Search
57 results for “jasalt”
-
https://www.europesays.com/iran/?p=62314 Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout #20242025MideastWars #20242026MideastWars #FouadMassoum #FuadHussein #GeneralNews #Iran #IranWar #Iraq #IraqGovernment #Islam #JalalTalabani #MohammedShiaAlSudani #NizarAmidi #NouriAlMaliki #Politics #WarAndUnrest #WorldNews
-
https://www.europesays.com/lv/157652/ Lidojošs akmens un 4000 eiro zaudējumi. Ar kādiem riskiem pavasarī jāsastopas auto īpašniekiem? #Aktualitātes #Apdrošināšana #BreakingNews #BreakingNews #CeļuSatiksmesNegadījumi #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #LatestNews #LatestNews #Latvia #Latvian #Latviešu #LatviešuValoda #LatviešuValoda #Latvija #LV #News #PopulārākāsZiņas #PopulārākāsZiņas #Satiksme #SatiksmesDrošība #TopStories #TopStories #Ziņas
-
Tokiko mugimendu ekologistak funtsezkoak dira biodibertsitatearen kontserbazio globalerako, PNASen argitaratutako ikerketa baten arabera:
🔸 EJAtlas-en datuetan oinarritutako ikerketa
🔸 ekintzaileek errepresioa eta indarkeria jasaten dutela ohartarazi dute ikertzaileek
🔸mugimenduak aitortzea, babestea eta indartzea proposatu dute, pertsonen zein planetaren mesedetan
👉 @ElhuyarZientzia ren bidez: https://zientzia.eus/artikuluak/tokiko-mugimendu-ekologistak-gako-biodibertsitatearen-kontserbazio-globalerako/
#ingurumena #mugimendu_ekologista #borroka #politika -
Tokiko mugimendu ekologistak funtsezkoak dira biodibertsitatearen kontserbazio globalerako, PNASen argitaratutako ikerketa baten arabera:
🔸 EJAtlas-en datuetan oinarritutako ikerketa
🔸 ekintzaileek errepresioa eta indarkeria jasaten dutela ohartarazi dute ikertzaileek
🔸mugimenduak aitortzea, babestea eta indartzea proposatu dute, pertsonen zein planetaren mesedetan
👉 @ElhuyarZientzia ren bidez: https://zientzia.eus/artikuluak/tokiko-mugimendu-ekologistak-gako-biodibertsitatearen-kontserbazio-globalerako/
#ingurumena #mugimendu_ekologista #borroka #politika -
Tokiko mugimendu ekologistak funtsezkoak dira biodibertsitatearen kontserbazio globalerako, PNASen argitaratutako ikerketa baten arabera:
🔸 EJAtlas-en datuetan oinarritutako ikerketa
🔸 ekintzaileek errepresioa eta indarkeria jasaten dutela ohartarazi dute ikertzaileek
🔸mugimenduak aitortzea, babestea eta indartzea proposatu dute, pertsonen zein planetaren mesedetan
👉 @ElhuyarZientzia ren bidez: https://zientzia.eus/artikuluak/tokiko-mugimendu-ekologistak-gako-biodibertsitatearen-kontserbazio-globalerako/
#ingurumena #mugimendu_ekologista #borroka #politika -
Tokiko mugimendu ekologistak funtsezkoak dira biodibertsitatearen kontserbazio globalerako, PNASen argitaratutako ikerketa baten arabera:
🔸 EJAtlas-en datuetan oinarritutako ikerketa
🔸 ekintzaileek errepresioa eta indarkeria jasaten dutela ohartarazi dute ikertzaileek
🔸mugimenduak aitortzea, babestea eta indartzea proposatu dute, pertsonen zein planetaren mesedetan
👉 @ElhuyarZientzia ren bidez: https://zientzia.eus/artikuluak/tokiko-mugimendu-ekologistak-gako-biodibertsitatearen-kontserbazio-globalerako/
#ingurumena #mugimendu_ekologista #borroka #politika -
2019.ean,
@PartidoPACMA alderdi animalistak bideo hau argitaratu zuen, astoek jasaten dituzten #TratuTxarrak salatzeko eta #AstoProbak #Leioa ko San Bartolome auzoko jaietatik desagertzea eskatzeko.
#astoprobarikEZ -
Po tanečních s DSŘ (a dalšími digitalizačními projekty) procházím velkou krizí důvěry v řízení státu. Ministr Bek je úplně odtržený od reality, ne? Já bych jásal, kdyby děti ze základky vycházely se znalostí angličtiny A2. To už jako splňujeme a můžeme si to odškrtnout, že zvyšujeme na B1? Ptám se vážně, protože do toho nevidím, ale z venku se mi tomu nechce věřit. #skolstvi https://denikn.cz/1550911/naprosta-deziluze-experti-musi-prepracovat-reformu-vyuky-anglictiny-stezuji-si-na-chaos/?cst=7f0a03076091263648f7bcbda05747baa04894fc2f186d2c415dc1141167b063
-
https://www.thecanary.co/uk/analysis/2024/09/02/jas-athwal/
Did Labour rig #Anonyvoter system to deselect a trade unionist in favour of a slum landlord (and accused rapist. He was 'cleared')
-
"Burokrazia gure lanaldiaz nola jabetzen den:
Independentzia faltsua aitzakiatzat hartuta, gero eta administrazio- eta kontabilitate-lan gehiago transferitzen zaizkie hasiera batean zeregin horiekin zerikusirik ez duten langileei."
Unibertsitateko irakasle/ikerlariek (ere) jasaten duten
Hemendik itzulita #elia erabiliz
https://elpais.com/eps/2023-09-20/la-burocracia-no-os-hara-libres.html -
https://www.youtube.com/watch?v=ijXoNCeBt5M&pp=ygUJdHVybiBsZWZ0
Landlord Labour MP #JasAthwal Treats #Tenants Like Trash
-
Foolishly assumed the MP at the centre of this Landlord scandal would be a Tory, but nope, Labour.
I believe the term is 'slumlord'
-
Bidaia geometrikoa kurbetatik itsas maskorretara
https://zientziakaiera.eus/2023/08/11/bidaia-geometrikoa-kurbetatik-itsas-maskorretara/Itsas maskorrak itsas hondoko presio altuak, olatuen talka bortitzak eta harrapakarien erasoak jasaten dituzten egitura deigarriak dira. Beraz, interesgarria izango litzateke egitura horiek imitatzea; esaterako, maskorrek moluskuei eskaintzen dieten babes berdina eskainiko diguten ibilgailuak sortzeko, edota lapek duten itsasgarritasun berdina izango duten eraikinak eraikitzeko.
-
Zergatik den deszentralizazioa mezularitzaren azken helmuga eta zergatik deitzen den helmuga hori Delta Chat
Azken hamarkadan, gure bizitza digitalaren giltzak Silicon Valleyko eraikin gutxi batzuen esku utzi ditugu, baina prozesua itsasgora bezain sotila izan da. Plataforma hauek gure egunerokoan infiltratu ziren doako konektibitatea, tresna “magikoak” eta mugarik gabeko herrixka global baten ilusioa aginduz. Genituenik ere ez genekien arazoei irtenbidea emanez sartu ziren gure bizitzetan: berehalako balidazioaren beharra, guztia kontu bakar batean edukitzearen erosotasuna eta edukiz osatutako horma amaigabe baten plazera. Hala ere, gure kontaktu-sare osoa eta gure nortasun pertsonala haien mende egotea lortu zutenean, aditu askok sarearen “kakaztea” deitzen dioten hori hasi zen.
Ziklo degradatzailea da: lehenik, plataformak onak dira erabiltzaileekin haiek erakartzeko; ondoren, erabiltzaileez abusatzen dute euren bazkide komertzialei mesede egiteko; eta, azkenik, denen gainetik pasatzen dira, akziodunentzat gehieneko balioa erauzteko.
Emaitza, ekosistema digitala baino, etsaia da. Publizitatez betea, gure arreta bereganatzeko hika-mika lehenesten duten algoritmoez hornitua eta gure informazio propioa bahitzen duten ordainketa-hormez josia. Askapenerako tresna gisa hasi zena, hesi bidez itxitako lorategi pribatuen segida bat bihurtu da; horietan, erabiltzailea ez da bezeroa, zukututako produktua baizik. Panorama honen aurrean, software librearen eta arkitektura deszentralizatuen defentsa lehentasun politiko eta demokratiko bat da.
Lapurtu ziguten internet hori berreskuratzeko.
Berehalako mezularitzaren erronka
Aldaketa honen tamainaz jabetzeko, ez da beharrezkoa kriptografian aditua izatea; nahikoa da gure seme-alaben argazkiei, bikotekideari bidaltzen dizkiogun audioei, medikuarekin partekatzen ditugun dokumentuei edo aktibismo politikoari buruzko mezuei begiratzea. Egungo ereduan, familiako argazki bat bidaltzen duzun bakoitzean, kopia bat ematen diozu korporazio bati, eta hark biltegi erraldoi batean gordetzen du, milioika pertsonaren argazkien kopiekin batera. Biltegi horrek lapurreta bat jasaten badu, edo biltegiaren jabeak erabakitzen badu ez zarela jada bere gogokoa, zure oroitzapenak eta pribatutasuna agerian edo blokeatuta geratuko dira betiko.
Kontrola izateak esan nahi du zure datuak zure etxean daudela, zure gailu edo zerbitzarietan, eta ez ukitu ezin dituzun beste horien hodeian “gordeta”. Imajinatu lagun-taldearen txata zure etxeko egongelako elkarrizketa bat bezalakoa balitz: hormak zeureak dira eta gonbidatu gabeko inor ezin da sartu hitz egiten duzuena entzutera.
Sare deszentralizatuetan komunikazioa zuzenean gertatzen da zure eta beste pertsonaren artean. Mezua zure eskutik berera doa, zentralita baten gorde beharrik gabe; zentralita horrek ez du gordetzen zer ordutan hitz egin duzun, nongo kokapenetik egin duzun edo zer hitz erabili dituzun, ondoren bidaia baten iragarkia sartzeko.
Ikuspegi honek pribatutasuna eta zifraketa arau bihurtzen ditu, eta ez salbuespen.
Gaur egun, “muturretik muturrera zifratzea” plataforma gorenaren opari eskuzabal bat balitz bezala saltzen digute, baina haiek kanalaren eta metadatuen jabe izaten jarraitzen duten bitartean, ateak haiek kontrolatzen duten sarraila izaten jarraitzen du.
Benetako sistema deszentralizatu batean, zifraketa hormak eraikitzeko materiala bera da; ez da aktibatzen den aukera bat, mezuaren existentziarako modu ezinbestekoa baizik.
Bilatu behar duguna da amona bat bere bilobarekin lotzen duen haria ez egotea Kaliforniako enpresa baten mende. Komunikazioa leiho batetik hitz egitea bezain naturala eta librea izatea nahi dugu: bitartekaririk gabe, erregistro komertzialik gabe eta baimenik gabe. Enpresa baten isiltasunak edo ozeanoaz haraindiko zerbitzari baten erorketak ezin dezala “asko gutsut” bat isildu.
Egunaren amaieran, helburua da zurea dena (zure ahotsa, zure argazkiak, zure desirak) zeure-zeurea izatea berriro.
Autonomia teknologikoaren esnatzea
Mugarri historiko batean gaude: jokoan dagoena ez da gure intimitate indibiduala soilik, gure bizikidetzaren arkitektura bera baizik. Doako plataformen erosotasunak prezio suntsitzailea izan du; gure osasun mental kolektiboa (eta pertsonala) azido baten gisa jan du, komunitate-loturak ahulduz. “Konektatuta” egotea eta batuta egotea gauza bera direla sinetsarazi digute, baina, egiazki, konfrontaziorako eta kontsumorako diseinatutako burbuila algoritmikoetan giltzarazi gaituzte.
Kontrola berreskuratzea ez da kapritxo bat.
Prozesu honi buelta emateko teknologia badago eta inoiz baino helduago dago, baina hori erabiltzeko komunikazioa demokraziaren azpiegitura kritikoa dela ulertu behar da. Enpresa pribatu bakar bat plaza publiko guztien jabe izatea edo arnasten dugun aire guztiaren jabe izatea onartuko ez genukeen bezala, ezin dugu onartu elkarrizketa soziala zerbitzari opakoen mende egotea. Protokolo irekiak eta tresna deszentralizatuak hartzea burujabetza digital kolektiborako (eta pertsonalerako) urratsa da. Komunikazio-azpiegitura guztion onura gisa aitortu behar da, uraren edo argindarraren antzera: guztion ongizaterako kudeatu beharreko baliabidea, eta ez akziodun gutxi batzuen etekinak handitzeko.
Ikuspuntu politiko batetik, zentralizazioa kolonialismo digitala da. Auzo batek, elkarte batek edo sindikatu batek bere borrokak plataforma pribatiboen bidez antolatzen dituenean, bere adimen kolektiboa eta plan estrategikoak desartikulatu nahi dituzten botereen esku uzten ari da.
Erresilientzia politikoa independentziatik jaiotzen da.
Gure antolatzeko gaitasuna milaka kilometrotara dagoen bulego bateko botoi bat sakatze hutsarekin desaktibatu badaiteke, gure askatasuna ilusio bat besterik ez da. Ondorioz, politika egiten ari gara bidalitako mezu bakoitzarekin.
Delta Chat: helmuga politizatu
Eboluzio honen ondorio logikoak izen propio bat du: Delta Chat.
Delta Chat-ek dagoeneko funtzionatzen duenaren sinpletasunaren alde egiten du. Bere ekarpena ez da gurpila berriro asmatzea, planetan dagoen komunikazio-azpiegitura handiena erabiltzea baizik.
Delta Chat-ek erakusten du etorkizunak ez dituela protokolo astunak behar, irisgarritasun erreala baizik. Irtenbidea hain da erraza, iraultzailea gertatzen dela: erabiltzeko, ez duzu zure telefono-zenbakia eman behar, ez duzu enpresa espezifiko bati lotutako identitaterik sortu behar, eta ez zaude zerbitzu zentralizatu bat martxan egotearen edo bihar ateak ez ixtearen mende.
Funtsean, komunikazioa da, derrigorrezko bitartekaririk gabea.
Baina bere benetako potentziala komunitateak berak kudeatutako zerbitzarietan dago. Estandar irekietan oinarritzen denez, Delta Chat-ek aukera ematen die auzo-taldeei, aktibista teknologikoei edo elkarteei beraien konfiantzazko nodoak erabil ditzaten. Horrek burujabetzaren zirkulua ixten du.
Horrela, “erabiltzaile” pasiboaren figura desagertu egiten da, eta “lagunari” bidea ematen zaio.
Erresistentzia digitalerako tresna da, erabiltzen hasteko duen erraztasunagatik: internet dagoen edonon funtzionatzen du, baldintzarik gabe, ordainsaririk gabe eta erregistro-prozesu inbaditzailerik gabe.
Baina ikuspegi hori gauzatu dadin, ez da nahikoa kontsumitzaile izatea; haren zaindari bihurtu behar dugu.
Nahitaezkoa da komunitateak antolatzea, “babesleku digital” gisa funtzionatuko duten azpiegitura propioak hedatzeko eta mantentzeko. Horrek esan nahi du tokiko zerbitzarien sorrera sustatu behar dela konfiantzazko kolektiboek kudeatuak, non lehentasuna ez den datuen monetizazioa, pertsona baizik. Nodo horiek kolektiboki finantzatzea eta operatzea da gure komunikazio-tresnak enpresa handi batentzat errentagarriak izateari uzten diotenean desagertuko ez direla bermatzeko modu bakarra, kontrol teknikoa sarea benetan bizitzen dugunon eskuetara itzuliz.
Kudeaketa komunitario hau gure gain hartzea, azken finean, ardura demokratiko ariketa bat da.
Goiburuko argazkia: Kim Hansen, CC BY-SA 4.0.
Whatsapp infografia: Delta Chat Mastodon.
Asko gutsut: Bermiotar anonimue 🙂
Espainiako Vuelta-ko argazkia: Berria.
#deltaChat #etorkizuna #mezularitza #politika #sareBanatuak #teknologia
-
Bosgarren olatu kooperatiboaz
2020ko urriaren 15ean Argia aldizkarian argitaratua
Jendartean beharrak handitu diren garaietan garatu da gehien kooperatibismoa. Proiektu sozioekonomikoak autoeraketaren bidez lantzeko momentu zailenak izanik ere, beharrek zentzuz betetzen dutelako ekimen kolektiboa. Mundu mailan askotan gertatu da: toki eta garai ezberdinetan, industrializazio kapitalista gertatu den momentuetan, jendarte kontsumistak kultura eta hizkuntzak suntsitu dituenean, edo neoliberalismoak indibidualizazio eta pribatizazio prozesuak hegemoniko bihurtu dituenean. Kasu guztietan harreman komunitarioen etena gertatu da, eta kooperatibismoa horri erantzuteko modu bat da.
