#jonkabatzinn — Public Fediverse posts

Love After Love: Derek Walcott’s Poetic Ode to Relearning to Be at Home in Ourselves After Heartbreak

https://web.brid.gy/r/https://www.themarginalian.org/2026/01/27/love-after-love-derek-walcott/

@buddhistdoor #AltText for Pic ➡️ below:

" You might be tempted to avoid the messiness of daily living for the tranquility of stillness and peacefulness. This of course would be an attachment to stillness, and like any strong attachment, it leads to delusion. It arrests development and short-circuits the cultivation of wisdom. "

— Jon Kabat-Zinn #Buddhist #Quote #JonKabatZinn #Wisdom

My summary - Attachment (even to stillness) can lead to delusion...

#Buddhism #Buddha #Dharma #Vipassana #Zen #MBSR #Compassion #Mindfulness #Meditation #Liberation #Wisdom #Awakening #Spirituality

@buddhistdoor #AltText for Pic ➡️ below:

" You might be tempted to avoid the messiness of daily living for the tranquility of stillness and peacefulness. This of course would be an attachment to stillness, and like any strong attachment, it leads to delusion. It arrests development and short-circuits the cultivation of wisdom. "

— Jon Kabat-Zinn #Buddhist #Quote #JonKabatZinn #Wisdom

My summary - Attachment (even to stillness) can lead to delusion...

#Buddhism #Buddha #Dharma #Vipassana #Zen #MBSR #Compassion #Mindfulness #Meditation #Liberation #Wisdom #Awakening #Spirituality

‘Mindfulness – leentjebuur bij Siddhartha spelen’

Wie mindfulness in Google of Bing intoetst, raakt alras in een jungle zich verdringende aandachttrekkers verstrikt. En dat betekent over het algemeen dat aan mindfulness een lucratief verdienmodel vastzit. Wat verder in het oog springt, is dat opvallend veel psychologen mindfulnesstrainer zijn, die veelal ook nog eens ‘gecertificeerde mindfulness based therapievormen’ onderwijzen of ‘Acceptance and Commitment-therapie (ACT) met mindfulness als basis’. Terminologie en prijskaartje gaan hier vast hand in hand.

Sinds seculiere mindfulness-goeroe Jon Kabat-Zinn, rond 1980 alweer, mindfulness als ‘boeddhisme zonder de boeddha’ introduceerde, is mindfulnesstherapie als Haarlemmer olie tegen van alles en nog wat aan een gestage opmars begonnen. Om wellicht ooit onder zijn populariteitshausse te bezwijken?

Maar hoe zit het ook alweer met de genealogie van mindfulness? Want hoe je het ook wendt of keert: mindfulness is schatplichtig aan Siddhartha Gautama, de grote Indiase wijsgeer, wiens leer het lijden van voelende wezens verlicht. In deze tijden waarin niet alleen een fysiek, maar ook een psychologisch en spiritueel materialisme welig tieren, zou mindfulness, gebaseerd op mededogen en liefdevolle vriendelijkheid, in het veel ruimere, schitterende kader van zijn herkomst geplaatst moeten worden.

Toen de boeddha zo’n twee en een half millennia terug tegenover Ananda, zijn P.A. en een van zijn meest toegewijde discipelen, aankondigde dat hij weldra parinirvana zou ingaan ofwel zou sterven, brak die in tranen uit, waarop de boeddha hem antwoordde: ‘Daarom, Ananda, wees eilanden voor jezelf, toevluchtsoorden voor jezelf, zoek geen extern toevluchtsoord; met de dharma als je eiland, de dharma als je toevluchtsoord, zoek geen ander toevluchtsoord’. Ver, heel ver vóór Jon Kabat-Zinn maakt de boeddha zichzelf al overbodig door Ananda zelfs op het hart te drukken dat zijn discipelen niet te veel afhankelijk moesten zijn van een leider, zelfs niet van hem.

Volgens een zen-koan, een raadselachtige meditatiespreuk, moet je de boeddha doden, mocht je hem ooit tegen het lijf lopen, opdat je je niet verliest in idolatrie. Zoek je heil dus niet buiten jezelf, niet in een externe deus ex machina. Non-theïsme in deze context is geen agressief atheïsme, maar het besluit, een leven lang elke reddende engel of godheid van welk pluimage ook liefdevol de deur te wijzen. Dus zoekt Ananda en sindsdien vele honderdduizenden met hem het toevluchtsoord in de dharma – de leer – en nimmer buiten jezelf.

