#weerbaarheid — Public Fediverse posts
Live and recent posts from across the Fediverse tagged #weerbaarheid, aggregated by home.social.
-
Wat hebben onder meer:
❤️ het Rathenau Instituut,
❤️ DCC-PO,
❤️ De Jonge Akademie,
❤️ VNG,
❤️ José van Dijck & Albert Meijer,
❤️ Clingendael,
❤️ de SURF Wetenschappelijk Technische Raad,
❤️ Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
❤️ en Kennisnetmet elkaar gemeen⁉️
Zij... en vele anderen, hebben meegeholpen om een stip op de horizon te kunnen zetten voor onze #digitaleAutonomie, #weerbaarheid, en daarmee voor de #digitaleSoevereiniteit van Nederland 🇳🇱‼️
-
@Lucseleventje @Marloezovic en #yivi zouden verzekeraars, banken en #odido achtigen ook kunnen gebruiken in plaats van het opslaan overal en nergens van paspoorten en rijbewijzen .
Opslaan aantal soorten gevoelige gegevens hoeft technisch niet meer met yivi! Als er dan een hack komt zoals bij #odido is er veel minder impact voor betrokken burgers.Moet wel de wet worden aangepast. Opslaan paspoort en is gegevens mag niet meer: #pki based bewijs is immers voldoende (yivi achtig cryptografische ondertekening is het zo goed bewijs van identiteit , zo niet veel beter want automatiseerbaar)
@barbarakathmann @bert_hubert
#privacy #ransomeware #weerbaarheid #odidohack -
𝗚𝗲𝗱𝗿𝗮𝗴𝘀𝗯𝗲𝗹𝗲𝗶𝗱 𝘃𝗲𝗿𝗿𝘂𝗶𝗺𝘁 𝗸𝗲𝘂𝘇𝗲𝘃𝗿𝗶𝗷𝗵𝗲𝗶𝗱
Vandaag hebben we als #WKR het advies ‘Aan de slag met gedrag! Duurzaam en adaptatiegedrag gemakkelijk en vanzelfsprekend maken' gepubliceerd.De potentie van #gedragsbeleid is groot. Structureel en effectiever gedragsbeleid kan de uitstoot van broeikasgassen sterk verminderen, de #weerbaarheid en #keuzevrijheid van Nederlanders vergroten en winst opleveren voor onze gezondheid, veiligheid en de natuur.
Lees ons advies op: https://www.wkr.nl/adviezen/samenleving/gedrag
-
“Privacy stopt niet bij de grens, we moeten samenwerken”
Hoe kunnen we privacy en digitale weerbaarheid binnen het Koninkrijk duurzaam versterken? Die vraag stond centraal tijdens het symposium ‘Grenzeloze digitale data en privacy’. De bijeenkomst werd georganiseerd door de Commissie toezicht bescherming persoonsgegevens Bonaire, Sint Eustatius en Saba (CBP BES) op 28 januari 2026 – de Internationale Dag van de Privacy. Duidelijk werd dat gegevensbescherming in Caribisch Nederland, Curaçao, Aruba en Sint Maarten een urgent bestuurlijk en rechtsstatelijk vraagstuk vormt. Uitstel heeft directe gevolgen voor toezicht, gegevensuitwisseling en het vertrouwen binnen het Koninkrijk.
Van identiteitsbewijzen en burgerzaken tot stemmen en sociale voorzieningen: steeds meer publieke taken in Caribisch Nederland zijn gedigitaliseerd en afhankelijk van data. Dat maakt dienstverlening toegankelijker en efficiënter, maar vergroot ook de kwetsbaarheid rondom privacy en dataveiligheid. Glenn Thodé, voorzitter van CBP BES en voormalig gezaghebber van Bonaire, wijst op de gevoeligheid daarvan in een kleinschalige eilandcontext: “Omdat iedereen elkaar kent, zijn personen in Caribisch Nederland sneller herleidbaar. Dat maakt zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens cruciaal voor vertrouwen in de overheid.” Privacybescherming en cybersecurity zijn volgens hem dan ook onlosmakelijk met elkaar verbonden, en bestuurlijk relevant.
Privacy als bestuurlijke randvoorwaarde
Persoonsgegevens worden steeds waardevoller en worden op de eilanden vaak gedeeld in ketens of met externe partijen. Dat vergroot de kwetsbaarheid. Roëlla Pourier, directeur-secretaris van CBP BES vertelt: “Data is het nieuwe goud. Onzorgvuldige bescherming leidt niet alleen tot datalekken, maar ondermijnt vooral vertrouwen en legitimiteit.” Ook zij ziet privacy daarom als bestuurlijke randvoorwaarde. “Privacy en cyberweerbaarheid zijn geen rem op digitalisering; ze vormen de basis voor het vertrouwen van burgers en ondernemers in een digitaliserende overheid.”
“Goede intenties komen onder druk te staan zodra regels botsen met de behoefte aan persoonlijke informatie” Glenn Thodé
De rol van houding en gedrag
“Privacy is een grondrecht”, zegt Pourier. “Gegevensbescherming gaat over de regels en maatregelen die dat recht waarborgen. In het Caribisch deel ontbreekt goede bescherming van dit grondrecht door gefragmenteerde regels. Voor veilige gegevensuitwisseling zijn verdrag 108+, AVG en richtlijn 2016/680 nodig.” Thodé ziet in de praktijk waar het wringt: “Bestuurders hebben vaak goede intenties, maar die komen onder druk te staan zodra regels botsen met de behoefte aan persoonlijke informatie. Juist dan is bestuurlijke discipline nodig: geen persoonsgegevens opvragen of namen noemen in openbare vergaderingen en debatten, tenzij dat strikt noodzakelijk is voor een besluit.” Het draait volgens hem niet alleen om kennis van regels en systemen, maar vooral om houding en gedrag. “Door zorgvuldig met persoonsgegevens om te gaan, creëren bestuurders een cultuur waarin privacy vanzelfsprekend onderdeel is van professionele en betrouwbare dienstverlening.”
Privacy by design
Volgens Pourier wordt privacywetgeving nog te vaak gezien als een beperking. “Dat is jammer, want de wet is geen blokkade, maar biedt juist richting voor zorgvuldige digitalisering.” In de praktijk ziet CBP BES dat organisaties uit reflex alles opslaan, zonder zich af te vragen of dat echt nodig is. Daar begint ‘privacy by design’: vanaf het begin nadenken over hoe je privacy in je organisatie inbedt. In workshops maakt CBP BES dat concreet, bijvoorbeeld met identiteitsbewijzen: “Een foto kan ook gevoelige kenmerken prijsgeven. Niet alles wat kan, is nodig. Dat besef is de basis van echte dataveiligheid”.
12 jaar CBP BES: van bewustwording naar handelingsperspectief
In de beginjaren van CBP BES lag de focus vooral op bewustwording en was privacy nauwelijks een gespreksonderwerp. “Handhaven zonder basiskennis is niet eerlijk”, zegt Pourier. Nu, 12 jaar later, weten burgers en organisaties de toezichthouder beter te vinden. “Goed toezicht verschuift van controle naar handelingsperspectief: laten zien wat wél kan binnen de wet”, benadrukt Pourier. “Dat is een belangrijke mijlpaal”.
Daarmee groeit de gedeelde verantwoordelijkheid voor privacy: publieke en private organisaties werken nu vrijwillig mee. Pourier: “Na gesprekken met de pers anonimiseren lokale media persoonsgegevens nu standaard bij incidenten.” Ook zet CBP BES waar nodig instrumenten in, zoals een last onder dwangsom, wat de naleving verhoogt. Door toenemende digitalisering blijft ondersteuning nodig. Daarom organiseert CBP BES gerichte, interactieve workshops, die vaak snel volgeboekt zijn.
