#booklover — Public Fediverse posts

FlameCon 2026 Redefines Queer Fandom
https://zurl.co/LB0U2

#amreading #bookreader #bookreading #mustread #booklover #bookshelf #readmorebooks #bookaddict #bibliophile #manga #lgbtq+

https://promote.storykeepr.com/featured-reads/featuredreads?ref=6mW1EJOyRkrM
Browse this month's Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://promote.storykeepr.com/featured-reads/featuredreads?ref=6mW1EJOyRkrM
Browse this month's Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://promote.storykeepr.com/featured-reads/featuredreads?ref=6mW1EJOyRkrM
Browse this month's Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://promote.storykeepr.com/featured-reads/featuredreads?ref=6mW1EJOyRkrM
Browse this month's Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://promote.storykeepr.com/featured-reads/featuredreads?ref=6mW1EJOyRkrM
Browse this month's Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a04e0b-c1dd-7bb1-aeee-5f53c8610bd5
Tough alien alphas, badass human women, and adorable hologram pets!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a04e0b-c1dd-7bb1-aeee-5f53c8610bd5
Tough alien alphas, badass human women, and adorable hologram pets!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a04e0b-c1dd-7bb1-aeee-5f53c8610bd5
Tough alien alphas, badass human women, and adorable hologram pets!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a04e0b-c1dd-7bb1-aeee-5f53c8610bd5
Tough alien alphas, badass human women, and adorable hologram pets!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a04e0b-c1dd-7bb1-aeee-5f53c8610bd5
Tough alien alphas, badass human women, and adorable hologram pets!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a05f8d-9a41-776c-946c-28186761cc3e
I’m lost in a world of shadows and seduction…

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a05f8d-9a41-776c-946c-28186761cc3e
I’m lost in a world of shadows and seduction…

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a05f8d-9a41-776c-946c-28186761cc3e
I’m lost in a world of shadows and seduction…

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a05f8d-9a41-776c-946c-28186761cc3e
I’m lost in a world of shadows and seduction…

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a05f8d-9a41-776c-946c-28186761cc3e
I’m lost in a world of shadows and seduction…

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a06420-eb91-7a53-bdf1-b7401034d7ec
No one treads these dark waters...

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a06420-eb91-7a53-bdf1-b7401034d7ec
No one treads these dark waters...

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a06420-eb91-7a53-bdf1-b7401034d7ec
No one treads these dark waters...

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a06420-eb91-7a53-bdf1-b7401034d7ec
No one treads these dark waters...

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://storyoriginapp.com/swaps/01a06420-eb91-7a53-bdf1-b7401034d7ec
No one treads these dark waters...

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

London Haunting: A Tour Through A. Rushby’s Favorite Spooky Spots in England’s Capital
https://zurl.co/q7mmf
#writinginspiration
#amreading #bookreader #bookreading #mustread #booklover #bookshelf #readmorebooks #bookaddict #bibliophile

GOOSE CREEK HOLLER received a great editorial review (IMHO) from BookLife Reviews for Publishers Weekly, online now and featured in the October 5th Publishers Weekly Magazine. I'm sharing it here in case you want something to read. Or just read the book👍 😎 The book is available at most online retailers, y'all. #books #bookstodon #bookReview #editorial #indieAuthor #indie #indieAuthors #author #authors #publishing #publishersweekly #booklover #book #booklovers #thriller #suspense #crimeFiction #crime #scribesAndMakers #reading #readingCommunity #fediverse #social #socialnetwork #iamwriting #ebooks #ebook #print #mastodon #reviews #review #mountains #money #murder #rural #ruralnoir #familyStory

GOOSE CREEK HOLLER received a great editorial review (IMHO) from BookLife Reviews for Publishers Weekly, online now and featured in the October 5th Publishers Weekly Magazine. I'm sharing it here in case you want something to read. Or just read the book👍 😎 The book is available at most online retailers, y'all. #books #bookstodon #bookReview #editorial #indieAuthor #indie #indieAuthors #author #authors #publishing #publishersweekly #booklover #book #booklovers #thriller #suspense #crimeFiction #crime #scribesAndMakers #reading #readingCommunity #fediverse #social #socialnetwork #iamwriting #ebooks #ebook #print #mastodon #reviews #review #mountains #money #murder #rural #ruralnoir #familyStory

GOOSE CREEK HOLLER received a great editorial review (IMHO) from BookLife Reviews for Publishers Weekly, online now and featured in the October 5th Publishers Weekly Magazine. I'm sharing it here in case you want something to read. Or just read the book👍 😎 The book is available at most online retailers, y'all. #books #bookstodon #bookReview #editorial #indieAuthor #indie #indieAuthors #author #authors #publishing #publishersweekly #booklover #book #booklovers #thriller #suspense #crimeFiction #crime #scribesAndMakers #reading #readingCommunity #fediverse #social #socialnetwork #iamwriting #ebooks #ebook #print #mastodon #reviews #review #mountains #money #murder #rural #ruralnoir #familyStory

GOOSE CREEK HOLLER received a great editorial review (IMHO) from BookLife Reviews for Publishers Weekly, online now and featured in the October 5th Publishers Weekly Magazine. I'm sharing it here in case you want something to read. Or just read the book👍 😎 The book is available at most online retailers, y'all. #books #bookstodon #bookReview #editorial #indieAuthor #indie #indieAuthors #author #authors #publishing #publishersweekly #booklover #book #booklovers #thriller #suspense #crimeFiction #crime #scribesAndMakers #reading #readingCommunity #fediverse #social #socialnetwork #iamwriting #ebooks #ebook #print #mastodon #reviews #review #mountains #money #murder #rural #ruralnoir #familyStory

GOOSE CREEK HOLLER received a great editorial review (IMHO) from BookLife Reviews for Publishers Weekly, online now and featured in the October 5th Publishers Weekly Magazine. I'm sharing it here in case you want something to read. Or just read the book👍 😎 The book is available at most online retailers, y'all. #books #bookstodon #bookReview #editorial #indieAuthor #indie #indieAuthors #author #authors #publishing #publishersweekly #booklover #book #booklovers #thriller #suspense #crimeFiction #crime #scribesAndMakers #reading #readingCommunity #fediverse #social #socialnetwork #iamwriting #ebooks #ebook #print #mastodon #reviews #review #mountains #money #murder #rural #ruralnoir #familyStory

https://kaleidoscoperomance.com/featured-reads
Browse the September Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://kaleidoscoperomance.com/featured-reads
Browse the September Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://kaleidoscoperomance.com/featured-reads
Browse the September Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://kaleidoscoperomance.com/featured-reads
Browse the September Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

https://kaleidoscoperomance.com/featured-reads
Browse the September Featured Reads!

