#theaderks — Public Fediverse posts

Wie zijn wij? NJO Muziekzomer presenteert opera’s over identiteit

Het was een maandje rustig aan mijn blogfront, vanwege een heerlijke vakantie in Frankrijk.

Helemaal stil zat ik overigens niet, want op woensdag 6 juli presenteerde ik mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender. – Vantevoren opgenomen, dat wel. In deze aflevering belichtte ik het ontstaan van het Schönberg Ensemble, dat in 1974 werd opgericht door studenten van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag voor een uitvoering van Pierrot lunaire van Arnold Schönberg.

Drijvende krachten achter het Schönberg Ensemble waren altviolist Henk Guittart en dirigent Reinbert de Leeuw. Guittart wist de Duitse actrice Barbara Sukowa te strikken voor een zevental uitvoeringen van Pierrot lunaire tijdens het Holland Festival van 1984.

Publiek en pers waren diep onder de indruk van Sukowa. De actrice wist de teksten een diepere laag te geven dan men gewend was van zangeressen, die het lastige Sprechgesang van Schönberg vaak wat al te zangerig uitvoeren.

Al snel koerste het gezelschap naar de top van het Nederlandse muziekleven, met o.a. een al even baanbrekende uitvoering van Aus Deutschland van Mauricio Kagel in 1985, eveneens in het Holland Festival. Beide stukken draaide ik tijdens mijn uitzending. Je luistert deze hier terug.

Joe Puglia

Na een lange en roemrijke carrière fuseerde het Schönberg Ensemble in 2009 met het Asko Ensemble tot Asko|Schönberg. Concertmeester is tegenwoordig de Amerikaans-Nederlandse violist Joe Puglia, een hartstochtelijk pleitbezorger van nieuwe muziek. Hij presenteerde onlangs een geheel aan muziek van Luciano Berio gewijde cd op, die ik besprak voor Cultuurpers en in Engelse vertaling op mijn eigen blog.

Thea Derks + Hanna Kulenty, 24-6-2016 Conservatorium Amsterdam

Bij terugkomst van vakantie maakte ik een fietstocht naar de voormalige Zwitsalfabriek in Apeldoorn. Ik wilde een kijkje nemen op deze bijzondere locatie, waar op 6 augustus de Nederlandse première plaats zou vinden van de opera The Mother of Black-Winged Dreams van de Pools-Nederlandse componist Hanna Kulenty. 

Zwitsalterrein Apeldoorn

Ik was gevraagd de inleidingen te verzorgen bij deze coproductie van de – door Reinbert de Leeuw in het leven geroepen – NJO Muziekzomer en de Dutch National Opera Academy. Voor mijn vertrek had ik al een doorloop gezien op het Conservatorium van Amsterdam. Ik was waarbij diep onder de indruk geraakt van de zeven jonge zangers die deze opera als onderdeel van hun masteropleiding vlekkeloos en zeer geconcentreerd uitvoerden. 

Voor Cultuurpers schreef ik een voorbeschouwing over dit meeslepende werk, dat op indringende wijze een vrouw neerzet die lijdt aan het Meervoudig Persoonlijkheidssyndroom. Tekst en muziek sluiten naadloos op elkaar aan, en Kulenty creëert een adembenemende sfeer, die de luisteraar de volle negentig minuten aan zijn of haar stoel gekluisterd houdt. 

bovenste rij: Nikki Treurniet, Zofia Cieszynska, Maari Ernits, onder: Wendy Krikken, Jeannette van Schaik in The Mother of Black-Winged Dreams. foto: Roelof Rump

De première op 6 augustus was uitverkocht en ik kwam mét de overige bezoekers ogen en oren te kort om de uiterst gelaagde tekst en muziek, en de vindingrijke enscenering te ondergaan. Petje af voor de jonge musici en zangers, die onder leiding van de Amerikaans-Britse dirigent Clark Rundell de boog van A-Z gespannen hielden.

Overigens vertelden Hanna Kulenty en librettist Paul Goodman tijdens mijn inleiding, dat je niet per se moet zoeken naar een ‘verhaal’. De – soms gruwelijke – gebeurtenissen op het toneel volgen geen lineaire lijn, maar spelen zich af in het hoofd van Clara. Kulenty beschouwt het horen van innerlijke stemmen zelfs als een gave: het vermogen je te bewegen in verschillende tijdsdimensies.

Hanna Kulenty, Thea Derks, Paul Goodman, 6-8-2016

Dat in The Mother of Black-Winged Dreams de  dood continu rondwaart, is niet noodzakelijkerwijze beangstigend. De dood is volgens haar als een ‘grote droom’, terwijl ons leven is als een ‘kleine droom’.

Goodman vertelde dat hij zich tijdens het schrijven van zijn libretto vooral had laten inspireren door sprookjes, en geen enkel boek over psychologie of psychiatrie had geraadpleegd. Een goede zet, want zijn tekst is uitgesproken poëtisch en past naadloos bij de bezwerende, soms inderdaad sprookjesachtige sfeer van de muziek.

Kortom: een aanrader. Er zijn nog voorstellingen vanavond, 10 augustus en op vrijdag 12 augustus, waarbij ik opnieuw de inleiding verzorg.

Persfoto ‘Ik vertrek’

Gaat het in The Mother of Black-Winged Dreams om de vraag wie en wat we zijn, dat geldt ook voor de opera Ik vertrek van Lucas Wiegerink. Een stel wil weg van de immer knipperende smartphone en gaat op zoek naar ‘de natuur’, op zoek naar zichzelf. Of dat lukt blijft de vraag.

Ook in deze opera gaat de vrouw stemmen horen, terwijl de man juist actie onderneemt. Beetje stereotiep misschien, maar ik kon de opera vorig jaar niet zien, dus kan geen oordeel vellen.

Het betreft een coproductie van Kameroperahuis Zwolle en de Nationale Reisopera en de opera wordt op zondag 14 en maandag 15 augustus opnieuw uitgevoerd in het kader van de NJO Muziekzomer. Ik sprak vorig jaar met Lucas Wiegerink en schreef nu een korte voorbeschouwing voor Cultuurpers. Zondag 13 augustus ben ik van de partij!

#Concertzender #DutchNationalOperaAcademy #HannaKulenty #JoePuglia #LucasWiegerink #NJOMuziekzomer #PaulGoodman #ReinbertDeLeeuw #TheMotherOfBlackWingedDreams #TheaDerks

Geslaagde concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in OBA

Op zondag 6 september gaf ik, bijgestaan door de pianist Marcel Worms de concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in het theater van de OBA in Amsterdam. Onze reis langs de ontwikkelingen van de hedendaagse muziek begon bij Chopin en eindigde bij Oestvolskaja. Er waren aardig wat mensen op afgekomen, die zonder uitzondering enthousiast reageerden. De samenwerking met Marcel verliep vlekkeloos, alsof we de lezing al vele malen hadden gepresenteerd. Gelukkig had mijn uitgever wat extra boeken meegenomen, anders had ik er niet genoeg bij me gehad voor de signeersessie. Voor herhaling vatbaar.

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

De vrijdag ervoor hadden Marcel en ik al een voorproefje gegeven in het programma Kunst & Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Hoewel we vanwege een stortbui als verzopen katers aankwamen, verliep ook deze uitzending gesmeerd, met ad hoc uitvoeringen van Satie en Oestvolskaja. Het gesprek is hier terug te luisteren.

In de week voorafgaand was ik druk met het maken van reportages en interviews rond het Festivsl Oude Muziek voor het Festivaljournaal van AVROTROS Klassiek op Radio 4. Ik volgde het ensemble in residence Vox Luminis op de voet, voelde Benjamin Bagby aan de tand over het middeleeuwse epos Beowulf, vroeg Les Basses Réunies de lyra-viol te demonstreren en ving publieksreacties op van het openingsconcert met Jordi Savall. Ik gaf  op Cultuurpers ook vijf concerttips.

Op 25 augustus overleed Hans van Beers, een belangrijk man in de cultuursector, die steevast met zijn kalme charme kibbelende partijen tot elkaar wist te brengen. Ik schreef een necrologie voor Cultuurpers.

Maar het leven gaat door, en ook ondanks de vele ingrijpende bezuinigingen gebeurt er ook nog altijd veel op muziekgebied. Zo ging 5 september in Zwolle de kameropera Ik Vertrek van Lucas Wiegerink in première, waarover ik hem sprak voor Cultuurpers. De geplande eerste uitvoering op vrijdag 4 september viel wegens overmatige regen letterlijk in het water.

Het Festival Oude Muziek was nog niet voorbij, of de Gaudeamus Muziekweek stond alweer in de startblokken, met een prestigieuze Academy, niet alleen bedoeld voor de vijf genomineerde componisten, maar ook voor andere jonge toondichters en publiek. Ik sprak met programmeur Martijn Buser.

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan ‘t IJ

Terwijl de Muziekweek in volle gang is, viert ook het Muziekgebouw aan ‘t IJ zijn 10-jarig jubileum, met een groots festivalweekend. Dat ga ik helaas missen, omdat ik vrijdag 11 en zaterdag 12 september concertinleidingen verzorg voor Gaudeamus. Ik vond wel tijd voor een artikel voor Cultuurpers.

Volgende week start in Maastricht alweer het vierdaagse festival Musica Sacra, dit jaar gewijd aan het thema ‘De weg’, met als centrale vraag of het onderweg zijn niet belangrijker is dan de aankomst. Ook hiervoor selecteerde ik vijf concerttips.

Het had maar een haartje gescheeld of het geplande interview met Calliope Tsoupaki over haar nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten was niet doorgegaan. Gelukkig wist de hoofdredacteur van Luister op de valreep toch nog twee pagina’s te reserveren. We hadden op dinsdag 18 augustus een bijzonder geanimeerd gesprek en ik ben ervan overtuigd dat het een mooie opera wordt.

In de week daarvoor had ik twee concerten bezocht in de NJO Muziekzomer. Zoals altijd was dit weer een waar spektakel, met uitvoeringen op topniveau, onder andere in de feeërieke ‘kathedraal’ van voormalig zendstation Radio Kootwijk. Ik schreef hiervan een recensie voor Cultuurpers, net als van het slotconcert op 16 augustus.

Op 11 augustus trof ik Ton Koster, een van de rebellen die in 1969 de Hogeschool van Tilburg bezetten en een concert van het Brabants Orkest verstoorden. Hij was een belangrijke informant voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw, maar woont tegenwoordig in Amerika. Het toeval wil dat het café waar we een wijntje dronken direct om de hoek ligt bij Reinberts woning.

Het was leuk weer even met Ton bij te kletsen, temeer daar ik niet lang daarna de opnames maakte voor aflevering XI van Panorama de Leeuw, waarin ik uitvoerig inga op de voortrekkersrol van Brabant in de jaren zestig. Zo was de veel beroemder geworden ‘Aktie Notenkraker’ van Reinbert cs een uitvloeisel van de Brabantse opstand. Ik noemde de aflevering dan ook ‘Oproer in Brabant’. Je kunt hem hier terugluisteren.

#AmsterdamFM #AVROTROSKlassiek #BenjaminBagby #BrabantsOrkest #CalliopeTsoupaki #Concertzender #Cultuurpers #FabiolaVeerman #FestivalOudeMuziek #GaudeamusMuziekweek #GMWAcademy #HansVanBeers #HogeschoolTilburg #JanWolff #JordiSavall #LesBassesRéunies #Lucas #LucasWiegerink #MarcelWorms #MarikenInDeTuinDerLusten #MartijnBuser #MusicaSacra #MuziekgebouwAanTIJ #NJOMuziekzomer #OBA #Oestvolskaja #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TonKoster #VoxLuminis

Reconstructie op Concertzender: één lange aanklacht tegen Amerika

Het Holland Festival is weer achter de rug en ik bezocht aardig wat voorstellingen. Op dinsdag 9 juni ging de opera Koeien van Misha Mengelberg in première in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Deze was overigens niet zelf door Mengelberg gemaakt, maar had jarenlang als wensdroom door zijn hoofd gespookt.

Regisseur Cherry Duyns schiep uit bestaande teksten van Mengelberg een libretto, Guus Janssen zocht er passende stukken bij, die hij samen met de door Mengelberg opgerichte Instant Composers Pool uitvoerde. Het werd een prachtig absurdistische voorstelling. Toen de sterk dementerende Mengelberg na afloop het podium werd opgereden in een rolstoel pinkten velen een traantje weg. Ook ik had de tranen in mijn ogen; het was pijnlijk te zien hoe broos mijn vroegere docent geworden was.

