#polszczyzna — Public Fediverse posts

Dziś dowiedziałem się, że J oraz Ł to półsamogłoski 🤯. Oczywiście, z retrospektywy to ma sens.

https://eksperymentmyslowy.pl/2025/07/28/wakacje-z-lacina-czesc-4-i-j-i-u-v-czyli-zbedne-duplikacje/

#TIL #polszczyzna #łacina

to stąd wzięło się polskie eciepecie, domniemywam?

https://en.wiktionary.org/wiki/etepetete

#językpolski #polszczyzna

@thebluemarble
Propozycje:
- bateria zewnętrzna (jak po francusku: batterie externe, jak po hiszpańsku: batería externa)
- bank energii (jak w esperanto: energiabanko)
- przenośna ładowarka (jak po portugalsku: carregador portátil)
- mocny akumulator (jak po ukraińsku: потужний акумулятор)

#polszczyzna #poPolsku #powerbank

Jakie spolszczenie „powerbanku”, wariacie?
Skoro w dzisiejszych czasach wpływ angielskiego na polszczyznę jest nieunikniony, to dobrze byłoby chociaż dostosować pisownię niektórych wyrazów do ogólnych zasad języka. „Smartfon”, „keczup”, „biznes” chyba już na dobre przyjęły się w spolszczonej pisowni. A co zrobimy z tym fantem?
„Pałerbank”? Mnie osobiście jakoś razi to „ł”, które wciąż w niektórych regionach (głownie na Wileńszczyźnie) wypowiadane jest /ɫ/, a nie /w/, więc nie pasuje do wyrazu, w którym zawsze wymawia się /w/. „Pauerbank” wygląda za to bardziej germańsko niż polsko 🤔
#polszczyzna #językpolski

Genialny kosmetyk 😆

#polszczyzna #PolskiJęzykTrudnyJęzyk #MnieŚmieszy

Tego miejsca nie można już okazjonalnie wykorzystywać do kąpieli.

#znak #polszczyzna

Trochę szkoda mi tego drzewostanu. Mogliby już odwołać jego uszkodzenie.

#znak #polszczyzna #las

Oto kolorowy przykład ze słownika gwary poznańskiej:

"""
Miałem zawsze książkę w gołębniku. Zamiast krowy chędożyć siadałem przy drzwiach i czytałem. Miałem w tym czasie krowy chędożyć.
"""

#TIL, że "chędożyć" to też znaczy "czyścić, porządkować". I od razu się wiele w Sapkowskim wyjaśniło.

https://www.poznan.pl/mim/slownik/words.html?co=word&word=ch%C4%99do%C5%BCy%C4%87q
https://pl.wiktionary.org/wiki/ch%C4%99do%C5%BCy%C4%87

#polszczyzna #GwaraPoznańska #gwara

patrzcie państwo, szukając etymologii* słowa "żarna" znalazłem przypadkowo podlaski epitet: mlon

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/mlon;14957.html

żarna jednak nie dają mi spokoju bo są bardzo podobne do angielskiego "quirn" czy niemieckiego "Querne". To musiało być chyba jedno z tych najbardziej podstawowych dla życia słów,które nam zostały z proto-indoeuropejskiego.

https://www.wordsense.eu/quirn/

*) a bo ja sobie tak lubię sprawdzać etymologię randomowych słów z rana przy kawie

#językpolski #polszczyzna #lingwistyka

nie ma dnia, żeby człowiek nie nauczył się czegoś nowego

#językpolski #polszczyzna #Łowicz

przy okazji wysyłania PIT-a zadałem sobie pytanie - dlaczego właściwie nazywamy to PIT-em a nie podatkiem dochodowym?

Pamiętam jeszcze, jak na początku lat 90 wprowadzano podatek dochodowy w takiej formie, jaką mamy obecnie (bo w PRL też był). No i jasne że wzorce były czerpane z zachodu, ale dlaczego ten anglojęzyczny akronim utrzymał się tak długo?

Z VAT-em jest podobnie: Niemcy mają Mwst. jako skrót od Mehrwersteuer, Polacy zaś mają VAT, skrót od... value added tax?

#polszczyzna #podatki

Szanowni, #polszczyzna. Czy Wam się podoba ta liczba mnoga w komunikacie MPK Częstochowa #czestochowa o "jazdach"? Mnie bardzo zaskoczyła...