Wie formeel boeddhist wordt, neemt niet alleen toevlucht tot de leer (dharma) en de gemeenschap van boeddhisten (sangha) maar toch ook behoorlijk idolaat tot de boeddha, zal de kritische lezer tegenwerpen. Maar troost u, want die boeddha is voor de adept of neofiet niet meer dan een voorbeeld van het inherente potentieel in elk sterfelijk wezen (boeddhanatuur) om verlichting – wil zeggen: bevrijding van lijden – te bereiken. En de leer van de boeddha verabsoluteert zich nergens als apodictische, alleen zaligmakende eschatologie. Zet bij elke stap op het pad vraagtekens en onderzoek elke stelling ondogmatisch maar bovenal kritisch op levensvatbaarheid voor jou. Zie hier, in de notendop, het advies van de boeddha. Want alleen dan kan de leer zich dynamisch en heilzaam ontvouwen.

Neem de vier edele waarheden, bijvoorbeeld: het leven is lijden, ego is de oorzaak van lijden, het lijden kan overwonnen worden, en er is een praktisch pad dat je naar bevrijding leidt. Een van de acht aspecten van dat ‘edele’ pad, om precies te zijn het zevende, is samyak-smriti, een Sanskriet term die het best met ‘volmaakte aandacht, volmaakte bewust-zijn’ vertaald kan worden. De Angelsaksische vertaling van samyak-smriti luidt (perfect) mindfulness. Om het aanstormend geweld van Anglicismen die onze taal binnenstromen, te trotseren, heb ik voor de vertaling van mindfulness voor bewust-zijn gekozen, niet voor bewustzijn als staat, maar met koppelteken, om een zekere subtiele cognitieve activiteit te suggereren. En ons moerstaal slaakt weer eens een zucht van verlichting.

Hoe kan samyak-smriti vanuit de praktische traditie van de dharma – de leer van de boeddha – worden omschreven? Aandacht en later ook bewust-zijn moet je ontdekken. Het betreft een dynamisch ontwikkelingsproces dat door meditatie in gang wordt gezet. In dit proces kan aandacht aangescherpt, verfijnd en gezuiverd worden. Populaire oefeningen hiervoor zijn bijvoorbeeld het verkennen van je lichaamsbewustzijn, je bewust worden van lichaamsfuncties, ademen, lopen, staan, eten, je ontlasten; je zo gedetailleerd mogelijk bewust worden van alle zintuiglijke prikkels, emoties en gedachte-inhoud. Het is als een zich voortdurend herhalend ontwaken, openstellen voor je geest en de wereld. Hiermee breng je steeds weer iets op een gerichte manier in het bewustzijn.

Eerst stabiliseer je je aandacht – dat kost veel tijd. Het kost weken van meditatiebeoefening om aandacht echt te stabiliseren. Je oefent dag en nacht en probeert alles bewust te doen. Een manier om dit te doen is bijvoorbeeld door dagenlang te oefenen in het vertragen van alle activiteiten. Aandacht groeit geleidelijk, maar niet gelijkmatig. Verdieping komt vaak als een verrassing. Uiteindelijk wordt een zekere stabiliteit van aandacht bereikt en kun je je observatie van jezelf ontspannen en je openstellen voor weidsheid.

Mindfulness of bewust-zijn is als beoefening rechtstreeks afgeleid van de Sanskriet-term shamatha, wat in het Nederlands vredig of kalm betekent. In alle boeddhistische tradities, van Tibet en Shri Lanka tot Japan, is het gebruikelijk dat, wie serieus wil leren mediteren, begint met het temmen van de geest, met shamatha. Elke ongetrainde geest is in het begin onrustig. Het is daarom gebruikelijk om een rustige plek te vinden met zo min mogelijk afleiding – zelfs zonder muziek en dergelijke – en te beginnen met een zo eenvoudig mogelijke oefening. De eenvoudigste en meest gebruikte methode is om je ademhalingen te tellen. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met tien ademhalingen achter elkaar te tellen. Dit werkt niet van meet af aan omdat je jezelf al snel verliest in dagdromen en mentaal commentaar. Op deze manier kom je wel dichter bij je geest en kun je hem directer ervaren. Het is nu een kwestie van tijd en vooral regelmaat, tot je in staat bent om tien ademhalingen achter elkaar af te tellen. Wanneer je dit gedurende lange tijd voor elkaar krijgt, betekent dit dat je geest rust heeft gevonden. We spreken van shamatha-meditatie zolang je eigenlijk alleen maar met je eigen geest bezig bent.