Misha Mengelberg, met Cherry Duyns, toegejuicht door Katrien Baerts, Stadsschouwburg Amsterdam, 9-6-2015

Een dag later, op woensdag 10 juni zat ik alweer in de Stadsschouwburg, bij de met veel bombarie aangekondigde productie Der Untergang der Nibelungen van het Berlijnse Gorki Theater. Het bleek een bombastisch wanproduct en als ik er niet voor Cultuurpers over had moeten schrijven, had ik beslist de zaal verlaten, in het kielzog van een groeiend aantal andere bezoekers.

Donderdag 11 juni ging de multimedia-opera As Big as the Sky van Arnoud Noordegraaf in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. De voorstelling was compleet uitverkocht, net als de twee volgende uitvoeringen op vrijdag en zondag. – Wellicht omdat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei tekende voor het decor. Ik deed alle inleidingen, waarbij ik onder anderen sprak met Arnoud Noordegraaf en librettist Adrian Hornsby.

Arnoud Noordegraaf – Thea Derks – Adrian Hornsby – Bart Visser MGIJ 14-6-2015

Het enthousiasme van de makers en het prachtige decor van Ai Weiwei ten spijt, werd ook dit een teleurstelling. De regie (van Noordegraaf zelf) was statisch, het libretto ondoorgrondelijk en de muziek weinig prikkelend. Ook de uitvoering liet te wensen over. Bas Wiegers kreeg het Asko|Schönberg maar niet gelijk en van de zangers wist alleen Zhang Bo als dorpsomroeper zijn rol wat vlees op de botten te geven. De decors en filmbeelden van Ai Weiwei waren prachtig, maar konden de voorstelling niet redden.

Twee dagen na deze ‘Chinese’ opera klonk op dezelfde plek de première van een nieuwe opera van Guo Wenjing, Het innerlijke landschap. Een staaltje ongelukkig programmeren, want het was onvermijdelijk beide producties met elkaar te vergelijken. Het Nieuw Ensemble en een Chinees slagwerkensemble speelden onder leiding van Ed Spanjaard vlekkeloos en de sopraan Shien Timei was zelfs adembenemend. Toch was ook deze voorstelling uiteindelijk onbevredigend, vanwege de gemakzuchtige aanpak van Guo Wenjing. Hier lees je mijn bespreking.

Che Guevara ‘gereconstrueerd’, Theater Carré, juni 1969

Een week later nam ik de tiende aflevering op van mijn programma Panorama De Leeuw bij de Concertzender. Ik had veel reacties gekregen op de uitzending van 3 juni, waarin ik een substantieel deel draaide uit de opera Reconstructie die Reinbert de Leeuw in 1969 maakte met onder anderen Misha Mengelberg.

Op veler verzoek wijdde ik de gehele uitzending van 1 juli aan deze ‘moraliteit’. Het libretto van Harry Mulisch en Hugo Claus volgt de letters van het alfabet en is één lange, rauwe aanklacht tegen het imperialisme van Noord-Amerika. Ik schreef erover voor Cultuurpers. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie behandel ik diepgravend de controverse die deze anti-Amerikaanse productie in 1969 opriep; de uitzending is hier terug te horen.

De afgelopen week werkte ik aan de toelichtingen bij zeven composities van Vanessa Lann, die dit najaar zullen verschijnen op de cd moonshadow sunshadow, genoemd naar het gelijknamige stuk voor het vioolduo Liza Ferschtman en Esther Hoppe. Prachtig hoe Lann steeds weer onze verwachtingspatronen bevraagt, met een intrigerend spel tussen voor- en achtergrond. Ik hou u op de hoogte!

Maar nu is het tijd voor vakantie…

#AdrianHornsby #AiWeiwei #ArnoudNoordegraaf #AsBigAsTheSky #AskoSchönberg #BasWiegers #CherryDuyns #Concertzender #Cultuurpers #DerUntergangDerNibelungen #EdSpanjaard #GorkiTheater #GuoWenjing #GuusJanssen #HarryMulisch #HetInnerlijkeLandschap #HollandFestival #HugoClaus #InstantComposersPool #MensOfMelodie #MishaMengelberg #NieuwEnsemble #PanoramaDeLeeuw #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #ShienTimei #TheaDerks #ZhangBo

Jeroen de Valk over #Reinbertbio: ‘proefschriftachtig standaardwerk’

Het was weer druk de afgelopen weken. Op 24 april verzorgde ik de inleiding bij een concert van ensemble Ludwig in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg. Dit klinkt vanzelfsprekender dan het was, want door een bouwtechnische storing moest het concert verplaatst worden van de Grote Zaal naar de kleinere Hertz, die aanzienlijk minder publiek kan herbergen.

Gelukkig leed het concert er niet onder: de musici van Ludwig speelden werken van onder anderen Louis Andriessen, Luciano Berio, Maurice Ravel en Manuel de Falla. Een van de solisten was de harpist Remy van Kesteren, die het publiek tot groot enthousiasme opzweepte met twee kleurrijke improvisaties.

Thea Derks + Remy van Kesteren 24-4-2015 TivoliVredenburg

In de pauze van de live uitzending op Radio 4 liep ik nu eens niet zelf rond met een microfoon, maar werd ik geïnterviewd door presentatrice Maartje Stokkers. Aanleiding was het stuk Dances van Louis Andriessen, dat die avond werd uitgevoerd. Andriessen is al decennia bevriend met Reinbert de Leeuw, met wie hij het Nederlandse muzieklandschap veranderde, samen met bentgenoten Peter Schat, Misha Mengelberg en Jan van Vlijmen. We spraken over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, die ik na afloop van het concert in de foyer signeerde.

Thea Derks + Maartje Stokkers VvV 24-4-2013 Interview over Louis Andriessen-Reinbertbio

Twee dagen later zaten we samen in de persjury van het Prinses Christina Concours in het Lucent Danstheater in Den Haag. Er waren zeven finalisten van een ongekend hoog niveau, maar de jonge marimbaspeler Martijn Boom won de persprijs met zijn intense uitvoering en volwassen podiumuitstraling. Na afloop reikte Prinses Christina de prijzen uit. Ik schreef een bericht voor Cultuurpers.

Op vrijdag 1 mei bezocht ik de productie die de Nederlandse Reisopera maakte van Orphée et Euridyce van Gluck in het Wilminktheater in Enschede. Een geweldige voorstelling, waarin de vaak vertragende balletten op een volkomen natuurlijke wijze in de enscenering waren opgenomen. Ook de belichting en het decor waren schitterend, zelden vormen muziek en beeld zo’n sterke eenheid. Ik schreef dan ook een zeer positieve bespreking voor Cultuurpers.

Twee dagen later werd ik geïnterviewd door muziekjournalist Jeroen de Valk, wiens biografie van jazzdrummer John Engels ik had besproken. Na lezing van mijn biografie van Reinbert de Leeuw, vroeg zich af hoe ik terugkeek op het afgelopen jaar. Hij maakte een een mooi interview voor Cultuurpers, waarin hij mijn boek omschrijft als een ‘proefschriftachtig standaardwerk’. En passant belicht hij enkele door mij ontzenuwde mythes, die vanwege de rel rondom de publicatie wat onderbelicht zijn gebleven.

Thea Derks + Jeroen de Valk, 3 mei 2015

Op woensdag 6 mei klonk bij de Concertzender alweer de achtste aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik nog even stilstond bij nieuwemuziekpioniers als Daniel Ruyneman en Ton de Leeuw. Ook draaide ik  Pour faire le portrait d’un oiseau voor mezzosopraan en ensemble van Ton de Kruyf, in een unieke live opname uit 1965 van het Haags Ensemble voor nieuwe muziek onder leiding van Elie Poslavsky.

Ook memoreerde ik het concert van 13 maart 1966 in het Concertgebouw in Amsterdam, toen Poslavsky het Concertgebouworkest dirigeerde in ditzelfde werk van Ton de Kruyf, terwijl Louis Andriessen de wereldpremière leidde van zijn eigen Ittrospezione III. Met als saillant detail dat hij drie dagen later, samen met Reinbert de Leeuw, Misha Mengelberg, Peter Schat en Jan van Vlijmen in een open brief ditzelfde orkest ervan beschuldigde te weinig eigentijdse muziek te spelen… U luistert de uitzending hier terug.

Zondag 10 mei was dan mijn #Reinbertlezing in de Schouwburg van Venray. Deze had veel aandacht gekregen in de pers o.a. van Venray boeit!, weekblad Peel & Maas en Omroep Venray. Ondanks het mooie weer en Moederdag, was de zaal goed gevuld. Het was een mooie middag, met opnieuw live muziek van mijn neef Will Derks en de zangeres Irma Bogers.

Will Derks + Irma Bogers bij Reinbertlezing Schouwburg Venray 10 mei 2015

Helemaal uit Nuenen kwam Maarten van Zanten sr., die ik heb leren kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie. Hij hielp me enorm met informatie over de HBS die Reinberts vader bezocht in Den Haag. Hij had zijn boek meegenomen zodat ik het kon signeren, en uiteraard gingen we samen op de foto.

Maarten van Zanten + Thea Derks met Reinbertbio Venray 10-5-2015

Heel bijzonder was bovendien dat vier van mijn klasgenootjes van de lagere school naar mijn lezing waren gekomen. Zo werd het een heel speciale middag, die nog tot laat in de avond voortduurde…

Thea signeert #Reinbertbio, op de achtergrond enkele oud-klasgenootjes

Dinsdag 12 mei ging ik naar de enscenering van Benvenuto Cellini van Hector Berlioz, die Monty Python-regisseur Terry Gilliam maakte voor De Nationale Opera. Hij presenteerde een rijk palet aan kolderieke beelden, die beslist vindingrijk en vaak ook grappig waren, maar uiteindelijk zo over the top dat ik me als bezoeker verpletterd voelde, zoals ik in mijn recensie noteerde.

Less is more schreef ik naar aanleiding van die productie en zie, een dag later werd ik op mijn wenken bediend door de voorstelling De perzik van onsterfelijkheid van Rieks Swarte in de Toneelschuur in Haarlem. Een ontroerend verhaal naar het gelijknamige boek van Jan Wolkers, over een echtpaar dat in de oorlog in het verzet zat en daarna zijn leven nooit meer goed op de rails krijgt.

De productie vormt een wonderlijke mengeling van hoorspel (inclusief heuse Geräuschmacher), tekenfilm (live gefilmde tekeningen van de Amsterdamse Rivierenbuurt), mime, en acteurstheater. De tekst bestaat uit een anderhalf uur durende monoloog van de treurige Ben Ruwiel, die op de 35e herdenking van de bevrijding in 1980 min of meer per ongeluk verzeild raakt in het feestgewoel. Een fenomenale prestatie van  de acteur Ali Çifteci.

Rieks Swarte en Snoet (c) Sanne Peper

Çifteci kreeg al even knap tegenspel van Margje Wittermans. Met behulp van een schort, een pruik, een jasje of een baret wekte zij een schier oneindige reeks passanten tot leven. Schitterend was ook het pluchen hondje ‘Snoet’, dat door de uitvoerders met simpele handbewegingen geanimeerd werd. Je zag dat het een nep hond was, en toch wist het beest je diep te raken. Ik moest hierbij sterk denken aan de productie A Dog’s Heart  van de Nationale Opera, waarin ook een kunsthond figureerde. Ik schreef voor Cultuurpers een iets uitgebreidere recensie. Gaat dat zien, gaat dat horen!

En op deze Hemelvaartsdag vond ik eindelijk de tijd een in memoriam te schrijven voor Ton Hartsuiker, een groot pleitbezorger van de nieuwe muziek in ons land en (ongewild) rivaal van Reinbert de Leeuw.Last, but not least: ik ontving vandaag ook het persbericht over mijn lezing bij Boekhandel Van der Velde in Drachten op donderdag 28 mei. Hierin zal ik aanhaken bij de expositie over de familie Werkman in Museum Drachten: Reinbert de Leeuw dankt zijn doorbraak namelijk aan een door Daniel Ruyneman opgezette concertserie in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Ruyneman was sterk betrokken bij de kunstenaarsvereniging De Ploeg van Hendrik Werkman.