Język naszą bronią. Nie dajmy go przekuć w kajdany.
#Uwolnione z FB #PawełLęcki #edukacja #Polszczyzna #Wolność #Niewola

- Uczniowie nie rozumieją już prostych słów. - Potrzebują tłumaczenia na angielski albo porównań, nagłówkuje Radio Zet.
- Magda, nauczycielka biologii, ostatnio na lekcji tłumaczyła klasie, co znaczy słowo peryferie. Marcin, nauczyciel historii i WOS-u, widząc, że młodzież nie zna pojęcia rebelia, przetłumaczył na angielski i wszystko było jasne. - Uczniowie nie rozumieją podstawowych słów. Coś co jeszcze kilka lat temu było oczywiste dla dzieci, dziś jest zupełnie niezrozumiałe. I nie mówimy tu o terminach naukowych - stwierdzają z przerażeniem nauczyciele, pisze Aleksandra Pucułek na stronie rozgłośni.
- Z sytuacją, o której opowiadają nauczyciele, wiąże się wiele innych problemów. - Największy kłopot sprawia im język w użyciu, czyli np. napisanie notatki syntetyzującej. Trzeba tu najpierw zrozumieć dłuższy tekst, skrócić go, napisać swoimi słowami i nie daj Boże jeszcze porównać z innym - wylicza polonistka. Jeśli polecenie jest bardziej rozbudowane, czyli np. należy odwołać się do tekstu A i B, albo wskazać podobieństwa i różnice między dwoma utworami to uczniowie często zatrzymują się w połowie polecenia i opisują tylko podobieństwa. - Nie czytają ze zrozumieniem, spieszą się. Ten rok jest wyjątkowo bogaty w takie sytuacje. Jeszcze się z czymś takim nie spotkałam - mówi Karolina Szymczyk, czytamy na stronie rozgłośni.
No cóż. Od dłuższego czasu próbuję zwrócić uwagę na postępujący kryzys związany z zanikiem umiejętności posługiwania się w miarę poprawnym językiem polskim. Każdy, kto na przykład sprawdzał egzaminy z języka polskiego, siłą rzeczy musiał zauważyć rozkład składni, ubożenie leksyki. Ekonomia języka jest zjawiskiem naturalnym, ale w obecnej sytuacji mamy do czynienia z czymś bardzo niepokojącym.
Zanikanie struktur językowych powiązane jest z myśleniem o rzeczywistości. Młodzi ludzie mają problem z nazywaniem uczuć, emocji, stanów, w jakich się znajdują. Często nie potrafią wyciągać wniosków, porównywać. Przekłada się to nie tylko na najmniej w tym przypadku istotne wyniki egzaminacyjne, ale na odbiór świata, innych ludzi, szeroko pojętych tekstów kultury, zjawisk społecznych. Oczywiście, nie wszyscy młodzi ludzie tak mają, ale niewątpliwie mamy problem, wobec którego pozostajemy zaskakująco bierni. Rozumienie tekstów, zadań, a w zasadzie brak rozumienia, to zjawisko interdyscyplinarne, które obejmuje całe spektrum zjawisk oświatowych.
Jakie wnioski płyną z tej sytuacji dla polskiej edukacji?

Znajomość Poprawnej Polszczyzny jest rytuałem przejścia. Zwróciliście uwagę, że nie mówię ani razu o „native speakers”? Rdzennych użytkowników polszczyzny bowiem nazywa się zwyczajnie Polakami.

Zgodnie z raportem Laboratorium Poznania Politycznego Instytutu Psychologii PAN za najważniejsze kryterium polskości ankietowani uznali znajomość języka (4,31 na 5), a dopiero potem własne poczucie (4,21), obywatelstwo (4,13) i znajomość kultury, historii (4,06) https://psychpol.psych.pan.pl/images/Raporty/Polsko%C5%9B%C4%87-raport-ko%C5%84cowy/RAPORT_NdS_PolskoscwXXwieku.pdf

Polacy zazdrośnie strzegą przynależności do grona swoich rodaków. Ale kryterium językowe jest barierą o wiele bardziej moralną, niż na przykład więzy krwi, religia lub zasługi. Języka zwyczajnie można się nauczyć.

Pokazałem powyżej, że „niesłychana” trudność polskiego to mit i nieprawda. Uważam jednak, że są mity, które należy podtrzymywać. I ten jest jednym z nich.

rzucam hasztagami #polszczyzna #zJęzykiem

Moi drodzy fediwersowi specjaliści od języka polskiego, czy powiecie mi, na których stacjach zatrzymuje się ten autobus?