“Garai bateko kooperatiba handien ordez, kooperatiba txikien erlauntza anitz eta zabal bat, bizitza bizigarriak eraikitzeko”
Euskal Herrian kooperatibak sortu izan ditugu industrializazio garaian, gerra osteko krisian, 70eko hamarkadako astinaldi kulturalean edo Frantziako Estatuaren garapen estrategia zentralistak sortutako beharrei erantzutean. 2009an hasi zen krisi kapitalista konplexu eta luzean murgilduta gaudenez –ekonomian, ingurugiroan, zaintza ereduan, gure bizitzetan eragin handia duena, eta komunitate harremanak ahultzen dituen prozesu indibidualizatzaileak jasaten ditugun bitartean– kooperatibak sortzen ari gara erritmo bizian. Bosgarren olatu kooperatiboa da.
Olatu kooperatibo berri hau gaur egungo ekonomiaren eta jendartearen krisiak eragindako behar material eta identitarioetatik abiatzen da, bi ildo nagusirekin. Batetik, eguneroko bizitza, kontsumoa eta ohiturak modu kontzientean antolatzearen beharra, elikaduran, energiaren erabileran, etxebizitzan, aisialdian, finantzetan, eta abar. Horri erantzunez sortu dira kontsumo kooperatibak eta bestelako tresna kolektiboak. Bestetik, krisiak sortu duen lanaren prekarizazio estrukturala dago, bizitza proiektu duinak sortzearen eta etengabeko aurrerabide sozialaren ideiak eten dituena. Soldatapeko lanaren eta prekarizazioaren morrontzatik ateratzeko sortzen ari gara lan elkartuko kooperatibak, garai bateko kooperatiba handien ordez, kooperatiba txikien erlauntza anitz eta zabal bat, bizitza bizigarriak eraikitzeko.
Jendarte neoliberalak zaila egiten du bidea, indibidualizazioa komunitatearen etsai nagusia delako, baina agian horregatik sentitzen dugu autoeraketa komunitarioaren urgentzia gure gorputzetan. Egitea tokatzen zaigu denoi, dauden proiektuak bultzatu eta hutsuneei proiektu berriekin erantzutea. Baina etorkizun bizigarri eta emantzipatzaileak sortzeko, bosgarren olatu kooperatiboa denontzat izatea izango da erronka handiena, prekarizatuenak diren kolektibo eta lurraldeak barne.
#aniztasuna #autoeraketa #bizitzaBizigarriak #bosgarrenOlatua #ESE #identitatea #komunitatea #koop #KoopDenontzat #kooperatibismoa #materialismoa #prekarizazioa
-
CW: Writing Workshop: Stories Only YOU Can Write
There are stories you can write, and then there are stories that ONLY you can write. Learn how to tap into your own experience to write the stories that you burn to tell and how to deal with the obstacles that arise from such honest writing. Join Sarah Jasat January 8, register for this low cost online writing workshop here: https://crowcollectiveworkshops.com/2021/12/06/fiction/
#WritingCommunity #Writing #AmWriting #Diversity #Identity #CrowCollective
-
Spoti-fire, Stop-ify edo Spoti-fair
Guztiok entzun nahi dugu musika: asko, merke, euskaraz eta gaizki sentitu gabe. Baina Spotify utziko badugu Israelen konplize izateagatik, agian beste enpresa eta tresnen inguruan ere hausnartu beharko dugu. Edo gure morala kontratatzen ditugun zerbitzuen arabera neurtzen hasiko gara? Non geratzen da artista? Eta kultura? Zer balio eraman nahi ditugu beste plataforma batera? Zertarako prest gaude? Galdera asko eta erantzun gutxi.
- Testuingurua
- Kanpaina
- Artistaren papera
- Enpresei boikota
- Plataforma
- Eta gero zer?
Testuingurua
Duela aste batzuk Whatsappeko mezu bat jaso nuen ekimen batera atxikitzeko gonbidapenarekin. “Musikariak Palestinarekin” egitasmoak Spotifyetik gure musika kendu eta boikota egitera animatu gaitu euskal artistoi. Daniel Ek Spotifyeko sortzaileak Israelek Palestina erasotzeko erabiltzen dituen droneak ekoizten dituen enpresa batean inbertsioak egin ostean sorturiko ekimena da. Oso hasieran dago kanpaina, eta oraindik lanean ari dira talde gehiago batu eta komunikazio kanal ofizial bat izateko.
Mezua entzuleari ere iritsi zaio, eta sareetan jendea galdezka antzematen da. “Non gehiago dago euskal musika?”, edo “Nola erraztu aldaketa nirekin plan familiarra partekatzen duen jendeari?”.
Gure musika kontsumo ohiturak, eta zehatzago, gure kultura kontsumitzeko eta sustatzeko ohiturak aldatuko baditugu, zein balio eramango ditugu beste plataforma batera? Zeren baitan aukeratuko dugu plataforma hori? Non jarriko dugu eskubideen neurgailua? Nahikoa zaigu plan familiarra izatea? Gure morala eta lasaitasun mentala kontratatzen ditugun zerbitzuetan neurtuko dugu? Edo euskal musikaren ekosistemari buruz hausnartzeko eta artistak babesteko baliatuko dugu? Spoti-fire emango diogu edo Stop-ify egingo dugu?
Kanpaina
Spotifyetik musika ateratzeko eta boikoteatzeko kanpainarekin bat egiten dugu, eta bertatik gure musika kentzeko lanean ari gara. Baina pertsonalki, baditut beste ezinegon eta zalantza batzuk.
Artistak erantzukizun guztia dauka bere musikarekiko, eta ahal duen neurrian non dagoen kontrolatu beharko luke. Agian, entzuleek ez dakite gaur egun distribuzio digital bidez automatikoki plataforma guztietara igotzen dela musika, baita euskal musika ere. Beraz, alternatiba bilatzea oso erraza da, edozein plataforma “mainstreamean” aurkitzen baita euskal musika.
Hala ere, ezin dugu guztia artistaren esku utzi. Plataformak mugitzen duen dirua erabiltzailearena eta iragarkiena da. Artistok katalogoa kentzen badugu ere, jendeak bertan jarraituko badu, ez dugu ezer lortuko. Aldaketa entzulean izatea behar dugu bereziki.
Artistaren papera
Ez dut eztabaida arazo ekonomikoetara eraman nahi, ez du zentzu askorik artistaren ikuspegitik, horrelako plataformek ez dutelako (normalean behintzat) diru sarrera handirik suposatzen. Baina sareetan eman diren eztabaidetan, jendeak artistaren irabazietan ere oinarritu du plataformaren aldaketa. Eta uste dut honi buruz hitz egiteak ikuspegia zabaldu dezakeela.
Artistak egitura juridiko bat behar du diru sarrerak jaso ahal izateko (edo diru laguntza bat eskatu ahal izateko). Musika konposatzea, letrak idaztea, kanta borobiltzea, estudioa kontratatzea, grabatzea, ekoiztea, nahastea, masterizatzea, euskarriak diseinatzea, bideoklipa egitea, diskoa euskarri fisikoan kaleratzea eta plataforma digitaletan jartzea. Prozesu horretan artista baten irabaziak 0€ dira, eta gastuak, berriz, 3000€ eta 10000€ artekoak gutxi gorabehera.
Momentu horretan, kantu edo disko bat kaleratzean, hasi daiteke dirua “irabazten”. Normalean kontzertuetan altak eta bajak ematen dira, eta egun horiek dira kotizatzen direnak. Beraz, diru irabazi (edo galera ezak) izateko aurretik hilabete askotako lana egin behar du, eta diru kopuru handia inbertitu.
Baina ez dut gehiegi dramatizatu nahi. Talde edo bakarlari bakoitzaren egoera oso ezberdina izan daiteke, eta gure kasuan hau dena oso prozesu interesgarria izan da beti.
Egoera ekonomikotik haratago, musikariei edo pertsona esanguratsuei beti eskatu zaie publikoki posizionatzea. Beraien botere mediatikoa hitzez edo ekintzez erabiltzea aldarri bat edo beste babesteko. Maila ezberdinetan, baina ikusi dugu zer gertatu den KKRren udako jaialdi guztiekin. Inoiz baino gehiago, artista baten ekintzak bozgorailu politiko bilakatu dira.
Artista batek jaialdi batean ez jotzeak jaialdia kaltetzen du, bai. Baina artista batek plataforma batetik katalogoa kentzeak ez du apenas eragiten. Aldiz, erabiltzaile askok aldi berean eta koordinatuta plataforma bat utziko balute, enpresek sumatuko lukete diru sarrera horien falta. Oraingoan, artistek baino entzuleek eman beharko lukete pausoa benetan kalte eta boikot bat egiteko. Hala ere, uste dut artistek utzi egin behar dutela Spotify, entzuleek ere utzi dezaten.
Palestinan Israelek egiten duen genozidioa babesten duten enpresak boikoteatuko ditugu ahal dugun heinean. Baina, baliatu dezakegu boikota euskal musikaren osasunaren aldeko jarrera egokiak hartzeko? Entzuleak kontsumo egokira bideratu ditzakegu? Eta musika edo kulturaren kontsumotik haratago zer? Zerbait gehiago aldatuko dugu, edo Spotify uztea modan dagoen trend bat da?
Enpresei boikota
Horrelako kanpainen deialdiak Whatsappez jaso ohi dira, Instagrameko kontu batera bideratuta eta Gmail bat jarriz kontakturako helbide zuzen bezala. Jendeak ahal duena egiten du eskura dituen tresnekin —noski baietz eta eskerrak!— eta ez dugu zertan jakin behar guztiaren atzean zer dagoen. Baina enpresa batzuekin era batera jokatzeak edo ez, agerian uzten du teknologiaren munduan zein galduta gauden.
Googleen eta Amazonen azpiegitura teknologikoa erabili ohi du sistematikoki Israelek Palestina jazartzeko. El Salto hedabideak hau argitaratu zuen aurreko urtean. Eta 2023an METAren zentsurari buruz (Whatsapp, Facebook, Instagram, Threads…), hurrengo hau idatzi zuen Human Rights Watch GKEak, normalean “proyankia” izanik.
Beraz, Palestinak jasaten duen genozidioan kolaboratzen duten enpresen tresnak erabiltzen ditugu, Palestinaren genozidioa sustatzen duen beste enpresa bat kaltetzeko.
Eta koherenteagoak izan nahiko bagenu?
Gure kanpainaren komunikazioa sare libre eta kontrolatuetan egin dezakegu, eta euskaraz:
- Fedibertsoa.eus-en aurkitu ditzakegun Mastodon, Lemmy, Peertube edo Pixelfed sareak sortu eta horietan ere edukiak zabalduz.
- Liberaforms bidez atxikimenduak eskatuz edo iritzien horrela jasoz.
- Domeinu propioa erosiz eta webgune sinple bat eraikiz (WordPress edo bestelako CMS libreen bidez).
- Domeinu propioko eposta erabiliz.
Gero, Instagram, Whatsapp, Facebook, X, BlueSky eta gure datuekin jolastu nahi duten eta Israelen konplize diren sare guztietan zabaldu, erabiltzaileak gure komunikazio libre eta kontrolatuetara bideratuz. Ez ordaindu publizitatea eta ez sustatu sare hauen erabilera.
Baina gauza gehiago ere egin ditzakegu eguneroko teknologiekin:
- DuckDuckGo, SearXNG edo beste bilatzaile libre bat erabili nabigatzailean.
- Firefox, Brave, Chromium edo bestelako nabigatzaile libre bat erabili.
- Ez erosi Amazonen, ez erabili Instagram, ez erabili Whatsapp, ez erabili Gmail edo Google Appak; gure datuekin irabazten dute dirua.
- Baina batez ere, ez sustatu teknologia hauek hezkuntza zentroetan.
Koherentzia absolutua izatea oso zaila da. Janzten dugunak, jaten dugunak edo erabiltzen dugunak Israelekin zerikusirik ez duela jakitea ez da batere erraza.
Honela eztabaida handiagoa da, zailagoa, eta agian Spotify uzteko ekintza sinpletik haratago doanez, aldaketarako duen indarra lausotu egiten da. Baina probestu dezakegu Spotifyetik ateratzea beste tresna, enpresa edo ohitura batzuk aldatu eta boikoteatzeko ere. DeSpotify egitetik DeGoogle egitera.
Gure auzoko kanpainak beste era batera eta beste tresna batzuekin antolatzera. Agian zigilu bat asma dezakegu hori komunikatzeko: “Kanpaina honetan ez da genozidioa bultzatu duen enpresaren teknologiarik erabili”. Zer dakit… Hemen garrantzitsuena fokua non jarri erabakitzea da. Musikak zerbait gehiagorako balio badigu, probestu dezagun. Bestela, toki berean bukatuko dugu hasitako bidea.
Plataforma
Irakurri dut sareetan Tidal dela artistari hobekien ordaintzen dion plataforma, baina ez da horrela. Gainera, handia da beste plataforma batera migrazioa egin eta berriro toki berean bukatzeko arriskua. Ongi aukeratu, eta kontuan izan beharko genuke enpresa horrek zein inbertsio eta hornitzaile dituen.
Soluzio bateratu bat, hilabeteko harpidetza eta musika katalogo handia kontsumitzeko aukera eta merkea edo plan familiarrarekin gastuak partekatzeko plataforma bat bilatzen ari bazarete, ez dago artista babestuko duen aukera egokirik. Enpresa guztiek 0.002€ eta 0.02€ artean ordaintzen diote artistari erreprodukzio bakoitzeko. Eta irabazi horiek gero disketxe eta distribuzio digital lanak egiten dituzten enpresekin partekatu behar dira (%100 autoekoizpena denean). Normalean artistak %80 eta besteek %20 jasotzen badute ere, oso ohikoa da 50/50 formula.
Ez da nire intentzioa enpresa baten zerbitzuak edo bestearenak gomendatzea. Eta gainera, oso ondo azaltzen du dena hemen Zonafrankako Frankiek: Spootifyen kakaztea, SLOP musikala eta alternatiba posibleak kontsumitzailearen interesen arabera. Taula ederra sortu du:
Soinu ingeniaria den lagun batekin hitz egin nuen honi buruz. Berak aipatu zidan nola duela 15 urte jada pentsatu zuen zer izan zitekeen Spoti-fair bat, edo justuagoa den plataforma bat. Bere klaseetan antzeko eztabaidak izaten zituzten. Garai hartan ere enpresek musika behar zuten, musikarekin zerikusirik ez zuen helburu bat lortzeko. Beraz, artistari xoxik ez. Ez da asko aldatu.
Aipatuko nukeen plataformetako bat da Bandcamp. Denda baten azpiegitura teknologikoa ematen dio artistari, eta orrialde propio bat diseinatzeko aukera irabazien %20/25aren truke. Pare bat aldiz saldu dute plataforma, eta horrekin ere arazoak izan ditzakegu etorkizunean. Ez baitakigu nork erosi dezakeen.
Nik imajinatzen dut tresna publiko bat izango dugula noizbait kultura sostengatzen laguntzeko. Orain Europako diru-laguntzekin sortutako bideo eta podcast plataforma publikoez betetzen ari gara internet. Momenturen batean iritsiko zaigu musikara ere. Baina ez bada iristen?
Jabetza kolektiboan edo pribatu federatuan bilatuko nuke irtenbidea. Adibide ederra dugu Funkwhale instantzia euskaldunarekin: BaleaFunk. Proiektua fedibertsoan dago eta zure musika igo dezakezu.
Badaude proiektu interesgarriak martxan, Subvert bezalakoa. Bandcamp plataformaren alternatiba kooperatibo bezala saltzen dute. Eta funtsean hori da, kooperatiba bat bazkidetza irekiak dituena eta momentuz sortze prozesuan dagoena. Bazkideentzako itxitako foroetan hartzen ari dira erabakiak, eta beraien roadmap edo aurreikusitako ibilbidea publikoa da.
Edo Resonate, erreprodukzioen arabera ordaintzen duzu, harpidetzarik gabe. Eta parte hartzen duten artista, erabiltzaile eta langileen proiektua da. Pribatutasuna bermatzen dute, eta algoritmoaren gomendioen aurkakoak dira.
Laburbilduz, plataformek ez dute artista babesten. Artista batek diru gehiago irabaziko du bere musika irratiak edo telebistak erabiltzen badu, edo SGAE edo EKKI bezalako erakunde publikoek egiten duten musika erabiltzen duten negozioen rekaudaziotik (tristea bada ere). Eta argi dagoen gauza bakarra hurrengoa da:
Artista bat babesteko era zuzenena, bere kontzertuetara joatea eta bere diskoak erostea da.
Eta gero zer?
