april vond het debat plaats over ‘De hobbels van biografisch onderzoek’ van weekblad De Groene Amsterdammer en de Universiteit van Amsterdam in Spui25. De avond werd gepresenteerd door Margreet Fogteloo, algemeen verslaggever van De Groene. Literatuurredactrice Marja Pruis las een column voor over hoe bedreigend het is als iemand bij leven een biografie aan je wijdt, want ‘stel dat mijn zus vertelt dat ik mijn kinderen sla…’

Nop Maas, de biograaf van Gerard Reve noemde zijn kwelgeest Joop Schafthuizen onomwonden ‘gek’ en vertelde smakelijk hoe hij deze een hele kist met correspondentie had ontfutseld.  Willem Otterspeer, de biograaf van W.F. Hermans, kreeg ervan langs door Max Pam. Die verweet hem luiheid, omdat hij maar één dag per week aan zijn boek gewerkt had en opperde bovendien dat Otterspeer weinig had begrepen van Hermans’ literaire werk. Ik zelf wees op de feilbaarheid van onze geheugens – een euvel waarmee beslist niet alleen ouderen kampen.

Margreet Fogteloo, Max Pam, Thea Derks, Nop Maas

Zo verweet Reinbert de Leeuw mij in een interview met Het Parool van 19 maart 2014 dat ik geen snars zou begrijpen van ‘camp’, omdat ik zijn verslaving aan de soap Peyton Place uitvoerig heb behandeld. Echter, in het artikel ‘Dag Peyton Place’, dat Henk Bernlef op 25 augustus 1973 publiceerde in diezelfde krant, zegt De Leeuw: ‘Camp. Het ophangen van een affiche van het Danseresje van Degas, terwijl je weet dat dat nou juist niet mag. Nee, dat is het niet. Dat is een verschrikkelijk misverstand.’ Fogteloo besloot de avond met de conclusie dat je een mens niet echt nader komt door een biografie: ‘Ik lees liever een boek van de gebiografeerde.’

Donderdag 25 april bleek het interview van Guus Urlings in De Limburger/Limburgs Dagblad herplaatst te zijn in het Eindhovens Dagblad – met een ander slot en een andere foto, van maestro De Leeuw himself.

En zojuist ontving ik een prachtige recensie die Aad van de Ven vandaag publiceerde in Den Haag Centraal. Hij schrijft onder andere:

Eén van de kwaliteiten van de biografie is dat deze niet alleen een genuanceerd en veelzijdig portret biedt van Reinbert de Leeuw zelf, maar ook zijn muzikale omgeving schetst. Aan uitvoerige citaten geen gebrek. Dit alles draagt er toe bij dat er ook voor de niet in de materie ingevoerde lezer een levendig beeld ontstaat van een halve eeuw progressief muziekleven in Nederland. 

Helaas heb ik nog geen exemplaar van de krant ontvangen, dus de integrale bespreking houdt u te goed voor de volgende update.

#AadDeBeen #AadVanDeVen #DeGroeneAmsterdammer #DenHaagCentraal #KlassiekOpWest #KoninklijkConservatorium #KorzoTheater #MargreetFogteloo #MarjaPruis #MaxPam #NopMaas #OmroepWest #ReinbertDeLeeuw #RTiHilversum #SchönbergEnsemble #Spui25 #TheaDerks #TjakoFennema #UniversiteitVanAmsterdam #UvA

Biografie Reinbert de Leeuw opnieuw in favorieten Volkskrant

Ook de afgelopen week kreeg mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie ruimschoots aandacht in de Nederlandse pers. Het aprilnummer van maandblad Mania van platenzaak Plato/Concerto verscheen een kort artikel over de biografie, die ook op de website wordt aangeprezen.

In De Volkskrant van 5 april stond mijn boek voor de tweede keer op rij bij de favorieten.