"Wariant I – szybki autobus relacji Strzelin – Kłodzko Miasto (zatrzymania na wszystkich stacjach pośrednich z pominięciem relacji Strzelin – Kłodzko Miasto)."

https://web.archive.org/web/20240826162906/https://kolejedolnoslaskie.pl/zmiany-w-rozkladzie-jazdy-pociagow-kolei-dolnoslaskich-na-co-zwrocic-uwage/

[EDIT: poprawiono to, czyli jednak na żadnym się nie zatrzymuje]

#kolej #polszczyzna #KolejeDolnośląskie

🇵🇱 Język polski, w przeciwieństwie do angielskiego, mocno wykorzystuje odmianę przez przypadki. Dlatego też oprócz hasztagu 👉 #rolnik 👈 może się przydać hasztagowa deklinacja tego słowa. Dzięki temu można zwiększyć prawdopodobieństwo znalezienia czegoś w Fediwersum po polsku, aby wyszukiwało się tak łatwo (lub tak trudno) jak po angielsku. A zatem: #rolnika #rolnikowi #rolnikiem #rolniku #rolnicy #rolników #rolnikami #rolnikach. A także w wersji żeńskiej: #rolniczka #rolniczki #rolniczce #rolniczkę #rolniczką #rolniczce #rolniczko oraz #rolniczki #rolniczek #rolniczkom #rolniczkami #rolniczkach.

Ciekawe, jak internet (i ogólnie informatyka) różniłby się od obecnego, gdyby jego twórcami byli #Polacy/#Polki a nie ludzie ze Stanów. Czy w projektowaniu rozwiązań informatycznych wzięliby pod uwagę fakt, że wyrazy odmieniają się? Bo przecież to, że informatyka miałaby od początku polskie "ogonki", to jest pewne. :-)

#Fedi #Fediwersum #poPolsku #nieGęsi #Polska #polski #polszczyzna

@gapic Ciekawe merytorycznie, chociaż w kwestii polszczyzny czasem ucho drętwieje. 😉 Przykłady:

🐛 policjonowanie zasad (w znaczeniu: egzekwowanie zasad)

🐛 ekscesywny (w znaczeniu: nadmierny)

🐛 kompetytywny (w znaczeniu: konkurencyjny)

😠

Przy tym "content" (w znaczeniu: treść) jawi się jako mały pryszcz na języku polskim. 😉

#polszczyzna #makaronizmy #angielszczyzna #językPolski #Chiny #maopowiedziane #streamy #podcast

@FOSSGralnia Taguję: #poPolsku #polszczyzna #MastodonPL #Fediwersum

@FOSSGralnia Taguję: #poPolsku #polszczyzna #MastodonPL #Fediwersum

@FOSSGralnia Taguję: #poPolsku #polszczyzna #MastodonPL #Fediwersum

Często się szczycę tym, że (raczej) nie popełniam błędów w polszczyźnie, ale ten film już pierwszm przykładem wykazał, że z tym bywa różnie ;)

#PJM #migowy #polszczyzna

https://www.youtube.com/watch?v=XMdMftADr74

Czy jeżeli zwiększymy mimośród, to ryż paraboliczny stanie się ryżem hiperbolicznym? A jeżeli zmniejszymy, to ryżem eliptycznym?

#polszczyzna #matematyka

Gdybyście zastanawiali się, jak po polsku nazywać te mniej popularne znaki na klawiaturze, służę propozycjami. Od góry do dołu, od lewej do prawej:

` grawis
~ tylda
@ at / atka (małpa to U+1F412 "🐒")
# kratka
^ cyrkumfleks (daszek jest odwrócony [U+02C7 "ˇ"], a kareta jest na dole [U+2038 "‸"])
& et / etka / ampersand
* asterysk (nie gwiazdka, gwiazdek jest wiele, np. U+2605 "★")
- łącznik / dywiz / minus (ale nie myślnik, myślnik to U+2014 "—", patrz też https://pol.social/@mgorny/111426531227389950)
_ podkreślnik
\ lewy ukośnik
| kreska pionowa
/ [prawy] ukośnik

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/Indeks:Polski_-_Znaki_typograficzne_i_interpunkcyjne
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/znaki-specjalne;1639.html

#polszczyzna #Unikod

@wloczykij Dzięki za tę informację. Przeczytałem całość. Bardzo się przydała! Nie tylko do tego, żeby dowiedzieć się o zapowiadanych zmianach, ale też żeby poprzeklinać na to grono zwane Radą Języka Polskiego.