“Samenwerking binnen het Koninkrijk is onmisbaar om digitalisering toekomstbestendig vorm te geven”Roëlla Pourier
Privacy geen ICT-project maar bestuurstaak
Privacy en dataveiligheid zijn volgens Pourier geen los ICT-project maar een bestuurlijke verantwoordelijkheid die de hele organisatie raakt. “Bestuurders bepalen prioriteiten, maken keuzes en vormen de organisatiecultuur”, zegt Pourier. “Technologie ontwikkelt zich snel, risico’s verschuiven. Wie privacy en cyberweerbaarheid structureel meeneemt in besluitvorming, investeert in professionele en betrouwbare dienstverlening en daarmee in vertrouwen.”
De kleinschalige en geopolitiek kwetsbare positie van Caribisch Nederland vraagt om een bewuste balans tussen zelfredzaamheid en samenwerking binnen het Koninkrijk, geeft Thodé aan. “Niet alles hoeft lokaal te worden opgelost. Waar zelfredzaamheid mogelijk is, moet die ruimte er zijn; waar capaciteit tekortschiet, is solidariteit nodig.” Daarmee doelt hij op structurele ondersteuning binnen het Koninkrijk. Pourier: “Privacy en dataveiligheid stoppen niet bij landsgrenzen. Samenwerking binnen het Koninkrijk is onmisbaar om digitalisering toekomstbestendig vorm te geven.”
Caribisch Cyberprogramma
Dit is het derde interview in een reeks binnen het ‘Caribische cyberprogramma‘ van de Overheidsbrede Cyberoefening. Meer weten? Bekijk dan het webinar Privacy & Security – bescherming van persoonsgegevens (Nederlands, met Engelse ondertiteling). In dit webinar gaan Roëlla Pourier en Tania Lambertus in op hoe organisaties en burgers hun digitale weerbaarheid kunnen versterken. Juist in een kleinschalige context als de Caribische eilanden.Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#cyberweerbaarheid #Databeleid #gegevensbescherming #nieuwsbrief32026 #persoonsgegevens #Privacy #privacyByDesign #weerbaarheid
-
❌❌❌ “Amsterdam wil in 2035 onafhankelijk zijn van Amerikaanse techbedrijven”
Pak ze ’an.
#Amsterdam #bigtech #inControl #weerbaarheid #juistNu -
Afname van concurrentie geeft reden tot zorg. Concurrentie draagt bij aan publieke belangen, zoals lagere prijzen en een innovatieve en weerbare samenleving. Daarom hebben we de komende jaren extra aandacht voor het belang van innovatie en weerbaarheid in ons toezicht. Dit staat in onze Agenda 2026. Daarnaast blijven onze speerpunten: digitale economie, energietransitie en verduurzaming⤵️
#acm #innovatie #weerbaarheid #digitaal #energie #duurzaamheid #agenda2026
-
Toch nog maar eens kijken op https://www.weikopiebes.nl/boek
Want laten we wel zijn in nood en ook nog een beetje genieten van onze bijna unieke kleinood, waaraan we onze gedachten, boodschappen, berichtjes en notities toe vertrouwen.
[de Volkskrant, 4-11-2025, p. 24]
#noodpakket #weerbaarheid #crisis #adaptatie #zelfredzaam #denkvooruit
-
Cartoonjournaal 1 december 2025.
Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:
#cartoonjournaal #humor #socialmedia #actualiteit #noodsituatie #ramp #weerbaarheid #noodpakket
-
Leer van Laundry Bear: tips voor digitale weerbaarheid
De AIVD en MIVD hebben op 27 mei 2025 een gezamenlijke waarschuwing uitgebracht over de Russische cybergroep Laundry Bear. Deze groep zat achter de hack op de Nederlandse politie in september 2024. Daarbij werden werkgerelateerde contactgegevens van alle agenten buitgemaakt. De publicatie gaat in op hoe de groep te werk gaat en hoe je je organisatie beschermt tegen dergelijke aanvallen.
Laundry Bear voert sinds 2024 gerichte cyberaanvallen uit op westerse overheden en organisaties. Hun focus ligt op de overheid, defensie, defensieleveranciers, maatschappelijke organisaties en digitale dienstverleners.
De groep gebruikt bekende aanvalsmethoden, zoals passwordspraying, het misbruiken van sessiecookies en Living-off-the-Land-technieken (gebruikmaken van bestaande software binnen een systeem).
Tips van AIVD en MIVD
De AIVD en MIVD adviseren organisaties in deze sectoren – en daarbuiten – om hun digitale weerbaarheid te versterken. Belangrijke aanbevelingen zijn:
- Gebruik phishingbestendige multifactor-authenticatie (MFA);
- Stel toegangsregels in op basis van IP-adressen en apparaten;
- Beperk het gebruik van sessiecookies;
- Beheer alle apparaten centraal. Vermijd Bring Your Own Device (BYOD);
- Train medewerkers op digitale veiligheid;
- Pas de 5 basisprincipes van het NCSC toe.
Lees meer over de publicatie. Bekijk ook de 5 basisprincipes op de website van het NCSC.
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#bringYourOwnDevice #cyberaanvallen #cybergroep #cybersecurity #LivingOffLandTechnieken #nieuwsbrief102025 #passwordspraying #phishing #sessiecookies #weerbaarheid
-
“Samen digitale weerbaarheid op een hoger niveau brengen”
Sinds 1 juni 2024 is Art de Blaauw als directeur CIO Rijk (BZK) de aanjager van het digitaliseringbeleid van de Rijksoverheid. In zijn eerste maanden kreeg hij te maken met 3 grote cyberincidenten. “Voor een volgende stap in cyberweerbaarheid wil ik die eerst goed te evalueren en daar lessen uit trekken.”
De Blaauw vindt de samenwerking aan digitalisering binnen de overheid cruciaal. “Samen zorgen voor een digitale overheid die toegankelijk, open, responsief, duurzaam, veilig en wendbaar is”. Dat is in 1 zin waar hij zich als CIO Rijk samen met de directies Digitale Overheid en Digitale Samenleving hard voor wil maken. Rijksbrede digitale weerbaarheid is dan ook een van zijn hoofdthema’s. Daarin werkt zijn directie samen met de departementen en rijksoverheidsorganisaties. Voor een digitaal weerbare Rijksoverheid wil hij nog nauwer gaan samenwerken met andere organisaties op dit terrein, zoals de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC), de directie Digitale Samenleving (BZK) en de ministeries van Justitie & Veiligheid, Economische Zaken en Defensie.
Over Art de Blaauw
Art de Blaauw werkte ruim 25 jaar in het bedrijfsleven, voordat hij de overstap maakte naar de Rijksoverheid als directeur CIO Rijk bij het ministerie van BZK. Hij was onder andere lid van de algemene directie van Ilionx, directeur technologie & innovatie bij Equinix en strateeg bij Microsoft en VMware. Hij studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit. Tijdens zijn studie volgde hij uit interesse al het keuzevak computerbeveiliging aan de TU Delft.3 incidenten
De Blaauw: “3 incidenten in mijn eerste 100 dagen, dat is aan de hoge kant. We gaan deze goed evalueren en daar lessen uit te trekken.” Wat hem duidelijk werd: “We moeten niet alleen waakzaam zijn voor moedwillige aanvallen, maar ook voor onbedoelde uitval.”