Diezelfde dag besteedde Stephan Sanders in Vrij Nederland opnieuw aandacht aan mijn boek. Ditmaal zoomde hij in op de hierin uitvoerig behandelde controverse tussen Peter Schat en Reinbert de Leeuw en het fenomeen ‘deftig links’ waarmee Harry Mulisch tegenover mij het salonsocialisme van hem en zijn kompanen typeerde. 

Op 7 april plaatste het NJO een bericht op de site. In mijn boek belicht ik uitvoerig de relatie tussen dit jeugdorkest en Reinbert de Leeuw, die samen met Arthur van Dijk de inmiddels vermaarde NJO Summer Academy opzette.

Een dag latersprak ik een uur lang met Robert van Altena over mijn biografie, in het programma Springvossen op AmsterdamFM. Van Altena bleek mijn boek grondig gelezen te hebben en hij stelde goede vragen. Hij was bijzonder enthousiast over mijn biografie, niet alleen over de inhoud, maar ook over de prachtige vormgeving met uniek fotomateriaal, dat bovendien mooi in de tekst is opgenomen.

Op 9 april verscheen een groot interview in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad, over mijn wortels in Oostrum en de ontstaansgeschiedenis en inhoud van mijn biografie.

Diezelfde dag wijdde de componist Jo Sporck een column aan mijn boek. Hij beschrijft hoe ik De Leeuws Werdegang in kaart heb gebracht en verbaast zich over diens kritiek:

‘Zou deze musicus niet kunnen inzien dat een grootinquisiteur nu eenmaal niet als een heilige geportretteerd kan worden?’

Vandaag had ik een goed interview met Julie de Graaf voor Folia Magazine van de Universiteit van Amsterdam. Dit verschijnt waarschijnlijk half mei.

De verkoop van de biografie loopt uitstekend, we gaan op naar de tweede druk!

#DeftigLinks #AmsterdamFM #ArthurVanDijk #Concerto #deVolkskrant #FoliaMagazine #HarryMulisch #JoSporck #JulieDeGraaf #Mania #NJO #NJOSummerAcademy #NTRKunststof #PeterSchat #PetraPossel #Platomania #ReinbertDeLeeuw #RobertVanAltena #Springvossen #StephanSanders #TheaDerks #VrijNederland

Elsevier over biografie Reinbert de Leeuw: ‘Thea Derks is de ideale biograaf’

Ook deze week stond mijn door Uitgeverij Leporello gepubliceerde biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie volop in de belangstelling. Op 25 maart publiceerde Boekblad een interview met mijn uitgever Dolf Weverink. Die ontving nog dezelfde dag een alert van het Centraal Boekhuis: ‘Met deze verkoopcijfers is de voorraad binnen twee weken uitverkocht.’ Dolf heeft meteen wat nieuwe dozen naar Culemborg gebracht.

Ook op dinsdag liet de Amsterdamse platenzaak Concerto weten het boek via zijn website te koop aan te bieden. Klanten kunnen het overigens ook direct in de winkel aanschaffen. De volgende dag besteedde Stephan Sanders in zijn column in Vrij Nederland aandacht aan mijn boek. Hij schrijft gevreesd te hebben voor een hagiografie, maar werd aangenaam verrast door mijn feitelijke toon. Hij vraagt zich af waarom Reinbert de Leeuw dit boek wilde verbieden en concludeert: ‘De Leeuw wilde de mens weg uit zijn biografie.’

Eveneens op woensdag 26 maart publiceerde Muziekvan.nu een bespreking van mijn boek door Frits van der Waa, onder de titel ‘Een dienstbare potentaat’. Hij is het met Sanders eens dat het boek niet de hagiografie geworden is waarop De Leeuw wellicht gehoopt had. Mijn biografie werpt een licht ‘op de minder positieve aspecten’ van diens gedrevenheid en wijst op de stevige machtspositie die de notenkrakersgeneratie na de rebelse jaren zestig-zeventig zelf heeft ingenomen.

Weekblad Elsevier vatte gisteren mijn levenswerk samen in slechts 137 woorden. Maar die zijn raak: ‘Thea Derks moet wel de ideale biograaf zijn. Kennis van zaken en discreet.’