Na verloop van tijd open je jezelf meer en meer voor de uitgestrektheid om je heen. Dit wordt vipashyana-meditatie genoemd. Shamatha en vipashyana worden al snel onafscheidelijk. Op het boeddhistische pad wordt shamatha-vipashyana-meditatie dan een constante metgezel, en zelfs als je daarna mahayana- en complexe vajrayana-oefeningen, energiewerk en dergelijke toevoegt, zul je shamatha-vipashyana-meditatie voor de rest van je leven nooit meer uit het oog verliezen. Met name zeer gevorderde tantristen beoefenen later steeds vaker shamatha en vipashyana. De beoefening van shamatha – bewust-zijn – eindigt nooit.

Ik noemde hem al even – Jon Kabat-Zinn, de Amerikaan die geen Amerikaan zou zijn, als hij geen klinkende en lekker bekkende term bedacht had voor het gericht nietsdoen: Mindfulness-Based Stress Reduction of kort MBSR en daarmee shamatha losweekt uit zijn oorspronkelijke omgeving en in de kille klinische wereld van onvoorwaardelijke ziektes en voorwaardelijke materialistische beloftes plaatst. PTSS, slapeloosheid, Parkinson, tinnitus, ernstige zenuwpijnen, kettingroken, emotioneel niet lekker in je vel zitten, stress en spanning, mentale afstomping.

Een MBSR-beoefenaar zal nooit aan zijn meditatie beginnen zonder verwachting. Het gevaar loert om de hoek en heet spiritueel materialisme: in de inmiddels rijkelijk gevulde new-age-supermarkt vol ayurveda-therapieën en -producten, super-food-preparaten en andere voedingssupplementen, zweethuttherapieën, meditatiecursussen, tandenblekers enzovoort dreigt Mindfulness-Based Stress Reduction kopje onder te gaan als het zoveelste wondermiddel.

MBSR is voorwaardelijk mediteren, zonder ethiek, een mechanische oefening ingebed in steeds duurder klinkende en holle wetenschapsterminologie. Maar daar is toch niks mis mee? Een Parkinsonpatiënt die weliswaar niet geneest maar zienderogen opknapt omdat haar bewegingsapparaat dankzij minder innerlijke spanning wat soepeler functioneert, iemand die verlucht omdat die minder last heeft van chronische pijn, een min of meer zwaar getraumatiseerde veteraan die opleeft en weer zin krijgt in het leven doordat hij veel minder belast en gehinderd wordt door PTSS. Al deze mensen helpt shamatha – hoe kaal, kil, onromantisch en uitgekleed ook.

En als zo-iemand er dan achter komt, dat er in Nederland centra bestaan, waar je geheel gratis meditatie-instructies van ervaren leraren kunt krijgen en waar je cursussen kunt volgen over liefdevolle vriendelijkheid en over mededogen of over abhidharma (boeddhistische psychologie), waar je meditatie kunt beoefenen en aan korte of lange retraites kunt deelnemen, dan kan je niet uitsluiten dat wie ooit met MBSR begon, eindigt in de weergaloze maha-ati-werkelijkheid; we leven immers in een op de individuele vrijheid van het individu gebaseerde maatschappij.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#ACT #dharma #JonKabatZinn #lucratiefVerdienmodel #MBSRBeoefenaar #PTSS #RolfWennekes #verwachting #vierEdeleWaarheden

‘Mindfulness – leentjebuur bij Siddhartha spelen’

Wie mindfulness in Google of Bing intoetst, raakt alras in een jungle zich verdringende aandachttrekkers verstrikt. En dat betekent over het algemeen dat aan mindfulness een lucratief verdienmodel vastzit. Wat verder in het oog springt, is dat opvallend veel psychologen mindfulnesstrainer zijn, die veelal ook nog eens ‘gecertificeerde mindfulness based therapievormen’ onderwijzen of ‘Acceptance and Commitment-therapie (ACT) met mindfulness als basis’. Terminologie en prijskaartje gaan hier vast hand in hand.