#romancereaders #bookish #readingcommunity #readerscommunity #kaleidoscoperomance #readersofmastodon #whattoread #bookstoread #readers #books #romancebooks #romancereads #booklover #bookrecs #Bookstodon #romancelandia #writersofmastodon

Book 70 for 2026

Echo: Line by
Delta James

Book 2 of the Men of Echo Ridge series a seven book set.

#Books #BookLover #Bookstodon #Reader #Reading #Bookastodon

Book 70 for 2026

Echo: Line by
Delta James

Book 2 of the Men of Echo Ridge series a seven book set.

#Books #BookLover #Bookstodon #Reader #Reading #Bookastodon

Book 70 for 2026

Echo: Line by
Delta James

Book 2 of the Men of Echo Ridge series a seven book set.

#Books #BookLover #Bookstodon #Reader #Reading #Bookastodon

Book 70 for 2026

Echo: Line by
Delta James

Book 2 of the Men of Echo Ridge series a seven book set.

#Books #BookLover #Bookstodon #Reader #Reading #Bookastodon

Book 70 for 2026

Echo: Line by
Delta James

Book 2 of the Men of Echo Ridge series a seven book set.

#Books #BookLover #Bookstodon #Reader #Reading #Bookastodon

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. | Σάββας Σαβόπουλος

[Νυρεμβέργη 2026 | Γερμανικό Εθνικό Μουσείο | «Ένας κήπος με έναν καλλιτέχνη που σχεδιάζει αρχαιότητες» , Johannes Lingelbach, 1671]

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο του Σάββα Σαβόπουλου «Μηχανιστικός άνθρωπος» 

🪶Ένα παιδί που δεν επενδύεται με αγάπη κινδυνεύει ακόμα και να πεθάνει. 

🪶Προοδευτικά, ξεχνά τον εαυτό του΄ σημαντικά γίνονται όσα κάνει, όχι όσα είναι. 

🪶Το μήνυμα της πρέπει να φτάσει σε όλους: το άτομο δεν μπορεί να σωθεί μόνο του. Η αληθινή επιβίωση και η δυνατότητα χαράς στη ζωή βρίσκονται στην ισορροπία ανάμεσα στην επένδυση στον εαυτό και στην επένδυση στον άλλο, στο μαζί. Στον ναρκισσιστικό πολιτισμό του σήμερα, αυτή η αλήθεια είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Πρέπει να ακουστεί παντού. 

🪶Το άτομο με νεύρωση χαρακτήρα έχει την τάση να προσβάλλεται από ασθένειες που εμφανίζονται περιοδικά ή από σοβαρές εξελικτικές νόσους συχνότερα απ’ ό,τι το άτομο με νεύρωση μεταβίβασης και ψύχωση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νευρώσεις ή οι ψυχώσεις λειτουργούν με τα συμπτώματά τους αμυντικά έναντι της ψυχικής αποδιοργάνωσης. 

🪶 Ουσιαστικά, το εξωτερικό αντικείμενο καλείται να γίνει υποκατάστατο της μητέρας, αφού αυτή δεν ήταν εφικτό να εσωτερικευθεί νωρίς στη ζωή του. Εφόσον δεν υπάρχει στήριξη από κάποιο αξιόπιστο εσωτερικό αντικείμενο, είναι αναγκαίο το Εγώ να στηριχτεί σε κάποιο εξωτερικό αντικείμενο. Αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, το αδύναμο Εγώ καταρρέει όπως ο κισσός χωρίς το δέντρο. 

🪶 Στο ενεργειακό ή οικονομικό επίπεδο της ψυχοσωματικής η Debray επισημαίνει ότι: (α) Επιδίωξη του ψυχισμού είναι η ποιοτική αναβάθμιση της ενόρμησης σε αναπαράσταση και συναίσθημα (δηλαδή η ψυχικοποίηση) και (β) Όταν η ψυχικοποίηση αποτυγχάνει, η ενόρμηση εκφορτίζεται στο σώμα (σωματοποίηση). 

🪶 Στον αντίποδα, ασθενείς με ψυχοσωματικά σύνδρομα εμφανίζουν φτωχό συμβολισμό, μηχανιστικό λόγο και έλλειψη συναισθηματικών χρωματισμών. 

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. 

🪶 Συχνά το βλέμμα των γονιών, ειδικότερα της μητέρας, μένει άγρυπνο και σκληρό, επειδή επαγρυπνά ώστε να μην επαναληφθεί κάποια καταστροφή που συνέβη στο παρελθόν στη δική τους ζωή ή της οικογένειάς τους και παραμόρφωσε τον ψυχισμό τους, επιβάλλοντας συνήθως εξωπραγματικά ιδεώδη. Ο γονιός-Κέρβερος μπορεί να υποστηρίζει ότι πρόθεσή του είναι να προστατεύσει το παιδί του, αλλά αυτό έχει την αίσθηση ότι καταδιώκεται. Το βλέμμα του Κέρβερου, το οποίο το παιδί ενσωματώνει, αντιστοιχεί στη συνεχή ψευδαισθησιακή επένδυση ενός τραύματος, το οποίο ο γονιός είχε βιώσει ως παιδί, όταν ο ψυχισμός του ήταν ανέτοιμος να το επεξεργαστεί και γι’ αυτό το αναπαράγει διαρκώς. Το παιδί δεν ονειρεύεται, αλλά έχει εφιάλτες μέρα-νύχτα. 

🪶 Το σώμα μοιάζει με ένα τυραννισμένο παιδικό κορμί που δεν μπορεί να πει τα βάσανά του. Αυτό το σώμα, για να μπορέσει κάποτε να βρει τις λέξεις να πει αυτά που έζησε ίσως πρέπει να αρρωστήσει. 

🪶 Το άτομο με μηχανιστική ζωή συμμορφώνεται με τους άλλους και χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Όπως έγραφε ο Kierkegaard (1848/1999), ο άνθρωπος περιτριγυρισμένος «από ορδές ανθρώπων, απασχολημένος με κάθε είδους κοσμικά θέματα, όλο και πιο έξυπνος για τους τρόπους του κόσμου – ένα τέτοιο άτομο ξεχνά τον εαυτό του, ξεχνά το όνομά του, που είναι θεϊκά κατανοητό, δεν τολμά να πιστέψει στον εαυτό του, θεωρεί ότι είναι πολύ επικίνδυνο να είναι ο εαυτός του, πολύ πιο εύκολο και ασφαλές να είναι σαν τους άλλους, να γίνει ένα αντίγραφο, ένας αριθμός, μέρος του πλήθους». 