#AliÇifteci #BenvenutoCellini #ConcertgebouwAmsterdam #Concertgebouworkest #Cultuurpers #DaniëlRuyneman #DeNationaleReisopera #EliePoslavsky #Gluck #HaagsEnsembleVoorNieuweMuziek #HectorBerlioz #IrmaBogers #JanVanVlijmen #JeroenDeValk #JohnEngels #LouisAndriessen #LucentDanstheater #Ludwig #MaartenVanZantenSr #MaartjeStokkers #MargjeWittermans #MartijnBoom #MishaMengelberg #NederlandseReisopera #PerzikDerOnsterfelijkheid #PeterSchat #PrinsesChristinaConcours #ReinbertDeLeeuw #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #Reinbertbio #Reinbertlezing #RemyVanKesteren #RieksSwarte #TerryGilliam #TheaDerks #TonDeKruyf #TonHartsuiker #VrijdagVanVredenburgRadio4 #WillDerks

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending op Radio4 had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse.

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

#AlbanBerg #AllessandroSoccorsi #AthenaeumBoekandel #CasSmithuijsen #Concertzender #Conductus #DagInDeBranding #DaniëlRuyneman #DanielHermanMostert #DerSchwanendreher #DolfWeverink #ElmerSchönberger #ElsLiebregt #EmanuelOverbeeke #EttyMulder #EvelineNikkels #FreekSluijs #HansEster #KarelDesueure #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MaartenBrandt #MauricioKagel #MensOfMelodie #OnsErfdeel #PanoramaDeLeeuw #PaulHindemith #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RobDuBois #RotterdamsPhilharmonischOrkest #TabeaZimmermann #TheaDerks #TheodorAdorno #TivoliVredenburg #VrijdagVanVredenburg #WernerKlüppelholz #WillemJeths #WimMarkus #Zuiderstrandtheater

Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

@tdrks @Boekenweek Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! http://leporello.vrijeboeken.com  Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

#ADogSLife #AskoSchönberg #Bachtrack #Bartók #ColinCurrie #CollegiumVocaleGent #Concertzender #ConservatoriumVanLuik #Cultuurpers #DagInDeBranding #DaveMaric #DeTijd #DolfWeverink #EliePoslavsky #EttyMulder #FerryMingelen #FondsBijzondereJournalistiekeProjecten #FredericRzewski #GeorgesBizet #HansBakhuizen #HetCollectief #Janácek #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #LouisAndriessen #MarcelVanEngelen #MatthijsVermeulen #MensOfMelodie #MJBrusseprijs #MuzieklyceumAmsterdam #NationaleReisopera #NoralyBeyer #PanoramaDeLeeuw #Parelvissers #PeterRundel #PierreBoulez #PierreBoulezStichting #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ResidentieOrkest #Rituel #Sonate1X1905 #SonateVoor2PianoSEnSlagwerk #TheaDerks #TheaterCarré #TrophicCascades #WernerKlüppelholz

“Panorama de Leeuw: een betere introductie tot leven en werk kan De Leeuw zich niet wensen”

Eind januari ontving ik een blog van Adriaan Meij, de beheerder van Zael te Meppel, waar ik in juni 2014 de aftrap maakte voor mijn reeks Reinbertlezingen. Meij beveelt mijn radioprogramma Panorama de Leeuw aan bij zijn bezoekers.

Hij noemt het ‘een prachtige inleiding om thuis te raken in de diepere achtergronden van moderne klassieke muziek’, vooral ook omdat ik me richt op ‘iedereen die wel interesse heeft, maar niet van de hoed en de rand van Reinberts moderne muziek weet’.

Meij concludeert: ‘Een betere introductie tot zijn werk en leven kan Reinbert zich niet wensen. Het zou – op zijn leeftijd – vriendelijk zijn dat eens toe te geven.’

Adriaan Meij, 26 januari 2015

Op vrijdag 30 januari was ik te gast bij Fabiola Veerman in haar radioprogramma Kunst en Cultuur op AmsterdamFM. Aanleiding was het concert met Schuberts Winterreise van de bariton Mattijs van de Woerd en de pianist Edward Janning in de Amsterdamse Amstelkerk op dinsdag 3 februari 2015. Net als in Ouderkerk hadden de musici mij gevraagd ook dit keer de inleiding te verzorgen. U kunt het gesprek hier terugluisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks, 30-1-2015

Diezelfde avond speelde de Philharmonie Zuidnederland in De Vrijdag van Vredenburg een concert met onder andere Omaggio a Gesualdo van de 10 jaar geleden gestorven Jan van Vlijmen. Zijn stuk werd geflankeerd door werken van Mozart en van zijn vroegere tegenstrever Hans Henkemans.

Ik sprak voor de live uitzending op Radio 4 met programmeur Jan Zekveld, die Van Vlijmen goed gekend heeft. In het pauzegesprek legde ik hem enkele citaten voor uit een interview dat ik met Van Vlijmen had in oktober 2004. Het zou zijn laatste worden, hij stierf twee maanden later, op 24 december 2004.

Bijzonder was ook dat zowel van Vlijmens dochter Esther, als diens zus Annelies bij het concert aanwezig waren. Zij waren ontroerd en dankten de violist Joe Puglia van harte omdat hij het werk van hun familielid met zoveel toewijding en finesse had uitgevoerd. Voor mij was het extra speciaal, omdat Annelies van Vlijmen mij enorm geholpen heeft met de biografie van Reinbert de Leeuw.

Annelies en Esther van Vlijmen met Joe Puglia, 30-1-2015 TivoliVredenburg

Op maandag 2 februari startte een vijfdelige reeks interviews in het kader van ‘Hoe klopt het klassieke hart van…’ waarvoor ik gitarist/componist Corrie van Binsbergen had weten te strikken.

Op dinsdag 3 februari was het tweede concert met Winterreise van Schubert in een uitverkochte Amstelkerk in Amsterdam. Ook voor mijn inleiding waren veel mensen toegestroomd en het werd  een prachtige avond, met een staande ovatie voor Mattijs van de Woerd en Edward Janning. Ook mijn #Reinbertbio mocht zich verheugen in een grote belangstelling.

Mattijs van de Woerd + Thea Derks na afloop van Winterreise in de Amstelkerk te Amsterdam, 3-2-2015

Een dag later klonk alweer de vijfde aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer stilstond bij Reinberts gelijktijdige studies aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en het Muzieklyceum in Amsterdam in de vroege jaren zestig. Met aandacht voor de huisconcertjes met zijn vriend en huisgenoot, de hoboïst Han de Vries en voor het Nederlandse concertleven in het algemeen. De uitzending is hier terug te luisteren.

Op donderdag 5 februari publiceerde ik een bespreking van het boek Cathy Berberian, Pioneer of Contemporary Vocality.

Op zondag 8 februari bezocht ik in Arti et Amicitiae de nieuwjaarsborrel van Lira, de organisatie die de belangen van auteurs behartigt. Op deze levendige bijeenkomst ontmoette ik een paar oude kennissen, onder wie de fotografe Anno van der Heide en de filmer Hans Hylkema. Hans schafte meteen mijn #Reinbertbio aan, waarop Anno ons op de gevoelige plaat vastlegde. ‘Wij zijn beslist het paar van het jaar’, stelde Hylkema tevreden vast.

Hans Hylkema & Thea Derks, Arti et Amicitiae 8-2-2015 (c) Anno van der Heide

Diezelfde week viel de uitnodiging in de bus voor mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Aanvang half vier, voor iedereen gratis toegankelijk. Komt allen!

#AdriaanMeij #AmstelkerkAmsterdam #AmsterdamFM #AnneliesVanVlijmen #AnnoVanDerHeide #ArtiEtAmicitiae #Concertzender #CorrieVanBinsbergen #EdwardJanning #EstherVanVlijmen #FabiolaVeerman #HansHenkemans #HansHylkema #HoeKloptHetKlassiekeHartVan #JanVanVlijmen #JanZekveld #JoePuglia #KoninklijkConservatorium #Lira #MatthijsVanDeWoerd #MensOfMelodie #MuzieklycemAmsterdam #OmaggioAGesualdo #PanoramaDeLeeuw #PhilharmonieZuidnederland #radio4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #Reinbertlezing #Schubert #TheaDerks #TivoliVredenburg #UniversiteitVanAmsterdam #VrijdagVanVredenburg #Winterreise #Zael

Duitse interesse in #Reinbertbio

Op dinsdag 14 oktober trof ik de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz in Amsterdam. Hij is een groot kenner van het werk van Mauricio Kagel, over wie hij verschillende boeken publiceerde. Ik leerde hem kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, waarvoor hij belangrijke informatie verschafte. Klüppelholz had mijn boek gelezen en stelde er zeer inhoudelijke vragen over, voor een radioprogramma bij de Zuid-Duitse omroep SWR.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Amsterdam 14 oktober 2014

Klüppelholz had mijn boek noodgedwongen in het Nederlands gelezen, maar was er zo enthousiast over dat hij het heeft aanbevolen bij Pit Mischung van Wolke Verlag. Ook die reageert opgetogen en wil de biografie in het Duits vertalen en uitgeven. Geweldig nieuws, want ook in Duitsland bestaat veel belangstelling voor hedendaagse muziek, en Reinbert de Leeuw trad er geregeld op met het Schönberg Ensemble. Kijken of we tot een mooie overeenkomst kunnen komen.

Eerder die week werd ik gevraagd voor een lezing over mijn biografie bij de faculteit Geesteswetenschappen van Universiteit van Amsterdam. Deze zal plaatsvinden op 19 februari 2015 tussen 15.30 en 17.00 uur in het Universiteitstheater aan de Nieuwe Doelenstraat 16 in Amsterdam.

Donderdag 23 oktober vertelde ik over mijn biografie bij Boekhandel Broekhuis in Enschede voor een klein, maar select gezelschap. Het publiek luisterde aandachtig en was ook zeer persoonlijk betrokken, zodat  levendige discussies ontstonden over nut en noodzaak naar de vraag wat ‘mooi’ is en hoe je zo’n term definieert. Bijzonder was de aanwezigheid van de bariton Lodewijk Meeuwsen, die begin jaren zeventig mede aan de basis stond van het Schönberg Ensemble.

Thea Derks bij boekhandel Broekhuis, 21 oktober 2014

Meeuwsen verschafte waardevolle oor- en ooggetuigenverslagen. Zo vertelde hij  dat Reinbert de Leeuw dankzij het succes van zijn elpees met de vroege pianomuziek van Satie in de jaren zeventig in een Porsche naar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag kwam. – Die hij overigens al snel weer als ‘te burgerlijk’ van de hand deed. Na afloop kreeg ik een fles ‘Broekhuis boekenwijn’ mee. De verrukkelijke wijn is speciaal voor Broekhuis gebotteld, een bijzonder initiatief dat het lezen aanzienlijk kan veraangenamen.

Ondertussen gaat ook het gewone muziekjournalistieke leven door. Ik schreef een recensie over de wereldpremière van Theo Loevendie’s opera The Rise of Spinoza voor Bachtrack, en sprak voor muziekvan.nu met Seung-Ah Oh over haar nieuwe muziektheaterwerk Words & Beyond II: Nan Sul Hun. Morgen praat ik voorafgaand aan de wereldpremière door Slagwerk Den Haag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ met Seungh-Ah Oh en Jinnie Seo, die tekent voor de kostuums en de fraaie installatie.

Gisteren publiceerde ik een dubbelportret van James MacMillan en Joey Roukens, naar aanleiding van de composities die zij schreven in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4.

MacMillan componeerde zijn Percussion Concerto No. 2 voor de slagwerker Colin Currie en het Radio Filharmonisch Orkest. Het beleeft op 7 november zijn wereldpremière in de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht. Roukens componeerde Rising Phenix voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, die het op vrijdag 28 november aldaar in première brengen. Ik ga voor de live uitzendingen op Radio 4 reportages maken van het repetitieproces.

#AVROTROS #Bachtrack #BoekhandelBroekhuis #ColinCurrie #Cultuurpers #DeVrijdagVanVredenburg #GeesteswetenschappenUvA #GrootOmroepkoor #JamesMacMillan #JinnieSeo #JoeyRoukens #LodewijkMeeuwsen #MauricioKagel #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #PercussionConcertoNo2 #radio4 #RadioFilharmoinischOrkest #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #RisingPhenix #SeungAhOh #SlagwerkDenHaag #TheRiseOfSpinoza #TheaDerks #TheoLoevendie #TivoliVredenburg #WernerKlüppelholz #WordsBeyondIINanSulHun

Thea Derks in Limburg-wiki

Ook tijdens mijn lezing bij boekhandel Feijn in Alkmaar van 30 september j.l. mocht ik mij verheugen in een aandachtig en toegewijd publiek. Mijn uitgever Dolf Weverink was meegegaan en na afloop signeerde ik op verzoek van boekverkoper Michael van Buizen nog wat extra exemplaren voor de komende feestdagen.