Volgende stappen
De Rijksoverheid werkt al veel samen aan digitale weerbaarheid, vertelt de Blaauw. “Zoals op het gebied van Red Teaming. Daarmee testen we de beveiligingsmaatregelen van een organisatie of keten met een gesimuleerde cyberaanval, met als doel ervan te leren en cyberweerbaarder te worden. Ook hebben we gezamenlijke aanpak om de Security Operations Centers binnen de Rijksoverheid te versterken. Door hier samen in op te trekken, leren we van elkaar en brengen we de digitale weerbaarheid gezamenlijk naar een hoger niveau.”
De Blaauw geeft nog een paar voorbeelden. “Op een meer technisch vlak van informatiebeveiliging werken we aan de Nationale Cryptostrategie voor de bescherming van rijksoverheidsinformatie met het hoogste beveiligingsniveau. Daarnaast bereiden we ons voor op de dreiging van de quantumcomputer. Die is namelijk binnenkort in staat om onze meest gebruikte cryptografie (versleuteling van gegevens, red.) te kraken.” Hij ziet meer mogelijkheden om de cyberweerbaarheid verder te verhogen. “Ik vind dat we meer de risico’s van de toeleveranciers van diensten en apparatuur uit landen met een offensief cyberprogramma moeten benoemen en aanpakken. Daar gaan we in ons beleid aan werken.”
Voorbereiden op dreiging quantumcomputer
De AIVD bracht het Quantum Migratie Handboek uit. Daarin vind je concrete stappen en adviezen om de dreiging van quantumcomputers voor cryptografie te beperken.Samenwerking CIO Rijk en CISO Rijk
Binnen de directie CIO Rijk is de CISO Rijk het 1e aanspreekpunt bij cyberincidenten, ondersteund door zijn eigen afdeling Informatiebeveiliging en Privacy. “We hebben gelukkig een heel goede CISO Rijk: Aart Jochem. Hij heeft een schat van aan ervaring, waar ik echt op kan bouwen.” Bij cyberincidenten staan de CISO Rijk en de CIO Rijk samen aan de lat, al is daar ook een volgorde in. “Eerst komt het incident bij de CISO Rijk, ik ben het volgende aanspreekpunt.”
De samenwerking tussen de CISO’s en de CIO’s van de Rijksoverheid ziet er als volgt uit: “De interdepartementale samenwerking is georganiseerd in de CISO-raad waar Aart voorzitter van is, met de CISO’s van de Rijksoverheidsorganisaties. Deze raad is een ‘voorportaal’ van het CIO-beraad, met daarin de CIO’s van de departementen en de grote publieke dienstverleners. Dat beraad zit ik voor. De CISO-raad doet voorstellen voor informatiebeveiliging voor de Rijksoverheid aan het CIO-beraad. Die samenwerking en de brede afweging op onderwerpen is dus goed gestructureerd.”
De Blaauw ziet verschillen in werken tussen de Rijksoverheid en het bedrijfsleven. De bevlogenheid van zijn collega’s valt hem in positieve zin op. Maar hij moet er nog wel aan wennen dat bij de overheid de documentenstroom langs veel overlegstructuren gaat. “Ik leg graag meer focus op het behalen van resultaten, dan op hoe je vraagstukken verwoordt.”
Strategische vraagstukken
De verschillende onderwerpen waar hij verantwoordelijk voor is, hangen onderling samen. Informatiebeveiliging heeft bijvoorbeeld parallellen met thema’s als risicomanagement en IT-sourcing, vertelt hij. “We kunnen bijvoorbeeld te afhankelijk zijn van bepaalde leveranciers of oplossingen. Dat zijn strategische discussies. Stel dat er iets gebeurt in een veelgebruikt systeem en er gaat iets mis bij de leverancier. Dan hebben we als overheid flinke uitdagingen.” Hij geeft een ander voorbeeld van een maatschappelijk en strategisch vraagstuk: “Met de verhoogde geopolitieke politieke dreigingen moeten we er klaar voor zijn als de digitale infrastructuur om wat voor reden dan ook een keer uitvalt.”
Voorbereiden op incidenten
De maand oktober was de cybersecuritymaand. Daarin vond onder andere de overheidsbrede cyberoefening plaats. De Blaauw vindt oefenen van groot belang als voorbereiding op incidenten. “Het helpt het bewustzijn van de organisatie te verhogen en om beter samen te kunnen handelen tijdens een cybercrisis.” Ook oefeningen in een groter (overheids-)verband zoals ISIDOOR, vindt hij daarom waardevol. “We werken steeds meer in ketens; bijna alles is met elkaar verbonden. Door samen te oefenen weet je elkaar beter te vinden als er echt incidenten plaatsvinden. Ook zorgen we er op die manier voor dat de crisisaanpakken op elkaar aansluiten.”
Overheidsbrede cyberoefening
Oefenen, oefenen, oefenen is het devies. Daarom organiseerde het ministerie van BZK op 4 november 2024 alweer de 6e Overheidsbrede Cyberoefening. Je kunt deze oefening terugkijken en het materiaal gebruiken om zelf te oefenen.Bestuurders: oefen ook mee
Het is essentieel dat bestuurders en hoge ambtenaren regelmatig oefenen, benadrukt hij. “Dat versterkt hun leiderschap tijdens een echte crisis. Crisissen gaan gepaard met tijdsdruk, onzekerheid en een hoge mate van urgentie. Vaak is de bestuurder voorzitter van het crisisoverleg en deze moet dan snel besluiten kunnen nemen. Omdat de informatie-uitwisseling tijdens zo’n crisis anders is, moet je wel een paar keer hebben gedaan om dat goed te kunnen doen.”
De Blaauw heeft 3 adviezen voor bestuurders. Het is allereerst raadzaam een cursus crisisbeheersing te volgen. Hij volgde zelf de Interdepartementale Basisopleiding Crisisbeheersing bij de Nationale Academie voor Crisisbeheersing. “Daar leerde ik de volgende les: denk als voorzitter van een crisisoverleg zoveel mogelijk hardop, zodat je de mensen meeneemt in je gedachtevorming voorafgaand aan het nemen van een besluit.” Een 2e advies: “Crisismanagement is ook netwerkmanagement. Zorg dus dat je de bestuurders van andere organisaties in jouw keten of binnen jouw terrein kent, zodat je makkelijker met hen kunt schakelen tijdens een incident of crisis.” Ten 3e: “Assume breach: ga ervanuit dat aanvallers al aanwezig zijn in je systemen. Richt je bij cybersecurity dus niet alleen op de buitenkant om te zorgen dat niemand binnenkomt. Richt je óók op de binnenkant, zodat een onverwachte of ongeautoriseerde activiteit snel ontdekt wordt en de schade beperkt blijft.”
Hij sluit af met een tip aan iedereen die bij een cybercrisisoverleg is betrokken: “Doe aan risicomanagement. Weet wat de kroonjuwelen van jouw organisatie zijn, die wil je altijd beschermen en veiligstellen. Welke risico’s horen daarbij en welke maatregelen kun je daarvoor nemen?”
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#CIORijk #cyberoefening #cyberweerbaarheid #digitaleWeerbaarheid #nieuwsbrief202024 #redTeaming #weerbaarheid
-
“Samen digitale weerbaarheid op een hoger niveau brengen”
Sinds 1 juni 2024 is Art de Blaauw als directeur CIO Rijk (BZK) de aanjager van het digitaliseringbeleid van de Rijksoverheid. In zijn eerste maanden kreeg hij te maken met 3 grote cyberincidenten. “Voor een volgende stap in cyberweerbaarheid wil ik die eerst goed te evalueren en daar lessen uit trekken.”