#polszczyzna #poPolsku #językPolski #RadaJęzykaPolskiego #RPpl #Rzeczpospolita

🇵🇱 Język polski, w przeciwieństwie do angielskiego, mocno wykorzystuje odmianę przez przypadki. Dlatego też oprócz hasztagu 👉 #rolnik 👈 może się przydać hasztagowa deklinacja tego słowa. Dzięki temu można zwiększyć prawdopodobieństwo znalezienia czegoś w Fediwersum po polsku, aby wyszukiwało się tak łatwo (lub tak trudno) jak po angielsku. A zatem: #rolnika #rolnikowi #rolnikiem #rolniku #rolnicy #rolników #rolnikami #rolnikach. A także w wersji żeńskiej: #rolniczka #rolniczki #rolniczce #rolniczkę #rolniczką #rolniczce #rolniczko oraz #rolniczki #rolniczek #rolniczkom #rolniczkami #rolniczkach.

Ciekawe, jak internet (i ogólnie informatyka) różniłby się od obecnego, gdyby jego twórcami byli #Polacy/#Polki a nie ludzie ze Stanów. Czy w projektowaniu rozwiązań informatycznych wzięliby pod uwagę fakt, że wyrazy odmieniają się? Bo przecież to, że informatyka miałaby od początku polskie "ogonki", to jest pewne. :-)

#Fedi #Fediwersum #poPolsku #nieGęsi #Polska #polski #polszczyzna

Na pewno ponad 100 godzin spędziłem na słuchaniu podcastów Marty Niedźwiedzkiej pt. "O zmierzchu". Sam ten fakt mówi, że cenię tę audycję i jej autorkę. Ale... 👿 czasem nachodzi mnie perfidna myśl: a co jeśli #Niedźwiedzka jest taką psycholożką jak polonistką?

👀 👁️ 😜 😢

Tak, Marta Niedźwiedzka jest polonistką, a robi z językiem polskim takie rzeczy, że zęby bolą, włosy stają dęba a pot leje się strumieniami. Oczywiście chodzi przede wszystkim o anglicyzmy i brutalistyczne wręcz wtrącenia z języka angielskiego. (O innych wpadkach językowych nie piszę, bo mają dla mnie o wiele mniejsze znaczenie).

Ja rozumiem, że w pokoleniu X szczególnie ważna jest "światowość" i "luz" (bo pokolenie ich rodziców mierziło zaściankowością i niepotrzebną sztywnością). Ale czy warto traktować język ojczysty jak papier toaletowy - jak coś, co się użyje, zużyje i wyrzuci?

#polszczyzna #językPolski #OZmierzchu #podcast #audycja #psychologia #MartaNiedźwiedzka

To nie #polszczyzna - to język #ukraiński - w łacince, którą stworzył Josyp Łozyńśkyj (pl. Józef Łoziński) w 1834 roku.

Jak czytać po ukraińsku w łacince:
pobierz rozszerzenie do przeglądarki https://paiv.github.io/latynka/ (są tam linki do pobrań rozszerzeń dla Chroma, Firefoksa, Edge'a i Safari)

Następnie wejdź (po zainstalowaniu rozszerzenia) w „Options” rozszerzenia. Zaznacz „Abecadło Лозинського 1834”, by się pojawiło jako dostępna opcja transliteracji. Potem w po wejściu w ikonkę rozszerzenia zmień translit table na „Abecadło...” i gotowe.

#zJęzykiem

Jak byście przetłumaczyli na polski słowo "marketplace" używane przez zagranicznych speców od bezpieczeństwa w odniesieniu do serwisów zakładanych przez przestępców (często w sieci Tor), mających zwykle postać forów, oferujących używki, narzędzia "hakerskie" i inne niezbyt legalne rzeczy lub usługi?

#cyberbezpieczenstwo #polszczyzna #jezykPolski #zJęzykiem

@avolha #polszczyzna #zJęzykiem

@avolha
#polszczyzna #zJęzykiem

Twarzoksiążka przyatakowała mnie dziś postem zirytowanego książkoczytacza, który w trakcie lektury natknął się na sformułowanie "zły aktor" będące kalką z angielskiego, oznaczające osobę lub grupę dokonującą czynów przestępczych w internecie. Też mi ten "aktor" nie pasuje, stąd pytanie: jak sami tłumaczycie frazy "bad actor", "threat actor", "malicious actor"?

#cyberbezpieczenstwo #polszczyzna #zJęzykiem
@74 dzięki za podpowiedzi dot. hashtagów

orgiestra

#slowanaopak #polszczyzna #zjezykiem

@lukaszmichal rzucam hasztagiem #zJęzykiem #polszczyzna

@marsierp O! To anglicyzm? Myślałem że chodzi po prostu o kupienie od razu, bez licytowania #polszczyzna #zJęzykiem

@alxd
do wpisu na alxd rzucam jeszcze hasztagami #polszczyzna i #zJęzykiem.