🪶 η Βίκυ κατέστελλε σωματικούς πόνους ή επώδυνα συναισθήματα που ένιωθε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι από μικρή δεν ήθελε να επιβαρύνει τη μητέρα της, η οποία ήταν εύθραυστη ψυχικά και υπέφερε από έντονες ημικρανίες, που την καθήλωναν για μέρες σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. 

🪶 Ωστόσο, η φαντασίωση του Κέρβερου δεν είναι απλώς ένα φάντασμα, αλλά συμπυκνώνει πρώιμους τρόπους άμυνας απέναντι στο τραύμα, που τελικά όμως αλλοτριώνει το άτομο. Στο πλαίσιο της ανάλυσης, ο αναλυτής συχνά καλείται να αναλάβει τον ρόλο του Ορφέα ή του Ηρακλή: άλλοτε να κατευνάσει με την ερμηνεία, άλλοτε να παλέψει με το φάντασμα, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για την ανάδυση της επιθυμίας. Θα πρέπει να είναι προσεκτικός σε αυτό το κέλευσμα και να θυμάται ότι δεν είναι παντοδύναμος. 

🪶 Στη μηχανιστική ζωή οι λέξεις εμφανίζονται μόνο με την κυριολεκτική τους σημασία και όχι με τη μεταφορική (Marty & de M’Uzan, 1962). Η McDougall (1984) υποστήριξε ότι ο λόγος του ασθενούς μπορεί να φαίνεται «φυσιολογικός», αλλά αποκαλύπτεται ότι χρησιμοποιεί λέξεις και ιδέες που είναι σε μεγάλο βαθμό ίσως και ολοκληρωτικά, στερημένες από συναισθηματικό περιεχόμενο.  

🪶 Η προσωπικότητα των μηχανιστικών ασθενών συνήθως περιγράφεται ως ναρκισσιστική, παθητικο-επιθετική, παθητικο-εξαρτητική, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις νεύρωσης της συμπεριφοράς, και ψυχοπαθητική. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι φτωχές· ενίοτε έχουν χαρακτηριστικά λευκής σχέσης. 

🪶 Ωστόσο, αυτή η «ζάχαρη» θα είναι μια διαρκής υπενθύμιση/πρόσκληση να ανακαλύψει κάποια στιγμή τις εσωτερικές διαδικασίες που θα γλυκάνουν τον πόνο της με ψυχικά μέσα. 

🪶 Οι τρόποι επικοινωνίας έχουν αλλάξει. Συχνά βλέπουμε οικογένειες ή ζευγάρια σε κάποιο εστιατόριο ή καφέ, όπου ο καθένας είναι απορροφημένος στο tablet ή το smartphone του και δεν συζητούν. Ο καθένας είναι αλλού και σε άλλο χρόνο. Δεν ζουν δηλαδή όλοι μαζί στον ίδιο χρόνο, δεν βιώνουν κοινά πράγματα. Αυτή η κατάσταση, που απομονώνει το άτομο στο οικογενειακό, φιλικό ή εργασιακό του περιβάλλον, μεταβάλλει το βίωμα του χρόνου. 

🪶 Κατά τον Freud, το Ασυνείδητο είναι αχρονικό, δηλαδή αγνοεί τον χρόνο. Το Προσυνειδητό οργανώνει, κατατέμνει, μετράει τον χρόνο σύμφωνα με την αρχή της πραγματικότητας. Τέλος, στο Συνειδητό υπάρχει ο χρόνος της αμεσότητας. Εάν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις πρωτογενείς/δευτερογενείς και τις τριτογενείς διαδικασίες, τότε διασφαλίζεται η αίσθηση της ροής του βιωμένου χρόνου. 

🪶 Όπως έγραφε ο Τ.S. Eliot: «Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος / είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο / και ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο». 

🪶 Έτσι, η πρόκληση για τον σύγχρονο άνθρωπο δεν είναι μόνο να αποκτήσει πρόσβαση στη γνώση, αλλά να βρει τον χρόνο να την επεξεργαστεί ψυχικά. 

🪶 Ο Smadja (2001) μίλησε για: (α) τον πρώτο χρόνο της σωματοποίησης ως χρόνο της καταστροφικότητας και (β) τον δεύτερο χρόνο της σωματοποίησης ως ερωτικό χρόνο ή χρόνο ίασης. 

🪶 Η απώλεια του φίλου της την έφερε αντιμέτωπη με τα αναπαραστατικά ρήγματα που προϋπήρχαν στον ψυχισμό της. Προσκολλήθηκε στο αντιληπτικό και προχώρησε αρκετά στην εργαστηριακή της έρευνα, ολοκληρώνοντας πειράματα τα οποία ανέβαλλε για πολύ καιρό. Η προσκόλλησή της στο αντιληπτικό ήταν απαραίτητη, αφού το αναπαραστατικό πεδίο θα μπορούσε να καταρρεύσει. Όμως, η Εύα δεν εκδήλωσε υποτροπή σε οργανικό επίπεδο. Ψυχικά μπόρεσε να επεξεργαστεί όσα συνέβαιναν μέσα της και έξω της. Άρχισε να επενδύει ιδιαίτερα τη θεραπευτική σχέση και συνδέθηκε αρκετά μαζί μου εξιδανικεύοντάς με.  

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. | Σάββας Σαβόπουλος

[Νυρεμβέργη 2026 | Γερμανικό Εθνικό Μουσείο | «Ένας κήπος με έναν καλλιτέχνη που σχεδιάζει αρχαιότητες» , Johannes Lingelbach, 1671]

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο του Σάββα Σαβόπουλου «Μηχανιστικός άνθρωπος» 

🪶Ένα παιδί που δεν επενδύεται με αγάπη κινδυνεύει ακόμα και να πεθάνει. 

🪶Προοδευτικά, ξεχνά τον εαυτό του΄ σημαντικά γίνονται όσα κάνει, όχι όσα είναι. 

🪶Το μήνυμα της πρέπει να φτάσει σε όλους: το άτομο δεν μπορεί να σωθεί μόνο του. Η αληθινή επιβίωση και η δυνατότητα χαράς στη ζωή βρίσκονται στην ισορροπία ανάμεσα στην επένδυση στον εαυτό και στην επένδυση στον άλλο, στο μαζί. Στον ναρκισσιστικό πολιτισμό του σήμερα, αυτή η αλήθεια είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Πρέπει να ακουστεί παντού. 