De Blaauw vindt de samenwerking aan digitalisering binnen de overheid cruciaal. “Samen zorgen voor een digitale overheid die toegankelijk, open, responsief, duurzaam, veilig en wendbaar is”. Dat is in 1 zin waar hij zich als CIO Rijk samen met de directies Digitale Overheid en Digitale Samenleving hard voor wil maken. Rijksbrede digitale weerbaarheid is dan ook een van zijn hoofdthema’s. Daarin werkt zijn directie samen met de departementen en rijksoverheidsorganisaties. Voor een digitaal weerbare Rijksoverheid wil hij nog nauwer gaan samenwerken met andere organisaties op dit terrein, zoals de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC), de directie Digitale Samenleving (BZK) en de ministeries van Justitie & Veiligheid, Economische Zaken en Defensie.
Over Art de Blaauw
Art de Blaauw werkte ruim 25 jaar in het bedrijfsleven, voordat hij de overstap maakte naar de Rijksoverheid als directeur CIO Rijk bij het ministerie van BZK. Hij was onder andere lid van de algemene directie van Ilionx, directeur technologie & innovatie bij Equinix en strateeg bij Microsoft en VMware. Hij studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit. Tijdens zijn studie volgde hij uit interesse al het keuzevak computerbeveiliging aan de TU Delft.3 incidenten
De Blaauw: “3 incidenten in mijn eerste 100 dagen, dat is aan de hoge kant. We gaan deze goed evalueren en daar lessen uit te trekken.” Wat hem duidelijk werd: “We moeten niet alleen waakzaam zijn voor moedwillige aanvallen, maar ook voor onbedoelde uitval.”
Volgende stappen
De Rijksoverheid werkt al veel samen aan digitale weerbaarheid, vertelt de Blaauw. “Zoals op het gebied van Red Teaming. Daarmee testen we de beveiligingsmaatregelen van een organisatie of keten met een gesimuleerde cyberaanval, met als doel ervan te leren en cyberweerbaarder te worden. Ook hebben we gezamenlijke aanpak om de Security Operations Centers binnen de Rijksoverheid te versterken. Door hier samen in op te trekken, leren we van elkaar en brengen we de digitale weerbaarheid gezamenlijk naar een hoger niveau.”
De Blaauw geeft nog een paar voorbeelden. “Op een meer technisch vlak van informatiebeveiliging werken we aan de Nationale Cryptostrategie voor de bescherming van rijksoverheidsinformatie met het hoogste beveiligingsniveau. Daarnaast bereiden we ons voor op de dreiging van de quantumcomputer. Die is namelijk binnenkort in staat om onze meest gebruikte cryptografie (versleuteling van gegevens, red.) te kraken.” Hij ziet meer mogelijkheden om de cyberweerbaarheid verder te verhogen. “Ik vind dat we meer de risico’s van de toeleveranciers van diensten en apparatuur uit landen met een offensief cyberprogramma moeten benoemen en aanpakken. Daar gaan we in ons beleid aan werken.”
Voorbereiden op dreiging quantumcomputer
De AIVD bracht het Quantum Migratie Handboek uit. Daarin vind je concrete stappen en adviezen om de dreiging van quantumcomputers voor cryptografie te beperken.Samenwerking CIO Rijk en CISO Rijk
Binnen de directie CIO Rijk is de CISO Rijk het 1e aanspreekpunt bij cyberincidenten, ondersteund door zijn eigen afdeling Informatiebeveiliging en Privacy. “We hebben gelukkig een heel goede CISO Rijk: Aart Jochem. Hij heeft een schat van aan ervaring, waar ik echt op kan bouwen.” Bij cyberincidenten staan de CISO Rijk en de CIO Rijk samen aan de lat, al is daar ook een volgorde in. “Eerst komt het incident bij de CISO Rijk, ik ben het volgende aanspreekpunt.”
De samenwerking tussen de CISO’s en de CIO’s van de Rijksoverheid ziet er als volgt uit: “De interdepartementale samenwerking is georganiseerd in de CISO-raad waar Aart voorzitter van is, met de CISO’s van de Rijksoverheidsorganisaties. Deze raad is een ‘voorportaal’ van het CIO-beraad, met daarin de CIO’s van de departementen en de grote publieke dienstverleners. Dat beraad zit ik voor. De CISO-raad doet voorstellen voor informatiebeveiliging voor de Rijksoverheid aan het CIO-beraad. Die samenwerking en de brede afweging op onderwerpen is dus goed gestructureerd.”
De Blaauw ziet verschillen in werken tussen de Rijksoverheid en het bedrijfsleven. De bevlogenheid van zijn collega’s valt hem in positieve zin op. Maar hij moet er nog wel aan wennen dat bij de overheid de documentenstroom langs veel overlegstructuren gaat. “Ik leg graag meer focus op het behalen van resultaten, dan op hoe je vraagstukken verwoordt.”
Strategische vraagstukken
De verschillende onderwerpen waar hij verantwoordelijk voor is, hangen onderling samen. Informatiebeveiliging heeft bijvoorbeeld parallellen met thema’s als risicomanagement en IT-sourcing, vertelt hij. “We kunnen bijvoorbeeld te afhankelijk zijn van bepaalde leveranciers of oplossingen. Dat zijn strategische discussies. Stel dat er iets gebeurt in een veelgebruikt systeem en er gaat iets mis bij de leverancier. Dan hebben we als overheid flinke uitdagingen.” Hij geeft een ander voorbeeld van een maatschappelijk en strategisch vraagstuk: “Met de verhoogde geopolitieke politieke dreigingen moeten we er klaar voor zijn als de digitale infrastructuur om wat voor reden dan ook een keer uitvalt.”
Voorbereiden op incidenten
De maand oktober was de cybersecuritymaand. Daarin vond onder andere de overheidsbrede cyberoefening plaats. De Blaauw vindt oefenen van groot belang als voorbereiding op incidenten. “Het helpt het bewustzijn van de organisatie te verhogen en om beter samen te kunnen handelen tijdens een cybercrisis.” Ook oefeningen in een groter (overheids-)verband zoals ISIDOOR, vindt hij daarom waardevol. “We werken steeds meer in ketens; bijna alles is met elkaar verbonden. Door samen te oefenen weet je elkaar beter te vinden als er echt incidenten plaatsvinden. Ook zorgen we er op die manier voor dat de crisisaanpakken op elkaar aansluiten.”
Overheidsbrede cyberoefening
Oefenen, oefenen, oefenen is het devies. Daarom organiseerde het ministerie van BZK op 4 november 2024 alweer de 6e Overheidsbrede Cyberoefening. Je kunt deze oefening terugkijken en het materiaal gebruiken om zelf te oefenen.Bestuurders: oefen ook mee
Het is essentieel dat bestuurders en hoge ambtenaren regelmatig oefenen, benadrukt hij. “Dat versterkt hun leiderschap tijdens een echte crisis. Crisissen gaan gepaard met tijdsdruk, onzekerheid en een hoge mate van urgentie. Vaak is de bestuurder voorzitter van het crisisoverleg en deze moet dan snel besluiten kunnen nemen. Omdat de informatie-uitwisseling tijdens zo’n crisis anders is, moet je wel een paar keer hebben gedaan om dat goed te kunnen doen.”
De Blaauw heeft 3 adviezen voor bestuurders. Het is allereerst raadzaam een cursus crisisbeheersing te volgen. Hij volgde zelf de Interdepartementale Basisopleiding Crisisbeheersing bij de Nationale Academie voor Crisisbeheersing. “Daar leerde ik de volgende les: denk als voorzitter van een crisisoverleg zoveel mogelijk hardop, zodat je de mensen meeneemt in je gedachtevorming voorafgaand aan het nemen van een besluit.” Een 2e advies: “Crisismanagement is ook netwerkmanagement. Zorg dus dat je de bestuurders van andere organisaties in jouw keten of binnen jouw terrein kent, zodat je makkelijker met hen kunt schakelen tijdens een incident of crisis.” Ten 3e: “Assume breach: ga ervanuit dat aanvallers al aanwezig zijn in je systemen. Richt je bij cybersecurity dus niet alleen op de buitenkant om te zorgen dat niemand binnenkomt. Richt je óók op de binnenkant, zodat een onverwachte of ongeautoriseerde activiteit snel ontdekt wordt en de schade beperkt blijft.”