Ekintza indibidualetik haratago, ez goaz inora ekintza edo konponbide kolektiborik gabe. Zein soluzio ikusten diogu euskal musikari internet bidez kontsumitu eta partekatzeko, ahalik eta koherentzia digital eta kultural handiena mantenduz, non artistak babestuko diren eta Palestinaren aurkako sarraskia (edo besteren bat) babesten duten enpresei boikota egingo zaien?
Eta testuinguru horretan etorkizun hurbil batean… Zein da imajinatzen dugun kultura eta horrentzako sostengu bizigarri posiblea? Behar dugu? Nahi dugu? Nola nahi dugu? Ordainduko dugu? Edo beste era batera babestuko dugu? Edo zuzenean AA bati eskatuko diogu Esanezin edo MICEren hurrengo kanta asmatzeko?
Agian azken aukera euskal musikariak nolabait batzea izango da. Eskubideak lortzeko sindikatuak edo kooperatiba kulturalak eraikiz. Edo zuzenean Palestinaren aldeko aldarri kolektibo eta kultural baten bitartez. Zeinek daki etzi etorriko dena?
Lehen pausoa behintzat argi dugu: Spotifyetik irten.
#AAEZ #Alternatibak #DeGoogle #Genozidioa #Google #Israel #Meta #Musikariak #Palestina #Spotify
-
Spoti-fire, Stop-ify edo Spoti-fair
Guztiok entzun nahi dugu musika: asko, merke, euskaraz eta gaizki sentitu gabe. Baina Spotify utziko badugu Israelen konplize izateagatik, agian beste enpresa eta tresnen inguruan ere hausnartu beharko dugu. Edo gure morala kontratatzen ditugun zerbitzuen arabera neurtzen hasiko gara? Non geratzen da artista? Eta kultura? Zer balio eraman nahi ditugu beste plataforma batera? Zertarako prest gaude? Galdera asko eta erantzun gutxi.
- Testuingurua
- Kanpaina
- Artistaren papera
- Enpresei boikota
- Plataforma
- Eta gero zer?
Testuingurua
Duela aste batzuk Whatsappeko mezu bat jaso nuen ekimen batera atxikitzeko gonbidapenarekin. “Musikariak Palestinarekin” egitasmoak Spotifyetik gure musika kendu eta boikota egitera animatu gaitu euskal artistoi. Daniel Ek Spotifyeko sortzaileak Israelek Palestina erasotzeko erabiltzen dituen droneak ekoizten dituen enpresa batean inbertsioak egin ostean sorturiko ekimena da. Oso hasieran dago kanpaina, eta oraindik lanean ari dira talde gehiago batu eta komunikazio kanal ofizial bat izateko.
Mezua entzuleari ere iritsi zaio, eta sareetan jendea galdezka antzematen da. “Non gehiago dago euskal musika?”, edo “Nola erraztu aldaketa nirekin plan familiarra partekatzen duen jendeari?”.
Gure musika kontsumo ohiturak, eta zehatzago, gure kultura kontsumitzeko eta sustatzeko ohiturak aldatuko baditugu, zein balio eramango ditugu beste plataforma batera? Zeren baitan aukeratuko dugu plataforma hori? Non jarriko dugu eskubideen neurgailua? Nahikoa zaigu plan familiarra izatea? Gure morala eta lasaitasun mentala kontratatzen ditugun zerbitzuetan neurtuko dugu? Edo euskal musikaren ekosistemari buruz hausnartzeko eta artistak babesteko baliatuko dugu? Spoti-fire emango diogu edo Stop-ify egingo dugu?
Kanpaina
Spotifyetik musika ateratzeko eta boikoteatzeko kanpainarekin bat egiten dugu, eta bertatik gure musika kentzeko lanean ari gara. Baina pertsonalki, baditut beste ezinegon eta zalantza batzuk.
Artistak erantzukizun guztia dauka bere musikarekiko, eta ahal duen neurrian non dagoen kontrolatu beharko luke. Agian, entzuleek ez dakite gaur egun distribuzio digital bidez automatikoki plataforma guztietara igotzen dela musika, baita euskal musika ere. Beraz, alternatiba bilatzea oso erraza da, edozein plataforma “mainstreamean” aurkitzen baita euskal musika.
Hala ere, ezin dugu guztia artistaren esku utzi. Plataformak mugitzen duen dirua erabiltzailearena eta iragarkiena da. Artistok katalogoa kentzen badugu ere, jendeak bertan jarraituko badu, ez dugu ezer lortuko. Aldaketa entzulean izatea behar dugu bereziki.
Artistaren papera
Ez dut eztabaida arazo ekonomikoetara eraman nahi, ez du zentzu askorik artistaren ikuspegitik, horrelako plataformek ez dutelako (normalean behintzat) diru sarrera handirik suposatzen. Baina sareetan eman diren eztabaidetan, jendeak artistaren irabazietan ere oinarritu du plataformaren aldaketa. Eta uste dut honi buruz hitz egiteak ikuspegia zabaldu dezakeela.
Artistak egitura juridiko bat behar du diru sarrerak jaso ahal izateko (edo diru laguntza bat eskatu ahal izateko). Musika konposatzea, letrak idaztea, kanta borobiltzea, estudioa kontratatzea, grabatzea, ekoiztea, nahastea, masterizatzea, euskarriak diseinatzea, bideoklipa egitea, diskoa euskarri fisikoan kaleratzea eta plataforma digitaletan jartzea. Prozesu horretan artista baten irabaziak 0€ dira, eta gastuak, berriz, 3000€ eta 10000€ artekoak gutxi gorabehera.
Momentu horretan, kantu edo disko bat kaleratzean, hasi daiteke dirua “irabazten”. Normalean kontzertuetan altak eta bajak ematen dira, eta egun horiek dira kotizatzen direnak. Beraz, diru irabazi (edo galera ezak) izateko aurretik hilabete askotako lana egin behar du, eta diru kopuru handia inbertitu.
Baina ez dut gehiegi dramatizatu nahi. Talde edo bakarlari bakoitzaren egoera oso ezberdina izan daiteke, eta gure kasuan hau dena oso prozesu interesgarria izan da beti.
Egoera ekonomikotik haratago, musikariei edo pertsona esanguratsuei beti eskatu zaie publikoki posizionatzea. Beraien botere mediatikoa hitzez edo ekintzez erabiltzea aldarri bat edo beste babesteko. Maila ezberdinetan, baina ikusi dugu zer gertatu den KKRren udako jaialdi guztiekin. Inoiz baino gehiago, artista baten ekintzak bozgorailu politiko bilakatu dira.
Artista batek jaialdi batean ez jotzeak jaialdia kaltetzen du, bai. Baina artista batek plataforma batetik katalogoa kentzeak ez du apenas eragiten. Aldiz, erabiltzaile askok aldi berean eta koordinatuta plataforma bat utziko balute, enpresek sumatuko lukete diru sarrera horien falta. Oraingoan, artistek baino entzuleek eman beharko lukete pausoa benetan kalte eta boikot bat egiteko. Hala ere, uste dut artistek utzi egin behar dutela Spotify, entzuleek ere utzi dezaten.
Palestinan Israelek egiten duen genozidioa babesten duten enpresak boikoteatuko ditugu ahal dugun heinean. Baina, baliatu dezakegu boikota euskal musikaren osasunaren aldeko jarrera egokiak hartzeko? Entzuleak kontsumo egokira bideratu ditzakegu? Eta musika edo kulturaren kontsumotik haratago zer? Zerbait gehiago aldatuko dugu, edo Spotify uztea modan dagoen trend bat da?
Enpresei boikota
Horrelako kanpainen deialdiak Whatsappez jaso ohi dira, Instagrameko kontu batera bideratuta eta Gmail bat jarriz kontakturako helbide zuzen bezala. Jendeak ahal duena egiten du eskura dituen tresnekin —noski baietz eta eskerrak!— eta ez dugu zertan jakin behar guztiaren atzean zer dagoen. Baina enpresa batzuekin era batera jokatzeak edo ez, agerian uzten du teknologiaren munduan zein galduta gauden.
Googleen eta Amazonen azpiegitura teknologikoa erabili ohi du sistematikoki Israelek Palestina jazartzeko. El Salto hedabideak hau argitaratu zuen aurreko urtean. Eta 2023an METAren zentsurari buruz (Whatsapp, Facebook, Instagram, Threads…), hurrengo hau idatzi zuen Human Rights Watch GKEak, normalean “proyankia” izanik.
Beraz, Palestinak jasaten duen genozidioan kolaboratzen duten enpresen tresnak erabiltzen ditugu, Palestinaren genozidioa sustatzen duen beste enpresa bat kaltetzeko.
Eta koherenteagoak izan nahiko bagenu?
Gure kanpainaren komunikazioa sare libre eta kontrolatuetan egin dezakegu, eta euskaraz:
- Fedibertsoa.eus-en aurkitu ditzakegun Mastodon, Lemmy, Peertube edo Pixelfed sareak sortu eta horietan ere edukiak zabalduz.
- Liberaforms bidez atxikimenduak eskatuz edo iritzien horrela jasoz.
- Domeinu propioa erosiz eta webgune sinple bat eraikiz (WordPress edo bestelako CMS libreen bidez).
- Domeinu propioko eposta erabiliz.
Gero, Instagram, Whatsapp, Facebook, X, BlueSky eta gure datuekin jolastu nahi duten eta Israelen konplize diren sare guztietan zabaldu, erabiltzaileak gure komunikazio libre eta kontrolatuetara bideratuz. Ez ordaindu publizitatea eta ez sustatu sare hauen erabilera.
Baina gauza gehiago ere egin ditzakegu eguneroko teknologiekin:
- DuckDuckGo, SearXNG edo beste bilatzaile libre bat erabili nabigatzailean.
- Firefox, Brave, Chromium edo bestelako nabigatzaile libre bat erabili.
- Ez erosi Amazonen, ez erabili Instagram, ez erabili Whatsapp, ez erabili Gmail edo Google Appak; gure datuekin irabazten dute dirua.
- Baina batez ere, ez sustatu teknologia hauek hezkuntza zentroetan.
Koherentzia absolutua izatea oso zaila da. Janzten dugunak, jaten dugunak edo erabiltzen dugunak Israelekin zerikusirik ez duela jakitea ez da batere erraza.
Honela eztabaida handiagoa da, zailagoa, eta agian Spotify uzteko ekintza sinpletik haratago doanez, aldaketarako duen indarra lausotu egiten da. Baina probestu dezakegu Spotifyetik ateratzea beste tresna, enpresa edo ohitura batzuk aldatu eta boikoteatzeko ere. DeSpotify egitetik DeGoogle egitera.
Gure auzoko kanpainak beste era batera eta beste tresna batzuekin antolatzera. Agian zigilu bat asma dezakegu hori komunikatzeko: “Kanpaina honetan ez da genozidioa bultzatu duen enpresaren teknologiarik erabili”. Zer dakit… Hemen garrantzitsuena fokua non jarri erabakitzea da. Musikak zerbait gehiagorako balio badigu, probestu dezagun. Bestela, toki berean bukatuko dugu hasitako bidea.
Plataforma
Irakurri dut sareetan Tidal dela artistari hobekien ordaintzen dion plataforma, baina ez da horrela. Gainera, handia da beste plataforma batera migrazioa egin eta berriro toki berean bukatzeko arriskua. Ongi aukeratu, eta kontuan izan beharko genuke enpresa horrek zein inbertsio eta hornitzaile dituen.
Soluzio bateratu bat, hilabeteko harpidetza eta musika katalogo handia kontsumitzeko aukera eta merkea edo plan familiarrarekin gastuak partekatzeko plataforma bat bilatzen ari bazarete, ez dago artista babestuko duen aukera egokirik. Enpresa guztiek 0.002€ eta 0.02€ artean ordaintzen diote artistari erreprodukzio bakoitzeko. Eta irabazi horiek gero disketxe eta distribuzio digital lanak egiten dituzten enpresekin partekatu behar dira (%100 autoekoizpena denean). Normalean artistak %80 eta besteek %20 jasotzen badute ere, oso ohikoa da 50/50 formula.
Ez da nire intentzioa enpresa baten zerbitzuak edo bestearenak gomendatzea. Eta gainera, oso ondo azaltzen du dena hemen Zonafrankako Frankiek: Spootifyen kakaztea, SLOP musikala eta alternatiba posibleak kontsumitzailearen interesen arabera. Taula ederra sortu du:
Soinu ingeniaria den lagun batekin hitz egin nuen honi buruz. Berak aipatu zidan nola duela 15 urte jada pentsatu zuen zer izan zitekeen Spoti-fair bat, edo justuagoa den plataforma bat. Bere klaseetan antzeko eztabaidak izaten zituzten. Garai hartan ere enpresek musika behar zuten, musikarekin zerikusirik ez zuen helburu bat lortzeko. Beraz, artistari xoxik ez. Ez da asko aldatu.
Aipatuko nukeen plataformetako bat da Bandcamp. Denda baten azpiegitura teknologikoa ematen dio artistari, eta orrialde propio bat diseinatzeko aukera irabazien %20/25aren truke. Pare bat aldiz saldu dute plataforma, eta horrekin ere arazoak izan ditzakegu etorkizunean. Ez baitakigu nork erosi dezakeen.
Nik imajinatzen dut tresna publiko bat izango dugula noizbait kultura sostengatzen laguntzeko. Orain Europako diru-laguntzekin sortutako bideo eta podcast plataforma publikoez betetzen ari gara internet. Momenturen batean iritsiko zaigu musikara ere. Baina ez bada iristen?
Jabetza kolektiboan edo pribatu federatuan bilatuko nuke irtenbidea. Adibide ederra dugu Funkwhale instantzia euskaldunarekin: BaleaFunk. Proiektua fedibertsoan dago eta zure musika igo dezakezu.
Badaude proiektu interesgarriak martxan, Subvert bezalakoa. Bandcamp plataformaren alternatiba kooperatibo bezala saltzen dute. Eta funtsean hori da, kooperatiba bat bazkidetza irekiak dituena eta momentuz sortze prozesuan dagoena. Bazkideentzako itxitako foroetan hartzen ari dira erabakiak, eta beraien roadmap edo aurreikusitako ibilbidea publikoa da.
Edo Resonate, erreprodukzioen arabera ordaintzen duzu, harpidetzarik gabe. Eta parte hartzen duten artista, erabiltzaile eta langileen proiektua da. Pribatutasuna bermatzen dute, eta algoritmoaren gomendioen aurkakoak dira.
Laburbilduz, plataformek ez dute artista babesten. Artista batek diru gehiago irabaziko du bere musika irratiak edo telebistak erabiltzen badu, edo SGAE edo EKKI bezalako erakunde publikoek egiten duten musika erabiltzen duten negozioen rekaudaziotik (tristea bada ere). Eta argi dagoen gauza bakarra hurrengoa da:
Artista bat babesteko era zuzenena, bere kontzertuetara joatea eta bere diskoak erostea da.
Eta gero zer?
Ekintza indibidualetik haratago, ez goaz inora ekintza edo konponbide kolektiborik gabe. Zein soluzio ikusten diogu euskal musikari internet bidez kontsumitu eta partekatzeko, ahalik eta koherentzia digital eta kultural handiena mantenduz, non artistak babestuko diren eta Palestinaren aurkako sarraskia (edo besteren bat) babesten duten enpresei boikota egingo zaien?
Eta testuinguru horretan etorkizun hurbil batean… Zein da imajinatzen dugun kultura eta horrentzako sostengu bizigarri posiblea? Behar dugu? Nahi dugu? Nola nahi dugu? Ordainduko dugu? Edo beste era batera babestuko dugu? Edo zuzenean AA bati eskatuko diogu Esanezin edo MICEren hurrengo kanta asmatzeko?
Agian azken aukera euskal musikariak nolabait batzea izango da. Eskubideak lortzeko sindikatuak edo kooperatiba kulturalak eraikiz. Edo zuzenean Palestinaren aldeko aldarri kolektibo eta kultural baten bitartez. Zeinek daki etzi etorriko dena?
Lehen pausoa behintzat argi dugu: Spotifyetik irten.
#AAEZ #Alternatibak #DeGoogle #Genozidioa #Google #Israel #Meta #Musikariak #Palestina #Spotify
-
Spoti-fire, Stop-ify edo Spoti-fair
Guztiok entzun nahi dugu musika: asko, merke, euskaraz eta gaizki sentitu gabe. Baina Spotify utziko badugu Israelen konplize izateagatik, agian beste enpresa eta tresnen inguruan ere hausnartu beharko dugu. Edo gure morala kontratatzen ditugun zerbitzuen arabera neurtzen hasiko gara? Non geratzen da artista? Eta kultura? Zer balio eraman nahi ditugu beste plataforma batera? Zertarako prest gaude? Galdera asko eta erantzun gutxi.