Sinds seculiere mindfulness-goeroe Jon Kabat-Zinn, rond 1980 alweer, mindfulness als ‘boeddhisme zonder de boeddha’ introduceerde, is mindfulnesstherapie als Haarlemmer olie tegen van alles en nog wat aan een gestage opmars begonnen. Om wellicht ooit onder zijn populariteitshausse te bezwijken?

Maar hoe zit het ook alweer met de genealogie van mindfulness? Want hoe je het ook wendt of keert: mindfulness is schatplichtig aan Siddhartha Gautama, de grote Indiase wijsgeer, wiens leer het lijden van voelende wezens verlicht. In deze tijden waarin niet alleen een fysiek, maar ook een psychologisch en spiritueel materialisme welig tieren, zou mindfulness, gebaseerd op mededogen en liefdevolle vriendelijkheid, in het veel ruimere, schitterende kader van zijn herkomst geplaatst moeten worden.

Toen de boeddha zo’n twee en een half millennia terug tegenover Ananda, zijn P.A. en een van zijn meest toegewijde discipelen, aankondigde dat hij weldra parinirvana zou ingaan ofwel zou sterven, brak die in tranen uit, waarop de boeddha hem antwoordde: ‘Daarom, Ananda, wees eilanden voor jezelf, toevluchtsoorden voor jezelf, zoek geen extern toevluchtsoord; met de dharma als je eiland, de dharma als je toevluchtsoord, zoek geen ander toevluchtsoord’. Ver, heel ver vóór Jon Kabat-Zinn maakt de boeddha zichzelf al overbodig door Ananda zelfs op het hart te drukken dat zijn discipelen niet te veel afhankelijk moesten zijn van een leider, zelfs niet van hem.

Volgens een zen-koan, een raadselachtige meditatiespreuk, moet je de boeddha doden, mocht je hem ooit tegen het lijf lopen, opdat je je niet verliest in idolatrie. Zoek je heil dus niet buiten jezelf, niet in een externe deus ex machina. Non-theïsme in deze context is geen agressief atheïsme, maar het besluit, een leven lang elke reddende engel of godheid van welk pluimage ook liefdevol de deur te wijzen. Dus zoekt Ananda en sindsdien vele honderdduizenden met hem het toevluchtsoord in de dharma – de leer – en nimmer buiten jezelf.

Wie formeel boeddhist wordt, neemt niet alleen toevlucht tot de leer (dharma) en de gemeenschap van boeddhisten (sangha) maar toch ook behoorlijk idolaat tot de boeddha, zal de kritische lezer tegenwerpen. Maar troost u, want die boeddha is voor de adept of neofiet niet meer dan een voorbeeld van het inherente potentieel in elk sterfelijk wezen (boeddhanatuur) om verlichting – wil zeggen: bevrijding van lijden – te bereiken. En de leer van de boeddha verabsoluteert zich nergens als apodictische, alleen zaligmakende eschatologie. Zet bij elke stap op het pad vraagtekens en onderzoek elke stelling ondogmatisch maar bovenal kritisch op levensvatbaarheid voor jou. Zie hier, in de notendop, het advies van de boeddha. Want alleen dan kan de leer zich dynamisch en heilzaam ontvouwen.

Neem de vier edele waarheden, bijvoorbeeld: het leven is lijden, ego is de oorzaak van lijden, het lijden kan overwonnen worden, en er is een praktisch pad dat je naar bevrijding leidt. Een van de acht aspecten van dat ‘edele’ pad, om precies te zijn het zevende, is samyak-smriti, een Sanskriet term die het best met ‘volmaakte aandacht, volmaakte bewust-zijn’ vertaald kan worden. De Angelsaksische vertaling van samyak-smriti luidt (perfect) mindfulness. Om het aanstormend geweld van Anglicismen die onze taal binnenstromen, te trotseren, heb ik voor de vertaling van mindfulness voor bewust-zijn gekozen, niet voor bewustzijn als staat, maar met koppelteken, om een zekere subtiele cognitieve activiteit te suggereren. En ons moerstaal slaakt weer eens een zucht van verlichting.