Hij sluit af met een tip aan iedereen die bij een cybercrisisoverleg is betrokken: “Doe aan risicomanagement. Weet wat de kroonjuwelen van jouw organisatie zijn, die wil je altijd beschermen en veiligstellen. Welke risico’s horen daarbij en welke maatregelen kun je daarvoor nemen?”
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#CIORijk #cyberoefening #cyberweerbaarheid #digitaleWeerbaarheid #nieuwsbrief202024 #redTeaming #weerbaarheid
-
“Samen digitale weerbaarheid op een hoger niveau brengen”
Sinds 1 juni 2024 is Art de Blaauw als directeur CIO Rijk (BZK) de aanjager van het digitaliseringbeleid van de Rijksoverheid. In zijn eerste maanden kreeg hij te maken met 3 grote cyberincidenten. “Voor een volgende stap in cyberweerbaarheid wil ik die eerst goed te evalueren en daar lessen uit trekken.”
De Blaauw vindt de samenwerking aan digitalisering binnen de overheid cruciaal. “Samen zorgen voor een digitale overheid die toegankelijk, open, responsief, duurzaam, veilig en wendbaar is”. Dat is in 1 zin waar hij zich als CIO Rijk samen met de directies Digitale Overheid en Digitale Samenleving hard voor wil maken. Rijksbrede digitale weerbaarheid is dan ook een van zijn hoofdthema’s. Daarin werkt zijn directie samen met de departementen en rijksoverheidsorganisaties. Voor een digitaal weerbare Rijksoverheid wil hij nog nauwer gaan samenwerken met andere organisaties op dit terrein, zoals de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC), de directie Digitale Samenleving (BZK) en de ministeries van Justitie & Veiligheid, Economische Zaken en Defensie.
Over Art de Blaauw
Art de Blaauw werkte ruim 25 jaar in het bedrijfsleven, voordat hij de overstap maakte naar de Rijksoverheid als directeur CIO Rijk bij het ministerie van BZK. Hij was onder andere lid van de algemene directie van Ilionx, directeur technologie & innovatie bij Equinix en strateeg bij Microsoft en VMware. Hij studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit. Tijdens zijn studie volgde hij uit interesse al het keuzevak computerbeveiliging aan de TU Delft.3 incidenten
De Blaauw: “3 incidenten in mijn eerste 100 dagen, dat is aan de hoge kant. We gaan deze goed evalueren en daar lessen uit te trekken.” Wat hem duidelijk werd: “We moeten niet alleen waakzaam zijn voor moedwillige aanvallen, maar ook voor onbedoelde uitval.”
Volgende stappen
De Rijksoverheid werkt al veel samen aan digitale weerbaarheid, vertelt de Blaauw. “Zoals op het gebied van Red Teaming. Daarmee testen we de beveiligingsmaatregelen van een organisatie of keten met een gesimuleerde cyberaanval, met als doel ervan te leren en cyberweerbaarder te worden. Ook hebben we gezamenlijke aanpak om de Security Operations Centers binnen de Rijksoverheid te versterken. Door hier samen in op te trekken, leren we van elkaar en brengen we de digitale weerbaarheid gezamenlijk naar een hoger niveau.”
De Blaauw geeft nog een paar voorbeelden. “Op een meer technisch vlak van informatiebeveiliging werken we aan de Nationale Cryptostrategie voor de bescherming van rijksoverheidsinformatie met het hoogste beveiligingsniveau. Daarnaast bereiden we ons voor op de dreiging van de quantumcomputer. Die is namelijk binnenkort in staat om onze meest gebruikte cryptografie (versleuteling van gegevens, red.) te kraken.” Hij ziet meer mogelijkheden om de cyberweerbaarheid verder te verhogen. “Ik vind dat we meer de risico’s van de toeleveranciers van diensten en apparatuur uit landen met een offensief cyberprogramma moeten benoemen en aanpakken. Daar gaan we in ons beleid aan werken.”
Voorbereiden op dreiging quantumcomputer
De AIVD bracht het Quantum Migratie Handboek uit. Daarin vind je concrete stappen en adviezen om de dreiging van quantumcomputers voor cryptografie te beperken.Samenwerking CIO Rijk en CISO Rijk
Binnen de directie CIO Rijk is de CISO Rijk het 1e aanspreekpunt bij cyberincidenten, ondersteund door zijn eigen afdeling Informatiebeveiliging en Privacy. “We hebben gelukkig een heel goede CISO Rijk: Aart Jochem. Hij heeft een schat van aan ervaring, waar ik echt op kan bouwen.” Bij cyberincidenten staan de CISO Rijk en de CIO Rijk samen aan de lat, al is daar ook een volgorde in. “Eerst komt het incident bij de CISO Rijk, ik ben het volgende aanspreekpunt.”
De samenwerking tussen de CISO’s en de CIO’s van de Rijksoverheid ziet er als volgt uit: “De interdepartementale samenwerking is georganiseerd in de CISO-raad waar Aart voorzitter van is, met de CISO’s van de Rijksoverheidsorganisaties. Deze raad is een ‘voorportaal’ van het CIO-beraad, met daarin de CIO’s van de departementen en de grote publieke dienstverleners. Dat beraad zit ik voor. De CISO-raad doet voorstellen voor informatiebeveiliging voor de Rijksoverheid aan het CIO-beraad. Die samenwerking en de brede afweging op onderwerpen is dus goed gestructureerd.”
De Blaauw ziet verschillen in werken tussen de Rijksoverheid en het bedrijfsleven. De bevlogenheid van zijn collega’s valt hem in positieve zin op. Maar hij moet er nog wel aan wennen dat bij de overheid de documentenstroom langs veel overlegstructuren gaat. “Ik leg graag meer focus op het behalen van resultaten, dan op hoe je vraagstukken verwoordt.”
Strategische vraagstukken
De verschillende onderwerpen waar hij verantwoordelijk voor is, hangen onderling samen. Informatiebeveiliging heeft bijvoorbeeld parallellen met thema’s als risicomanagement en IT-sourcing, vertelt hij. “We kunnen bijvoorbeeld te afhankelijk zijn van bepaalde leveranciers of oplossingen. Dat zijn strategische discussies. Stel dat er iets gebeurt in een veelgebruikt systeem en er gaat iets mis bij de leverancier. Dan hebben we als overheid flinke uitdagingen.” Hij geeft een ander voorbeeld van een maatschappelijk en strategisch vraagstuk: “Met de verhoogde geopolitieke politieke dreigingen moeten we er klaar voor zijn als de digitale infrastructuur om wat voor reden dan ook een keer uitvalt.”
Voorbereiden op incidenten
De maand oktober was de cybersecuritymaand. Daarin vond onder andere de overheidsbrede cyberoefening plaats. De Blaauw vindt oefenen van groot belang als voorbereiding op incidenten. “Het helpt het bewustzijn van de organisatie te verhogen en om beter samen te kunnen handelen tijdens een cybercrisis.” Ook oefeningen in een groter (overheids-)verband zoals ISIDOOR, vindt hij daarom waardevol. “We werken steeds meer in ketens; bijna alles is met elkaar verbonden. Door samen te oefenen weet je elkaar beter te vinden als er echt incidenten plaatsvinden. Ook zorgen we er op die manier voor dat de crisisaanpakken op elkaar aansluiten.”