W kwestiach językowych inne kraje słowiańskie straciliśmy z oczu - stanowiąc jeden blok gospodarczy („komunę”), nie mogliśmy być dla siebie nawzajem punktem odniesienia, przynajmniej w masowym dostosowaniu do pierwszego świata.

+ jedynymi bardziej znaczącymi (ludnościowo - Czechy 10 mln, reszta po rozpadzie Jugosławii tylko mniej) krajami słowiańskimi oprócz Polski są Rosja (anty-wzór) i powoli otrzepująca się z niej Ukraina.

Powiedzcie, czy się zgadzacie. 😛 🇵🇱 🇺🇸 💬 #ankieta

Wielce zasmucająca jest dla mnie niechęć współczesnych Polaków do znajdowania i akceptowania nazw na nowe pojęcia. Jeśli już ktoś zna swój język i poprawnie go używa (nie stosując anglicyzmów), to wykłada się na nazwaniu czegoś, co nie ma swojej utartej nazwy w j. polskim. "Bo, jak to?, wprowadzić nowy wyraz? to tylko można zaczerpnąć z angielskiego".

Dzisiaj czytam felieton (https://krytykapolityczna.pl/swiat/shakira-pigue-casio-twingo-bzrp-music-sessions-53/), w którym autorki tłumaczą, czym jest break up song, a potem revenge song. Zrozumiałbym, gdyby chodziło o to, że trudno znaleźć polską nazwę na te pojęcia, więc autorki zapożyczyły nazwy z angielskiego.W końcu nie każdy musi aspirować do bycia słowotwórcą. Jednak nie w tym sedno. Otóż autorki tuż po użyciu angielskiej nazwy za każdym razem dodały nazwę polską. W tekście brzmi to tak:

"gatunek muzyczny [...] nazywa się popularnie break up song, czyli piosenką o rozstaniu"

i

"Do takich kawałków lepiej pasuje nazwa revenge song, piosenka-zemsta".

Czyli autorki znalazły polskie nazwy, ale te im po prostu nie pasują. Nie chodzi o to, że język polski nie potrafi wyrazić czegoś (w sposób zwięzły) tak dobrze jak angielski. Chodzi o to, że z jakiś powodów polskie nazwy jakoś nie pasują autorkom.

Po angielsku wszystko brzmi lepiej? A może to po prostu mentalność kompradora?

#poPolsku #polszczyzna #anglicyzmy #amerykanizacja #językPolski

Słowo tygodnia: polisemia.

Polisemia, inaczej wieloznaczność, występuje wówczas, gdy jedno słowo ma wiele znaczeń. Na przykład, wspomniany we wcześniejszym tutku "zamek" może oznaczać budowlę warowną, albo mechanizm w drzwiach.

Nieco innym zjawiskiem jest homonimia. Homonimy to odrębne słowa (wyrazy) o takiej samej wymowie, pisowni, albo jednym i drugim. Przykładem homonimów (a konkretnie homofonów, czyli wyrazów o identycznej wymowie) może być "morze" (akwen) i "może" (czasownik).

Póki co, wszystko jasne. Jednakże istnieją również homonimy, które mają identyczną pisownię i wymowę, np. "ranny" jako "występujący o poranku", i "ranny" jako "zraniony". Słowa polisemiczne mogą też różnić się odmianą, np. "w tych drzwiach nie ma zamka", ale "w tym mieście nie ma zamku".

Jak więc odróżnić polisemy od homonimów? Otóż, podstawowym kryterium zdaje się być etymologia. Z polisemem mamy do czynienia, jeżeli dane słowo uzyskuje nowe znaczenie. Tak np. "zamek" — budowla, to nowe znaczenie dla "zamku" — mechanizmu.

Z homonimami mamy do czynienia, jeżeli dwa odrębne słowa otrzymują tę samą pisownię i wymowę. I tak np. "ranny" w jednym znaczeniu wywodzi się z rzeczownika "rano", a w drugim z "rana".

Oczywiście, taki podział jest dosyć nieostry, i językoznawcy nie zawsze się zgadzają, co do klasyfikacji.

Na koniec dodam, że rzecz jasna mogą istnieć polisemiczne homonimy, tzn. homonimy, z których przynajmniej jeden ma wiele znaczeń. I tak "dam" jako czasownik jest homonimem "dam" jako l.mn. polisemicznego rzeczownika "dama".

https://pl.wiktionary.org/wiki/zamek#zamek_(j%C4%99zyk_polski)
https://pl.wiktionary.org/wiki/ranny#ranny_(j%C4%99zyk_polski)
https://pl.wiktionary.org/wiki/dam#dam_(j%C4%99zyk_polski)

#język #polszczyzna