🪶Το άτομο με νεύρωση χαρακτήρα έχει την τάση να προσβάλλεται από ασθένειες που εμφανίζονται περιοδικά ή από σοβαρές εξελικτικές νόσους συχνότερα απ’ ό,τι το άτομο με νεύρωση μεταβίβασης και ψύχωση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νευρώσεις ή οι ψυχώσεις λειτουργούν με τα συμπτώματά τους αμυντικά έναντι της ψυχικής αποδιοργάνωσης. 

🪶 Ουσιαστικά, το εξωτερικό αντικείμενο καλείται να γίνει υποκατάστατο της μητέρας, αφού αυτή δεν ήταν εφικτό να εσωτερικευθεί νωρίς στη ζωή του. Εφόσον δεν υπάρχει στήριξη από κάποιο αξιόπιστο εσωτερικό αντικείμενο, είναι αναγκαίο το Εγώ να στηριχτεί σε κάποιο εξωτερικό αντικείμενο. Αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, το αδύναμο Εγώ καταρρέει όπως ο κισσός χωρίς το δέντρο. 

🪶 Στο ενεργειακό ή οικονομικό επίπεδο της ψυχοσωματικής η Debray επισημαίνει ότι: (α) Επιδίωξη του ψυχισμού είναι η ποιοτική αναβάθμιση της ενόρμησης σε αναπαράσταση και συναίσθημα (δηλαδή η ψυχικοποίηση) και (β) Όταν η ψυχικοποίηση αποτυγχάνει, η ενόρμηση εκφορτίζεται στο σώμα (σωματοποίηση). 

🪶 Στον αντίποδα, ασθενείς με ψυχοσωματικά σύνδρομα εμφανίζουν φτωχό συμβολισμό, μηχανιστικό λόγο και έλλειψη συναισθηματικών χρωματισμών. 

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. 

🪶 Συχνά το βλέμμα των γονιών, ειδικότερα της μητέρας, μένει άγρυπνο και σκληρό, επειδή επαγρυπνά ώστε να μην επαναληφθεί κάποια καταστροφή που συνέβη στο παρελθόν στη δική τους ζωή ή της οικογένειάς τους και παραμόρφωσε τον ψυχισμό τους, επιβάλλοντας συνήθως εξωπραγματικά ιδεώδη. Ο γονιός-Κέρβερος μπορεί να υποστηρίζει ότι πρόθεσή του είναι να προστατεύσει το παιδί του, αλλά αυτό έχει την αίσθηση ότι καταδιώκεται. Το βλέμμα του Κέρβερου, το οποίο το παιδί ενσωματώνει, αντιστοιχεί στη συνεχή ψευδαισθησιακή επένδυση ενός τραύματος, το οποίο ο γονιός είχε βιώσει ως παιδί, όταν ο ψυχισμός του ήταν ανέτοιμος να το επεξεργαστεί και γι’ αυτό το αναπαράγει διαρκώς. Το παιδί δεν ονειρεύεται, αλλά έχει εφιάλτες μέρα-νύχτα. 

🪶 Το σώμα μοιάζει με ένα τυραννισμένο παιδικό κορμί που δεν μπορεί να πει τα βάσανά του. Αυτό το σώμα, για να μπορέσει κάποτε να βρει τις λέξεις να πει αυτά που έζησε ίσως πρέπει να αρρωστήσει. 

🪶 Το άτομο με μηχανιστική ζωή συμμορφώνεται με τους άλλους και χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Όπως έγραφε ο Kierkegaard (1848/1999), ο άνθρωπος περιτριγυρισμένος «από ορδές ανθρώπων, απασχολημένος με κάθε είδους κοσμικά θέματα, όλο και πιο έξυπνος για τους τρόπους του κόσμου – ένα τέτοιο άτομο ξεχνά τον εαυτό του, ξεχνά το όνομά του, που είναι θεϊκά κατανοητό, δεν τολμά να πιστέψει στον εαυτό του, θεωρεί ότι είναι πολύ επικίνδυνο να είναι ο εαυτός του, πολύ πιο εύκολο και ασφαλές να είναι σαν τους άλλους, να γίνει ένα αντίγραφο, ένας αριθμός, μέρος του πλήθους». 

🪶 η Βίκυ κατέστελλε σωματικούς πόνους ή επώδυνα συναισθήματα που ένιωθε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι από μικρή δεν ήθελε να επιβαρύνει τη μητέρα της, η οποία ήταν εύθραυστη ψυχικά και υπέφερε από έντονες ημικρανίες, που την καθήλωναν για μέρες σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. 

🪶 Ωστόσο, η φαντασίωση του Κέρβερου δεν είναι απλώς ένα φάντασμα, αλλά συμπυκνώνει πρώιμους τρόπους άμυνας απέναντι στο τραύμα, που τελικά όμως αλλοτριώνει το άτομο. Στο πλαίσιο της ανάλυσης, ο αναλυτής συχνά καλείται να αναλάβει τον ρόλο του Ορφέα ή του Ηρακλή: άλλοτε να κατευνάσει με την ερμηνεία, άλλοτε να παλέψει με το φάντασμα, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για την ανάδυση της επιθυμίας. Θα πρέπει να είναι προσεκτικός σε αυτό το κέλευσμα και να θυμάται ότι δεν είναι παντοδύναμος. 

🪶 Στη μηχανιστική ζωή οι λέξεις εμφανίζονται μόνο με την κυριολεκτική τους σημασία και όχι με τη μεταφορική (Marty & de M’Uzan, 1962). Η McDougall (1984) υποστήριξε ότι ο λόγος του ασθενούς μπορεί να φαίνεται «φυσιολογικός», αλλά αποκαλύπτεται ότι χρησιμοποιεί λέξεις και ιδέες που είναι σε μεγάλο βαθμό ίσως και ολοκληρωτικά, στερημένες από συναισθηματικό περιεχόμενο.  

🪶 Η προσωπικότητα των μηχανιστικών ασθενών συνήθως περιγράφεται ως ναρκισσιστική, παθητικο-επιθετική, παθητικο-εξαρτητική, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις νεύρωσης της συμπεριφοράς, και ψυχοπαθητική. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι φτωχές· ενίοτε έχουν χαρακτηριστικά λευκής σχέσης. 

🪶 Ωστόσο, αυτή η «ζάχαρη» θα είναι μια διαρκής υπενθύμιση/πρόσκληση να ανακαλύψει κάποια στιγμή τις εσωτερικές διαδικασίες που θα γλυκάνουν τον πόνο της με ψυχικά μέσα. 