Thea Derks signeert bij Feijn, Alkmaar. Links Michael van Buizen, midden een bezoeker

Een dag later zond de ConcertZender de eerste aflevering uit van ‘Panorama de Leeuw’, waarin ik elke eerste woensdag van de maand het muziekspoor volg van Reinbert de Leeuw aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. In muziektijdschrift Luister van oktober-november werd het programma paginagroot aangekondigd.

Luister okt-nov 2014

De aflevering van Panorama de Leeuw van 1 oktober 2014 is hier terug te luisteren (klikken op het mini-luidsprekertje naast de programmatitel). Ik ben inmiddels volop bezig met de voorbereidingen voor aflevering twee, op woensdag 5 november tussen 21.00-22.00 uur.

Tot mijn verrassing bleek de website van mijn geboortedorp Oostrum een uitgebreid bericht aan het programma gewijd te hebben. Nu maar hopen dat de inwoners massaal gaan luisteren naar nieuwe muziek 🙂 En dankzij een tweet van Wouter Steenbeek ontdekte ik tot mijn nog grotere verbazing – en niet geringe trots – dat de Limburg-wiki een lemma aan mij heeft gewijd. – In het Maastrichts.

Thea Derks interviewt Lucas van Woerkum, TivoliVredenburg 2-10-2014

Donderdag 2 oktober beleefde het ‘symphonic cinema’ The Firebird van Lucas van Woerkum zijn wereldpremière, tijdens het openingsconcert van het Nederlands Filmfestival in TivoliVredenburg. Markus Stenz dirigeerde het Radio Filharmonisch Orkest en het concert werd herhaald op zaterdag 4 oktober in de serie De vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4. Ik sprak hiervoor met Lucas van Woerkum en maakte een reportage van het project rond Firebird van leerlingen van het Amadeus Lyceum uit Vleuten.

Enkele dagen later kreeg ik de poster toegestuurd over mijn lezing bij Boekhandel Broekhuis in Enschede op donderdag 23 oktober a.s. Geestig dat deze in de winkel naast een aankondiging hangt voor Wim Brands, die er een week eerder te gast is. Aangezien Brands in zijn televisieprogramma ‘Brands met boeken’ tot op heden geen aandacht aan mijn biografie heeft besteed, is dit een aardig doekje voor het bloeden…

“@BoekEnschede: @tdrks @KarinM4 @ErikInkoper ” Kom ik toch nog eens bij @BoekenBrands, zij het alleen op papier -:)

Op woensdag 8 oktober verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Hilliard Ensemble en het Asko|Schönberg in TivoliVredenburg in Utrecht. Het betrof de afscheidstournee van het Hilliard Ensemble, dat veertig jaar lang op topniveau zowel oude als de allernieuwste muziek heeft gepresenteerd. Ze waren alle vier nadrukkelijk present bij de inleiding, een bij wijlen hilarische belevenis.

Gordon Jones, Steven Harrold, Rogers Covey-Crump, Thea Derks & David James, TivoliVredenburg 8-10-2014

Het Hilliard Ensemble zong twee speciaal voor hen gecomponeerde werken van John Casken: een bewerking van Viderunt omnes van de middeleeuwse geestelijke Perotinus en The Dream of the Rood uit 2008. Op het programma stond daarnaast Magnum ignotum van de Georgische componist Giya Kantsjeli. Ik sprak tijdens de inleiding ook met John Casken en dirigent Clark Rundell. Het was een mooi concert, waarin oude en nieuwe muziek op een vanzelsprekende manier aan elkaar gekoppeld werden. Het publiek in de goed gevulde Hertz zaal reageerde dan ook enthousiast, hoewel tijdens mijn inleiding was gebleken dat bijna niemand de uitgevoerde componisten kende.

John Casken, Thea Derks & Clark Rundell, TivoliVredenburg 8 October 2014

Boekmantijdschrift over #Reinbertbio: ‘Derks meet journalistieke tegenspraak knap uit’

Deze update is long overdue, zoals de Engelsen het zo mooi zeggen. Ben op dit moment erg druk met het Festival Oude muziek: dagelijks maak ik een reportage voor het Festivaljournaal van AVROTROS op Radio (19.30-20.00 uur). Deze zijn ook te beluisteren via soundcloud. Soms maak ik voor het Festival zelf een wat langer item, bijvoorbeeld een interview met de Amerikaanse wetenschapper Mary Helen Dupree, die betrokken was bij de voorstelling van het melodrama Medea van Georg Benda.

Mary Helen Dupree & Thea Derks, TivoliVredenburg 2 September 2014

Daarnaast ben ik bezig met de voorbereidingen voor mijn lezing bij boekhandel Nawijn & Polak morgen in Apeldoorn. De Stentor wijdde er gisteren een bericht aan. 

De Stentor 2-9-2014

Ondertussen werk ik ook nog aan een programma voor de ConcertZender: Panorama de Leeuw, hierin zal ik aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie het muziekspoor volgen van Reinbert de Leeuw. De eerste aflevering staat voorlopig gepland voor woensdagavond 24 september van 21.00-22.00 uur. Het zal maandelijks worden uitgezonden. Vorige week maakte ik de eerste opnames in de studio van Salto Amsterdam.

En, last but not least: ik kreeg zojuist het tijdschrift Boekman van de Boekmanstichting te Amsterdam. In dit kenniscentrum voor kunst- en cultuurbeleid bracht ik vele uren door voor onderzoek ten behoeve van mijn biografie. Scheidend directeur Cas Smithuijsen schreef in het honderdste nummer een mooie bespreking, onder de titel ‘Een romanticus die vrijheid vindt in muziek’. Hij roemt mijn gedegen onderzoek en het brede beeld dat ik schets van het Nederlandse muziekleven en de financiering daarvan.

Hij vermeldt ook dat mijn biografie ingaat op het feit dat De Leeuw niet altijd onomstreden was en in zijn succesvolle carrière ook te maken kreeg met kritiek. Smithuijsen merkt op dat ik aantoon dat deze voornamelijk afkomstig was van organisatoren en journalisten uit het georganiseerde muziekleven, en schrijft: ‘Derks volgt de muziekjournalistieke kritiek goed, en de tegenspraak die daar vaak aanwezig is, meet zij knap uit.’

Hij beschrijft hoe ik aan het slot van mijn boek nog de receptie van De Leeuws nieuwste orkestwerk Der nächtliche Wanderer mee kon nemen en concludeer dat Reinbert in zijn levensavond weer de componeerader heeft weten aan te boren die hij als kind al zo hartstochtelijk voelde kloppen. In zijn conclusie noemt Smithuijsen De Leeuw ‘een romanticus die vrijheid vindt in muziek’. Een rechtstreekse verwijzing naar een citaat uit mijn boek: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren.’ – Deze interessante uitspraak tekende ik op uit de mond van De Leeuws muze Barbara Sukowa.

#BarbaraSukowa #Boekmanstichting #CasSmithuijsen #Concertzender #DeStentor #FestivalOudeMuziek #GeorgBenda #MaryHelenDupree #NawijnPolak #TheaDerks

Cultuurpers: ‘#Reinbertbio onmisbare beschrijving moderne muziek in NL’

Tijdens mijn vakantie in Frankrijk bleef het druk aan het Reinbertfront. Vlak voor ik wegging, schreef ik een drie pagina’s tellend artikel voor de VARA Gids naar aanleiding van het optreden van De Leeuw in het VPRO programma  Zomergasten op 10 augustus. Het stuk verscheen tijdens mijn afwezigheid in het dubbeldikke zomernummer van 31 juli.

VARA Gids 31/7/2014 p.1

VARA Gids 31/7/2014 p.2

VARA Gids 31/7/2014 p. 3

Ter informatie stuurde mijn uitgever een exemplaar van de tweede druk van mijn #Reinbertbio aan Wilfried de Jong, die net als vorig jaar de verschillende Zomergasten op Nederland 2 interviewt. En aangezien mijn uitgever toch aan het uitdelen was, liet hij de postbesteller er ook eentje afleveren bij Reinbert zelf.

Zondagavond 10 augustus zat ik op een camping in de Ardèche, waar ik de uitzending van Zomergasten niet kon volgen. Maar via het onvolprezen Twitter ontving ik een storm aan berichten, waaruit duidelijk werd dat De Leeuw zich opnieuw misprijzend over mijn biografie had uitgelaten. – Wederom zonder concrete ‘fouten’ en ‘flaters’ te benoemen en opnieuw ontkennend dat ik hem in januari 2013 het manuscript ter correctie voor heb gelegd.

Velen twitterden nu wel erg nieuwsgierig geworden te zijn naar het boek, temeer daar de mens De Leeuw zich nogal leek te verschuilen achter de musicus.

Collega Hans Smit, presentator van Opium op Radio 4 twitterde:

Fascinerende avond, dat voorop, maar voor de méns Reinbert de Leeuw moeten we kennelijk toch bij die biografie van @TheaDerks zijn…#zg14

En collega Margriet Vroomans, presentator van De ochtend van 4 meldde:

Na vanavond zeker kopen, de biografie die @tdrks over #ReinbertDeLeeuw schreef. #zg14

Kunstenaar Tjebbe van Tijen maakte een fraaie fotomontage, waarop Reinbert en ik vriendelijk lachend mijn biografie lijken aan te prijzen. In het bijgaande blog ‘Handorakel, of de kunst zichzelf te leren kennen’, houdt hij een pleidooi voor een uitgave als e-book.

Fotomontage Tjebbe van Tijen

Van Tijen relateert dit verschijnsel aan het oud-Nederlandse handorakel, een klein handzaam boekje met levenswijsheden. Hij citeert uit ‘Handorakel en kunst van de voorzichtigheid’ van Balthasar Gracián (1601-1658):

Niet iemand die een dwaasheid begaat is dom, maar degene die hem niet weet te verbergen. (…) Misstappen van grote mannen vallen meer in het oog dan verduistering van hemellichamen.

Een dag na de uitzending publiceerde Henri Drost op Cultuurpers een blog over de door Reinbert samengestelde aflevering van Zomergasten. Hij roemt diens ‘fenomenale’ keuzes en commentaren, en de gedegen voorbereiding van De Jong, die mijn biografie kennelijk goed gelezen had en inhoudelijke vragen stelde. Hij laakt echter De Leeuws ‘vileine opmerkingen’ over mijn biografie en schrijft:

‘De kijker ziet De Jong even denken: zal ik nu doorvragen, want hoe is het mogelijk dat zo’n slecht boek louter lovende recensies krijgt door vakgenoten, maar hij wacht. Opzettelijk, zo blijkt later.’ Dan zal De Jong uit mijn biografie citeren over De Leeuws vermeende verliefdheid op Barbara Sukowa. Drost noemt mijn boek ‘een onmisbare beschrijving van moderne muziek in Nederland, met een begrijpelijke hoofdrol voor Reinbert de Leeuw.‘

Drost besluit met een bijzonder strelende vergelijking:

‘Wat Alex Ross’ The rest is noise is voor de geschiedschrijving van de moderne westerse muziek, is Thea Derks’ Reinbert de Leeuw: mens of melodie voor de geschiedschrijving van de moderne Nederlandse muziek.’

… en concludeert dat een derde druk slechts een kwestie van zijn zal zijn. Mogen zijn woorden profetisch blijken.

Zojuist ontving ik een opname van Zomergasten, die ga ik nu bekijken….

#AlexRoss #BalthasarGracián #BarbaraSukowa #Cultuurpers #DeOchtendVanVier #Handorakel #HansSmit #HenriDrost #LeporelloUitgevers #MargrietVroomans #OpiumOp4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ReinbertdeLeeuw #TheaDerks #TjebbeVanTijen #VARAGids #VPROZomergasten #WilfriedDeJong #zg14

NJO Muziekzomer dit jaar zonder Reinbert de Leeuw

Op 1 augustus begint de NJO Muziekzomer, met ruim 65 concerten op bijzondere locaties. Young artist in residence is de pianiste Andrea Vasi, en composer in residence is Rob Zuidam. Van hem worden verschillende werken uitgevoerd, waaronder zijn nieuwste opera A Love Unsung, die hij componeerde voor het Stolz Kwartet. Opmerkelijke detail: een zanger of zangeres ontbreekt, de ‘opera’ is geheel instrumentaal.

De NJO Muziekzomer en de daaraan gekoppelde NJO Summer Academy ontstond in 2001. Ruim twee weken lang worden muziekvakstudenten uit heel de wereld door internationaal vermaarde musici ingewijd in de geheimen van nieuwe, oude, of klassieke muziek. Zij krijgen tevens de gelegenheid het geleerde in praktijk te brengen in ensembles en orkesten en doen zo in korte tijd veel waardevolle praktijkervaring op.