Vanavond signeer ik mijn boek in de pauze en na afloop van het concert Beethoven at War van Ensemble Ludwig in Vredenburg Leidsche Rijn, dat live wordt uitgezonden door AVROTROS op Radio 4. Ik sprak voor de uitzending met Karel Deseure, die op het laatste moment een zieke Thomas Zehetmair en met de cellist Sebastiaan van Eck, die zijn licht laat schijnen over het Strijkkwartet in cis klein opus 131, dat Ludwig uitvoert in een versie voor strijkorkest. (De gesprekken zijn inmiddels offline gehaald.)

Volgende week donderdag, 3 april ben ik te gast bij Petra Possel in het programma Kunststof op Radio 1 en zaterdag 5 april word ik geïnterviewd door Guus Urlings van dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad. – In mijn geboortedorp Oostrum. Mijn week kan nu al niet meer stuk!

#biografie #Boekblad #CentraalBoekhuis #Concerto #DolfWeverink #Elsevier #FritsVanDerWaa #LeporelloUitgevers #LiesbethWytzes #MuziekvanNu #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #StephanSanders #TheaDerks #VrijNederland

Update Biografie Reinbert de Leeuw

Mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie wordt goed verkocht en krijgt veel positieve reacties. Verschillende winkels in Amsterdam moesten al opnieuw bevoorraad worden en afgelopen zaterdag verscheen een mooi interview in Het Parool van Erik Voermans over de ontstaansgeschiedenis.

Interview EV metTheaDerks Parool 15-3-’14

Afgelopen vrijdag had ik een kort telefonisch gesprek met Petra Possel over mijn boek in Kunststof op Radio 1 (begint ca 10’30). Op donderdag 3 april ben ik een uur lang te gast in het programma, eveneens met presentatrice Petra Possel. Vanochtend sprak ik in KROsochtendvanvier met Mieke van der Weij over mijn boek, dat ze al voor zich had liggen en omschreef als ‘erg mooi’.

Morgenmiddag ben ik te gast in Radioeenvandaag, rond 15.30 uur.

#ErikVoermans #HetParool #KROsochtendvanvier #MensOfMelodie #MiekeVanDerWey #NTRKunststof #PetraPossel #Radio1Vandaag #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks

Biografie Reinbert de Leeuw nu te koop

Vandaag verscheen eindelijk mijn biografie van Reinbert de Leeuw bij Leporello Uitgevers in Amstelveen. Ik ben bijzonder trots en opgelucht dat de vrucht van mijn jarenlange arbeid nu toch voor het publiek toegankelijk is geworden. Het boek geeft een diepgravend beeld van het muziekleven én van het algemene culturele leven in Nederland vanaf de Tweede Wereldoorlog en is vanaf vandaag te koop. Ik schreef een bericht voor Cultuurpers.

Op de voorpagina van Het Parool zegt De Leeuw tegen Erik Voermans ‘woest’ te zijn, omdat de biografie zonder zijn autorisatie is verschenen. Verderop in deze krant wijdt de muziekjournalist een twee pagina’s grote bespreking aan mijn boek, onder de titel ‘Menselijk portret van een muzikale reus’. Voermans noemt het ‘een eerlijk, buitengewoon degelijk gedocumenteerd boek’, waarin De Leeuw ‘nergens naar de mond [wordt] gepraat, maar ook ‘nergens lof [wordt] ontnomen, waar lof op zijn plaats is’.

Voermans concludeert dat Reinbert de Leeuw zich enorm heeft ‘aangesteld’ door zijn autorisatie te weigeren. Hij besluit zijn stuk aldus: ‘Daardoor heeft zij een prachtig monument opgericht, dat een van Nederlands grote muzikale zonen volledig recht doet. Zowel de mens als de melodie.’

menselijk portret van muzikale reus Parool 14-3-2014

#biografie #Cultuurpers #ErikVoermans #HetParool #LeporelloUitgevers #MensOfMelodie #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks

Abbie de Quant maakt voorstelling rond Sigalit Landau

De fluitiste Abbie de Quant programmeert al jaren avontuurlijke concerten, waarin ze samenwerkt met andere disciplines. Voor haar nieuwste voorstelling Waterspiegel liet ze zich inspireren door de video’s van de Israëlische kunstenares Sigalit Landau. ‘Ik werd totaal gefascineerd toen ik haar filmpjes op de Biënnale van Venetië zag, en hoorde er meteen muziek bij. Het mooie is dat Landau poëtische beelden koppelt aan een sterke maatschappelijke betrokkenheid.’