🪶 Οι τρόποι επικοινωνίας έχουν αλλάξει. Συχνά βλέπουμε οικογένειες ή ζευγάρια σε κάποιο εστιατόριο ή καφέ, όπου ο καθένας είναι απορροφημένος στο tablet ή το smartphone του και δεν συζητούν. Ο καθένας είναι αλλού και σε άλλο χρόνο. Δεν ζουν δηλαδή όλοι μαζί στον ίδιο χρόνο, δεν βιώνουν κοινά πράγματα. Αυτή η κατάσταση, που απομονώνει το άτομο στο οικογενειακό, φιλικό ή εργασιακό του περιβάλλον, μεταβάλλει το βίωμα του χρόνου. 

🪶 Κατά τον Freud, το Ασυνείδητο είναι αχρονικό, δηλαδή αγνοεί τον χρόνο. Το Προσυνειδητό οργανώνει, κατατέμνει, μετράει τον χρόνο σύμφωνα με την αρχή της πραγματικότητας. Τέλος, στο Συνειδητό υπάρχει ο χρόνος της αμεσότητας. Εάν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις πρωτογενείς/δευτερογενείς και τις τριτογενείς διαδικασίες, τότε διασφαλίζεται η αίσθηση της ροής του βιωμένου χρόνου. 

🪶 Όπως έγραφε ο Τ.S. Eliot: «Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος / είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο / και ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο». 

🪶 Έτσι, η πρόκληση για τον σύγχρονο άνθρωπο δεν είναι μόνο να αποκτήσει πρόσβαση στη γνώση, αλλά να βρει τον χρόνο να την επεξεργαστεί ψυχικά. 

🪶 Ο Smadja (2001) μίλησε για: (α) τον πρώτο χρόνο της σωματοποίησης ως χρόνο της καταστροφικότητας και (β) τον δεύτερο χρόνο της σωματοποίησης ως ερωτικό χρόνο ή χρόνο ίασης. 

🪶 Η απώλεια του φίλου της την έφερε αντιμέτωπη με τα αναπαραστατικά ρήγματα που προϋπήρχαν στον ψυχισμό της. Προσκολλήθηκε στο αντιληπτικό και προχώρησε αρκετά στην εργαστηριακή της έρευνα, ολοκληρώνοντας πειράματα τα οποία ανέβαλλε για πολύ καιρό. Η προσκόλλησή της στο αντιληπτικό ήταν απαραίτητη, αφού το αναπαραστατικό πεδίο θα μπορούσε να καταρρεύσει. Όμως, η Εύα δεν εκδήλωσε υποτροπή σε οργανικό επίπεδο. Ψυχικά μπόρεσε να επεξεργαστεί όσα συνέβαιναν μέσα της και έξω της. Άρχισε να επενδύει ιδιαίτερα τη θεραπευτική σχέση και συνδέθηκε αρκετά μαζί μου εξιδανικεύοντάς με.  

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. | Σάββας Σαβόπουλος

[Νυρεμβέργη 2026 | Γερμανικό Εθνικό Μουσείο | «Ένας κήπος με έναν καλλιτέχνη που σχεδιάζει αρχαιότητες» , Johannes Lingelbach, 1671]

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο του Σάββα Σαβόπουλου «Μηχανιστικός άνθρωπος» 

🪶Ένα παιδί που δεν επενδύεται με αγάπη κινδυνεύει ακόμα και να πεθάνει. 

🪶Προοδευτικά, ξεχνά τον εαυτό του΄ σημαντικά γίνονται όσα κάνει, όχι όσα είναι. 

🪶Το μήνυμα της πρέπει να φτάσει σε όλους: το άτομο δεν μπορεί να σωθεί μόνο του. Η αληθινή επιβίωση και η δυνατότητα χαράς στη ζωή βρίσκονται στην ισορροπία ανάμεσα στην επένδυση στον εαυτό και στην επένδυση στον άλλο, στο μαζί. Στον ναρκισσιστικό πολιτισμό του σήμερα, αυτή η αλήθεια είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Πρέπει να ακουστεί παντού. 

🪶Το άτομο με νεύρωση χαρακτήρα έχει την τάση να προσβάλλεται από ασθένειες που εμφανίζονται περιοδικά ή από σοβαρές εξελικτικές νόσους συχνότερα απ’ ό,τι το άτομο με νεύρωση μεταβίβασης και ψύχωση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νευρώσεις ή οι ψυχώσεις λειτουργούν με τα συμπτώματά τους αμυντικά έναντι της ψυχικής αποδιοργάνωσης. 

🪶 Ουσιαστικά, το εξωτερικό αντικείμενο καλείται να γίνει υποκατάστατο της μητέρας, αφού αυτή δεν ήταν εφικτό να εσωτερικευθεί νωρίς στη ζωή του. Εφόσον δεν υπάρχει στήριξη από κάποιο αξιόπιστο εσωτερικό αντικείμενο, είναι αναγκαίο το Εγώ να στηριχτεί σε κάποιο εξωτερικό αντικείμενο. Αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, το αδύναμο Εγώ καταρρέει όπως ο κισσός χωρίς το δέντρο. 

🪶 Στο ενεργειακό ή οικονομικό επίπεδο της ψυχοσωματικής η Debray επισημαίνει ότι: (α) Επιδίωξη του ψυχισμού είναι η ποιοτική αναβάθμιση της ενόρμησης σε αναπαράσταση και συναίσθημα (δηλαδή η ψυχικοποίηση) και (β) Όταν η ψυχικοποίηση αποτυγχάνει, η ενόρμηση εκφορτίζεται στο σώμα (σωματοποίηση). 

🪶 Στον αντίποδα, ασθενείς με ψυχοσωματικά σύνδρομα εμφανίζουν φτωχό συμβολισμό, μηχανιστικό λόγο και έλλειψη συναισθηματικών χρωματισμών. 

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. 

🪶 Συχνά το βλέμμα των γονιών, ειδικότερα της μητέρας, μένει άγρυπνο και σκληρό, επειδή επαγρυπνά ώστε να μην επαναληφθεί κάποια καταστροφή που συνέβη στο παρελθόν στη δική τους ζωή ή της οικογένειάς τους και παραμόρφωσε τον ψυχισμό τους, επιβάλλοντας συνήθως εξωπραγματικά ιδεώδη. Ο γονιός-Κέρβερος μπορεί να υποστηρίζει ότι πρόθεσή του είναι να προστατεύσει το παιδί του, αλλά αυτό έχει την αίσθηση ότι καταδιώκεται. Το βλέμμα του Κέρβερου, το οποίο το παιδί ενσωματώνει, αντιστοιχεί στη συνεχή ψευδαισθησιακή επένδυση ενός τραύματος, το οποίο ο γονιός είχε βιώσει ως παιδί, όταν ο ψυχισμός του ήταν ανέτοιμος να το επεξεργαστεί και γι’ αυτό το αναπαράγει διαρκώς. Το παιδί δεν ονειρεύεται, αλλά έχει εφιάλτες μέρα-νύχτα. 