De NJO Summer Academy werd in 2001 door Reinbert de Leeuw en Arthur van Dijk opgezet, zoals te lezen in mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie. De Leeuw was geïnspireerd door zijn werk aan de Amerikaanse zomerschool van het Boston Symphony Orchestra in Tanglewood en de NJO Summer Academy werd naar dat voorbeeld opgericht. Opmerkelijk is dat De Leeuw dit jaar zelf niet van de partij is. Ik schreef hierover voor Cultuurpers.

Zoals in mijn vorige blog gemeld, is Reinbert de Leeuw op zondag 10 augustus te gast in het televisieprogramma VPRO Zomergasten. Ik heb deze week het artikel ingeleverd dat ik schreef op verzoek van de VARA Gids, het zal verschijnen in de gids van 29 juli a.s.

#AndreaVasi #BostonSymponyOrchestra #NJOMuziekzomer #NJOSummerAcademy #ReinbertDeLeeuw #RobZuidam #StolzKwartet #Tanglewood #TheaDerks #VARAGids #VPROZomergasten

Geslaagde presentatie #Reinbertbio in Concerto Amsterdam

De afgelopen week stond in het teken van de presentatie van de tweede druk van mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie bij platenzaak Concerto in Amsterdam. Deze werd op vele internetforums aangekondigd, waaronder de site van de NJO Muziekzomer, en het Venrayse weekblad Peel en Maas wijdde er een artikeltje aan.

Peel en Maas 26 juni 2014

Ondanks het mooie weer was de gezellige ruimte van Concerto helemaal gevuld en de sfeer was uitstekend. Mijn uitgever Dolf Weverink deed een korte introductie, waarna muziekjournalist Frederike Berntsen, hoofdredacteur van Klassieke Zaken mijn interviewde. Ze vertelde dat ze mijn boek ter hand had genomen in de veronderstelling dat ze wel zo’n beetje wist hoe de Nederlandse muziekgeschiedenis in elkaar zat, maar dat ze erg veel nieuws te weten was gekomen.

Zo had ze op het Koninklijk Conservatorium vaker cello gespeeld in de Van Baarenzaal. – Zonder zich ooit te realiseren welk een belangrijke rol de vroegere directeur Kees van Baaren had gespeeld in het Nederlandse muziekleven, en al helemaal onbewust van diens vormende invloed op de ontwikkeling van Reinbert de Leeuw.

Ook zei Berntsen nooit stil te hebben gestaan bij de naam ‘BIMhuis‘ – de concertzaal die de Beroepsvereniging voor Improviserende Musici in 1974 opende aan de Oude Schans in Amsterdam, en die tegenwoordig onderdeel vormt van het Muziekgebouw aan ‘t IJ.  Vanwege de grote hoeveelheid onbekende informatie vond ze mijn biografie meer dan de moeite waard, temeer daar deze ‘leest als een trein’ en voorzien is van zo’n vijftig pagina’s aan uitgebreide voetnoten.

Presentatie 2e druk Reinbertbio – Foto Zan van Alderwegen http://www.zan.nu/

Het was een geanimeerd gesprek, waarna het publiek de gelegenheid kreeg vragen te stellen. Bijvoorbeeld of ik er ooit aan had gedacht te stoppen met deze schijnbaar onmogelijke opgave, of had overwogen er een ander soort boek van te maken. Ook vroeg iemand zich af welke positie het componeren inneemt in het leven van Reinbert de Leeuw. Het was kortom een bijzonder geslaagde middag, waar ik met veel plezier op terugkijk. Op naar de derde druk!

In de afgelopen vrijdag verschenen nieuwsbrief van de Stichting Vrienden Nederlandse Muziek was een korte bespreking van de biografie opgenomen. Hierin wordt gememoreerd dat Leporello besloot deze ongeautoriseerd uit te geven toen De Bezige Bij zich terugtrok. Dit was volgens de auteur een ‘juist besluit, want het is een genuanceerd en levendig portret geworden van een unieke en gedreven musicus die nog altijd een grote rol speelt in het Nederlandse muziekleven’.

Nieuwsbrief Vrienden Nederlandse Muziek juni 2014

#BeroepsverenigingImproviserendeMusici #BIMhuis #ConcertoAmsterdam #FrederikeBerntsen #KeesVanBaaren #KlassiekeZaken #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MensOfMelodie #MuziekgebouwAanTIJ #PeelEnMaas #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #VanBaarenzaal #VriendenNederlandseMuziek

Basia Jaworski: “Buitengewoon verrassende en spannende aflevering van Goedemorgen met…”

De afgelopen week bleef het druk aan het Reinbertfront. Op woensdag 28 mei verscheen FoliaMagazine van de Universiteit van Amsterdam, met daarin een mooi interview van Julie de Graaf en dito foto van Bob Bronshoff. Heel leuk om in deze vorm even terug te keren naar mijn alma mater, waar ik niet alleen mijn studie muziekwetenschap voltooide, maar de afgelopen jaren ook uren, dagen en maanden heb doorgebracht in de bibliotheek om informatie te vinden voor mijn biografie over Reinbert de Leeuw.

FoliaMagazine 28 mei 2014

Gisterochtend was ik te gast in het programma ‘Een goedemorgen met…’ van Aukelien van Hoytema voor de TROS op Radio 4. Twee uur lang mocht ik hierin mijn eigen muziekkeuze draaien en toelichten. Een hele eer en erg leuk om te doen. Tot mijn vreugde kwamen er veel enthousiaste reacties op. Collega muziekpublicist Basia Jaworski postte op haar Facebook onderstaand bericht: 

“Ik vond het een buitengewoon leuke, verrassende en spannende aflevering! Dank Aukelien Van Hoytema voor het uitnodigen van zo’n interessante gast!
Thea bedank ik persoonlijk, zij is helaas niet op FB …” 

Thea Derks tijdens uitzending ‘Een goedemorgen met…’ op Radio 4 van 31 mei 2014

Diezelfde dag wijdde ook De Stentor een bericht aan mijn lezing in Zael op 12 juni a.s.

De Stentor 31 mei 2014

Ook het zojuist verschenen juninummer van Klassieke Zaken ruimt op de berichtenpagina plaats in voor een mooi artikeltje over mijn biografie. Met daarbij een aanbieding voor de cd-box die Decca in september 2013 uitbracht ter gelegenheid van Reinberts 75e verjaardag. Ik schreef hiervoor niet alleen het cd-boekje maar opperde ook de suggestie voor de fraaie ets van Adri Frigge op de cover. Het was eigenlijk de bedoeling dat de cd-box en mijn biografie tegerlijkertijd zouden verschijnen maar dat ging niet door omdat Reinbert De Leeuw zijn autorisatie weigerde, waarop De Bezige Bij zich terugtrok en ik op zoek moest naar een andere uitgever.

Klassieke Zaken juni 2014

#AukelienVanHoyteman #BasiaJaworski #BezigeBij #BobBronshoff #EenGoedemorgenMet #FoliaMagazine #JulieDeGraaf #KlassiekeZaken #LeporelloUitgevers #ReinbertDeLeeuw #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #TheaDerks #TROSRadio4

Leeuwarder Courant: ‘Biografie Reinbert de Leeuw is meer dan dat’

Zoals al in mijn vorige update gemeld, verscheen vrijdag 23 mei een bespreking van mijn Reinbertbio in zowel de Leeuwarder Courant als in het Dagblad van het Noorden. Rudolf Nammensma schrijft onder andere: ‘Groot pluspunt van deze biografie is dat die meer is dan een levensbeschrijving van een inmiddels 75-jarige. Het is tevens een schets van het muziekklimaat dat de afgelopen decennia in ons land heerste. […] Het aantal archieven dat zij raadpleegde is indrukwekkend.’

Leeuwarder Courant 23 mei 2014

Het Brabants Dagblad plaatste op 24 mei een door mij ingezonden brief, waarin ik reageer op het artikel van Henri van der Steen in de Tilburgeditie van 8 mei. Hij liet daarin enkele informanten uit mijn boek aan het woord, die eerdere uitlatingen weerspraken. Jammer genoeg pleegde de journalist geen wederhoor maar gelukkig plaatste de krant wel mijn ingezonden brief, zij het pas ruim twee weken na publicatie van het artikel.

Brabants Dagblad 24 mei 2014

In de Meppeler Courant verscheen op zondag 25 mei een artikel over mijn lezing in Zael te Meppel op 12 juni. De redactie schrijft onder andere: ‘Derks heeft er alles aan gedaan om De Leeuw’s ziel te doorgronden, niet in bespiegelingen, maar op basis van traceerbare, goed gedocumenteerde feiten.’ Helaas is de naam van fotograaf Co Broerse niet vermeld. Hij nam de foto in oktober 2007, vlak voordat ik naar Australië ging om diens oudste broer Kees te interviewen.

Meppeler Courant 23 mei 2014

Diezelfde avond was ik te gast bij Tom Klaassen in het programma Vrije Geluiden van de VPRO op Radio 4. Hij had mijn boek goed gelezen en stelde prettig inhoudelijke vragen. Hoewel we een uur de tijd hadden was het programma toch te kort – Klaassen vatte het mooi samen: ‘Het leek maar tien minuten te duren.’ Gelukkig is het programma nog te (her)beluisteren via uitzending gemist.

Thea Derks + Tom Klaassen in de studio van Radio 4, zondag 25-5-2014

De Krant voor Meppel wijdde twee dagen later, op 27 mei een bericht aan mijn lezing in Zael, vergezeld van dezelfde foto van mij en Reinbert de Leeuw. – Ditmaal toegekend aan Zael in plaats van aan fotograaf Co Broerse…

A.s. zaterdag 31 mei ben ik te gast in het programma ‘Een goedemorgen met…’ van Aukelien van Hoytema op Radio 4. Naar aanleiding van de publicatie van mijn biografie over Reinbert de Leeuw mag ik hierin van 10 tot 12.00 uur mijn eigen muziekkeuze presenteren. Een hele eer en erg leuk om te doen, aangezien Aukelien tot enkele jaren geleden mijn chef Radio 4 was bij de TROS.

Het is de bedoeling dat het een persoonlijk portret wordt van mijn muzikale Werdegang. Ik begin dus met wat ik als kind en puber hoorde en zal illustreren hoe mijn smaak steeds breder is geworden en uiteindelijk in de richting van de moderne muziek is opgeschoven, mede dankzij Reinbert de Leeuw. Uiteraard draai ik ook muziek die ik door hem heb leren kennen en laat ik ook hemzelf als dirigent en pianist aan het woord.

#AukelienVanHoytema #BrabantsDagblad #CoBroerse #DagbladVanHetNoorden #DeKrantVoorMeppel #EenGoedemorgenMet #LeeuwarderCourant #MeppelerCourant #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TomKlaassen #TROS #VrijeGeluiden #Zael

Preludium over biografie Reinbert de Leeuw: ‘Even boeiend als evenwichtig’

In het meinummer van het maandblad Preludium van het Koninklijk Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouw Orkest verscheen een korte bespreking van de biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie. Deze ‘schetst een even boeiend als evenwichtig beeld van een onvermoeibare muziekpionier’ en ‘leest als een trein’. Een twitteraar reageerde al dat de biografie ook prettig leest IN de trein 🙂

Ik ontving zojuist ook de video van mijn gesprek met Tjako Fennema in ‘De tafel van Tjako’, die zondag 11 mei werd uitgezonden door RTi! Hilversum. Het gesprek begint op 1’03.

Vrijdag 9 mei sprak ik met René de Cocq van De Stentor over mijn biografie, met name over Reinberts betrokkenheid bij de NJO Summer Academy, die hij in 2001 samen met Arthur van Dijk opzette. Het artikel verschijnt binnenkort, de exacte datum is nog niet bekend.

René de Cocq + Thea Derks 9-5-2014 Apeldoorn

Afgelopen maandag had ik ook een mooi gesprek met Peter Gielissen van BijlageTV, die mijn boek goed had gelezen en prettig inhoudelijke vragen stelde. Ik hoor binnenkort wanneer dit wordt uitgezonden.

En vanmiddag dronk ik een kop koffie in het Amsterdams Stadsarchief  met Karin Merx, die daar onderzoek doet voor een boek over Edy de Wilde. Deze figureert ook in mijn biografie, omdat hij in 1965 de serie ‘Muziek van nu’ opzette in het Stedelijk Museum te Amsterdam waarvan hij de directeur was. Merx had de #Reinbertbio meegenomen om deze door mij te laten signeren en we gingen samen op de foto – voor een uitbundig lachende Reinbert de Leeuw.