De Quant koos zeven video’s, waaronder Mermaids, gedraaid op de grens tussen Israël en Gaza. Drie naakte vrouwen worden als het ware door de golven op het strand gegooid en weer teruggesleurd. Wanhopig lijken ze zich vast te willen klampen aan het zand, waarbij hun vingers sporen achter laten die telkens weer worden uitgewist.

Bij de video’s worden gedichten voorgedragen van Mordechai Geldman en Guus Janssen componeerde nieuwe muziek. De voorstelling gaat a.s. zondag 9 maart in première. Ik schreef erover voor Muziekvan.nu (De site is helaas offline gehaald.)

#AbbieDeQuant #DavidKweksilber #GuusJanssen #HuubOosterhuis #KristinaFuchs #MariekeGrotenhuis #MarleenStolz #SigalitLandau #TheaDerks

Anna Meredith: ‘Een componist moet zijn eigen weg volgen’

A.s. zondag 23 februari opent de 20e Young Composers Meeting in Apeldoorn. Componisten van onder de 30 kunnen een week lang ervaring opdoen met het componeren voor ensemble en orkest, onder leiding van docenten als Louis Andriessen, Martijn Padding en de Britse Anna Meredith. Zij was zelf in 2003 een van de deelnemers en kreeg de compositieopdracht voor 2004. Dat werd het korte In Bloom, genoemd naar het gelijknamige stuk van Nirvana.

De Young Composers Meeting is een initiatief van orkest de ereprijs, in samenwerking met Gaudeamus, Theater Orpheus en Het Gelders Orkest.  De week wordt a.s. zondag geopend door het ‘het Orkest van de 21e eeuw’, dat onder leiding staat van Ed Spanjaard. Op het programma uiteraard In Bloom van Meredith en het nieuwe stuk van de prijswinnaar van vorig jaar, de Amerikaanse Morgan Krauss. Het concert vindt plaats in het Gemeentehuis van Apeldoorn – ja, er zijn nog gemeenten die de kunsten een warm hart toedragen – en is gratis toegankelijk. Het begint om 16.00 uur. Ik sprak met Anna Meredith voor muziekvan.nu (Site is inmiddels offline.)

#AnnaMeredith #Apeldoorn #EdSpanjaard #GeldersOrkest #InBloomNirvana #MorganKrauss #orkestDeEreprijs #TheaDerks #YoungComposersMeeting

Peter Eötvös schrijft concert DoReMi voor Midori

De Hongaarse componist en dirigent Peter Eötvös (1944) werd afgelopen januari zeventig. Dit wordt gevierd met een uitgebreide tournee waarin hij onder andere zijn eigen Tweede vioolconcert presenteert, DoReMi. Hij componeerde dit in 2012 voor de Japanse violiste Midori, die het datzelfde jaar in première bracht in Los Angeles.

Vrijdag 21 februari speelt zij dit sprankelende en toegankelijke concert in Vredenburg Leidsche Rijn, in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg. Peter Eötvös leidt het Radio Filharmonisch Orkest. Hij was jarenlang chef-dirigent van het vorig jaar opgeheven Radio Kamerorkest en keert nu dus voor een keer terug in ons land.

Ik sprak met Eötvös over DoReMi voor Cultuurpers.  En er zit een verrassing in het staartje 🙂

#DeVrijdagVanVredenburg #DoReMi #Midori #PeterEötvös #RadioKamerOrkest #TheaDerks #VredenburgLeidscheRijn