- Testuingurua
- Kanpaina
- Artistaren papera
- Enpresei boikota
- Plataforma
- Eta gero zer?
Testuingurua
Duela aste batzuk Whatsappeko mezu bat jaso nuen ekimen batera atxikitzeko gonbidapenarekin. “Musikariak Palestinarekin” egitasmoak Spotifyetik gure musika kendu eta boikota egitera animatu gaitu euskal artistoi. Daniel Ek Spotifyeko sortzaileak Israelek Palestina erasotzeko erabiltzen dituen droneak ekoizten dituen enpresa batean inbertsioak egin ostean sorturiko ekimena da. Oso hasieran dago kanpaina, eta oraindik lanean ari dira talde gehiago batu eta komunikazio kanal ofizial bat izateko.
Mezua entzuleari ere iritsi zaio, eta sareetan jendea galdezka antzematen da. “Non gehiago dago euskal musika?”, edo “Nola erraztu aldaketa nirekin plan familiarra partekatzen duen jendeari?”.
Gure musika kontsumo ohiturak, eta zehatzago, gure kultura kontsumitzeko eta sustatzeko ohiturak aldatuko baditugu, zein balio eramango ditugu beste plataforma batera? Zeren baitan aukeratuko dugu plataforma hori? Non jarriko dugu eskubideen neurgailua? Nahikoa zaigu plan familiarra izatea? Gure morala eta lasaitasun mentala kontratatzen ditugun zerbitzuetan neurtuko dugu? Edo euskal musikaren ekosistemari buruz hausnartzeko eta artistak babesteko baliatuko dugu? Spoti-fire emango diogu edo Stop-ify egingo dugu?
Kanpaina
Spotifyetik musika ateratzeko eta boikoteatzeko kanpainarekin bat egiten dugu, eta bertatik gure musika kentzeko lanean ari gara. Baina pertsonalki, baditut beste ezinegon eta zalantza batzuk.
Artistak erantzukizun guztia dauka bere musikarekiko, eta ahal duen neurrian non dagoen kontrolatu beharko luke. Agian, entzuleek ez dakite gaur egun distribuzio digital bidez automatikoki plataforma guztietara igotzen dela musika, baita euskal musika ere. Beraz, alternatiba bilatzea oso erraza da, edozein plataforma “mainstreamean” aurkitzen baita euskal musika.
Hala ere, ezin dugu guztia artistaren esku utzi. Plataformak mugitzen duen dirua erabiltzailearena eta iragarkiena da. Artistok katalogoa kentzen badugu ere, jendeak bertan jarraituko badu, ez dugu ezer lortuko. Aldaketa entzulean izatea behar dugu bereziki.
Artistaren papera
Ez dut eztabaida arazo ekonomikoetara eraman nahi, ez du zentzu askorik artistaren ikuspegitik, horrelako plataformek ez dutelako (normalean behintzat) diru sarrera handirik suposatzen. Baina sareetan eman diren eztabaidetan, jendeak artistaren irabazietan ere oinarritu du plataformaren aldaketa. Eta uste dut honi buruz hitz egiteak ikuspegia zabaldu dezakeela.
Artistak egitura juridiko bat behar du diru sarrerak jaso ahal izateko (edo diru laguntza bat eskatu ahal izateko). Musika konposatzea, letrak idaztea, kanta borobiltzea, estudioa kontratatzea, grabatzea, ekoiztea, nahastea, masterizatzea, euskarriak diseinatzea, bideoklipa egitea, diskoa euskarri fisikoan kaleratzea eta plataforma digitaletan jartzea. Prozesu horretan artista baten irabaziak 0€ dira, eta gastuak, berriz, 3000€ eta 10000€ artekoak gutxi gorabehera.
Momentu horretan, kantu edo disko bat kaleratzean, hasi daiteke dirua “irabazten”. Normalean kontzertuetan altak eta bajak ematen dira, eta egun horiek dira kotizatzen direnak. Beraz, diru irabazi (edo galera ezak) izateko aurretik hilabete askotako lana egin behar du, eta diru kopuru handia inbertitu.
Baina ez dut gehiegi dramatizatu nahi. Talde edo bakarlari bakoitzaren egoera oso ezberdina izan daiteke, eta gure kasuan hau dena oso prozesu interesgarria izan da beti.
Egoera ekonomikotik haratago, musikariei edo pertsona esanguratsuei beti eskatu zaie publikoki posizionatzea. Beraien botere mediatikoa hitzez edo ekintzez erabiltzea aldarri bat edo beste babesteko. Maila ezberdinetan, baina ikusi dugu zer gertatu den KKRren udako jaialdi guztiekin. Inoiz baino gehiago, artista baten ekintzak bozgorailu politiko bilakatu dira.
Artista batek jaialdi batean ez jotzeak jaialdia kaltetzen du, bai. Baina artista batek plataforma batetik katalogoa kentzeak ez du apenas eragiten. Aldiz, erabiltzaile askok aldi berean eta koordinatuta plataforma bat utziko balute, enpresek sumatuko lukete diru sarrera horien falta. Oraingoan, artistek baino entzuleek eman beharko lukete pausoa benetan kalte eta boikot bat egiteko. Hala ere, uste dut artistek utzi egin behar dutela Spotify, entzuleek ere utzi dezaten.
Palestinan Israelek egiten duen genozidioa babesten duten enpresak boikoteatuko ditugu ahal dugun heinean. Baina, baliatu dezakegu boikota euskal musikaren osasunaren aldeko jarrera egokiak hartzeko? Entzuleak kontsumo egokira bideratu ditzakegu? Eta musika edo kulturaren kontsumotik haratago zer? Zerbait gehiago aldatuko dugu, edo Spotify uztea modan dagoen trend bat da?
Enpresei boikota
Horrelako kanpainen deialdiak Whatsappez jaso ohi dira, Instagrameko kontu batera bideratuta eta Gmail bat jarriz kontakturako helbide zuzen bezala. Jendeak ahal duena egiten du eskura dituen tresnekin —noski baietz eta eskerrak!— eta ez dugu zertan jakin behar guztiaren atzean zer dagoen. Baina enpresa batzuekin era batera jokatzeak edo ez, agerian uzten du teknologiaren munduan zein galduta gauden.
Googleen eta Amazonen azpiegitura teknologikoa erabili ohi du sistematikoki Israelek Palestina jazartzeko. El Salto hedabideak hau argitaratu zuen aurreko urtean. Eta 2023an METAren zentsurari buruz (Whatsapp, Facebook, Instagram, Threads…), hurrengo hau idatzi zuen Human Rights Watch GKEak, normalean “proyankia” izanik.
Beraz, Palestinak jasaten duen genozidioan kolaboratzen duten enpresen tresnak erabiltzen ditugu, Palestinaren genozidioa sustatzen duen beste enpresa bat kaltetzeko.
Eta koherenteagoak izan nahiko bagenu?
Gure kanpainaren komunikazioa sare libre eta kontrolatuetan egin dezakegu, eta euskaraz:
- Fedibertsoa.eus-en aurkitu ditzakegun Mastodon, Lemmy, Peertube edo Pixelfed sareak sortu eta horietan ere edukiak zabalduz.
- Liberaforms bidez atxikimenduak eskatuz edo iritzien horrela jasoz.
- Domeinu propioa erosiz eta webgune sinple bat eraikiz (WordPress edo bestelako CMS libreen bidez).
- Domeinu propioko eposta erabiliz.
Gero, Instagram, Whatsapp, Facebook, X, BlueSky eta gure datuekin jolastu nahi duten eta Israelen konplize diren sare guztietan zabaldu, erabiltzaileak gure komunikazio libre eta kontrolatuetara bideratuz. Ez ordaindu publizitatea eta ez sustatu sare hauen erabilera.
Baina gauza gehiago ere egin ditzakegu eguneroko teknologiekin:
- DuckDuckGo, SearXNG edo beste bilatzaile libre bat erabili nabigatzailean.
- Firefox, Brave, Chromium edo bestelako nabigatzaile libre bat erabili.
- Ez erosi Amazonen, ez erabili Instagram, ez erabili Whatsapp, ez erabili Gmail edo Google Appak; gure datuekin irabazten dute dirua.
- Baina batez ere, ez sustatu teknologia hauek hezkuntza zentroetan.
Koherentzia absolutua izatea oso zaila da. Janzten dugunak, jaten dugunak edo erabiltzen dugunak Israelekin zerikusirik ez duela jakitea ez da batere erraza.
Honela eztabaida handiagoa da, zailagoa, eta agian Spotify uzteko ekintza sinpletik haratago doanez, aldaketarako duen indarra lausotu egiten da. Baina probestu dezakegu Spotifyetik ateratzea beste tresna, enpresa edo ohitura batzuk aldatu eta boikoteatzeko ere. DeSpotify egitetik DeGoogle egitera.
Gure auzoko kanpainak beste era batera eta beste tresna batzuekin antolatzera. Agian zigilu bat asma dezakegu hori komunikatzeko: “Kanpaina honetan ez da genozidioa bultzatu duen enpresaren teknologiarik erabili”. Zer dakit… Hemen garrantzitsuena fokua non jarri erabakitzea da. Musikak zerbait gehiagorako balio badigu, probestu dezagun. Bestela, toki berean bukatuko dugu hasitako bidea.
Plataforma
Irakurri dut sareetan Tidal dela artistari hobekien ordaintzen dion plataforma, baina ez da horrela. Gainera, handia da beste plataforma batera migrazioa egin eta berriro toki berean bukatzeko arriskua. Ongi aukeratu, eta kontuan izan beharko genuke enpresa horrek zein inbertsio eta hornitzaile dituen.
Soluzio bateratu bat, hilabeteko harpidetza eta musika katalogo handia kontsumitzeko aukera eta merkea edo plan familiarrarekin gastuak partekatzeko plataforma bat bilatzen ari bazarete, ez dago artista babestuko duen aukera egokirik. Enpresa guztiek 0.002€ eta 0.02€ artean ordaintzen diote artistari erreprodukzio bakoitzeko. Eta irabazi horiek gero disketxe eta distribuzio digital lanak egiten dituzten enpresekin partekatu behar dira (%100 autoekoizpena denean). Normalean artistak %80 eta besteek %20 jasotzen badute ere, oso ohikoa da 50/50 formula.
Ez da nire intentzioa enpresa baten zerbitzuak edo bestearenak gomendatzea. Eta gainera, oso ondo azaltzen du dena hemen Zonafrankako Frankiek: Spootifyen kakaztea, SLOP musikala eta alternatiba posibleak kontsumitzailearen interesen arabera. Taula ederra sortu du:
Soinu ingeniaria den lagun batekin hitz egin nuen honi buruz. Berak aipatu zidan nola duela 15 urte jada pentsatu zuen zer izan zitekeen Spoti-fair bat, edo justuagoa den plataforma bat. Bere klaseetan antzeko eztabaidak izaten zituzten. Garai hartan ere enpresek musika behar zuten, musikarekin zerikusirik ez zuen helburu bat lortzeko. Beraz, artistari xoxik ez. Ez da asko aldatu.
Aipatuko nukeen plataformetako bat da Bandcamp. Denda baten azpiegitura teknologikoa ematen dio artistari, eta orrialde propio bat diseinatzeko aukera irabazien %20/25aren truke. Pare bat aldiz saldu dute plataforma, eta horrekin ere arazoak izan ditzakegu etorkizunean. Ez baitakigu nork erosi dezakeen.
Nik imajinatzen dut tresna publiko bat izango dugula noizbait kultura sostengatzen laguntzeko. Orain Europako diru-laguntzekin sortutako bideo eta podcast plataforma publikoez betetzen ari gara internet. Momenturen batean iritsiko zaigu musikara ere. Baina ez bada iristen?
Jabetza kolektiboan edo pribatu federatuan bilatuko nuke irtenbidea. Adibide ederra dugu Funkwhale instantzia euskaldunarekin: BaleaFunk. Proiektua fedibertsoan dago eta zure musika igo dezakezu.
Badaude proiektu interesgarriak martxan, Subvert bezalakoa. Bandcamp plataformaren alternatiba kooperatibo bezala saltzen dute. Eta funtsean hori da, kooperatiba bat bazkidetza irekiak dituena eta momentuz sortze prozesuan dagoena. Bazkideentzako itxitako foroetan hartzen ari dira erabakiak, eta beraien roadmap edo aurreikusitako ibilbidea publikoa da.
Edo Resonate, erreprodukzioen arabera ordaintzen duzu, harpidetzarik gabe. Eta parte hartzen duten artista, erabiltzaile eta langileen proiektua da. Pribatutasuna bermatzen dute, eta algoritmoaren gomendioen aurkakoak dira.
Laburbilduz, plataformek ez dute artista babesten. Artista batek diru gehiago irabaziko du bere musika irratiak edo telebistak erabiltzen badu, edo SGAE edo EKKI bezalako erakunde publikoek egiten duten musika erabiltzen duten negozioen rekaudaziotik (tristea bada ere). Eta argi dagoen gauza bakarra hurrengoa da:
Artista bat babesteko era zuzenena, bere kontzertuetara joatea eta bere diskoak erostea da.
Eta gero zer?
Ekintza indibidualetik haratago, ez goaz inora ekintza edo konponbide kolektiborik gabe. Zein soluzio ikusten diogu euskal musikari internet bidez kontsumitu eta partekatzeko, ahalik eta koherentzia digital eta kultural handiena mantenduz, non artistak babestuko diren eta Palestinaren aurkako sarraskia (edo besteren bat) babesten duten enpresei boikota egingo zaien?
Eta testuinguru horretan etorkizun hurbil batean… Zein da imajinatzen dugun kultura eta horrentzako sostengu bizigarri posiblea? Behar dugu? Nahi dugu? Nola nahi dugu? Ordainduko dugu? Edo beste era batera babestuko dugu? Edo zuzenean AA bati eskatuko diogu Esanezin edo MICEren hurrengo kanta asmatzeko?
Agian azken aukera euskal musikariak nolabait batzea izango da. Eskubideak lortzeko sindikatuak edo kooperatiba kulturalak eraikiz. Edo zuzenean Palestinaren aldeko aldarri kolektibo eta kultural baten bitartez. Zeinek daki etzi etorriko dena?
Lehen pausoa behintzat argi dugu: Spotifyetik irten.
#AAEZ #Alternatibak #DeGoogle #Genozidioa #Google #Israel #Meta #Musikariak #Palestina #Spotify
-
Spoti-fire, Stop-ify edo Spoti-fair
Guztiok entzun nahi dugu musika: asko, merke, euskaraz eta gaizki sentitu gabe. Baina Spotify utziko badugu Israelen konplize izateagatik, agian beste enpresa eta tresnen inguruan ere hausnartu beharko dugu. Edo gure morala kontratatzen ditugun zerbitzuen arabera neurtzen hasiko gara? Non geratzen da artista? Eta kultura? Zer balio eraman nahi ditugu beste plataforma batera? Zertarako prest gaude? Galdera asko eta erantzun gutxi.
- Testuingurua
- Kanpaina
- Artistaren papera
- Enpresei boikota
- Plataforma
- Eta gero zer?
Testuingurua
Duela aste batzuk Whatsappeko mezu bat jaso nuen ekimen batera atxikitzeko gonbidapenarekin. “Musikariak Palestinarekin” egitasmoak Spotifyetik gure musika kendu eta boikota egitera animatu gaitu euskal artistoi. Daniel Ek Spotifyeko sortzaileak Israelek Palestina erasotzeko erabiltzen dituen droneak ekoizten dituen enpresa batean inbertsioak egin ostean sorturiko ekimena da. Oso hasieran dago kanpaina, eta oraindik lanean ari dira talde gehiago batu eta komunikazio kanal ofizial bat izateko.
Mezua entzuleari ere iritsi zaio, eta sareetan jendea galdezka antzematen da. “Non gehiago dago euskal musika?”, edo “Nola erraztu aldaketa nirekin plan familiarra partekatzen duen jendeari?”.
Gure musika kontsumo ohiturak, eta zehatzago, gure kultura kontsumitzeko eta sustatzeko ohiturak aldatuko baditugu, zein balio eramango ditugu beste plataforma batera? Zeren baitan aukeratuko dugu plataforma hori? Non jarriko dugu eskubideen neurgailua? Nahikoa zaigu plan familiarra izatea? Gure morala eta lasaitasun mentala kontratatzen ditugun zerbitzuetan neurtuko dugu? Edo euskal musikaren ekosistemari buruz hausnartzeko eta artistak babesteko baliatuko dugu? Spoti-fire emango diogu edo Stop-ify egingo dugu?
Kanpaina
Spotifyetik musika ateratzeko eta boikoteatzeko kanpainarekin bat egiten dugu, eta bertatik gure musika kentzeko lanean ari gara. Baina pertsonalki, baditut beste ezinegon eta zalantza batzuk.