Karin Merx + Thea Derks, Stadsarchief A’dam 15-5-2014

En, last but not least, op 12 juni ga ik definitief een lezing geven over mijn Reinbertbio in Zael te Meppel. Ik verheug me er nu al op.

#BijlageTV #DeStentor #LeporelloUitgevers #MorrisKliphuis #NJOSummerAcademy #PeterGielissen #Preludium #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RenéDeCocq #RTiHilversum #TheaDerks #TjakoFennema #YouTube

Interview over #Reinbertbio op Muziekvan.nu

De lovende reacties op mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie blijven binnenstromen. Ontroerend vond ik de tweet van de bas Martijn de Graaf Bierbrauwer:

“@tdrks Geweldige bio van RdL. Afgelopen 2 dagen tijdens reis naar Weimar met NBV gelezen. Zo consciëntieus en met zoveel liefde geschreven!”

Nu maar hopen dat ook Reinbert de Leeuw zelf waardering gaat krijgen voor mijn boek.

Zo mogelijk nog ontroerender was het telefoontje van Albert Heringa, die tot zijn verbazing zijn vader tegenkwam in mijn biografie, als onderduiker in Reinberts gezin. Reinbert en zijn broer spraken hem aan als ‘Oom Karel’. Ik kon nog net op tijd in de proefversie van de tweede druk het woordje ‘waarschijnlijk’ weghalen uit de betreffende voetnoot Die luidt voortaan: ‘Dit betreft professor Gerard Carel Heringa, hoogleraar histologie aan de UvA van 1926 tot 1960.’

Op zijn verzoek heb ik Albert Heringa in contact gebracht met Kees de Leeuw, de oudste broer van Reinbert, van wie hij nadere details hoopt te vernemen over de onderduikperiode van zijn vader. Mooi dat mijn boek zulke onverwachte neveneffecten heeft.

Op maandag 28 april had ik een interview met Marianne de Feijter van Muziekvan.nu. Zij gaat nader in op de ontstaansgeschiedenis van het boek en op lastige periode rond de publicatie en de verspreiding ervan. Helaas is haar mooie artikel niet meer te lezen, want Muziekvan.nu ging per 1-1-2017 offline.

Marianne de Feijter + Thea Derks 28-4-2014

Donderdag had ik een fijn gesprek met met Hans Visser van het Noordhollands Dagblad, die zijn artikel waarschijnlijk eind mei zal publiceren. Ondertussen werd ik gevraagd door Adriaan Meij om in juni een lezing te komen geven over mijn boek in cultuurcentrum Zael te Meppel.

Morgenavond 4 mei ben ik van 20.00-21.00 uur te gast bij Aad de Been in ‘Klassiek op West’. Dinsdag 6 mei is er een benefietconcert voor de Concertzender in de Amstelkerk. Ik schreef erover voor Cultuurpers en zal die avond mijn boek te koop aanbieden. – Van elk verkocht exemplaar gaat € 2,50 naar de CZ. Er zijn nog enkele kaartjes beschikbaar. Directeur Sem de Jongh bood me bovendien aan een programma rond mijn boek voor de Concertzender te maken. We spreken binnenkort over het hoe en wat.

Volgende week vrijdag heb ik een interview met René de Cocq van De Stentor en maandag 12 mei volgt een gesprek met Peter Gielissen van BijlageTV. Kortom: het leven lacht mij toe!

#0084b4 #292f33 #66b5d2 #8899a6 #AdriaanMeij #AlbertHeringa #Amstelkerk #b1bbc3 #BijlageTV #Concertzender #CultuurcentrumZael #deLeeuw #GerardCarelHeringa #HansVisser #Kees #MarianneDeFeijter #MuziekvanNu #NoordhollandsDagblad #PeterGielissen #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks

Biografie Reinbert de Leeuw opnieuw in favorieten Volkskrant

Ook de afgelopen week kreeg mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie ruimschoots aandacht in de Nederlandse pers. Het aprilnummer van maandblad Mania van platenzaak Plato/Concerto verscheen een kort artikel over de biografie, die ook op de website wordt aangeprezen.

In De Volkskrant van 5 april stond mijn boek voor de tweede keer op rij bij de favorieten.

Diezelfde dag besteedde Stephan Sanders in Vrij Nederland opnieuw aandacht aan mijn boek. Ditmaal zoomde hij in op de hierin uitvoerig behandelde controverse tussen Peter Schat en Reinbert de Leeuw en het fenomeen ‘deftig links’ waarmee Harry Mulisch tegenover mij het salonsocialisme van hem en zijn kompanen typeerde. 

Op 7 april plaatste het NJO een bericht op de site. In mijn boek belicht ik uitvoerig de relatie tussen dit jeugdorkest en Reinbert de Leeuw, die samen met Arthur van Dijk de inmiddels vermaarde NJO Summer Academy opzette.

Een dag latersprak ik een uur lang met Robert van Altena over mijn biografie, in het programma Springvossen op AmsterdamFM. Van Altena bleek mijn boek grondig gelezen te hebben en hij stelde goede vragen. Hij was bijzonder enthousiast over mijn biografie, niet alleen over de inhoud, maar ook over de prachtige vormgeving met uniek fotomateriaal, dat bovendien mooi in de tekst is opgenomen.

Op 9 april verscheen een groot interview in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad, over mijn wortels in Oostrum en de ontstaansgeschiedenis en inhoud van mijn biografie.

Diezelfde dag wijdde de componist Jo Sporck een column aan mijn boek. Hij beschrijft hoe ik De Leeuws Werdegang in kaart heb gebracht en verbaast zich over diens kritiek:

‘Zou deze musicus niet kunnen inzien dat een grootinquisiteur nu eenmaal niet als een heilige geportretteerd kan worden?’

Vandaag had ik een goed interview met Julie de Graaf voor Folia Magazine van de Universiteit van Amsterdam. Dit verschijnt waarschijnlijk half mei.

De verkoop van de biografie loopt uitstekend, we gaan op naar de tweede druk!

#DeftigLinks #AmsterdamFM #ArthurVanDijk #Concerto #deVolkskrant #FoliaMagazine #HarryMulisch #JoSporck #JulieDeGraaf #Mania #NJO #NJOSummerAcademy #NTRKunststof #PeterSchat #PetraPossel #Platomania #ReinbertDeLeeuw #RobertVanAltena #Springvossen #StephanSanders #TheaDerks #VrijNederland

Update Biografie Reinbert de Leeuw

Mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie wordt goed verkocht en krijgt veel positieve reacties. Verschillende winkels in Amsterdam moesten al opnieuw bevoorraad worden en afgelopen zaterdag verscheen een mooi interview in Het Parool van Erik Voermans over de ontstaansgeschiedenis.

Interview EV metTheaDerks Parool 15-3-’14

Afgelopen vrijdag had ik een kort telefonisch gesprek met Petra Possel over mijn boek in Kunststof op Radio 1 (begint ca 10’30). Op donderdag 3 april ben ik een uur lang te gast in het programma, eveneens met presentatrice Petra Possel. Vanochtend sprak ik in KROsochtendvanvier met Mieke van der Weij over mijn boek, dat ze al voor zich had liggen en omschreef als ‘erg mooi’.

Morgenmiddag ben ik te gast in Radioeenvandaag, rond 15.30 uur.

#ErikVoermans #HetParool #KROsochtendvanvier #MensOfMelodie #MiekeVanDerWey #NTRKunststof #PetraPossel #Radio1Vandaag #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks

Peter Eötvös schrijft concert DoReMi voor Midori

De Hongaarse componist en dirigent Peter Eötvös (1944) werd afgelopen januari zeventig. Dit wordt gevierd met een uitgebreide tournee waarin hij onder andere zijn eigen Tweede vioolconcert presenteert, DoReMi. Hij componeerde dit in 2012 voor de Japanse violiste Midori, die het datzelfde jaar in première bracht in Los Angeles.

Vrijdag 21 februari speelt zij dit sprankelende en toegankelijke concert in Vredenburg Leidsche Rijn, in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg. Peter Eötvös leidt het Radio Filharmonisch Orkest. Hij was jarenlang chef-dirigent van het vorig jaar opgeheven Radio Kamerorkest en keert nu dus voor een keer terug in ons land.

Ik sprak met Eötvös over DoReMi voor Cultuurpers.  En er zit een verrassing in het staartje 🙂

#DeVrijdagVanVredenburg #DoReMi #Midori #PeterEötvös #RadioKamerOrkest #TheaDerks #VredenburgLeidscheRijn

Rautavaara laat fluit dansen op de wind

Utrecht, 22-11-2013 – Vanavond brengt het Radio Filharmonisch Orkest het Fluitconcert Dances with the Winds van de Finse componist Einojuhani Rautavaara in het Vrijdagavondconcert in TivoliVredenburg. Het betreft de keuze van solist Jacques Zoon en het concert wordt live uitgezonden op Radio 4. 

Het concert van Rautavaara wordt geflankeerd door werken van Beethoven en Strauss, dirigent is Markus Stenz. Ik sprak met Zoon en Stenz voor de live uitzending op Radio4.

Zoon verklaarde zijn besluit om het Lenteconcert van Schat in te ruilen voor het stuk van Rautavaara aldus: ‘Peter Schat schreef zijn fluitconcert voor mij in 1993 maar na de première was hij er niet gelukkig mee en maakte er een nieuwe versie van. Hij was wel tevreden met de uitvoering, maar ik heb er toch een wat negatieve associatie aan overgehouden, vandaar dat ik liever een ander concert wilde spelen. Het fluitconcert van Rautavaara heb ik nog nooit uitgevoerd, dus dat is ook een grotere uitdaging voor me.’

“Valse lucht”

De titel suggereert dat Rautavaara alles uit de kast gaat trekken wat een fluit maar aan windgeluiden kan voortbrengen – het is tenslotte het enige blaasinstrument waarbij niet alle lucht direct in de buis verdwijnt –  maar dit blijkt niet het geval. Zoon: ‘Weliswaar gebruikt hij vier verschillende instrumenten, basfluit, altfluit, gewone fluit en piccolo, maar hij geeft verder geen aanwijzingen dat ik de wind zou moeten imiteren.’

Wie de muziek beluistert, zal echter wel degelijk vele klankkleuren horen die associaties oproepen met het suizen of ruisen van de wind. Zoon: ‘Soms blaas ik met veel “valse” lucht, dat zie ik als een manier om dit contemplatieve werk recht te doen.’

Het Radio Filharmonisch Orkest wordt geleid door chef-dirigent Markus Stenz. Naast het fluitconcert van Rautavaara klinken de ouverture Leonore van Beethoven en Ein Heldenleben van Richard Strauss. Over dit laatste werk zegt Stenz: ‘Ik bewonder Strauss enorm vanwege de intuïtieve manier waarop hij orkestkleuren inzet en emoties en ervaringen op poëtische wijze in muziek weet te vangen. Strauss is mij bijzonder sympathiek.’

#DancesWithTheWinds #EinojuhaniRautavaara #JacquesZoon #MarkusStenz #RadioFilharmonischOrkest #TheaDerks

NJO eert Steve Reich

Apeldoorn – augustus 2013 Tijdens de dertiende editie van de NJO Summer Academy staat de Amerikaanse ‘minimalist’ Steve Reich centraal. Vijftien van zijn werken worden uitgevoerd door tweehonderd studenten, afkomstig uit 15 verschillende landen van vier contintenten. A.s. donderdag worden tijdens de Nacht van Reich vijf grootschalige stukken van de Amerikaanse grootmeester uitgevoerd in zijn aanwezigheid. Ook de rest van de week zal hij repetities en concerten bijwonen. A.s. zondagavond zal ik hem interviewen tijdens het slotconcert in Theater Orpheus in Apeldoorn. Lees hier het blog dat ik schreef voor Cultuurpers.

Afgelopen weekend verzorgde ik al twee inleidingen bij concerten van het NJO Kamerorkest olv Clark Rundell, met soliste Anna Magdalena den Herder, dit jaar ‘young artist in residence. 

#AnnaMagdalenaDenHerder #ClarkRundell #minimalisme #NachtVanReich #NJO #NJOSummerAcademy #SteveReich #TheaDerks

Sunken Garden: Schuld & boete vóór, na, met en in de dood

Amsterdam, 6-6-2013 – Afgelopen april deed de première van de opera Sunken Garden van Michel van der Aa in het Barbican Theatre in Londen nogal wat stof opwaaien. Deze coproductie van de English National Opera, Holland Festival, Opéra National de Lyon en Luminato Festival was met veel bombarie aangekondigd als ‘de eerste 3D-opera’, die de geschiedenis van het muziektheater definitief zou veranderen.