🪶 Το σώμα μοιάζει με ένα τυραννισμένο παιδικό κορμί που δεν μπορεί να πει τα βάσανά του. Αυτό το σώμα, για να μπορέσει κάποτε να βρει τις λέξεις να πει αυτά που έζησε ίσως πρέπει να αρρωστήσει. 

🪶 Το άτομο με μηχανιστική ζωή συμμορφώνεται με τους άλλους και χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Όπως έγραφε ο Kierkegaard (1848/1999), ο άνθρωπος περιτριγυρισμένος «από ορδές ανθρώπων, απασχολημένος με κάθε είδους κοσμικά θέματα, όλο και πιο έξυπνος για τους τρόπους του κόσμου – ένα τέτοιο άτομο ξεχνά τον εαυτό του, ξεχνά το όνομά του, που είναι θεϊκά κατανοητό, δεν τολμά να πιστέψει στον εαυτό του, θεωρεί ότι είναι πολύ επικίνδυνο να είναι ο εαυτός του, πολύ πιο εύκολο και ασφαλές να είναι σαν τους άλλους, να γίνει ένα αντίγραφο, ένας αριθμός, μέρος του πλήθους». 

🪶 η Βίκυ κατέστελλε σωματικούς πόνους ή επώδυνα συναισθήματα που ένιωθε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι από μικρή δεν ήθελε να επιβαρύνει τη μητέρα της, η οποία ήταν εύθραυστη ψυχικά και υπέφερε από έντονες ημικρανίες, που την καθήλωναν για μέρες σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. 

🪶 Ωστόσο, η φαντασίωση του Κέρβερου δεν είναι απλώς ένα φάντασμα, αλλά συμπυκνώνει πρώιμους τρόπους άμυνας απέναντι στο τραύμα, που τελικά όμως αλλοτριώνει το άτομο. Στο πλαίσιο της ανάλυσης, ο αναλυτής συχνά καλείται να αναλάβει τον ρόλο του Ορφέα ή του Ηρακλή: άλλοτε να κατευνάσει με την ερμηνεία, άλλοτε να παλέψει με το φάντασμα, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για την ανάδυση της επιθυμίας. Θα πρέπει να είναι προσεκτικός σε αυτό το κέλευσμα και να θυμάται ότι δεν είναι παντοδύναμος. 

🪶 Στη μηχανιστική ζωή οι λέξεις εμφανίζονται μόνο με την κυριολεκτική τους σημασία και όχι με τη μεταφορική (Marty & de M’Uzan, 1962). Η McDougall (1984) υποστήριξε ότι ο λόγος του ασθενούς μπορεί να φαίνεται «φυσιολογικός», αλλά αποκαλύπτεται ότι χρησιμοποιεί λέξεις και ιδέες που είναι σε μεγάλο βαθμό ίσως και ολοκληρωτικά, στερημένες από συναισθηματικό περιεχόμενο.  

🪶 Η προσωπικότητα των μηχανιστικών ασθενών συνήθως περιγράφεται ως ναρκισσιστική, παθητικο-επιθετική, παθητικο-εξαρτητική, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις νεύρωσης της συμπεριφοράς, και ψυχοπαθητική. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι φτωχές· ενίοτε έχουν χαρακτηριστικά λευκής σχέσης. 

🪶 Ωστόσο, αυτή η «ζάχαρη» θα είναι μια διαρκής υπενθύμιση/πρόσκληση να ανακαλύψει κάποια στιγμή τις εσωτερικές διαδικασίες που θα γλυκάνουν τον πόνο της με ψυχικά μέσα. 

🪶 Οι τρόποι επικοινωνίας έχουν αλλάξει. Συχνά βλέπουμε οικογένειες ή ζευγάρια σε κάποιο εστιατόριο ή καφέ, όπου ο καθένας είναι απορροφημένος στο tablet ή το smartphone του και δεν συζητούν. Ο καθένας είναι αλλού και σε άλλο χρόνο. Δεν ζουν δηλαδή όλοι μαζί στον ίδιο χρόνο, δεν βιώνουν κοινά πράγματα. Αυτή η κατάσταση, που απομονώνει το άτομο στο οικογενειακό, φιλικό ή εργασιακό του περιβάλλον, μεταβάλλει το βίωμα του χρόνου. 

🪶 Κατά τον Freud, το Ασυνείδητο είναι αχρονικό, δηλαδή αγνοεί τον χρόνο. Το Προσυνειδητό οργανώνει, κατατέμνει, μετράει τον χρόνο σύμφωνα με την αρχή της πραγματικότητας. Τέλος, στο Συνειδητό υπάρχει ο χρόνος της αμεσότητας. Εάν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις πρωτογενείς/δευτερογενείς και τις τριτογενείς διαδικασίες, τότε διασφαλίζεται η αίσθηση της ροής του βιωμένου χρόνου. 

🪶 Όπως έγραφε ο Τ.S. Eliot: «Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος / είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο / και ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο». 

🪶 Έτσι, η πρόκληση για τον σύγχρονο άνθρωπο δεν είναι μόνο να αποκτήσει πρόσβαση στη γνώση, αλλά να βρει τον χρόνο να την επεξεργαστεί ψυχικά. 

🪶 Ο Smadja (2001) μίλησε για: (α) τον πρώτο χρόνο της σωματοποίησης ως χρόνο της καταστροφικότητας και (β) τον δεύτερο χρόνο της σωματοποίησης ως ερωτικό χρόνο ή χρόνο ίασης. 

🪶 Η απώλεια του φίλου της την έφερε αντιμέτωπη με τα αναπαραστατικά ρήγματα που προϋπήρχαν στον ψυχισμό της. Προσκολλήθηκε στο αντιληπτικό και προχώρησε αρκετά στην εργαστηριακή της έρευνα, ολοκληρώνοντας πειράματα τα οποία ανέβαλλε για πολύ καιρό. Η προσκόλλησή της στο αντιληπτικό ήταν απαραίτητη, αφού το αναπαραστατικό πεδίο θα μπορούσε να καταρρεύσει. Όμως, η Εύα δεν εκδήλωσε υποτροπή σε οργανικό επίπεδο. Ψυχικά μπόρεσε να επεξεργαστεί όσα συνέβαιναν μέσα της και έξω της. Άρχισε να επενδύει ιδιαίτερα τη θεραπευτική σχέση και συνδέθηκε αρκετά μαζί μου εξιδανικεύοντάς με.  