Artistak erantzukizun guztia dauka bere musikarekiko, eta ahal duen neurrian non dagoen kontrolatu beharko luke. Agian, entzuleek ez dakite gaur egun distribuzio digital bidez automatikoki plataforma guztietara igotzen dela musika, baita euskal musika ere. Beraz, alternatiba bilatzea oso erraza da, edozein plataforma “mainstreamean” aurkitzen baita euskal musika.
Hala ere, ezin dugu guztia artistaren esku utzi. Plataformak mugitzen duen dirua erabiltzailearena eta iragarkiena da. Artistok katalogoa kentzen badugu ere, jendeak bertan jarraituko badu, ez dugu ezer lortuko. Aldaketa entzulean izatea behar dugu bereziki.
Artistaren papera
Ez dut eztabaida arazo ekonomikoetara eraman nahi, ez du zentzu askorik artistaren ikuspegitik, horrelako plataformek ez dutelako (normalean behintzat) diru sarrera handirik suposatzen. Baina sareetan eman diren eztabaidetan, jendeak artistaren irabazietan ere oinarritu du plataformaren aldaketa. Eta uste dut honi buruz hitz egiteak ikuspegia zabaldu dezakeela.
Artistak egitura juridiko bat behar du diru sarrerak jaso ahal izateko (edo diru laguntza bat eskatu ahal izateko). Musika konposatzea, letrak idaztea, kanta borobiltzea, estudioa kontratatzea, grabatzea, ekoiztea, nahastea, masterizatzea, euskarriak diseinatzea, bideoklipa egitea, diskoa euskarri fisikoan kaleratzea eta plataforma digitaletan jartzea. Prozesu horretan artista baten irabaziak 0€ dira, eta gastuak, berriz, 3000€ eta 10000€ artekoak gutxi gorabehera.
Momentu horretan, kantu edo disko bat kaleratzean, hasi daiteke dirua “irabazten”. Normalean kontzertuetan altak eta bajak ematen dira, eta egun horiek dira kotizatzen direnak. Beraz, diru irabazi (edo galera ezak) izateko aurretik hilabete askotako lana egin behar du, eta diru kopuru handia inbertitu.
Baina ez dut gehiegi dramatizatu nahi. Talde edo bakarlari bakoitzaren egoera oso ezberdina izan daiteke, eta gure kasuan hau dena oso prozesu interesgarria izan da beti.
Egoera ekonomikotik haratago, musikariei edo pertsona esanguratsuei beti eskatu zaie publikoki posizionatzea. Beraien botere mediatikoa hitzez edo ekintzez erabiltzea aldarri bat edo beste babesteko. Maila ezberdinetan, baina ikusi dugu zer gertatu den KKRren udako jaialdi guztiekin. Inoiz baino gehiago, artista baten ekintzak bozgorailu politiko bilakatu dira.
Artista batek jaialdi batean ez jotzeak jaialdia kaltetzen du, bai. Baina artista batek plataforma batetik katalogoa kentzeak ez du apenas eragiten. Aldiz, erabiltzaile askok aldi berean eta koordinatuta plataforma bat utziko balute, enpresek sumatuko lukete diru sarrera horien falta. Oraingoan, artistek baino entzuleek eman beharko lukete pausoa benetan kalte eta boikot bat egiteko. Hala ere, uste dut artistek utzi egin behar dutela Spotify, entzuleek ere utzi dezaten.
Palestinan Israelek egiten duen genozidioa babesten duten enpresak boikoteatuko ditugu ahal dugun heinean. Baina, baliatu dezakegu boikota euskal musikaren osasunaren aldeko jarrera egokiak hartzeko? Entzuleak kontsumo egokira bideratu ditzakegu? Eta musika edo kulturaren kontsumotik haratago zer? Zerbait gehiago aldatuko dugu, edo Spotify uztea modan dagoen trend bat da?
Enpresei boikota
Horrelako kanpainen deialdiak Whatsappez jaso ohi dira, Instagrameko kontu batera bideratuta eta Gmail bat jarriz kontakturako helbide zuzen bezala. Jendeak ahal duena egiten du eskura dituen tresnekin —noski baietz eta eskerrak!— eta ez dugu zertan jakin behar guztiaren atzean zer dagoen. Baina enpresa batzuekin era batera jokatzeak edo ez, agerian uzten du teknologiaren munduan zein galduta gauden.
Googleen eta Amazonen azpiegitura teknologikoa erabili ohi du sistematikoki Israelek Palestina jazartzeko. El Salto hedabideak hau argitaratu zuen aurreko urtean. Eta 2023an METAren zentsurari buruz (Whatsapp, Facebook, Instagram, Threads…), hurrengo hau idatzi zuen Human Rights Watch GKEak, normalean “proyankia” izanik.
Beraz, Palestinak jasaten duen genozidioan kolaboratzen duten enpresen tresnak erabiltzen ditugu, Palestinaren genozidioa sustatzen duen beste enpresa bat kaltetzeko.
Eta koherenteagoak izan nahiko bagenu?
Gure kanpainaren komunikazioa sare libre eta kontrolatuetan egin dezakegu, eta euskaraz:
- Fedibertsoa.eus-en aurkitu ditzakegun Mastodon, Lemmy, Peertube edo Pixelfed sareak sortu eta horietan ere edukiak zabalduz.
- Liberaforms bidez atxikimenduak eskatuz edo iritzien horrela jasoz.
- Domeinu propioa erosiz eta webgune sinple bat eraikiz (WordPress edo bestelako CMS libreen bidez).
- Domeinu propioko eposta erabiliz.
Gero, Instagram, Whatsapp, Facebook, X, BlueSky eta gure datuekin jolastu nahi duten eta Israelen konplize diren sare guztietan zabaldu, erabiltzaileak gure komunikazio libre eta kontrolatuetara bideratuz. Ez ordaindu publizitatea eta ez sustatu sare hauen erabilera.
Baina gauza gehiago ere egin ditzakegu eguneroko teknologiekin:
- DuckDuckGo, SearXNG edo beste bilatzaile libre bat erabili nabigatzailean.
- Firefox, Brave, Chromium edo bestelako nabigatzaile libre bat erabili.
- Ez erosi Amazonen, ez erabili Instagram, ez erabili Whatsapp, ez erabili Gmail edo Google Appak; gure datuekin irabazten dute dirua.
- Baina batez ere, ez sustatu teknologia hauek hezkuntza zentroetan.
Koherentzia absolutua izatea oso zaila da. Janzten dugunak, jaten dugunak edo erabiltzen dugunak Israelekin zerikusirik ez duela jakitea ez da batere erraza.
Honela eztabaida handiagoa da, zailagoa, eta agian Spotify uzteko ekintza sinpletik haratago doanez, aldaketarako duen indarra lausotu egiten da. Baina probestu dezakegu Spotifyetik ateratzea beste tresna, enpresa edo ohitura batzuk aldatu eta boikoteatzeko ere. DeSpotify egitetik DeGoogle egitera.
Gure auzoko kanpainak beste era batera eta beste tresna batzuekin antolatzera. Agian zigilu bat asma dezakegu hori komunikatzeko: “Kanpaina honetan ez da genozidioa bultzatu duen enpresaren teknologiarik erabili”. Zer dakit… Hemen garrantzitsuena fokua non jarri erabakitzea da. Musikak zerbait gehiagorako balio badigu, probestu dezagun. Bestela, toki berean bukatuko dugu hasitako bidea.
Plataforma
Irakurri dut sareetan Tidal dela artistari hobekien ordaintzen dion plataforma, baina ez da horrela. Gainera, handia da beste plataforma batera migrazioa egin eta berriro toki berean bukatzeko arriskua. Ongi aukeratu, eta kontuan izan beharko genuke enpresa horrek zein inbertsio eta hornitzaile dituen.
Soluzio bateratu bat, hilabeteko harpidetza eta musika katalogo handia kontsumitzeko aukera eta merkea edo plan familiarrarekin gastuak partekatzeko plataforma bat bilatzen ari bazarete, ez dago artista babestuko duen aukera egokirik. Enpresa guztiek 0.002€ eta 0.02€ artean ordaintzen diote artistari erreprodukzio bakoitzeko. Eta irabazi horiek gero disketxe eta distribuzio digital lanak egiten dituzten enpresekin partekatu behar dira (%100 autoekoizpena denean). Normalean artistak %80 eta besteek %20 jasotzen badute ere, oso ohikoa da 50/50 formula.
Ez da nire intentzioa enpresa baten zerbitzuak edo bestearenak gomendatzea. Eta gainera, oso ondo azaltzen du dena hemen Zonafrankako Frankiek: Spootifyen kakaztea, SLOP musikala eta alternatiba posibleak kontsumitzailearen interesen arabera. Taula ederra sortu du:
Soinu ingeniaria den lagun batekin hitz egin nuen honi buruz. Berak aipatu zidan nola duela 15 urte jada pentsatu zuen zer izan zitekeen Spoti-fair bat, edo justuagoa den plataforma bat. Bere klaseetan antzeko eztabaidak izaten zituzten. Garai hartan ere enpresek musika behar zuten, musikarekin zerikusirik ez zuen helburu bat lortzeko. Beraz, artistari xoxik ez. Ez da asko aldatu.
Aipatuko nukeen plataformetako bat da Bandcamp. Denda baten azpiegitura teknologikoa ematen dio artistari, eta orrialde propio bat diseinatzeko aukera irabazien %20/25aren truke. Pare bat aldiz saldu dute plataforma, eta horrekin ere arazoak izan ditzakegu etorkizunean. Ez baitakigu nork erosi dezakeen.
Nik imajinatzen dut tresna publiko bat izango dugula noizbait kultura sostengatzen laguntzeko. Orain Europako diru-laguntzekin sortutako bideo eta podcast plataforma publikoez betetzen ari gara internet. Momenturen batean iritsiko zaigu musikara ere. Baina ez bada iristen?
Jabetza kolektiboan edo pribatu federatuan bilatuko nuke irtenbidea. Adibide ederra dugu Funkwhale instantzia euskaldunarekin: BaleaFunk. Proiektua fedibertsoan dago eta zure musika igo dezakezu.
Badaude proiektu interesgarriak martxan, Subvert bezalakoa. Bandcamp plataformaren alternatiba kooperatibo bezala saltzen dute. Eta funtsean hori da, kooperatiba bat bazkidetza irekiak dituena eta momentuz sortze prozesuan dagoena. Bazkideentzako itxitako foroetan hartzen ari dira erabakiak, eta beraien roadmap edo aurreikusitako ibilbidea publikoa da.
Edo Resonate, erreprodukzioen arabera ordaintzen duzu, harpidetzarik gabe. Eta parte hartzen duten artista, erabiltzaile eta langileen proiektua da. Pribatutasuna bermatzen dute, eta algoritmoaren gomendioen aurkakoak dira.
Laburbilduz, plataformek ez dute artista babesten. Artista batek diru gehiago irabaziko du bere musika irratiak edo telebistak erabiltzen badu, edo SGAE edo EKKI bezalako erakunde publikoek egiten duten musika erabiltzen duten negozioen rekaudaziotik (tristea bada ere). Eta argi dagoen gauza bakarra hurrengoa da:
Artista bat babesteko era zuzenena, bere kontzertuetara joatea eta bere diskoak erostea da.
Eta gero zer?
Ekintza indibidualetik haratago, ez goaz inora ekintza edo konponbide kolektiborik gabe. Zein soluzio ikusten diogu euskal musikari internet bidez kontsumitu eta partekatzeko, ahalik eta koherentzia digital eta kultural handiena mantenduz, non artistak babestuko diren eta Palestinaren aurkako sarraskia (edo besteren bat) babesten duten enpresei boikota egingo zaien?
Eta testuinguru horretan etorkizun hurbil batean… Zein da imajinatzen dugun kultura eta horrentzako sostengu bizigarri posiblea? Behar dugu? Nahi dugu? Nola nahi dugu? Ordainduko dugu? Edo beste era batera babestuko dugu? Edo zuzenean AA bati eskatuko diogu Esanezin edo MICEren hurrengo kanta asmatzeko?
Agian azken aukera euskal musikariak nolabait batzea izango da. Eskubideak lortzeko sindikatuak edo kooperatiba kulturalak eraikiz. Edo zuzenean Palestinaren aldeko aldarri kolektibo eta kultural baten bitartez. Zeinek daki etzi etorriko dena?
Lehen pausoa behintzat argi dugu: Spotifyetik irten.
#AAEZ #Alternatibak #DeGoogle #Genozidioa #Google #Israel #Meta #Musikariak #Palestina #Spotify
-
Spoti-fire, Stop-ify edo Spoti-fair
Guztiok entzun nahi dugu musika: asko, merke, euskaraz eta gaizki sentitu gabe. Baina Spotify utziko badugu Israelen konplize izateagatik, agian beste enpresa eta tresnen inguruan ere hausnartu beharko dugu. Edo gure morala kontratatzen ditugun zerbitzuen arabera neurtzen hasiko gara? Non geratzen da artista? Eta kultura? Zer balio eraman nahi ditugu beste plataforma batera? Zertarako prest gaude? Galdera asko eta erantzun gutxi.
- Testuingurua
- Kanpaina
- Artistaren papera
- Enpresei boikota
- Plataforma
- Eta gero zer?
Testuingurua
Duela aste batzuk Whatsappeko mezu bat jaso nuen ekimen batera atxikitzeko gonbidapenarekin. “Musikariak Palestinarekin” egitasmoak Spotifyetik gure musika kendu eta boikota egitera animatu gaitu euskal artistoi. Daniel Ek Spotifyeko sortzaileak Israelek Palestina erasotzeko erabiltzen dituen droneak ekoizten dituen enpresa batean inbertsioak egin ostean sorturiko ekimena da. Oso hasieran dago kanpaina, eta oraindik lanean ari dira talde gehiago batu eta komunikazio kanal ofizial bat izateko.
Mezua entzuleari ere iritsi zaio, eta sareetan jendea galdezka antzematen da. “Non gehiago dago euskal musika?”, edo “Nola erraztu aldaketa nirekin plan familiarra partekatzen duen jendeari?”.
Gure musika kontsumo ohiturak, eta zehatzago, gure kultura kontsumitzeko eta sustatzeko ohiturak aldatuko baditugu, zein balio eramango ditugu beste plataforma batera? Zeren baitan aukeratuko dugu plataforma hori? Non jarriko dugu eskubideen neurgailua? Nahikoa zaigu plan familiarra izatea? Gure morala eta lasaitasun mentala kontratatzen ditugun zerbitzuetan neurtuko dugu? Edo euskal musikaren ekosistemari buruz hausnartzeko eta artistak babesteko baliatuko dugu? Spoti-fire emango diogu edo Stop-ify egingo dugu?
Kanpaina
Spotifyetik musika ateratzeko eta boikoteatzeko kanpainarekin bat egiten dugu, eta bertatik gure musika kentzeko lanean ari gara. Baina pertsonalki, baditut beste ezinegon eta zalantza batzuk.
Artistak erantzukizun guztia dauka bere musikarekiko, eta ahal duen neurrian non dagoen kontrolatu beharko luke. Agian, entzuleek ez dakite gaur egun distribuzio digital bidez automatikoki plataforma guztietara igotzen dela musika, baita euskal musika ere. Beraz, alternatiba bilatzea oso erraza da, edozein plataforma “mainstreamean” aurkitzen baita euskal musika.
Hala ere, ezin dugu guztia artistaren esku utzi. Plataformak mugitzen duen dirua erabiltzailearena eta iragarkiena da. Artistok katalogoa kentzen badugu ere, jendeak bertan jarraituko badu, ez dugu ezer lortuko. Aldaketa entzulean izatea behar dugu bereziki.
Artistaren papera
Ez dut eztabaida arazo ekonomikoetara eraman nahi, ez du zentzu askorik artistaren ikuspegitik, horrelako plataformek ez dutelako (normalean behintzat) diru sarrera handirik suposatzen. Baina sareetan eman diren eztabaidetan, jendeak artistaren irabazietan ere oinarritu du plataformaren aldaketa. Eta uste dut honi buruz hitz egiteak ikuspegia zabaldu dezakeela.
Artistak egitura juridiko bat behar du diru sarrerak jaso ahal izateko (edo diru laguntza bat eskatu ahal izateko). Musika konposatzea, letrak idaztea, kanta borobiltzea, estudioa kontratatzea, grabatzea, ekoiztea, nahastea, masterizatzea, euskarriak diseinatzea, bideoklipa egitea, diskoa euskarri fisikoan kaleratzea eta plataforma digitaletan jartzea. Prozesu horretan artista baten irabaziak 0€ dira, eta gastuak, berriz, 3000€ eta 10000€ artekoak gutxi gorabehera.