Overheidsbrede cyberoefening
Oefenen, oefenen, oefenen is het devies. Daarom organiseerde het ministerie van BZK op 4 november 2024 alweer de 6e Overheidsbrede Cyberoefening. Je kunt deze oefening terugkijken en het materiaal gebruiken om zelf te oefenen.Bestuurders: oefen ook mee
Het is essentieel dat bestuurders en hoge ambtenaren regelmatig oefenen, benadrukt hij. “Dat versterkt hun leiderschap tijdens een echte crisis. Crisissen gaan gepaard met tijdsdruk, onzekerheid en een hoge mate van urgentie. Vaak is de bestuurder voorzitter van het crisisoverleg en deze moet dan snel besluiten kunnen nemen. Omdat de informatie-uitwisseling tijdens zo’n crisis anders is, moet je wel een paar keer hebben gedaan om dat goed te kunnen doen.”
De Blaauw heeft 3 adviezen voor bestuurders. Het is allereerst raadzaam een cursus crisisbeheersing te volgen. Hij volgde zelf de Interdepartementale Basisopleiding Crisisbeheersing bij de Nationale Academie voor Crisisbeheersing. “Daar leerde ik de volgende les: denk als voorzitter van een crisisoverleg zoveel mogelijk hardop, zodat je de mensen meeneemt in je gedachtevorming voorafgaand aan het nemen van een besluit.” Een 2e advies: “Crisismanagement is ook netwerkmanagement. Zorg dus dat je de bestuurders van andere organisaties in jouw keten of binnen jouw terrein kent, zodat je makkelijker met hen kunt schakelen tijdens een incident of crisis.” Ten 3e: “Assume breach: ga ervanuit dat aanvallers al aanwezig zijn in je systemen. Richt je bij cybersecurity dus niet alleen op de buitenkant om te zorgen dat niemand binnenkomt. Richt je óók op de binnenkant, zodat een onverwachte of ongeautoriseerde activiteit snel ontdekt wordt en de schade beperkt blijft.”
Hij sluit af met een tip aan iedereen die bij een cybercrisisoverleg is betrokken: “Doe aan risicomanagement. Weet wat de kroonjuwelen van jouw organisatie zijn, die wil je altijd beschermen en veiligstellen. Welke risico’s horen daarbij en welke maatregelen kun je daarvoor nemen?”
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#CIORijk #cyberoefening #cyberweerbaarheid #digitaleWeerbaarheid #nieuwsbrief202024 #redTeaming #weerbaarheid
-
“Samen digitale weerbaarheid op een hoger niveau brengen”
Sinds 1 juni 2024 is Art de Blaauw als directeur CIO Rijk (BZK) de aanjager van het digitaliseringbeleid van de Rijksoverheid. In zijn eerste maanden kreeg hij te maken met 3 grote cyberincidenten. “Voor een volgende stap in cyberweerbaarheid wil ik die eerst goed te evalueren en daar lessen uit trekken.”
De Blaauw vindt de samenwerking aan digitalisering binnen de overheid cruciaal. “Samen zorgen voor een digitale overheid die toegankelijk, open, responsief, duurzaam, veilig en wendbaar is”. Dat is in 1 zin waar hij zich als CIO Rijk samen met de directies Digitale Overheid en Digitale Samenleving hard voor wil maken. Rijksbrede digitale weerbaarheid is dan ook een van zijn hoofdthema’s. Daarin werkt zijn directie samen met de departementen en rijksoverheidsorganisaties. Voor een digitaal weerbare Rijksoverheid wil hij nog nauwer gaan samenwerken met andere organisaties op dit terrein, zoals de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC), de directie Digitale Samenleving (BZK) en de ministeries van Justitie & Veiligheid, Economische Zaken en Defensie.
Over Art de Blaauw
Art de Blaauw werkte ruim 25 jaar in het bedrijfsleven, voordat hij de overstap maakte naar de Rijksoverheid als directeur CIO Rijk bij het ministerie van BZK. Hij was onder andere lid van de algemene directie van Ilionx, directeur technologie & innovatie bij Equinix en strateeg bij Microsoft en VMware. Hij studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit. Tijdens zijn studie volgde hij uit interesse al het keuzevak computerbeveiliging aan de TU Delft.3 incidenten
De Blaauw: “3 incidenten in mijn eerste 100 dagen, dat is aan de hoge kant. We gaan deze goed evalueren en daar lessen uit te trekken.” Wat hem duidelijk werd: “We moeten niet alleen waakzaam zijn voor moedwillige aanvallen, maar ook voor onbedoelde uitval.”
Volgende stappen
De Rijksoverheid werkt al veel samen aan digitale weerbaarheid, vertelt de Blaauw. “Zoals op het gebied van Red Teaming. Daarmee testen we de beveiligingsmaatregelen van een organisatie of keten met een gesimuleerde cyberaanval, met als doel ervan te leren en cyberweerbaarder te worden. Ook hebben we gezamenlijke aanpak om de Security Operations Centers binnen de Rijksoverheid te versterken. Door hier samen in op te trekken, leren we van elkaar en brengen we de digitale weerbaarheid gezamenlijk naar een hoger niveau.”
De Blaauw geeft nog een paar voorbeelden. “Op een meer technisch vlak van informatiebeveiliging werken we aan de Nationale Cryptostrategie voor de bescherming van rijksoverheidsinformatie met het hoogste beveiligingsniveau. Daarnaast bereiden we ons voor op de dreiging van de quantumcomputer. Die is namelijk binnenkort in staat om onze meest gebruikte cryptografie (versleuteling van gegevens, red.) te kraken.” Hij ziet meer mogelijkheden om de cyberweerbaarheid verder te verhogen. “Ik vind dat we meer de risico’s van de toeleveranciers van diensten en apparatuur uit landen met een offensief cyberprogramma moeten benoemen en aanpakken. Daar gaan we in ons beleid aan werken.”
Voorbereiden op dreiging quantumcomputer
De AIVD bracht het Quantum Migratie Handboek uit. Daarin vind je concrete stappen en adviezen om de dreiging van quantumcomputers voor cryptografie te beperken.Samenwerking CIO Rijk en CISO Rijk
Binnen de directie CIO Rijk is de CISO Rijk het 1e aanspreekpunt bij cyberincidenten, ondersteund door zijn eigen afdeling Informatiebeveiliging en Privacy. “We hebben gelukkig een heel goede CISO Rijk: Aart Jochem. Hij heeft een schat van aan ervaring, waar ik echt op kan bouwen.” Bij cyberincidenten staan de CISO Rijk en de CIO Rijk samen aan de lat, al is daar ook een volgorde in. “Eerst komt het incident bij de CISO Rijk, ik ben het volgende aanspreekpunt.”
De samenwerking tussen de CISO’s en de CIO’s van de Rijksoverheid ziet er als volgt uit: “De interdepartementale samenwerking is georganiseerd in de CISO-raad waar Aart voorzitter van is, met de CISO’s van de Rijksoverheidsorganisaties. Deze raad is een ‘voorportaal’ van het CIO-beraad, met daarin de CIO’s van de departementen en de grote publieke dienstverleners. Dat beraad zit ik voor. De CISO-raad doet voorstellen voor informatiebeveiliging voor de Rijksoverheid aan het CIO-beraad. Die samenwerking en de brede afweging op onderwerpen is dus goed gestructureerd.”