Hoe kan samyak-smriti vanuit de praktische traditie van de dharma – de leer van de boeddha – worden omschreven? Aandacht en later ook bewust-zijn moet je ontdekken. Het betreft een dynamisch ontwikkelingsproces dat door meditatie in gang wordt gezet. In dit proces kan aandacht aangescherpt, verfijnd en gezuiverd worden. Populaire oefeningen hiervoor zijn bijvoorbeeld het verkennen van je lichaamsbewustzijn, je bewust worden van lichaamsfuncties, ademen, lopen, staan, eten, je ontlasten; je zo gedetailleerd mogelijk bewust worden van alle zintuiglijke prikkels, emoties en gedachte-inhoud. Het is als een zich voortdurend herhalend ontwaken, openstellen voor je geest en de wereld. Hiermee breng je steeds weer iets op een gerichte manier in het bewustzijn.

Eerst stabiliseer je je aandacht – dat kost veel tijd. Het kost weken van meditatiebeoefening om aandacht echt te stabiliseren. Je oefent dag en nacht en probeert alles bewust te doen. Een manier om dit te doen is bijvoorbeeld door dagenlang te oefenen in het vertragen van alle activiteiten. Aandacht groeit geleidelijk, maar niet gelijkmatig. Verdieping komt vaak als een verrassing. Uiteindelijk wordt een zekere stabiliteit van aandacht bereikt en kun je je observatie van jezelf ontspannen en je openstellen voor weidsheid.

Mindfulness of bewust-zijn is als beoefening rechtstreeks afgeleid van de Sanskriet-term shamatha, wat in het Nederlands vredig of kalm betekent. In alle boeddhistische tradities, van Tibet en Shri Lanka tot Japan, is het gebruikelijk dat, wie serieus wil leren mediteren, begint met het temmen van de geest, met shamatha. Elke ongetrainde geest is in het begin onrustig. Het is daarom gebruikelijk om een rustige plek te vinden met zo min mogelijk afleiding – zelfs zonder muziek en dergelijke – en te beginnen met een zo eenvoudig mogelijke oefening. De eenvoudigste en meest gebruikte methode is om je ademhalingen te tellen. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met tien ademhalingen achter elkaar te tellen. Dit werkt niet van meet af aan omdat je jezelf al snel verliest in dagdromen en mentaal commentaar. Op deze manier kom je wel dichter bij je geest en kun je hem directer ervaren. Het is nu een kwestie van tijd en vooral regelmaat, tot je in staat bent om tien ademhalingen achter elkaar af te tellen. Wanneer je dit gedurende lange tijd voor elkaar krijgt, betekent dit dat je geest rust heeft gevonden. We spreken van shamatha-meditatie zolang je eigenlijk alleen maar met je eigen geest bezig bent.

Na verloop van tijd open je jezelf meer en meer voor de uitgestrektheid om je heen. Dit wordt vipashyana-meditatie genoemd. Shamatha en vipashyana worden al snel onafscheidelijk. Op het boeddhistische pad wordt shamatha-vipashyana-meditatie dan een constante metgezel, en zelfs als je daarna mahayana- en complexe vajrayana-oefeningen, energiewerk en dergelijke toevoegt, zul je shamatha-vipashyana-meditatie voor de rest van je leven nooit meer uit het oog verliezen. Met name zeer gevorderde tantristen beoefenen later steeds vaker shamatha en vipashyana. De beoefening van shamatha – bewust-zijn – eindigt nooit.

Ik noemde hem al even – Jon Kabat-Zinn, de Amerikaan die geen Amerikaan zou zijn, als hij geen klinkende en lekker bekkende term bedacht had voor het gericht nietsdoen: Mindfulness-Based Stress Reduction of kort MBSR en daarmee shamatha losweekt uit zijn oorspronkelijke omgeving en in de kille klinische wereld van onvoorwaardelijke ziektes en voorwaardelijke materialistische beloftes plaatst. PTSS, slapeloosheid, Parkinson, tinnitus, ernstige zenuwpijnen, kettingroken, emotioneel niet lekker in je vel zitten, stress en spanning, mentale afstomping.

Een MBSR-beoefenaar zal nooit aan zijn meditatie beginnen zonder verwachting. Het gevaar loert om de hoek en heet spiritueel materialisme: in de inmiddels rijkelijk gevulde new-age-supermarkt vol ayurveda-therapieën en -producten, super-food-preparaten en andere voedingssupplementen, zweethuttherapieën, meditatiecursussen, tandenblekers enzovoort dreigt Mindfulness-Based Stress Reduction kopje onder te gaan als het zoveelste wondermiddel.