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. | Σάββας Σαβόπουλος

[Νυρεμβέργη 2026 | Γερμανικό Εθνικό Μουσείο | «Ένας κήπος με έναν καλλιτέχνη που σχεδιάζει αρχαιότητες» , Johannes Lingelbach, 1671]

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο του Σάββα Σαβόπουλου «Μηχανιστικός άνθρωπος» 

🪶Ένα παιδί που δεν επενδύεται με αγάπη κινδυνεύει ακόμα και να πεθάνει. 

🪶Προοδευτικά, ξεχνά τον εαυτό του΄ σημαντικά γίνονται όσα κάνει, όχι όσα είναι. 

🪶Το μήνυμα της πρέπει να φτάσει σε όλους: το άτομο δεν μπορεί να σωθεί μόνο του. Η αληθινή επιβίωση και η δυνατότητα χαράς στη ζωή βρίσκονται στην ισορροπία ανάμεσα στην επένδυση στον εαυτό και στην επένδυση στον άλλο, στο μαζί. Στον ναρκισσιστικό πολιτισμό του σήμερα, αυτή η αλήθεια είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Πρέπει να ακουστεί παντού. 

🪶Το άτομο με νεύρωση χαρακτήρα έχει την τάση να προσβάλλεται από ασθένειες που εμφανίζονται περιοδικά ή από σοβαρές εξελικτικές νόσους συχνότερα απ’ ό,τι το άτομο με νεύρωση μεταβίβασης και ψύχωση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νευρώσεις ή οι ψυχώσεις λειτουργούν με τα συμπτώματά τους αμυντικά έναντι της ψυχικής αποδιοργάνωσης. 

🪶 Ουσιαστικά, το εξωτερικό αντικείμενο καλείται να γίνει υποκατάστατο της μητέρας, αφού αυτή δεν ήταν εφικτό να εσωτερικευθεί νωρίς στη ζωή του. Εφόσον δεν υπάρχει στήριξη από κάποιο αξιόπιστο εσωτερικό αντικείμενο, είναι αναγκαίο το Εγώ να στηριχτεί σε κάποιο εξωτερικό αντικείμενο. Αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, το αδύναμο Εγώ καταρρέει όπως ο κισσός χωρίς το δέντρο. 

🪶 Στο ενεργειακό ή οικονομικό επίπεδο της ψυχοσωματικής η Debray επισημαίνει ότι: (α) Επιδίωξη του ψυχισμού είναι η ποιοτική αναβάθμιση της ενόρμησης σε αναπαράσταση και συναίσθημα (δηλαδή η ψυχικοποίηση) και (β) Όταν η ψυχικοποίηση αποτυγχάνει, η ενόρμηση εκφορτίζεται στο σώμα (σωματοποίηση). 

🪶 Στον αντίποδα, ασθενείς με ψυχοσωματικά σύνδρομα εμφανίζουν φτωχό συμβολισμό, μηχανιστικό λόγο και έλλειψη συναισθηματικών χρωματισμών. 

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. 

🪶 Συχνά το βλέμμα των γονιών, ειδικότερα της μητέρας, μένει άγρυπνο και σκληρό, επειδή επαγρυπνά ώστε να μην επαναληφθεί κάποια καταστροφή που συνέβη στο παρελθόν στη δική τους ζωή ή της οικογένειάς τους και παραμόρφωσε τον ψυχισμό τους, επιβάλλοντας συνήθως εξωπραγματικά ιδεώδη. Ο γονιός-Κέρβερος μπορεί να υποστηρίζει ότι πρόθεσή του είναι να προστατεύσει το παιδί του, αλλά αυτό έχει την αίσθηση ότι καταδιώκεται. Το βλέμμα του Κέρβερου, το οποίο το παιδί ενσωματώνει, αντιστοιχεί στη συνεχή ψευδαισθησιακή επένδυση ενός τραύματος, το οποίο ο γονιός είχε βιώσει ως παιδί, όταν ο ψυχισμός του ήταν ανέτοιμος να το επεξεργαστεί και γι’ αυτό το αναπαράγει διαρκώς. Το παιδί δεν ονειρεύεται, αλλά έχει εφιάλτες μέρα-νύχτα. 

🪶 Το σώμα μοιάζει με ένα τυραννισμένο παιδικό κορμί που δεν μπορεί να πει τα βάσανά του. Αυτό το σώμα, για να μπορέσει κάποτε να βρει τις λέξεις να πει αυτά που έζησε ίσως πρέπει να αρρωστήσει. 

🪶 Το άτομο με μηχανιστική ζωή συμμορφώνεται με τους άλλους και χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Όπως έγραφε ο Kierkegaard (1848/1999), ο άνθρωπος περιτριγυρισμένος «από ορδές ανθρώπων, απασχολημένος με κάθε είδους κοσμικά θέματα, όλο και πιο έξυπνος για τους τρόπους του κόσμου – ένα τέτοιο άτομο ξεχνά τον εαυτό του, ξεχνά το όνομά του, που είναι θεϊκά κατανοητό, δεν τολμά να πιστέψει στον εαυτό του, θεωρεί ότι είναι πολύ επικίνδυνο να είναι ο εαυτός του, πολύ πιο εύκολο και ασφαλές να είναι σαν τους άλλους, να γίνει ένα αντίγραφο, ένας αριθμός, μέρος του πλήθους». 

🪶 η Βίκυ κατέστελλε σωματικούς πόνους ή επώδυνα συναισθήματα που ένιωθε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι από μικρή δεν ήθελε να επιβαρύνει τη μητέρα της, η οποία ήταν εύθραυστη ψυχικά και υπέφερε από έντονες ημικρανίες, που την καθήλωναν για μέρες σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. 

🪶 Ωστόσο, η φαντασίωση του Κέρβερου δεν είναι απλώς ένα φάντασμα, αλλά συμπυκνώνει πρώιμους τρόπους άμυνας απέναντι στο τραύμα, που τελικά όμως αλλοτριώνει το άτομο. Στο πλαίσιο της ανάλυσης, ο αναλυτής συχνά καλείται να αναλάβει τον ρόλο του Ορφέα ή του Ηρακλή: άλλοτε να κατευνάσει με την ερμηνεία, άλλοτε να παλέψει με το φάντασμα, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για την ανάδυση της επιθυμίας. Θα πρέπει να είναι προσεκτικός σε αυτό το κέλευσμα και να θυμάται ότι δεν είναι παντοδύναμος. 