De Blaauw ziet verschillen in werken tussen de Rijksoverheid en het bedrijfsleven. De bevlogenheid van zijn collega’s valt hem in positieve zin op. Maar hij moet er nog wel aan wennen dat bij de overheid de documentenstroom langs veel overlegstructuren gaat. “Ik leg graag meer focus op het behalen van resultaten, dan op hoe je vraagstukken verwoordt.”
Strategische vraagstukken
De verschillende onderwerpen waar hij verantwoordelijk voor is, hangen onderling samen. Informatiebeveiliging heeft bijvoorbeeld parallellen met thema’s als risicomanagement en IT-sourcing, vertelt hij. “We kunnen bijvoorbeeld te afhankelijk zijn van bepaalde leveranciers of oplossingen. Dat zijn strategische discussies. Stel dat er iets gebeurt in een veelgebruikt systeem en er gaat iets mis bij de leverancier. Dan hebben we als overheid flinke uitdagingen.” Hij geeft een ander voorbeeld van een maatschappelijk en strategisch vraagstuk: “Met de verhoogde geopolitieke politieke dreigingen moeten we er klaar voor zijn als de digitale infrastructuur om wat voor reden dan ook een keer uitvalt.”
Voorbereiden op incidenten
De maand oktober was de cybersecuritymaand. Daarin vond onder andere de overheidsbrede cyberoefening plaats. De Blaauw vindt oefenen van groot belang als voorbereiding op incidenten. “Het helpt het bewustzijn van de organisatie te verhogen en om beter samen te kunnen handelen tijdens een cybercrisis.” Ook oefeningen in een groter (overheids-)verband zoals ISIDOOR, vindt hij daarom waardevol. “We werken steeds meer in ketens; bijna alles is met elkaar verbonden. Door samen te oefenen weet je elkaar beter te vinden als er echt incidenten plaatsvinden. Ook zorgen we er op die manier voor dat de crisisaanpakken op elkaar aansluiten.”
Overheidsbrede cyberoefening
Oefenen, oefenen, oefenen is het devies. Daarom organiseerde het ministerie van BZK op 4 november 2024 alweer de 6e Overheidsbrede Cyberoefening. Je kunt deze oefening terugkijken en het materiaal gebruiken om zelf te oefenen.Bestuurders: oefen ook mee
Het is essentieel dat bestuurders en hoge ambtenaren regelmatig oefenen, benadrukt hij. “Dat versterkt hun leiderschap tijdens een echte crisis. Crisissen gaan gepaard met tijdsdruk, onzekerheid en een hoge mate van urgentie. Vaak is de bestuurder voorzitter van het crisisoverleg en deze moet dan snel besluiten kunnen nemen. Omdat de informatie-uitwisseling tijdens zo’n crisis anders is, moet je wel een paar keer hebben gedaan om dat goed te kunnen doen.”
De Blaauw heeft 3 adviezen voor bestuurders. Het is allereerst raadzaam een cursus crisisbeheersing te volgen. Hij volgde zelf de Interdepartementale Basisopleiding Crisisbeheersing bij de Nationale Academie voor Crisisbeheersing. “Daar leerde ik de volgende les: denk als voorzitter van een crisisoverleg zoveel mogelijk hardop, zodat je de mensen meeneemt in je gedachtevorming voorafgaand aan het nemen van een besluit.” Een 2e advies: “Crisismanagement is ook netwerkmanagement. Zorg dus dat je de bestuurders van andere organisaties in jouw keten of binnen jouw terrein kent, zodat je makkelijker met hen kunt schakelen tijdens een incident of crisis.” Ten 3e: “Assume breach: ga ervanuit dat aanvallers al aanwezig zijn in je systemen. Richt je bij cybersecurity dus niet alleen op de buitenkant om te zorgen dat niemand binnenkomt. Richt je óók op de binnenkant, zodat een onverwachte of ongeautoriseerde activiteit snel ontdekt wordt en de schade beperkt blijft.”
Hij sluit af met een tip aan iedereen die bij een cybercrisisoverleg is betrokken: “Doe aan risicomanagement. Weet wat de kroonjuwelen van jouw organisatie zijn, die wil je altijd beschermen en veiligstellen. Welke risico’s horen daarbij en welke maatregelen kun je daarvoor nemen?”
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#CIORijk #cyberoefening #cyberweerbaarheid #digitaleWeerbaarheid #nieuwsbrief202024 #redTeaming #weerbaarheid
-
“Samen digitale weerbaarheid op een hoger niveau brengen”
Sinds 1 juni 2024 is Art de Blaauw als directeur CIO Rijk (BZK) de aanjager van het digitaliseringbeleid van de Rijksoverheid. In zijn eerste maanden kreeg hij te maken met 3 grote cyberincidenten. “Voor een volgende stap in cyberweerbaarheid wil ik die eerst goed te evalueren en daar lessen uit trekken.”
De Blaauw vindt de samenwerking aan digitalisering binnen de overheid cruciaal. “Samen zorgen voor een digitale overheid die toegankelijk, open, responsief, duurzaam, veilig en wendbaar is”. Dat is in 1 zin waar hij zich als CIO Rijk samen met de directies Digitale Overheid en Digitale Samenleving hard voor wil maken. Rijksbrede digitale weerbaarheid is dan ook een van zijn hoofdthema’s. Daarin werkt zijn directie samen met de departementen en rijksoverheidsorganisaties. Voor een digitaal weerbare Rijksoverheid wil hij nog nauwer gaan samenwerken met andere organisaties op dit terrein, zoals de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV), het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC), de directie Digitale Samenleving (BZK) en de ministeries van Justitie & Veiligheid, Economische Zaken en Defensie.
Over Art de Blaauw
Art de Blaauw werkte ruim 25 jaar in het bedrijfsleven, voordat hij de overstap maakte naar de Rijksoverheid als directeur CIO Rijk bij het ministerie van BZK. Hij was onder andere lid van de algemene directie van Ilionx, directeur technologie & innovatie bij Equinix en strateeg bij Microsoft en VMware. Hij studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit. Tijdens zijn studie volgde hij uit interesse al het keuzevak computerbeveiliging aan de TU Delft.3 incidenten
De Blaauw: “3 incidenten in mijn eerste 100 dagen, dat is aan de hoge kant. We gaan deze goed evalueren en daar lessen uit te trekken.” Wat hem duidelijk werd: “We moeten niet alleen waakzaam zijn voor moedwillige aanvallen, maar ook voor onbedoelde uitval.”
Volgende stappen
De Rijksoverheid werkt al veel samen aan digitale weerbaarheid, vertelt de Blaauw. “Zoals op het gebied van Red Teaming. Daarmee testen we de beveiligingsmaatregelen van een organisatie of keten met een gesimuleerde cyberaanval, met als doel ervan te leren en cyberweerbaarder te worden. Ook hebben we gezamenlijke aanpak om de Security Operations Centers binnen de Rijksoverheid te versterken. Door hier samen in op te trekken, leren we van elkaar en brengen we de digitale weerbaarheid gezamenlijk naar een hoger niveau.”
De Blaauw geeft nog een paar voorbeelden. “Op een meer technisch vlak van informatiebeveiliging werken we aan de Nationale Cryptostrategie voor de bescherming van rijksoverheidsinformatie met het hoogste beveiligingsniveau. Daarnaast bereiden we ons voor op de dreiging van de quantumcomputer. Die is namelijk binnenkort in staat om onze meest gebruikte cryptografie (versleuteling van gegevens, red.) te kraken.” Hij ziet meer mogelijkheden om de cyberweerbaarheid verder te verhogen. “Ik vind dat we meer de risico’s van de toeleveranciers van diensten en apparatuur uit landen met een offensief cyberprogramma moeten benoemen en aanpakken. Daar gaan we in ons beleid aan werken.”