Momentu horretan, kantu edo disko bat kaleratzean, hasi daiteke dirua “irabazten”. Normalean kontzertuetan altak eta bajak ematen dira, eta egun horiek dira kotizatzen direnak. Beraz, diru irabazi (edo galera ezak) izateko aurretik hilabete askotako lana egin behar du, eta diru kopuru handia inbertitu.
Baina ez dut gehiegi dramatizatu nahi. Talde edo bakarlari bakoitzaren egoera oso ezberdina izan daiteke, eta gure kasuan hau dena oso prozesu interesgarria izan da beti.
Egoera ekonomikotik haratago, musikariei edo pertsona esanguratsuei beti eskatu zaie publikoki posizionatzea. Beraien botere mediatikoa hitzez edo ekintzez erabiltzea aldarri bat edo beste babesteko. Maila ezberdinetan, baina ikusi dugu zer gertatu den KKRren udako jaialdi guztiekin. Inoiz baino gehiago, artista baten ekintzak bozgorailu politiko bilakatu dira.
Artista batek jaialdi batean ez jotzeak jaialdia kaltetzen du, bai. Baina artista batek plataforma batetik katalogoa kentzeak ez du apenas eragiten. Aldiz, erabiltzaile askok aldi berean eta koordinatuta plataforma bat utziko balute, enpresek sumatuko lukete diru sarrera horien falta. Oraingoan, artistek baino entzuleek eman beharko lukete pausoa benetan kalte eta boikot bat egiteko. Hala ere, uste dut artistek utzi egin behar dutela Spotify, entzuleek ere utzi dezaten.
Palestinan Israelek egiten duen genozidioa babesten duten enpresak boikoteatuko ditugu ahal dugun heinean. Baina, baliatu dezakegu boikota euskal musikaren osasunaren aldeko jarrera egokiak hartzeko? Entzuleak kontsumo egokira bideratu ditzakegu? Eta musika edo kulturaren kontsumotik haratago zer? Zerbait gehiago aldatuko dugu, edo Spotify uztea modan dagoen trend bat da?
Enpresei boikota
Horrelako kanpainen deialdiak Whatsappez jaso ohi dira, Instagrameko kontu batera bideratuta eta Gmail bat jarriz kontakturako helbide zuzen bezala. Jendeak ahal duena egiten du eskura dituen tresnekin —noski baietz eta eskerrak!— eta ez dugu zertan jakin behar guztiaren atzean zer dagoen. Baina enpresa batzuekin era batera jokatzeak edo ez, agerian uzten du teknologiaren munduan zein galduta gauden.
Googleen eta Amazonen azpiegitura teknologikoa erabili ohi du sistematikoki Israelek Palestina jazartzeko. El Salto hedabideak hau argitaratu zuen aurreko urtean. Eta 2023an METAren zentsurari buruz (Whatsapp, Facebook, Instagram, Threads…), hurrengo hau idatzi zuen Human Rights Watch GKEak, normalean “proyankia” izanik.
Beraz, Palestinak jasaten duen genozidioan kolaboratzen duten enpresen tresnak erabiltzen ditugu, Palestinaren genozidioa sustatzen duen beste enpresa bat kaltetzeko.
Eta koherenteagoak izan nahiko bagenu?
Gure kanpainaren komunikazioa sare libre eta kontrolatuetan egin dezakegu, eta euskaraz:
- Fedibertsoa.eus-en aurkitu ditzakegun Mastodon, Lemmy, Peertube edo Pixelfed sareak sortu eta horietan ere edukiak zabalduz.
- Liberaforms bidez atxikimenduak eskatuz edo iritzien horrela jasoz.
- Domeinu propioa erosiz eta webgune sinple bat eraikiz (WordPress edo bestelako CMS libreen bidez).
- Domeinu propioko eposta erabiliz.
Gero, Instagram, Whatsapp, Facebook, X, BlueSky eta gure datuekin jolastu nahi duten eta Israelen konplize diren sare guztietan zabaldu, erabiltzaileak gure komunikazio libre eta kontrolatuetara bideratuz. Ez ordaindu publizitatea eta ez sustatu sare hauen erabilera.
Baina gauza gehiago ere egin ditzakegu eguneroko teknologiekin:
- DuckDuckGo, SearXNG edo beste bilatzaile libre bat erabili nabigatzailean.
- Firefox, Brave, Chromium edo bestelako nabigatzaile libre bat erabili.
- Ez erosi Amazonen, ez erabili Instagram, ez erabili Whatsapp, ez erabili Gmail edo Google Appak; gure datuekin irabazten dute dirua.
- Baina batez ere, ez sustatu teknologia hauek hezkuntza zentroetan.
Koherentzia absolutua izatea oso zaila da. Janzten dugunak, jaten dugunak edo erabiltzen dugunak Israelekin zerikusirik ez duela jakitea ez da batere erraza.
Honela eztabaida handiagoa da, zailagoa, eta agian Spotify uzteko ekintza sinpletik haratago doanez, aldaketarako duen indarra lausotu egiten da. Baina probestu dezakegu Spotifyetik ateratzea beste tresna, enpresa edo ohitura batzuk aldatu eta boikoteatzeko ere. DeSpotify egitetik DeGoogle egitera.
Gure auzoko kanpainak beste era batera eta beste tresna batzuekin antolatzera. Agian zigilu bat asma dezakegu hori komunikatzeko: “Kanpaina honetan ez da genozidioa bultzatu duen enpresaren teknologiarik erabili”. Zer dakit… Hemen garrantzitsuena fokua non jarri erabakitzea da. Musikak zerbait gehiagorako balio badigu, probestu dezagun. Bestela, toki berean bukatuko dugu hasitako bidea.
Plataforma
Irakurri dut sareetan Tidal dela artistari hobekien ordaintzen dion plataforma, baina ez da horrela. Gainera, handia da beste plataforma batera migrazioa egin eta berriro toki berean bukatzeko arriskua. Ongi aukeratu, eta kontuan izan beharko genuke enpresa horrek zein inbertsio eta hornitzaile dituen.
Soluzio bateratu bat, hilabeteko harpidetza eta musika katalogo handia kontsumitzeko aukera eta merkea edo plan familiarrarekin gastuak partekatzeko plataforma bat bilatzen ari bazarete, ez dago artista babestuko duen aukera egokirik. Enpresa guztiek 0.002€ eta 0.02€ artean ordaintzen diote artistari erreprodukzio bakoitzeko. Eta irabazi horiek gero disketxe eta distribuzio digital lanak egiten dituzten enpresekin partekatu behar dira (%100 autoekoizpena denean). Normalean artistak %80 eta besteek %20 jasotzen badute ere, oso ohikoa da 50/50 formula.
Ez da nire intentzioa enpresa baten zerbitzuak edo bestearenak gomendatzea. Eta gainera, oso ondo azaltzen du dena hemen Zonafrankako Frankiek: Spootifyen kakaztea, SLOP musikala eta alternatiba posibleak kontsumitzailearen interesen arabera. Taula ederra sortu du:
Soinu ingeniaria den lagun batekin hitz egin nuen honi buruz. Berak aipatu zidan nola duela 15 urte jada pentsatu zuen zer izan zitekeen Spoti-fair bat, edo justuagoa den plataforma bat. Bere klaseetan antzeko eztabaidak izaten zituzten. Garai hartan ere enpresek musika behar zuten, musikarekin zerikusirik ez zuen helburu bat lortzeko. Beraz, artistari xoxik ez. Ez da asko aldatu.
Aipatuko nukeen plataformetako bat da Bandcamp. Denda baten azpiegitura teknologikoa ematen dio artistari, eta orrialde propio bat diseinatzeko aukera irabazien %20/25aren truke. Pare bat aldiz saldu dute plataforma, eta horrekin ere arazoak izan ditzakegu etorkizunean. Ez baitakigu nork erosi dezakeen.
Nik imajinatzen dut tresna publiko bat izango dugula noizbait kultura sostengatzen laguntzeko. Orain Europako diru-laguntzekin sortutako bideo eta podcast plataforma publikoez betetzen ari gara internet. Momenturen batean iritsiko zaigu musikara ere. Baina ez bada iristen?
Jabetza kolektiboan edo pribatu federatuan bilatuko nuke irtenbidea. Adibide ederra dugu Funkwhale instantzia euskaldunarekin: BaleaFunk. Proiektua fedibertsoan dago eta zure musika igo dezakezu.
Badaude proiektu interesgarriak martxan, Subvert bezalakoa. Bandcamp plataformaren alternatiba kooperatibo bezala saltzen dute. Eta funtsean hori da, kooperatiba bat bazkidetza irekiak dituena eta momentuz sortze prozesuan dagoena. Bazkideentzako itxitako foroetan hartzen ari dira erabakiak, eta beraien roadmap edo aurreikusitako ibilbidea publikoa da.
Edo Resonate, erreprodukzioen arabera ordaintzen duzu, harpidetzarik gabe. Eta parte hartzen duten artista, erabiltzaile eta langileen proiektua da. Pribatutasuna bermatzen dute, eta algoritmoaren gomendioen aurkakoak dira.
Laburbilduz, plataformek ez dute artista babesten. Artista batek diru gehiago irabaziko du bere musika irratiak edo telebistak erabiltzen badu, edo SGAE edo EKKI bezalako erakunde publikoek egiten duten musika erabiltzen duten negozioen rekaudaziotik (tristea bada ere). Eta argi dagoen gauza bakarra hurrengoa da:
Artista bat babesteko era zuzenena, bere kontzertuetara joatea eta bere diskoak erostea da.
Eta gero zer?
Ekintza indibidualetik haratago, ez goaz inora ekintza edo konponbide kolektiborik gabe. Zein soluzio ikusten diogu euskal musikari internet bidez kontsumitu eta partekatzeko, ahalik eta koherentzia digital eta kultural handiena mantenduz, non artistak babestuko diren eta Palestinaren aurkako sarraskia (edo besteren bat) babesten duten enpresei boikota egingo zaien?
Eta testuinguru horretan etorkizun hurbil batean… Zein da imajinatzen dugun kultura eta horrentzako sostengu bizigarri posiblea? Behar dugu? Nahi dugu? Nola nahi dugu? Ordainduko dugu? Edo beste era batera babestuko dugu? Edo zuzenean AA bati eskatuko diogu Esanezin edo MICEren hurrengo kanta asmatzeko?
Agian azken aukera euskal musikariak nolabait batzea izango da. Eskubideak lortzeko sindikatuak edo kooperatiba kulturalak eraikiz. Edo zuzenean Palestinaren aldeko aldarri kolektibo eta kultural baten bitartez. Zeinek daki etzi etorriko dena?
Lehen pausoa behintzat argi dugu: Spotifyetik irten.
#AAEZ #Alternatibak #DeGoogle #Genozidioa #Google #Israel #Meta #Musikariak #Palestina #Spotify
-
RE: https://fediscience.org/@petersuber/115917708617866429
Aldizkari zientifikoetan argitaratu ondotik atzera botatzen diren artikuluen artean, proportzioan, askoz gehiago dira gizonek idatzitakoak, emakumeenak baino.
Batzuen ustez, horren arrazoia da gizonek ideia ausartagoak, zientifikoki iraultzaileagoak planteatzen dituztelako.
Alabaina, gutun honetan, hiru ikertzaile emakumezkok beste azalpen bat ematen dute: emakumeak zorrotzagoak dira, zintzoagoak, eta parekoken azterketa kritikoagoa jasaten dute argitaratu aurretik
#emakumeakzientzian -
Zergatik den deszentralizazioa mezularitzaren azken helmuga eta zergatik deitzen den helmuga hori Delta Chat
Azken hamarkadan, gure bizitza digitalaren giltzak Silicon Valleyko eraikin gutxi batzuen esku utzi ditugu, baina prozesua itsasgora bezain sotila izan da. Plataforma hauek gure egunerokoan infiltratu ziren doako konektibitatea, tresna “magikoak” eta mugarik gabeko herrixka global baten ilusioa aginduz. Genituenik ere ez genekien arazoei irtenbidea emanez sartu ziren gure bizitzetan: berehalako balidazioaren beharra, guztia kontu bakar batean edukitzearen erosotasuna eta edukiz osatutako horma amaigabe baten plazera. Hala ere, gure kontaktu-sare osoa eta gure nortasun pertsonala haien mende egotea lortu zutenean, aditu askok sarearen “kakaztea” deitzen dioten hori hasi zen.
Ziklo degradatzailea da: lehenik, plataformak onak dira erabiltzaileekin haiek erakartzeko; ondoren, erabiltzaileez abusatzen dute euren bazkide komertzialei mesede egiteko; eta, azkenik, denen gainetik pasatzen dira, akziodunentzat gehieneko balioa erauzteko.
Emaitza, ekosistema digitala baino, etsaia da. Publizitatez betea, gure arreta bereganatzeko hika-mika lehenesten duten algoritmoez hornitua eta gure informazio propioa bahitzen duten ordainketa-hormez josia. Askapenerako tresna gisa hasi zena, hesi bidez itxitako lorategi pribatuen segida bat bihurtu da; horietan, erabiltzailea ez da bezeroa, zukututako produktua baizik. Panorama honen aurrean, software librearen eta arkitektura deszentralizatuen defentsa lehentasun politiko eta demokratiko bat da.
Lapurtu ziguten internet hori berreskuratzeko.
Berehalako mezularitzaren erronka
Aldaketa honen tamainaz jabetzeko, ez da beharrezkoa kriptografian aditua izatea; nahikoa da gure seme-alaben argazkiei, bikotekideari bidaltzen dizkiogun audioei, medikuarekin partekatzen ditugun dokumentuei edo aktibismo politikoari buruzko mezuei begiratzea. Egungo ereduan, familiako argazki bat bidaltzen duzun bakoitzean, kopia bat ematen diozu korporazio bati, eta hark biltegi erraldoi batean gordetzen du, milioika pertsonaren argazkien kopiekin batera. Biltegi horrek lapurreta bat jasaten badu, edo biltegiaren jabeak erabakitzen badu ez zarela jada bere gogokoa, zure oroitzapenak eta pribatutasuna agerian edo blokeatuta geratuko dira betiko.
Kontrola izateak esan nahi du zure datuak zure etxean daudela, zure gailu edo zerbitzarietan, eta ez ukitu ezin dituzun beste horien hodeian “gordeta”. Imajinatu lagun-taldearen txata zure etxeko egongelako elkarrizketa bat bezalakoa balitz: hormak zeureak dira eta gonbidatu gabeko inor ezin da sartu hitz egiten duzuena entzutera.
Sare deszentralizatuetan komunikazioa zuzenean gertatzen da zure eta beste pertsonaren artean. Mezua zure eskutik berera doa, zentralita baten gorde beharrik gabe; zentralita horrek ez du gordetzen zer ordutan hitz egin duzun, nongo kokapenetik egin duzun edo zer hitz erabili dituzun, ondoren bidaia baten iragarkia sartzeko.
Ikuspegi honek pribatutasuna eta zifraketa arau bihurtzen ditu, eta ez salbuespen.
Gaur egun, “muturretik muturrera zifratzea” plataforma gorenaren opari eskuzabal bat balitz bezala saltzen digute, baina haiek kanalaren eta metadatuen jabe izaten jarraitzen duten bitartean, ateak haiek kontrolatzen duten sarraila izaten jarraitzen du.
Benetako sistema deszentralizatu batean, zifraketa hormak eraikitzeko materiala bera da; ez da aktibatzen den aukera bat, mezuaren existentziarako modu ezinbestekoa baizik.
Bilatu behar duguna da amona bat bere bilobarekin lotzen duen haria ez egotea Kaliforniako enpresa baten mende. Komunikazioa leiho batetik hitz egitea bezain naturala eta librea izatea nahi dugu: bitartekaririk gabe, erregistro komertzialik gabe eta baimenik gabe. Enpresa baten isiltasunak edo ozeanoaz haraindiko zerbitzari baten erorketak ezin dezala “asko gutsut” bat isildu.
Egunaren amaieran, helburua da zurea dena (zure ahotsa, zure argazkiak, zure desirak) zeure-zeurea izatea berriro.
Autonomia teknologikoaren esnatzea
Mugarri historiko batean gaude: jokoan dagoena ez da gure intimitate indibiduala soilik, gure bizikidetzaren arkitektura bera baizik. Doako plataformen erosotasunak prezio suntsitzailea izan du; gure osasun mental kolektiboa (eta pertsonala) azido baten gisa jan du, komunitate-loturak ahulduz. “Konektatuta” egotea eta batuta egotea gauza bera direla sinetsarazi digute, baina, egiazki, konfrontaziorako eta kontsumorako diseinatutako burbuila algoritmikoetan giltzarazi gaituzte.
Kontrola berreskuratzea ez da kapritxo bat.