MBSR is voorwaardelijk mediteren, zonder ethiek, een mechanische oefening ingebed in steeds duurder klinkende en holle wetenschapsterminologie. Maar daar is toch niks mis mee? Een Parkinsonpatiënt die weliswaar niet geneest maar zienderogen opknapt omdat haar bewegingsapparaat dankzij minder innerlijke spanning wat soepeler functioneert, iemand die verlucht omdat die minder last heeft van chronische pijn, een min of meer zwaar getraumatiseerde veteraan die opleeft en weer zin krijgt in het leven doordat hij veel minder belast en gehinderd wordt door PTSS. Al deze mensen helpt shamatha – hoe kaal, kil, onromantisch en uitgekleed ook.

En als zo-iemand er dan achter komt, dat er in Nederland centra bestaan, waar je geheel gratis meditatie-instructies van ervaren leraren kunt krijgen en waar je cursussen kunt volgen over liefdevolle vriendelijkheid en over mededogen of over abhidharma (boeddhistische psychologie), waar je meditatie kunt beoefenen en aan korte of lange retraites kunt deelnemen, dan kan je niet uitsluiten dat wie ooit met MBSR begon, eindigt in de weergaloze maha-ati-werkelijkheid; we leven immers in een op de individuele vrijheid van het individu gebaseerde maatschappij.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#ACT #dharma #JonKabatZinn #lucratiefVerdienmodel #MBSRBeoefenaar #PTSS #RolfWennekes #verwachting #vierEdeleWaarheden

Edel – Wat helpt

Je hebt een andere cultuur nodig om je bewust te worden van je eigen cultuur. Door de confrontatie met het boeddhisme werd het mij steeds duidelijker hoe wij hier in het Westen geobsedeerd zijn door twee vragen: ‘wat is de waarheid?’ en ‘wat moet?’. Het lijkt zo vanzelfsprekend. Is er iets belangrijker dan dat? Maar het boeddhisme heeft aan deze twee vragen nooit veel belang gehecht. Het boeddhisme is veel meer bezig met de vraag: ‘wat helpt?’

Al deze vragen zijn niet volledig onafhankelijk van elkaar. De waarheid spreken, het juiste spreken, is ook in het boeddhisme belangrijk. Maar er zijn twee soorten waarheid. Als iemand zegt dat het mooi weer is, en je kijkt door het raam en je ziet de regen stromen, dan is dat duidelijk niet de waarheid. Maar als iemand zegt: ‘In den beginne schiep God hemel en aarde’ dan helpt het niet om door het raam te kijken. Er zijn toetsbare waarheden en niet-toetsbare, ultieme waarheden.

Ultieme waarheden worden in het boeddhisme met grote argwaan bekeken. Ze kunnen een belangrijke bron van lijden worden. Kijk maar naar de vele ideologische conflicten in de wereld. Toetsbare waarheden zijn niet absoluut maar relatief. Er zijn conventies over wat de woorden betekenen. Ik herinner me hoe op reis in Hangzhou, een van de mooiste en meest idyllische plekken in China, iemand ons aansprak en zei: ‘Jullie hebben geluk, het is mooi weer vandaag’. Het was grijs en mistig, en de lucht was vochtig, net niet genoeg om het motregen te noemen. Maar blijkbaar kan het daar verzengend heet worden als de zon doorbreekt. Dat was hun visie op mooi weer.

Waarheid duldt geen tegenspraak. Er kunnen geen twee verschillende waarheden en geen twee verschillende wetten zijn. Maar op de vraag ‘wat helpt?’ zijn ontelbaar veel antwoorden mogelijk. Het hangt af van de persoon, de plaats, het ogenblik, de cultuur … Dat verklaart dan ook de enorme veelvormigheid van het boeddhisme.

Jon Kabat-Zinn vertelde hoe hij aan een oude Chinese zenmeester ging vragen of het wel oké was om mindfulness te introduceren in een ziekenhuis, zonder boeddhistische context. Als hij het over de Boeddha zou hebben, zou dat wellicht mensen afschrikken. Het laconieke antwoord van de zenmeester was: ‘Drop the Buddha’. MBSR is dus geen boeddhisme, maar het verhaal is wel héél boeddhistisch. Het gaat niet over de waarheid maar over wat helpt. Dus als de Boeddha daarbij in de weg zit: ‘Drop the Buddha’.