Voorbereiden op dreiging quantumcomputer
De AIVD bracht het Quantum Migratie Handboek uit. Daarin vind je concrete stappen en adviezen om de dreiging van quantumcomputers voor cryptografie te beperken.Samenwerking CIO Rijk en CISO Rijk
Binnen de directie CIO Rijk is de CISO Rijk het 1e aanspreekpunt bij cyberincidenten, ondersteund door zijn eigen afdeling Informatiebeveiliging en Privacy. “We hebben gelukkig een heel goede CISO Rijk: Aart Jochem. Hij heeft een schat van aan ervaring, waar ik echt op kan bouwen.” Bij cyberincidenten staan de CISO Rijk en de CIO Rijk samen aan de lat, al is daar ook een volgorde in. “Eerst komt het incident bij de CISO Rijk, ik ben het volgende aanspreekpunt.”
De samenwerking tussen de CISO’s en de CIO’s van de Rijksoverheid ziet er als volgt uit: “De interdepartementale samenwerking is georganiseerd in de CISO-raad waar Aart voorzitter van is, met de CISO’s van de Rijksoverheidsorganisaties. Deze raad is een ‘voorportaal’ van het CIO-beraad, met daarin de CIO’s van de departementen en de grote publieke dienstverleners. Dat beraad zit ik voor. De CISO-raad doet voorstellen voor informatiebeveiliging voor de Rijksoverheid aan het CIO-beraad. Die samenwerking en de brede afweging op onderwerpen is dus goed gestructureerd.”
De Blaauw ziet verschillen in werken tussen de Rijksoverheid en het bedrijfsleven. De bevlogenheid van zijn collega’s valt hem in positieve zin op. Maar hij moet er nog wel aan wennen dat bij de overheid de documentenstroom langs veel overlegstructuren gaat. “Ik leg graag meer focus op het behalen van resultaten, dan op hoe je vraagstukken verwoordt.”
Strategische vraagstukken
De verschillende onderwerpen waar hij verantwoordelijk voor is, hangen onderling samen. Informatiebeveiliging heeft bijvoorbeeld parallellen met thema’s als risicomanagement en IT-sourcing, vertelt hij. “We kunnen bijvoorbeeld te afhankelijk zijn van bepaalde leveranciers of oplossingen. Dat zijn strategische discussies. Stel dat er iets gebeurt in een veelgebruikt systeem en er gaat iets mis bij de leverancier. Dan hebben we als overheid flinke uitdagingen.” Hij geeft een ander voorbeeld van een maatschappelijk en strategisch vraagstuk: “Met de verhoogde geopolitieke politieke dreigingen moeten we er klaar voor zijn als de digitale infrastructuur om wat voor reden dan ook een keer uitvalt.”
Voorbereiden op incidenten
De maand oktober was de cybersecuritymaand. Daarin vond onder andere de overheidsbrede cyberoefening plaats. De Blaauw vindt oefenen van groot belang als voorbereiding op incidenten. “Het helpt het bewustzijn van de organisatie te verhogen en om beter samen te kunnen handelen tijdens een cybercrisis.” Ook oefeningen in een groter (overheids-)verband zoals ISIDOOR, vindt hij daarom waardevol. “We werken steeds meer in ketens; bijna alles is met elkaar verbonden. Door samen te oefenen weet je elkaar beter te vinden als er echt incidenten plaatsvinden. Ook zorgen we er op die manier voor dat de crisisaanpakken op elkaar aansluiten.”
Overheidsbrede cyberoefening
Oefenen, oefenen, oefenen is het devies. Daarom organiseerde het ministerie van BZK op 4 november 2024 alweer de 6e Overheidsbrede Cyberoefening. Je kunt deze oefening terugkijken en het materiaal gebruiken om zelf te oefenen.Bestuurders: oefen ook mee
Het is essentieel dat bestuurders en hoge ambtenaren regelmatig oefenen, benadrukt hij. “Dat versterkt hun leiderschap tijdens een echte crisis. Crisissen gaan gepaard met tijdsdruk, onzekerheid en een hoge mate van urgentie. Vaak is de bestuurder voorzitter van het crisisoverleg en deze moet dan snel besluiten kunnen nemen. Omdat de informatie-uitwisseling tijdens zo’n crisis anders is, moet je wel een paar keer hebben gedaan om dat goed te kunnen doen.”
De Blaauw heeft 3 adviezen voor bestuurders. Het is allereerst raadzaam een cursus crisisbeheersing te volgen. Hij volgde zelf de Interdepartementale Basisopleiding Crisisbeheersing bij de Nationale Academie voor Crisisbeheersing. “Daar leerde ik de volgende les: denk als voorzitter van een crisisoverleg zoveel mogelijk hardop, zodat je de mensen meeneemt in je gedachtevorming voorafgaand aan het nemen van een besluit.” Een 2e advies: “Crisismanagement is ook netwerkmanagement. Zorg dus dat je de bestuurders van andere organisaties in jouw keten of binnen jouw terrein kent, zodat je makkelijker met hen kunt schakelen tijdens een incident of crisis.” Ten 3e: “Assume breach: ga ervanuit dat aanvallers al aanwezig zijn in je systemen. Richt je bij cybersecurity dus niet alleen op de buitenkant om te zorgen dat niemand binnenkomt. Richt je óók op de binnenkant, zodat een onverwachte of ongeautoriseerde activiteit snel ontdekt wordt en de schade beperkt blijft.”
Hij sluit af met een tip aan iedereen die bij een cybercrisisoverleg is betrokken: “Doe aan risicomanagement. Weet wat de kroonjuwelen van jouw organisatie zijn, die wil je altijd beschermen en veiligstellen. Welke risico’s horen daarbij en welke maatregelen kun je daarvoor nemen?”
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#CIORijk #cyberoefening #cyberweerbaarheid #digitaleWeerbaarheid #nieuwsbrief202024 #redTeaming #weerbaarheid
-
De Internet Cleanup Foundation (ICF) werkt aan de online #weerbaarheid van het internet. Door het bieden van transparantie versterkt de stichting de #beschikbaarheid, #integriteit en #vertrouwelijkheid van informatie aangeboden via het internet. Een missie waar de RDI graag aan bijdraagt. Daarom doneren wij de aankomende drie jaar een bedrag van 20.000 euro per jaar aan de stichting.
Meer weten? Lees ons nieuwsbericht 👇🏾
https://www.rdi.nl/actueel/nieuws/2024/10/24/bijdrage-internet-cleanup-foundation
-
iPoort is een community waar vertegenwoordigers uit de politiek, overheid, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en wetenschap met elkaar in debat gaan om de impact van digitalisering op de maatschappij te bespreken. Met deze debatten wil iPoort kennis aanreiken aan zowel politiek als de overheid voor het ontwikkelen van beleid en aanbevelingen doen voor concrete oplossingen en samenwerking van de betrokken organisaties.
iPoort organiseert elk kwartaal een debat bij perscentrum Nieuwspoort waar een van de volgende thema’s behandeld worden: digitale weerbaarheid, infrastructuur, accountability, onderwijs en duurzame ontwikkelingsdoelen. Centraal staan vragen: wat zijn de ethische, juridische en sociale aspecten van digitalisering?
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#AIArtificiëleIntelligentie_ #Algoritme #algoritmen #algoritmes #cybersecurity #data #digitaleIdentiteit #digitalisering #duurzaamheid #ethiek #informatiebeveiliging #informatiehuishouding #informatieveiligheid #infrastructuur #KunstmatigeIntelligentie #onderwijs #Privacy #weerbaarheid