Prozesu honi buelta emateko teknologia badago eta inoiz baino helduago dago, baina hori erabiltzeko komunikazioa demokraziaren azpiegitura kritikoa dela ulertu behar da. Enpresa pribatu bakar bat plaza publiko guztien jabe izatea edo arnasten dugun aire guztiaren jabe izatea onartuko ez genukeen bezala, ezin dugu onartu elkarrizketa soziala zerbitzari opakoen mende egotea. Protokolo irekiak eta tresna deszentralizatuak hartzea burujabetza digital kolektiborako (eta pertsonalerako) urratsa da. Komunikazio-azpiegitura guztion onura gisa aitortu behar da, uraren edo argindarraren antzera: guztion ongizaterako kudeatu beharreko baliabidea, eta ez akziodun gutxi batzuen etekinak handitzeko.
Ikuspuntu politiko batetik, zentralizazioa kolonialismo digitala da. Auzo batek, elkarte batek edo sindikatu batek bere borrokak plataforma pribatiboen bidez antolatzen dituenean, bere adimen kolektiboa eta plan estrategikoak desartikulatu nahi dituzten botereen esku uzten ari da.
Erresilientzia politikoa independentziatik jaiotzen da.
Gure antolatzeko gaitasuna milaka kilometrotara dagoen bulego bateko botoi bat sakatze hutsarekin desaktibatu badaiteke, gure askatasuna ilusio bat besterik ez da. Ondorioz, politika egiten ari gara bidalitako mezu bakoitzarekin.
Delta Chat: helmuga politizatu
Eboluzio honen ondorio logikoak izen propio bat du: Delta Chat.
Delta Chat-ek dagoeneko funtzionatzen duenaren sinpletasunaren alde egiten du. Bere ekarpena ez da gurpila berriro asmatzea, planetan dagoen komunikazio-azpiegitura handiena erabiltzea baizik.
Delta Chat-ek erakusten du etorkizunak ez dituela protokolo astunak behar, irisgarritasun erreala baizik. Irtenbidea hain da erraza, iraultzailea gertatzen dela: erabiltzeko, ez duzu zure telefono-zenbakia eman behar, ez duzu enpresa espezifiko bati lotutako identitaterik sortu behar, eta ez zaude zerbitzu zentralizatu bat martxan egotearen edo bihar ateak ez ixtearen mende.
Funtsean, komunikazioa da, derrigorrezko bitartekaririk gabea.
Baina bere benetako potentziala komunitateak berak kudeatutako zerbitzarietan dago. Estandar irekietan oinarritzen denez, Delta Chat-ek aukera ematen die auzo-taldeei, aktibista teknologikoei edo elkarteei beraien konfiantzazko nodoak erabil ditzaten. Horrek burujabetzaren zirkulua ixten du.
Horrela, “erabiltzaile” pasiboaren figura desagertu egiten da, eta “lagunari” bidea ematen zaio.
Erresistentzia digitalerako tresna da, erabiltzen hasteko duen erraztasunagatik: internet dagoen edonon funtzionatzen du, baldintzarik gabe, ordainsaririk gabe eta erregistro-prozesu inbaditzailerik gabe.
Baina ikuspegi hori gauzatu dadin, ez da nahikoa kontsumitzaile izatea; haren zaindari bihurtu behar dugu.
Nahitaezkoa da komunitateak antolatzea, “babesleku digital” gisa funtzionatuko duten azpiegitura propioak hedatzeko eta mantentzeko. Horrek esan nahi du tokiko zerbitzarien sorrera sustatu behar dela konfiantzazko kolektiboek kudeatuak, non lehentasuna ez den datuen monetizazioa, pertsona baizik. Nodo horiek kolektiboki finantzatzea eta operatzea da gure komunikazio-tresnak enpresa handi batentzat errentagarriak izateari uzten diotenean desagertuko ez direla bermatzeko modu bakarra, kontrol teknikoa sarea benetan bizitzen dugunon eskuetara itzuliz.
Kudeaketa komunitario hau gure gain hartzea, azken finean, ardura demokratiko ariketa bat da.
Goiburuko argazkia: Kim Hansen, CC BY-SA 4.0.
Whatsapp infografia: Delta Chat Mastodon.
Asko gutsut: Bermiotar anonimue 🙂
Espainiako Vuelta-ko argazkia: Berria.
#deltaChat #etorkizuna #mezularitza #politika #sareBanatuak #teknologia
-
Zergatik den deszentralizazioa mezularitzaren azken helmuga eta zergatik deitzen den helmuga hori Delta Chat
Azken hamarkadan, gure bizitza digitalaren giltzak Silicon Valleyko eraikin gutxi batzuen esku utzi ditugu, baina prozesua itsasgora bezain sotila izan da. Plataforma hauek gure egunerokoan infiltratu ziren doako konektibitatea, tresna “magikoak” eta mugarik gabeko herrixka global baten ilusioa aginduz. Genituenik ere ez genekien arazoei irtenbidea emanez sartu ziren gure bizitzetan: berehalako balidazioaren beharra, guztia kontu bakar batean edukitzearen erosotasuna eta edukiz osatutako horma amaigabe baten plazera. Hala ere, gure kontaktu-sare osoa eta gure nortasun pertsonala haien mende egotea lortu zutenean, aditu askok sarearen “kakaztea” deitzen dioten hori hasi zen.
Ziklo degradatzailea da: lehenik, plataformak onak dira erabiltzaileekin haiek erakartzeko; ondoren, erabiltzaileez abusatzen dute euren bazkide komertzialei mesede egiteko; eta, azkenik, denen gainetik pasatzen dira, akziodunentzat gehieneko balioa erauzteko.
Emaitza, ekosistema digitala baino, etsaia da. Publizitatez betea, gure arreta bereganatzeko hika-mika lehenesten duten algoritmoez hornitua eta gure informazio propioa bahitzen duten ordainketa-hormez josia. Askapenerako tresna gisa hasi zena, hesi bidez itxitako lorategi pribatuen segida bat bihurtu da; horietan, erabiltzailea ez da bezeroa, zukututako produktua baizik. Panorama honen aurrean, software librearen eta arkitektura deszentralizatuen defentsa lehentasun politiko eta demokratiko bat da.
Lapurtu ziguten internet hori berreskuratzeko.
Berehalako mezularitzaren erronka
Aldaketa honen tamainaz jabetzeko, ez da beharrezkoa kriptografian aditua izatea; nahikoa da gure seme-alaben argazkiei, bikotekideari bidaltzen dizkiogun audioei, medikuarekin partekatzen ditugun dokumentuei edo aktibismo politikoari buruzko mezuei begiratzea. Egungo ereduan, familiako argazki bat bidaltzen duzun bakoitzean, kopia bat ematen diozu korporazio bati, eta hark biltegi erraldoi batean gordetzen du, milioika pertsonaren argazkien kopiekin batera. Biltegi horrek lapurreta bat jasaten badu, edo biltegiaren jabeak erabakitzen badu ez zarela jada bere gogokoa, zure oroitzapenak eta pribatutasuna agerian edo blokeatuta geratuko dira betiko.
Kontrola izateak esan nahi du zure datuak zure etxean daudela, zure gailu edo zerbitzarietan, eta ez ukitu ezin dituzun beste horien hodeian “gordeta”. Imajinatu lagun-taldearen txata zure etxeko egongelako elkarrizketa bat bezalakoa balitz: hormak zeureak dira eta gonbidatu gabeko inor ezin da sartu hitz egiten duzuena entzutera.
Sare deszentralizatuetan komunikazioa zuzenean gertatzen da zure eta beste pertsonaren artean. Mezua zure eskutik berera doa, zentralita baten gorde beharrik gabe; zentralita horrek ez du gordetzen zer ordutan hitz egin duzun, nongo kokapenetik egin duzun edo zer hitz erabili dituzun, ondoren bidaia baten iragarkia sartzeko.
Ikuspegi honek pribatutasuna eta zifraketa arau bihurtzen ditu, eta ez salbuespen.
Gaur egun, “muturretik muturrera zifratzea” plataforma gorenaren opari eskuzabal bat balitz bezala saltzen digute, baina haiek kanalaren eta metadatuen jabe izaten jarraitzen duten bitartean, ateak haiek kontrolatzen duten sarraila izaten jarraitzen du.
Benetako sistema deszentralizatu batean, zifraketa hormak eraikitzeko materiala bera da; ez da aktibatzen den aukera bat, mezuaren existentziarako modu ezinbestekoa baizik.
Bilatu behar duguna da amona bat bere bilobarekin lotzen duen haria ez egotea Kaliforniako enpresa baten mende. Komunikazioa leiho batetik hitz egitea bezain naturala eta librea izatea nahi dugu: bitartekaririk gabe, erregistro komertzialik gabe eta baimenik gabe. Enpresa baten isiltasunak edo ozeanoaz haraindiko zerbitzari baten erorketak ezin dezala “asko gutsut” bat isildu.
Egunaren amaieran, helburua da zurea dena (zure ahotsa, zure argazkiak, zure desirak) zeure-zeurea izatea berriro.
Autonomia teknologikoaren esnatzea
Mugarri historiko batean gaude: jokoan dagoena ez da gure intimitate indibiduala soilik, gure bizikidetzaren arkitektura bera baizik. Doako plataformen erosotasunak prezio suntsitzailea izan du; gure osasun mental kolektiboa (eta pertsonala) azido baten gisa jan du, komunitate-loturak ahulduz. “Konektatuta” egotea eta batuta egotea gauza bera direla sinetsarazi digute, baina, egiazki, konfrontaziorako eta kontsumorako diseinatutako burbuila algoritmikoetan giltzarazi gaituzte.
Kontrola berreskuratzea ez da kapritxo bat.
Prozesu honi buelta emateko teknologia badago eta inoiz baino helduago dago, baina hori erabiltzeko komunikazioa demokraziaren azpiegitura kritikoa dela ulertu behar da. Enpresa pribatu bakar bat plaza publiko guztien jabe izatea edo arnasten dugun aire guztiaren jabe izatea onartuko ez genukeen bezala, ezin dugu onartu elkarrizketa soziala zerbitzari opakoen mende egotea. Protokolo irekiak eta tresna deszentralizatuak hartzea burujabetza digital kolektiborako (eta pertsonalerako) urratsa da. Komunikazio-azpiegitura guztion onura gisa aitortu behar da, uraren edo argindarraren antzera: guztion ongizaterako kudeatu beharreko baliabidea, eta ez akziodun gutxi batzuen etekinak handitzeko.
Ikuspuntu politiko batetik, zentralizazioa kolonialismo digitala da. Auzo batek, elkarte batek edo sindikatu batek bere borrokak plataforma pribatiboen bidez antolatzen dituenean, bere adimen kolektiboa eta plan estrategikoak desartikulatu nahi dituzten botereen esku uzten ari da.
Erresilientzia politikoa independentziatik jaiotzen da.
Gure antolatzeko gaitasuna milaka kilometrotara dagoen bulego bateko botoi bat sakatze hutsarekin desaktibatu badaiteke, gure askatasuna ilusio bat besterik ez da. Ondorioz, politika egiten ari gara bidalitako mezu bakoitzarekin.
Delta Chat: helmuga politizatu
Eboluzio honen ondorio logikoak izen propio bat du: Delta Chat.
Delta Chat-ek dagoeneko funtzionatzen duenaren sinpletasunaren alde egiten du. Bere ekarpena ez da gurpila berriro asmatzea, planetan dagoen komunikazio-azpiegitura handiena erabiltzea baizik.
Delta Chat-ek erakusten du etorkizunak ez dituela protokolo astunak behar, irisgarritasun erreala baizik. Irtenbidea hain da erraza, iraultzailea gertatzen dela: erabiltzeko, ez duzu zure telefono-zenbakia eman behar, ez duzu enpresa espezifiko bati lotutako identitaterik sortu behar, eta ez zaude zerbitzu zentralizatu bat martxan egotearen edo bihar ateak ez ixtearen mende.
Funtsean, komunikazioa da, derrigorrezko bitartekaririk gabea.
Baina bere benetako potentziala komunitateak berak kudeatutako zerbitzarietan dago. Estandar irekietan oinarritzen denez, Delta Chat-ek aukera ematen die auzo-taldeei, aktibista teknologikoei edo elkarteei beraien konfiantzazko nodoak erabil ditzaten. Horrek burujabetzaren zirkulua ixten du.
Horrela, “erabiltzaile” pasiboaren figura desagertu egiten da, eta “lagunari” bidea ematen zaio.
Erresistentzia digitalerako tresna da, erabiltzen hasteko duen erraztasunagatik: internet dagoen edonon funtzionatzen du, baldintzarik gabe, ordainsaririk gabe eta erregistro-prozesu inbaditzailerik gabe.
Baina ikuspegi hori gauzatu dadin, ez da nahikoa kontsumitzaile izatea; haren zaindari bihurtu behar dugu.
Nahitaezkoa da komunitateak antolatzea, “babesleku digital” gisa funtzionatuko duten azpiegitura propioak hedatzeko eta mantentzeko. Horrek esan nahi du tokiko zerbitzarien sorrera sustatu behar dela konfiantzazko kolektiboek kudeatuak, non lehentasuna ez den datuen monetizazioa, pertsona baizik. Nodo horiek kolektiboki finantzatzea eta operatzea da gure komunikazio-tresnak enpresa handi batentzat errentagarriak izateari uzten diotenean desagertuko ez direla bermatzeko modu bakarra, kontrol teknikoa sarea benetan bizitzen dugunon eskuetara itzuliz.
Kudeaketa komunitario hau gure gain hartzea, azken finean, ardura demokratiko ariketa bat da.
Goiburuko argazkia: Kim Hansen, CC BY-SA 4.0.
Whatsapp infografia: Delta Chat Mastodon.
Asko gutsut: Bermiotar anonimue 🙂
Espainiako Vuelta-ko argazkia: Berria.
#deltaChat #etorkizuna #mezularitza #politika #sareBanatuak #teknologia
-
Zergatik den deszentralizazioa mezularitzaren azken helmuga eta zergatik deitzen den helmuga hori Delta Chat
Azken hamarkadan, gure bizitza digitalaren giltzak Silicon Valleyko eraikin gutxi batzuen esku utzi ditugu, baina prozesua itsasgora bezain sotila izan da. Plataforma hauek gure egunerokoan infiltratu ziren doako konektibitatea, tresna “magikoak” eta mugarik gabeko herrixka global baten ilusioa aginduz. Genituenik ere ez genekien arazoei irtenbidea emanez sartu ziren gure bizitzetan: berehalako balidazioaren beharra, guztia kontu bakar batean edukitzearen erosotasuna eta edukiz osatutako horma amaigabe baten plazera. Hala ere, gure kontaktu-sare osoa eta gure nortasun pertsonala haien mende egotea lortu zutenean, aditu askok sarearen “kakaztea” deitzen dioten hori hasi zen.
Ziklo degradatzailea da: lehenik, plataformak onak dira erabiltzaileekin haiek erakartzeko; ondoren, erabiltzaileez abusatzen dute euren bazkide komertzialei mesede egiteko; eta, azkenik, denen gainetik pasatzen dira, akziodunentzat gehieneko balioa erauzteko.
Emaitza, ekosistema digitala baino, etsaia da. Publizitatez betea, gure arreta bereganatzeko hika-mika lehenesten duten algoritmoez hornitua eta gure informazio propioa bahitzen duten ordainketa-hormez josia. Askapenerako tresna gisa hasi zena, hesi bidez itxitako lorategi pribatuen segida bat bihurtu da; horietan, erabiltzailea ez da bezeroa, zukututako produktua baizik. Panorama honen aurrean, software librearen eta arkitektura deszentralizatuen defentsa lehentasun politiko eta demokratiko bat da.
Lapurtu ziguten internet hori berreskuratzeko.
Berehalako mezularitzaren erronka
Aldaketa honen tamainaz jabetzeko, ez da beharrezkoa kriptografian aditua izatea; nahikoa da gure seme-alaben argazkiei, bikotekideari bidaltzen dizkiogun audioei, medikuarekin partekatzen ditugun dokumentuei edo aktibismo politikoari buruzko mezuei begiratzea. Egungo ereduan, familiako argazki bat bidaltzen duzun bakoitzean, kopia bat ematen diozu korporazio bati, eta hark biltegi erraldoi batean gordetzen du, milioika pertsonaren argazkien kopiekin batera. Biltegi horrek lapurreta bat jasaten badu, edo biltegiaren jabeak erabakitzen badu ez zarela jada bere gogokoa, zure oroitzapenak eta pribatutasuna agerian edo blokeatuta geratuko dira betiko.
Kontrola izateak esan nahi du zure datuak zure etxean daudela, zure gailu edo zerbitzarietan, eta ez ukitu ezin dituzun beste horien hodeian “gordeta”. Imajinatu lagun-taldearen txata zure etxeko egongelako elkarrizketa bat bezalakoa balitz: hormak zeureak dira eta gonbidatu gabeko inor ezin da sartu hitz egiten duzuena entzutera.