Jon Kabat-Zinn vertelde mij ook, over zijn eerste ontmoeting met de Dalai Lama. De nacht ervoor had hij geen oog dichtgedaan. Wat als de Dalai Lama zijn werk met mindfulness niet oké zou vinden? De eerste vraag die de Dalai Lama hem stelde was: ‘Helpt het mensen?’ Als je naar het boeddhisme kijkt vanuit de vraag: ‘wat helpt?’, dan valt veel op zijn plaats. En veel discussies in de trant van ‘wat zegt het boeddhisme over …’, verliezen hun betekenis.

Vastklampen aan ultieme waarheden kan een grote bron van conflicten en lijden worden. In de Palicanon heet het ‘een wildernis van meningen, die gepaard gaat met lijden’. En ook in andere boeddhistische tradities: de mahayana sutra’s, de prajnaparamita-literatuur, de koans … ze ontwikkelen allemaal hun eigen literaire stijl om ultieme waarheden te ondermijnen.

Ook hier blijft de vraag ‘wat helpt?’ De Boeddha zal maar heel zelden iemands common sense ondermijnen. Meestal helpt dat niet. Als Vachagotta hem vraagt of er een zelf is, dan weigert de Boeddha te antwoorden. Als Ananda hem achteraf verbaasd vraagt waarom, antwoordt de Boeddha: ‘dan zou ik hem alleen maar in de war gebracht hebben’.

De zenkoans daarentegen, gaan er frontaal tegenaan. Maar zen situeert zich in een context waarin ook veel andere boeddhistische teksten en praktijken aanwezig zijn. In een Chinees chanklooster reciteren de monniken ook de naam van Amitabha buddha en zingen ze mantra’s en dharani’s. Zen daaruit lostrekken is niet altijd hulpvol.

Ooit was Philip Kapleau’s ‘Three Pillars of Zen’ de te lezen zenklassieker. Hij vertelt over zijn verbazing bij zijn eerste bezoek aan Japan, hoe een zenmeester boog voor een beeld. ‘De oude zenmeesters spuwden op beelden, waarom buigt u ervoor’, riep hij uit. De zenmeester antwoordde nuchter: ‘Als je er liever op spuwt spuw je, ik buig liever.’ Zen is op een vreemde manier in het Westen binnenkomen. Maar ook dat ging over de vraag wat hielp, op dat ogenblik in die context.

In een klooster in Azië vind je honderden beelden, boeddha’s en bodhisattva’s, monsters en demonen. Een figuur die mij de laatste keer erg opviel was Dizang bodhisattva. Ik ging erover lezen en leerde hoe Dizang tijden de Tang dynastie de bodhisattva van de Chinese onderwereld werd. Er was in die periode een opvatting ontstaan dat de overledenen in de onderwereld berecht werden door tien rechters om vandaar naar hun volgende bestemming gezonden te worden, vaak een van de vele hellen. We kunnen dat gemakkelijk afdoen als pure superstitie. Maar: wat helpt?

Het boeddhisme van die tijd plaatste Dizang in die onderwereld. Ng Zhiru noemt hem in zijn boek hierover: ‘A ray of light in the Ten Kings’ dark courts’. In beelden en verhalen wordt verteld hoe Dizang clementie kon verkrijgen. Hoe hij aanzette tot mededogen voor de veroordeelde, maar ook van de veroordeelde voor de mensen die hij in zijn leven onheus behandeld had. En die boodschap bereikte ook de nabestaanden, die hoopten op een goede bestemming voor hun overleden voorouder.

Wil dat zeggen dat wij nu ook in de duistere Chinese onderwereld met zijn strenge rechters moeten gaan geloven? Uiteraard niet. Evenmin als we hier moeten geloven in de Indische visie op reïncarnatie. Wat daar hielp, helpt daarom hier niet.

Aan ons om telkens opnieuw de vraag te stellen en te beantwoorden: wat helpt?

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#DropTheBuddha_ #Dizang #JonKabatZinn #juistSpreken #MBSR #PhilipKapleau #watHelpt
#DropTheBuddha_ #Dizang #JonKabatZinn #juistSpreken #MBSR #PhilipKapleau #watHelpt