Dat viel echter tegen. Hoewel een enkeling in Sunken Garden daadwerkelijk ‘de toekomst van opera’ ontwaarde, was de Britse pers over het algemeen zeer negatief. De Nederlandse pers was milder, maar onverdeeld positief was bijna geen enkele recensent.

Terecht, zo bleek, want het libretto van David Mitchell is erg wijdlopig en nauwelijks navolgbaar, de personages komen niet tot leven en de eindeloze filminterventies houden de zaak enorm op. Het helpt niet dat de muziek ook weinig verrassend en boeiend is. Dat de 3D tuin er inderdaad spectaculair uitziet, voegt niet zoveel toe aan de impact van deze opera. Lees hier de recensie die ik schreef voor Cultuurpers.

#3DOpera #AmsterdamSinfonietta #BarbicanTheare #HollandFestival #MichelVanDerAa #Rabozaal #SunkenGarden #TheaDerks

Nationaal Jeugdkoor in slotconcert Vrijdag van Vredenburg

Hilversum/Utrecht – 30-5-2013 – Morgenavond is alweer het laatste concert in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg van TROS en AVRO op Radio 4. Vanwege de Vrede van Utrecht stond dit seizoen de stad Utrecht centraal en tijdens dit slotconcert klinkt de zelden uitgevoerd Lebensmesse van de Utrechtse componist Jan van Gilse.

Dit grootschalige werk op een tekst van Richard Dehmel is allesbehalve een ‘mis’ in de christelijke zin: Dehmel geeft juist aan dat een mens zijn eigen weg moet kiezen en zijn of haar seksuele driften niet moet onderdrukken. De Lebensmesse van Van Gilse wordt uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor onder leiding van Markus Stenz, chef van het RFO.

Een kleine, maar belangrijke rol is weggelegd voor de dames van het Nationaal Jeugdkoor, die gisteren samen met Stenz hun partij doornamen. Ik nam een kijkje achter de schermen en sprak met hun vaste dirigent Wilma ten Wolde en met een aantal zangeressen. Het is harverwarmend met welk enthousiasme deze jongedames zich wijden aan de koorzang. De reportage wordt morgenavond (31 mei 2013) uitgezonden in het Avondconcert op Radio 4, maar is helaas inmiddels van de site verwijderd.

Daar komen de barbaren

Amsterdam, 23-4-2013 – Over zeven dagen wordt Willem-Alexander tot koning van Nederland gekroond. Het speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerde Koningslied van John Ewbank riep veel negatieve reacties op – niet alleen vanwege het popie-jopiegehalte van de muziek, maar vooral ook vanwege het belabberde taalgebruik in de tekst.

Dit sluit naadloos aan bij mijn column in ZingMagazine van deze maand. Wij wanen ons weliswaar ver verheven boven ‘achterlijke culturen’, maar beheersen onze eigen taal niet eens, heffen en masse orkesten, toneelgezelschappen en ensembles op en zetten ons in decennia met engelengeduld  verzamelde culturele erfgoed bij het grof vuil.

Binnenkort valt zelfs het doek voor het immense archief van de bibliotheek van het Muziekcentrum van de Omroep. Ons rest enkel de massacultuur van de ooit zo gevreesde ‘Barbaren’….

#achterlijkeCulturen #afbraakbeleid #Barbaren #Boeddhabeelden #Egypte #Islam #JohnEwbank #Kavafis #Koningslied #Madariaga #Mali #MCO #MuziekbibliotheekVanDeOmroep #MuziekcentrumNederland #NederlandsMuziekInstituut #Rutte #Taliban #TheaDerks #TheaterInstituutNederland #vrouwenemancipatie

Sprookjesopera Prokofjev op herhaling

Amsterdam, 21-2-2013 – In 2005 betoverden regisseur Laurent Pelly en dirigent Stéphane Denève het Nederlandse publiek met hun visie op L’amour des trois oranges van Sergei Prokofjev. Deze productie van De Nederlandse Opera voldeed met zijn inventieve decors, uiterst muzikale regie, oogverblindende kostuums en geweldige prestaties van solisten, Koor van DNO en het Rotterdams Philharmonisch Orkest aan de meest hooggespannen verwachtingen.

‘Zelden zo’n geslaagde synthese van muziek, beeld en esprit op de operabühne gezien’, schreef Het Parool. Wie deze hilarische opera toen gemist heeft, krijgt in maart een herkansing, ditmaal met het Residentie Orkest in de bak en Tomás Netopil op de bok. De fenomenale Anna Shafajinskaja keert terug als de gemene heks Fata Morgana.

Toen Sergei Prokofjev in 1918 voor een concerttournee naar Amerika reisde, had hij een exemplaar bij zich van De liefde voor de drie sinaasappelen, een adaptatie door Vsevolod Meyerhold van het gelijknamige toneelstuk van Carlo Gozzi. Prokofjev raakte tijdens zijn lange reis geboeid door de ‘mengeling van sprookjesachtige elementen met humor en satire’, en begon aan een synopsis voor een opera.

Het door commedia dell’arte geïnspireerde sprookje verhaalt van een koning wiens zoon aan melancholie ten onder dreigt te gaan. Uiteindelijk wordt hij gered door zijn liefde voor een van de drie prinsessen die wonen in evenzoveel sinaasappelen. Prokofjev legt zijn idee voor aan dirigent Cleofante Campanini, die meteen een opdracht regelt bij de Chicago Opera. De voertaal wordt Frans – Amerikanen verstaan geen Russisch en een Engelstalig libretto was destijds ondenkbaar.

In januari 1919 wordt het contract getekend, waarna Prokofjev koortsachtig aan de slag gaat. Hij levert zijn opera keurig op tijd in voor de première in oktober, maar deze wordt vanwege het vroegtijdig overlijden van Campanini drie jaar uitgesteld. Prokofjev ervaart overigens wel een cultuurshock, want de Amerikanen blijken aanzienlijk behoudender te zijn dan hij thuis gewend was.

‘In mijn eigen land waren componisten al een eeuw bezig geweest nieuwe wegen in te slaan en het publiek op een uitdagende manier met nieuwe problemen te confronteren. Amerika daarentegen had geen eigen componisten en het hele accent lag meer dan bij ons op de uitvoering.’ Rekening houdend met de smaak van het Amerikaanse publiek bezigt Prokofjev een eenvoudiger idioom dan in zijn eerdere opera De speler.

Toch loochent hij niet geheel zijn status van radicale ‘bolsjewiek’, want in zijn streven naar oorspronkelijkheid neemt hij verschillende operaconventies op de hak. Zo ontbreken reguliere aria’s en breekt hij met de romantisch-realistische traditie door de absurdistische elementen nog eens extra aan te dikken.

De kokkin is gewapend met een enorme soeplepel en wordt gezongen door een bas; de beminde prinses uit de derde sinaasappel verandert in een zwarte rat en de prins huwt bijna een vertrouwelinge van de toverkol Fata Morgana, wier vloek hem veroordeelde tot zijn liefde voor de citrusvruchten.

De handeling wordt voortdurend becommentarieerd en beïnvloed door leden van het koor, die als ‘Lyristen’, ‘Tragischen’, ‘Komischen’ en ‘Leeghoofden’ allemaal zo hun eigen ideeën hebben over wat een goede opera nou eigenlijk is. Toch weet Prokofjev dit alles tot een overtuigend muzikaal geheel te smeden, waarin fijnzinnige lyriek, staalhard avant-gardisme, doldwaze scherzomuziek en barbaarse ritmiek hand in hand gaan.

De première in 1921 werd een doorslaand succes. Geen wonder, want alleen al de ‘herkenningstune’, een dwarse mars vol scheve noten, doet je fluitend de zaal verlaten. Kortom: gaat dat zien, gaat dat horen!

#AnnaShafajinskaja #Cultuurpers #DeNederlandseOpera #LAmourDesTroisOranges #LaurentPelly #Netopil #Prokofjev #ResidentieOrkest #RotterdamsPhilharmonischOrkest #StéphaneDeneuve #TheaDerks

Peter van Onna: ‘Vrede van Utrecht is ook nu actueel’

Utrecht, 7-1-2013 – Driehonderd jaar geleden werd de Vrede van Utrecht getekend, die een eind maakte aan de slepende Spaanse successieoorlog en aan de Oorlog van Queen Anne. Met dit vredesverdrag werd ook de Franse hegemonie in Europa doorbroken en de positie van Engeland in Amerika versterkt.

Het duurde anderhalf jaar voor de vele partijen het met elkaar eens werden en het verdrag geldt als het begin van de moderne diplomatie. Ter ere van de ondertekening componeerde Händel in 1713 zijn Utrecht Jubilate én een Te Deum. Voor de viering van het derde eeuwfeest schrijft Peter van Onna (1966): The Treaty of Utrecht. Deze compositie wordt op 11 januari in première gebracht door de Radio Kamer Filharmonie in Vredenburg Leidsche Rijn en is live te beluisteren op Radio 4.

Het is de eerste politieke compositie van Peter van Onna, die hij componeerde in opdracht van de TROS en De Vrijdag van Vredenburg. Hij werd aangetrokken door het onderwerp, omdat de Vrede van Utrecht nog altijd actueel is: ‘Woedde er destijds oorlog, nu leven we in een tijd van economische en culturele neerslag en ook deze conflicten worden aan de onderhandeltafel beslecht.’

Ik schreef een voorbeschouwing voor Cultuurpers: http://www.cultureelpersbureau.nl/2013/01/peter-van-onna-verdrag-vrede-van-utrecht-is-ook-nu-actueel/

#Cultuurpers #Händel #moderneDiplomatie #PeterVanOnna #QueenAnne #radio4 #SpaanseSuccessieoorlog #TeDeum #TheaDerks #TreatyOfUtrecht #TROS #UtrechtJubilate #VredeVanUtrecht #VrijdagVanVredenburg

Egidius kwam, zag en overwon

Utrecht, 22-12-2013 – Na de slotnoten van het motet Reges Terrae van Pierre de Machicourt stond het publiek in Vredenburg Leeuwenbergh als één man op om het Egidius Kwartet te belonen met een welverdiende ovatie. Het voor de gelegenheid tot zes man/vrouw uitgebreide ensemble bracht een wervelend concert rond de viering van Kerstmis in de Leidse Pieterskerk in de zestiende eeuw. Rode draad in het programma was  de Missa pastores loquebantur van Cornelius Canis (ca 1515-1562), jarenlang de hofcomponist van Karel V.

De vier misdelen van Canis werden gelardeerd met motetten van componisten als Ioannis Lupi, Clemens non Papa en Thomas Crecquillon, die allemaal werden geschreven voor het ‘getijdencollege’ van de Pieterskerk. Deze werden vastgelegd in acht koorboeken, waarvan er zes bewaard bleven – uniek in Nederland, want de meeste koorboeken zijn verdwenen. In 2010 begon het Egidius Kwartet aan de tijdrovende klus om de in totaal 350 gezangen en missen op hun muzikale waarde te schatten en vast te leggen op cd. Inmiddels zijn drie dubbelcd’s met een selectie uit de eerste drie boeken verschenen, de overige drie worden in de komende jaren vastgelegd.

Egidius Kwartet

Voor wie de cd’s al in huis heeft, was dit concert in de serie Oude Muziek een feest der herkenning, waarbij opviel dat vooral de Mis van Canis live nog sprankelender klinkt dan op de opname. Wat een vernuftig contrapunt schreef deze componist, en wat een heerlijk levendige ritmiek, het was af en toe bijna swingen geblazen. De vier zangers van het Egidius Kwartet werden voor de zesstemmige zetting van deze Kerst-mis bijgestaan door de tenor Joao Moreira en de sopraan Maria Goetze.

Goetze verving op het allerlaatste moment een zieke Michaela Riener. Wat aarzelend in het begin, wist de sopraan steeds beter te mengen met de stemmen van haar mannelijke collega’s, zodat een mooi homogeen klankbeeld ontstond. Een indrukwekkende prestatie, want de vaak ingewikkelde melodielijnen vormen bepaald geen simpele meezingers.

Bijzonder ook waren de gedeclameerde teksten in Middelnederlands, van onder anderen Hadewych en Liesbet Goeyvaerts, die reflecteren op de geboorte van Jezus. Zo kregen we en passant een mooi beeld van de denkwereld waarin de componisten leefden en werkten. Dat het allemaal niet zo heilig en plechtig was, bleek uit het gegeven dat er vaak wat viel te lachen. Niet alleen door de soms snaakse teksten, maar ook door de vermakelijke voordracht van de zangers.