Sare deszentralizatuetan komunikazioa zuzenean gertatzen da zure eta beste pertsonaren artean. Mezua zure eskutik berera doa, zentralita baten gorde beharrik gabe; zentralita horrek ez du gordetzen zer ordutan hitz egin duzun, nongo kokapenetik egin duzun edo zer hitz erabili dituzun, ondoren bidaia baten iragarkia sartzeko.
Ikuspegi honek pribatutasuna eta zifraketa arau bihurtzen ditu, eta ez salbuespen.
Gaur egun, “muturretik muturrera zifratzea” plataforma gorenaren opari eskuzabal bat balitz bezala saltzen digute, baina haiek kanalaren eta metadatuen jabe izaten jarraitzen duten bitartean, ateak haiek kontrolatzen duten sarraila izaten jarraitzen du.
Benetako sistema deszentralizatu batean, zifraketa hormak eraikitzeko materiala bera da; ez da aktibatzen den aukera bat, mezuaren existentziarako modu ezinbestekoa baizik.
Bilatu behar duguna da amona bat bere bilobarekin lotzen duen haria ez egotea Kaliforniako enpresa baten mende. Komunikazioa leiho batetik hitz egitea bezain naturala eta librea izatea nahi dugu: bitartekaririk gabe, erregistro komertzialik gabe eta baimenik gabe. Enpresa baten isiltasunak edo ozeanoaz haraindiko zerbitzari baten erorketak ezin dezala “asko gutsut” bat isildu.
Egunaren amaieran, helburua da zurea dena (zure ahotsa, zure argazkiak, zure desirak) zeure-zeurea izatea berriro.
Autonomia teknologikoaren esnatzea
Mugarri historiko batean gaude: jokoan dagoena ez da gure intimitate indibiduala soilik, gure bizikidetzaren arkitektura bera baizik. Doako plataformen erosotasunak prezio suntsitzailea izan du; gure osasun mental kolektiboa (eta pertsonala) azido baten gisa jan du, komunitate-loturak ahulduz. “Konektatuta” egotea eta batuta egotea gauza bera direla sinetsarazi digute, baina, egiazki, konfrontaziorako eta kontsumorako diseinatutako burbuila algoritmikoetan giltzarazi gaituzte.
Kontrola berreskuratzea ez da kapritxo bat.
Prozesu honi buelta emateko teknologia badago eta inoiz baino helduago dago, baina hori erabiltzeko komunikazioa demokraziaren azpiegitura kritikoa dela ulertu behar da. Enpresa pribatu bakar bat plaza publiko guztien jabe izatea edo arnasten dugun aire guztiaren jabe izatea onartuko ez genukeen bezala, ezin dugu onartu elkarrizketa soziala zerbitzari opakoen mende egotea. Protokolo irekiak eta tresna deszentralizatuak hartzea burujabetza digital kolektiborako (eta pertsonalerako) urratsa da. Komunikazio-azpiegitura guztion onura gisa aitortu behar da, uraren edo argindarraren antzera: guztion ongizaterako kudeatu beharreko baliabidea, eta ez akziodun gutxi batzuen etekinak handitzeko.
Ikuspuntu politiko batetik, zentralizazioa kolonialismo digitala da. Auzo batek, elkarte batek edo sindikatu batek bere borrokak plataforma pribatiboen bidez antolatzen dituenean, bere adimen kolektiboa eta plan estrategikoak desartikulatu nahi dituzten botereen esku uzten ari da.
Erresilientzia politikoa independentziatik jaiotzen da.
Gure antolatzeko gaitasuna milaka kilometrotara dagoen bulego bateko botoi bat sakatze hutsarekin desaktibatu badaiteke, gure askatasuna ilusio bat besterik ez da. Ondorioz, politika egiten ari gara bidalitako mezu bakoitzarekin.
Delta Chat: helmuga politizatu
Eboluzio honen ondorio logikoak izen propio bat du: Delta Chat.
Delta Chat-ek dagoeneko funtzionatzen duenaren sinpletasunaren alde egiten du. Bere ekarpena ez da gurpila berriro asmatzea, planetan dagoen komunikazio-azpiegitura handiena erabiltzea baizik.
Delta Chat-ek erakusten du etorkizunak ez dituela protokolo astunak behar, irisgarritasun erreala baizik. Irtenbidea hain da erraza, iraultzailea gertatzen dela: erabiltzeko, ez duzu zure telefono-zenbakia eman behar, ez duzu enpresa espezifiko bati lotutako identitaterik sortu behar, eta ez zaude zerbitzu zentralizatu bat martxan egotearen edo bihar ateak ez ixtearen mende.
Funtsean, komunikazioa da, derrigorrezko bitartekaririk gabea.
Baina bere benetako potentziala komunitateak berak kudeatutako zerbitzarietan dago. Estandar irekietan oinarritzen denez, Delta Chat-ek aukera ematen die auzo-taldeei, aktibista teknologikoei edo elkarteei beraien konfiantzazko nodoak erabil ditzaten. Horrek burujabetzaren zirkulua ixten du.
Horrela, “erabiltzaile” pasiboaren figura desagertu egiten da, eta “lagunari” bidea ematen zaio.
Erresistentzia digitalerako tresna da, erabiltzen hasteko duen erraztasunagatik: internet dagoen edonon funtzionatzen du, baldintzarik gabe, ordainsaririk gabe eta erregistro-prozesu inbaditzailerik gabe.
Baina ikuspegi hori gauzatu dadin, ez da nahikoa kontsumitzaile izatea; haren zaindari bihurtu behar dugu.
Nahitaezkoa da komunitateak antolatzea, “babesleku digital” gisa funtzionatuko duten azpiegitura propioak hedatzeko eta mantentzeko. Horrek esan nahi du tokiko zerbitzarien sorrera sustatu behar dela konfiantzazko kolektiboek kudeatuak, non lehentasuna ez den datuen monetizazioa, pertsona baizik. Nodo horiek kolektiboki finantzatzea eta operatzea da gure komunikazio-tresnak enpresa handi batentzat errentagarriak izateari uzten diotenean desagertuko ez direla bermatzeko modu bakarra, kontrol teknikoa sarea benetan bizitzen dugunon eskuetara itzuliz.
Kudeaketa komunitario hau gure gain hartzea, azken finean, ardura demokratiko ariketa bat da.
Goiburuko argazkia: Kim Hansen, CC BY-SA 4.0.
Whatsapp infografia: Delta Chat Mastodon.
Asko gutsut: Bermiotar anonimue 🙂
Espainiako Vuelta-ko argazkia: Berria.
#deltaChat #etorkizuna #mezularitza #politika #sareBanatuak #teknologia
-
Zergatik den deszentralizazioa mezularitzaren azken helmuga eta zergatik deitzen den helmuga hori Delta Chat
Azken hamarkadan, gure bizitza digitalaren giltzak Silicon Valleyko eraikin gutxi batzuen esku utzi ditugu, baina prozesua itsasgora bezain sotila izan da. Plataforma hauek gure egunerokoan infiltratu ziren doako konektibitatea, tresna “magikoak” eta mugarik gabeko herrixka global baten ilusioa aginduz. Genituenik ere ez genekien arazoei irtenbidea emanez sartu ziren gure bizitzetan: berehalako balidazioaren beharra, guztia kontu bakar batean edukitzearen erosotasuna eta edukiz osatutako horma amaigabe baten plazera. Hala ere, gure kontaktu-sare osoa eta gure nortasun pertsonala haien mende egotea lortu zutenean, aditu askok sarearen “kakaztea” deitzen dioten hori hasi zen.
Ziklo degradatzailea da: lehenik, plataformak onak dira erabiltzaileekin haiek erakartzeko; ondoren, erabiltzaileez abusatzen dute euren bazkide komertzialei mesede egiteko; eta, azkenik, denen gainetik pasatzen dira, akziodunentzat gehieneko balioa erauzteko.
Emaitza, ekosistema digitala baino, etsaia da. Publizitatez betea, gure arreta bereganatzeko hika-mika lehenesten duten algoritmoez hornitua eta gure informazio propioa bahitzen duten ordainketa-hormez josia. Askapenerako tresna gisa hasi zena, hesi bidez itxitako lorategi pribatuen segida bat bihurtu da; horietan, erabiltzailea ez da bezeroa, zukututako produktua baizik. Panorama honen aurrean, software librearen eta arkitektura deszentralizatuen defentsa lehentasun politiko eta demokratiko bat da.
Lapurtu ziguten internet hori berreskuratzeko.
Berehalako mezularitzaren erronka
Aldaketa honen tamainaz jabetzeko, ez da beharrezkoa kriptografian aditua izatea; nahikoa da gure seme-alaben argazkiei, bikotekideari bidaltzen dizkiogun audioei, medikuarekin partekatzen ditugun dokumentuei edo aktibismo politikoari buruzko mezuei begiratzea. Egungo ereduan, familiako argazki bat bidaltzen duzun bakoitzean, kopia bat ematen diozu korporazio bati, eta hark biltegi erraldoi batean gordetzen du, milioika pertsonaren argazkien kopiekin batera. Biltegi horrek lapurreta bat jasaten badu, edo biltegiaren jabeak erabakitzen badu ez zarela jada bere gogokoa, zure oroitzapenak eta pribatutasuna agerian edo blokeatuta geratuko dira betiko.
Kontrola izateak esan nahi du zure datuak zure etxean daudela, zure gailu edo zerbitzarietan, eta ez ukitu ezin dituzun beste horien hodeian “gordeta”. Imajinatu lagun-taldearen txata zure etxeko egongelako elkarrizketa bat bezalakoa balitz: hormak zeureak dira eta gonbidatu gabeko inor ezin da sartu hitz egiten duzuena entzutera.
Sare deszentralizatuetan komunikazioa zuzenean gertatzen da zure eta beste pertsonaren artean. Mezua zure eskutik berera doa, zentralita baten gorde beharrik gabe; zentralita horrek ez du gordetzen zer ordutan hitz egin duzun, nongo kokapenetik egin duzun edo zer hitz erabili dituzun, ondoren bidaia baten iragarkia sartzeko.
Ikuspegi honek pribatutasuna eta zifraketa arau bihurtzen ditu, eta ez salbuespen.
Gaur egun, “muturretik muturrera zifratzea” plataforma gorenaren opari eskuzabal bat balitz bezala saltzen digute, baina haiek kanalaren eta metadatuen jabe izaten jarraitzen duten bitartean, ateak haiek kontrolatzen duten sarraila izaten jarraitzen du.
Benetako sistema deszentralizatu batean, zifraketa hormak eraikitzeko materiala bera da; ez da aktibatzen den aukera bat, mezuaren existentziarako modu ezinbestekoa baizik.
Bilatu behar duguna da amona bat bere bilobarekin lotzen duen haria ez egotea Kaliforniako enpresa baten mende. Komunikazioa leiho batetik hitz egitea bezain naturala eta librea izatea nahi dugu: bitartekaririk gabe, erregistro komertzialik gabe eta baimenik gabe. Enpresa baten isiltasunak edo ozeanoaz haraindiko zerbitzari baten erorketak ezin dezala “asko gutsut” bat isildu.
Egunaren amaieran, helburua da zurea dena (zure ahotsa, zure argazkiak, zure desirak) zeure-zeurea izatea berriro.
Autonomia teknologikoaren esnatzea
Mugarri historiko batean gaude: jokoan dagoena ez da gure intimitate indibiduala soilik, gure bizikidetzaren arkitektura bera baizik. Doako plataformen erosotasunak prezio suntsitzailea izan du; gure osasun mental kolektiboa (eta pertsonala) azido baten gisa jan du, komunitate-loturak ahulduz. “Konektatuta” egotea eta batuta egotea gauza bera direla sinetsarazi digute, baina, egiazki, konfrontaziorako eta kontsumorako diseinatutako burbuila algoritmikoetan giltzarazi gaituzte.
Kontrola berreskuratzea ez da kapritxo bat.
Prozesu honi buelta emateko teknologia badago eta inoiz baino helduago dago, baina hori erabiltzeko komunikazioa demokraziaren azpiegitura kritikoa dela ulertu behar da. Enpresa pribatu bakar bat plaza publiko guztien jabe izatea edo arnasten dugun aire guztiaren jabe izatea onartuko ez genukeen bezala, ezin dugu onartu elkarrizketa soziala zerbitzari opakoen mende egotea. Protokolo irekiak eta tresna deszentralizatuak hartzea burujabetza digital kolektiborako (eta pertsonalerako) urratsa da. Komunikazio-azpiegitura guztion onura gisa aitortu behar da, uraren edo argindarraren antzera: guztion ongizaterako kudeatu beharreko baliabidea, eta ez akziodun gutxi batzuen etekinak handitzeko.
Ikuspuntu politiko batetik, zentralizazioa kolonialismo digitala da. Auzo batek, elkarte batek edo sindikatu batek bere borrokak plataforma pribatiboen bidez antolatzen dituenean, bere adimen kolektiboa eta plan estrategikoak desartikulatu nahi dituzten botereen esku uzten ari da.
Erresilientzia politikoa independentziatik jaiotzen da.
Gure antolatzeko gaitasuna milaka kilometrotara dagoen bulego bateko botoi bat sakatze hutsarekin desaktibatu badaiteke, gure askatasuna ilusio bat besterik ez da. Ondorioz, politika egiten ari gara bidalitako mezu bakoitzarekin.
Delta Chat: helmuga politizatu
Eboluzio honen ondorio logikoak izen propio bat du: Delta Chat.
Delta Chat-ek dagoeneko funtzionatzen duenaren sinpletasunaren alde egiten du. Bere ekarpena ez da gurpila berriro asmatzea, planetan dagoen komunikazio-azpiegitura handiena erabiltzea baizik.
Delta Chat-ek erakusten du etorkizunak ez dituela protokolo astunak behar, irisgarritasun erreala baizik. Irtenbidea hain da erraza, iraultzailea gertatzen dela: erabiltzeko, ez duzu zure telefono-zenbakia eman behar, ez duzu enpresa espezifiko bati lotutako identitaterik sortu behar, eta ez zaude zerbitzu zentralizatu bat martxan egotearen edo bihar ateak ez ixtearen mende.
Funtsean, komunikazioa da, derrigorrezko bitartekaririk gabea.
Baina bere benetako potentziala komunitateak berak kudeatutako zerbitzarietan dago. Estandar irekietan oinarritzen denez, Delta Chat-ek aukera ematen die auzo-taldeei, aktibista teknologikoei edo elkarteei beraien konfiantzazko nodoak erabil ditzaten. Horrek burujabetzaren zirkulua ixten du.
Horrela, “erabiltzaile” pasiboaren figura desagertu egiten da, eta “lagunari” bidea ematen zaio.
Erresistentzia digitalerako tresna da, erabiltzen hasteko duen erraztasunagatik: internet dagoen edonon funtzionatzen du, baldintzarik gabe, ordainsaririk gabe eta erregistro-prozesu inbaditzailerik gabe.
Baina ikuspegi hori gauzatu dadin, ez da nahikoa kontsumitzaile izatea; haren zaindari bihurtu behar dugu.
Nahitaezkoa da komunitateak antolatzea, “babesleku digital” gisa funtzionatuko duten azpiegitura propioak hedatzeko eta mantentzeko. Horrek esan nahi du tokiko zerbitzarien sorrera sustatu behar dela konfiantzazko kolektiboek kudeatuak, non lehentasuna ez den datuen monetizazioa, pertsona baizik. Nodo horiek kolektiboki finantzatzea eta operatzea da gure komunikazio-tresnak enpresa handi batentzat errentagarriak izateari uzten diotenean desagertuko ez direla bermatzeko modu bakarra, kontrol teknikoa sarea benetan bizitzen dugunon eskuetara itzuliz.
Kudeaketa komunitario hau gure gain hartzea, azken finean, ardura demokratiko ariketa bat da.
Goiburuko argazkia: Kim Hansen, CC BY-SA 4.0.
Whatsapp infografia: Delta Chat Mastodon.
Asko gutsut: Bermiotar anonimue 🙂
Espainiako Vuelta-ko argazkia: Berria.
#deltaChat #etorkizuna #mezularitza #politika #sareBanatuak #teknologia
-
Lai izdodas. Daugavpils, aiziet :)
"Mums vajag pieņemt to, ka Latvijā ir viena valsts valoda. Man ir grūti runāt latviešu valodā, bet es zinu, ka tā ir tikai mana problēma," sacīja balvas saņēmējs.
Un vēl – jāpieņem tas, ka Latvija bija okupēta, ka Krievija uzbruka Ukrainai un tur norisinās karš, nevis speciālā operācija.
...
"Latvijas krieviem sevi jāsaliek no jauna. Ticu, ka tad visai Latvijai būs iespēja," pauda Bogdanovs."