Thea Derks spreekt met Peter de Groot, Leeuwenbergh – foto Susanne Vermeulen

Al tijdens mijn inleiding had altus Peter de Groot tot hilariteit van het publiek voorgedaan  hoe de zangers destijds in een ijskoude Pieterskerk rillend op stoofjes stonden, onderhand denkend aan de warme soep die hen na afloop te wachten stond. Hij kraakte echter ook een kritische noot over het opheffen van  onze instituten voor cultureel erfgoed, zoals Muziekcentrum Nederland en het Nederlands Muziekinstituut.

Zoals bijna alle koorboeken uit de zestiende eeuw verdwenen zijn, gaat nu een vracht aan Nederlandse muziek verloren die in later eeuwen werd gecomponeerd. Een droevige kanttekening bij een verder feestelijk concert. Jammer dat onze vaderlandse politici weer eens schitterden door afwezigheid….

#CornliusCanis #EgidiusKwartet #LeidseKoorboeken #MuziekcentrumNederland #NederlandsMuziekinstituut #OudeMuziek #PeterDeGroot #TheaDerks #VredenburgLeeuwenbergh

Die Zauberflöte – gaat het om liefde of om loutering?

Amsterdam, 13-12-2012 – Gisteravond bezocht ik de alom bejubelde productie van Mozarts Die Zauberflöte van Simon McBurney in het Muziektheater. De opera ging vorige week donderdag in première en werd ook gisteravond enthousiast ontvangen door een uitverkochte zaal. McBurney tovert ons inderdaad een toneelbeeld vol prachtige effecten voor, die perfect aansluiten bij de muziek, maar geeft uiteindelijk geen antwoord op de vraag waar het in deze opera nou eigenlijk om draait: om liefde of loutering. Ik schreef een recensie voor het Cultureel Persbureau:

#DeNederlandseOpera #DNO #Mozart #Pamina #SimonMcBurney #Tamino #TheaDerks #Zauberfltöte

Evan Ziporyn: Ik zie een kruisbestuiving tussen Nederland en Amerika

13-11-2012 Den Haag – Het Korzo Theater brengt komend weekend voor de tweede keer het minifestival New York comes to The Hague, rond het Amerikaanse ensemble Bang on a Can. Tijdens de eerste editie in 2010 was dit avontuurlijke gezelschap ook al te gast en ik sprak hierover met klarinettist Evan Ziporyn, die er overigens zojuist uit is gestapt.

Zijn 100 30-second Pieces for Two Pianos zal in Korzo in première worden gebracht door het pianoduo X88, bestaande uit Saskia Lankhoorn en Vicky Chow, pianiste van Bang on a Can. Zij maken in dit festival hun debuut. Op het programma staat ook The Body is an Ear van de Australisch-Nederlandse Kate Moore, een arrangement voor twee piano’s van het gelijknamige stuk voor orgel uit 2011.

Mijn interview met Evan Ziporyn verscheen op Muziekvan.nu Helaas is de site uit de lucht gehaald.

#BangOnACan #EvanZiporyn #KateMoore #KorzoTheater #SaskiaLankhoorn #TheaDerks #VickyChow

Jacques Bank: De Bijlmer Opera

Twintig jaar geleden stortte een vliegtuig neer op een flat in de Bijlmermeer, wat we uitvoerig herdenken. Maar wat een gemiste kans dat bij deze gelegenheid niet de Bijlmer Opera van Jaques Bank wordt heruitgevoerd! Deze verscheen in 2002 op cd. Hierbij de tekst die ik destijds schreef voor het begeleidende boekje. Helaas is de cd niet meer leverbaar, wel is hij nog te bestellen via Muziekweb 

‘Geen paal gaf mij groter voldoening!’ Met deze woorden sloeg burgemeester Van Hall in 1966 de eerste paal voor de Amsterdamse nieuwbouwwijk de Bijlmermeer. Deze zou een paradijs op aarde worden, omdat volgens de principes van de Functionele Stad zaken als wonen, werken en recreëren strikt gescheiden werden. Componist Jacques Bank (1943) woonde er ruim twintig jaar en zag hoe de werkelijkheid de idealen inhaalde. Toen Willem van Manen hem vroeg een opera voor Orkest de Volharding te schrijven, aarzelde hij geen moment: de Bijlmer was zijn onderwerp.

Dat was in 1996. De criminaliteit had schrikbarende vormen aangenomen, een vliegtuig was neergestort op de wijk en men was begonnen de anonieme hoogbouw te vervangen door eengezinswoningen, die haaks stonden op de ooit geformuleerde idealen. Bank zag de tragiek van deze ontwikkelingen en vroeg zijn broer Fer (1944) een libretto te schrijven. Deze gebruikte hiervoor uitsluitend bestaande teksten – van architecten, plannenmakers, politici, woningcorporaties, kranten, maar ook van Vergilius en Aeschylos. Hieruit smeedde hij een aangrijpend verhaal, met de boodschap dat wat mensen in hun enthousiasme bedenken, in de praktijk vaak gedoemd is te mislukken. Toch is de opera niet bedoeld als aanklacht: ‘De Bijlmer staat symbool voor het noodlot en het failliet van de maakbaarheidgedachte’, zei Jacques Bank hierover.

Maar een opera over de Bijlmer, levert dat wat op? Ja, zo bewezen Jacques en Fer Bank tijdens de première van De Bijlmer Opera op 18 januari 2000: het schijnbaar gortdroge thema bleek wel degelijk groots en meeslepend muziektheater op te kunnen leveren. Opera gedijt nu eenmaal bij een goedlopend verhaal, een navolgbare regie en zinderende muziek, en hierin voorziet De Bijlmer Opera  ruimschoots. Een interessante vondst van de gebroeders Bank – met dank aan Les Troyens van Berlioz – is de rol van de onheilsprofetes Kassandra, in dit geval belichaamd door een zwerfster. Tegen een fond van akelig joelende flexatones opent zij de opera met een door merg en been snijdend ‘Ai, de Dood zweeft door de lucht!’. Niemand luistert, ook al worden haar waarschuwingen voor het naderend onheil steeds indringender. Als het noodlot uiteindelijk letterlijk, in de vorm van een neerstortend vliegtuig, toeslaat, zwijgt Kassandra en loopt weg over de rokende puinhopen; in haar hand een draagbaar tv-tje met beelden van de ramp.

Een tweede trouvaille waardoor De Bijlmer Opera het anekdotische overstijgt, is de rol van een acteur, die nu eens optreedt als pedante architect, dan weer als diens verontruste tegenstrever, of als de huisarts Boy Edgar die de eenzaamheid van huisvrouwen aan de orde stelt. Hartverscheurend is hij als mevrouw Ramperzad, die met een Surinaams accent vertelt hoe haar man naar Nederland verhuisde, maar nog geen werk heeft gevonden: ‘Ze nemen zeker geen mensen die niet kunnen schrijven. Ja, hij kan zijn naam wel schrijven, maar niet zo goed.’ Een zanger belichaamt de opeenvolgende burgemeesters. Hij begint met opgewekte triolen, maar naarmate hij het falen van de Bijlmer inziet klinkt hij steeds wanhopiger. Net als in een Griekse tragedie speelt het koor een belangrijke rol: het ene moment vertegenwoordigt het de bewoners, het volgende de plannenmakers, of de architect die in de arm wordt genomen wanneer de problemen zich opstapelen. Nadat het vliegtuig is neergestort, zingt het koor een requiem, bestaande uit een uitspraak van architect Le Corbusier ‘C’est toujours la vie qui a raison, l’architecte qui a tort’. De tekst wordt aanvankelijk boos gescandeerd, maar transformeert geleidelijk in een troostrijke klaagzang.

De inventieve enscenering van Peter de Baan en Siet Zuyderland zorgde in 2000 voor een indringende ervaring, maar De Bijlmer Opera herbergt ook zonder beeld een universeel aansprekende dramatiek. De zeggingskracht wordt nog versterkt doordat de opnames voor de cd werden gemaakt na afloop van de voorstellingen, zodat het live gevoel behouden bleef en je als luisteraar een nabijheid voelt die studio-opnames vaak ontberen. Op een aansprekende manier maakt de muziek invoelbaar hoe toekomstvisioenen vaak door de praktijk worden ingehaald. We ervaren bijna lijfelijk de wanhoop van Kassandra als zij niet gehoord wordt; de woede van de bewoners over hoge huren en slechte voorzieningen; de potsierlijke borstklopperij van de ontwerpers en het amechtige gestuntel van beleidsmakers – dergelijke zaken zijn van alle tijden.

Bank, die studeerde bij Ton de Leeuw, streeft naar eigen zeggen niet naar vernieuwing als doel op zich, maar wil ‘het publiek muzikaal bij de lurven wil grijpen’ en dat is precies wat hij doet. De Bijlmer Opera is een dynamische partituur, die zonder ook maar ergens plat te worden het verhaal op de voet volgt. Ronkende koperakkoorden, duister roffelende pauken en apocalyptische gongs zorgen voor beklemmende momenten; licht tinkelende belletjes en zwierige marimbapartijen begeleiden passages van milde ironie. Swingende patronen van de blazers herinneren aan de muziek van minimalisten als Glass of Reich, terwijl de warme samenklanken van het koor bij wijlen zwemen naar Berlioz. De muziek ontroert, zonder sentimenteel te zijn, doordat Bank zijn partituur nergens ‘dichtsmeert’ met volvette akkoorden of overvolle partijen, maar altijd ruimte laat voor de zangers en de spreker. Deze werkwijze reflecteert het open stratenplan van de Bijlmer. Bijkomend voordeel is dat de teksten goed verstaanbaar zijn.

Met De Bijlmer Opera bewijst Bank opnieuw zijn enorme talent om alledaagse prozateksten muzikaal tot leven te wekken. Zo zette hij in A very bad Character een justitieel rapport voor solo mannenstem (1989), gebruikte hij in Gebroken sprookjes voor bas en ensemble opstellen van allochtone kinderen (1991) en baseerde hij zijn opera-oratorium Episodes de la vie d’un artiste op brieven van Harriet Smithson en teksten uit een biografie over Hector Berlioz (1992-93). Vocale composities zijn toch al in de meerderheid in zijn oeuvre, maar opvallend is dat hij hiervoor zelden literaire teksten gebruikt. In een interview zei Bank hierover: ‘Literatuur is al zo gelaagd dat je daar als componist nauwelijks iets aan toe kunt voegen. Een verhaaltje uit een buurtkrant heeft maar een betekenislaag, waar je zelf andere tegenaan kunt zetten. Want juist in de alledaagsheid van de teksten ligt de menselijke tragiek verborgen. Door zulke koude, zakelijke woorden in een bad met kokende noten te gooien, wil ik de onderliggende emoties blootleggen.’ – Compassie met het menselijk onvermogen, zoals die ook uit De Bijlmer Opera spreekt, loopt als een rode draad door Banks oeuvre, getuigend van een tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend engagement.

Thea Derks, Amsterdam, 9-10-2002
Voor cd-boekje De Bijlmer Opera Muziekgroep Nederland

Jacques Bank: De Bijlmer Opera; libretto Fer Bank; Orkest de Volharding en Nederlands Zangtheater o.l.v. Ernst van Tiel; Marjanne Kweksilber, sopraan; Charles van Tassel, bariton; Frans van Deursen, spreekstem; Composers’ Voice CV 110 

#Bijlmer #BijlmerOpera #Bijlmermeer #BoyEdgar #BurgemeesterVanHall #CharlesVanTassel #EpisodesDeLaVieDUnArtiste #ErnstVanTiel #FerBank #FransVanDeursen #HarrietSmithson #HectorBerlioz #JacquesBank #MarjanneKweksilber #MuziekgroepNederland #NederlandsZangtheater #nieuweMuziek #opera #OrkestDeVolharding #PeterDeBaan #SietZuyderland #TheaDerks #TonDeLeeuw

Written on Skin bij De Nederlandse Opera

Afgelopen juli beleefde de opera Written on Skin van de Britse componist George Benjamin zijn wereldpremière in het Festival van Aix-en-Provence. Publiek en pers waren laaiend enthousiast en sommige critici meenden dat dit de beste opera is van de afgelopen twintig jaar. Zaterdag 6 oktober start dezelfde productie bij De Nationale Opera, met het Nederlands Kamerorkest onder leiding van Benjamin zelf. Ik sprak hem op 26 september in het Muziekgebouw in Amsterdam en schreef erover voor Muziekvan.nu

#DeNederlandseOpera #GeorgeBenjamin #MuziekvanNu #TheaDerks #WrittenOnSkin