🪶 Στη μηχανιστική ζωή οι λέξεις εμφανίζονται μόνο με την κυριολεκτική τους σημασία και όχι με τη μεταφορική (Marty & de M’Uzan, 1962). Η McDougall (1984) υποστήριξε ότι ο λόγος του ασθενούς μπορεί να φαίνεται «φυσιολογικός», αλλά αποκαλύπτεται ότι χρησιμοποιεί λέξεις και ιδέες που είναι σε μεγάλο βαθμό ίσως και ολοκληρωτικά, στερημένες από συναισθηματικό περιεχόμενο.  

🪶 Η προσωπικότητα των μηχανιστικών ασθενών συνήθως περιγράφεται ως ναρκισσιστική, παθητικο-επιθετική, παθητικο-εξαρτητική, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις νεύρωσης της συμπεριφοράς, και ψυχοπαθητική. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι φτωχές· ενίοτε έχουν χαρακτηριστικά λευκής σχέσης. 

🪶 Ωστόσο, αυτή η «ζάχαρη» θα είναι μια διαρκής υπενθύμιση/πρόσκληση να ανακαλύψει κάποια στιγμή τις εσωτερικές διαδικασίες που θα γλυκάνουν τον πόνο της με ψυχικά μέσα. 

🪶 Οι τρόποι επικοινωνίας έχουν αλλάξει. Συχνά βλέπουμε οικογένειες ή ζευγάρια σε κάποιο εστιατόριο ή καφέ, όπου ο καθένας είναι απορροφημένος στο tablet ή το smartphone του και δεν συζητούν. Ο καθένας είναι αλλού και σε άλλο χρόνο. Δεν ζουν δηλαδή όλοι μαζί στον ίδιο χρόνο, δεν βιώνουν κοινά πράγματα. Αυτή η κατάσταση, που απομονώνει το άτομο στο οικογενειακό, φιλικό ή εργασιακό του περιβάλλον, μεταβάλλει το βίωμα του χρόνου. 

🪶 Κατά τον Freud, το Ασυνείδητο είναι αχρονικό, δηλαδή αγνοεί τον χρόνο. Το Προσυνειδητό οργανώνει, κατατέμνει, μετράει τον χρόνο σύμφωνα με την αρχή της πραγματικότητας. Τέλος, στο Συνειδητό υπάρχει ο χρόνος της αμεσότητας. Εάν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις πρωτογενείς/δευτερογενείς και τις τριτογενείς διαδικασίες, τότε διασφαλίζεται η αίσθηση της ροής του βιωμένου χρόνου. 

🪶 Όπως έγραφε ο Τ.S. Eliot: «Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος / είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο / και ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο». 

🪶 Έτσι, η πρόκληση για τον σύγχρονο άνθρωπο δεν είναι μόνο να αποκτήσει πρόσβαση στη γνώση, αλλά να βρει τον χρόνο να την επεξεργαστεί ψυχικά. 

🪶 Ο Smadja (2001) μίλησε για: (α) τον πρώτο χρόνο της σωματοποίησης ως χρόνο της καταστροφικότητας και (β) τον δεύτερο χρόνο της σωματοποίησης ως ερωτικό χρόνο ή χρόνο ίασης. 

🪶 Η απώλεια του φίλου της την έφερε αντιμέτωπη με τα αναπαραστατικά ρήγματα που προϋπήρχαν στον ψυχισμό της. Προσκολλήθηκε στο αντιληπτικό και προχώρησε αρκετά στην εργαστηριακή της έρευνα, ολοκληρώνοντας πειράματα τα οποία ανέβαλλε για πολύ καιρό. Η προσκόλλησή της στο αντιληπτικό ήταν απαραίτητη, αφού το αναπαραστατικό πεδίο θα μπορούσε να καταρρεύσει. Όμως, η Εύα δεν εκδήλωσε υποτροπή σε οργανικό επίπεδο. Ψυχικά μπόρεσε να επεξεργαστεί όσα συνέβαιναν μέσα της και έξω της. Άρχισε να επενδύει ιδιαίτερα τη θεραπευτική σχέση και συνδέθηκε αρκετά μαζί μου εξιδανικεύοντάς με.  

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. | Σάββας Σαβόπουλος

[Νυρεμβέργη 2026 | Γερμανικό Εθνικό Μουσείο | «Ένας κήπος με έναν καλλιτέχνη που σχεδιάζει αρχαιότητες» , Johannes Lingelbach, 1671]

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο του Σάββα Σαβόπουλου «Μηχανιστικός άνθρωπος» 

🪶Ένα παιδί που δεν επενδύεται με αγάπη κινδυνεύει ακόμα και να πεθάνει. 

🪶Προοδευτικά, ξεχνά τον εαυτό του΄ σημαντικά γίνονται όσα κάνει, όχι όσα είναι. 

🪶Το μήνυμα της πρέπει να φτάσει σε όλους: το άτομο δεν μπορεί να σωθεί μόνο του. Η αληθινή επιβίωση και η δυνατότητα χαράς στη ζωή βρίσκονται στην ισορροπία ανάμεσα στην επένδυση στον εαυτό και στην επένδυση στον άλλο, στο μαζί. Στον ναρκισσιστικό πολιτισμό του σήμερα, αυτή η αλήθεια είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Πρέπει να ακουστεί παντού. 

🪶Το άτομο με νεύρωση χαρακτήρα έχει την τάση να προσβάλλεται από ασθένειες που εμφανίζονται περιοδικά ή από σοβαρές εξελικτικές νόσους συχνότερα απ’ ό,τι το άτομο με νεύρωση μεταβίβασης και ψύχωση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νευρώσεις ή οι ψυχώσεις λειτουργούν με τα συμπτώματά τους αμυντικά έναντι της ψυχικής αποδιοργάνωσης. 

🪶 Ουσιαστικά, το εξωτερικό αντικείμενο καλείται να γίνει υποκατάστατο της μητέρας, αφού αυτή δεν ήταν εφικτό να εσωτερικευθεί νωρίς στη ζωή του. Εφόσον δεν υπάρχει στήριξη από κάποιο αξιόπιστο εσωτερικό αντικείμενο, είναι αναγκαίο το Εγώ να στηριχτεί σε κάποιο εξωτερικό αντικείμενο. Αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, το αδύναμο Εγώ καταρρέει όπως ο κισσός χωρίς το δέντρο. 

🪶 Στο ενεργειακό ή οικονομικό επίπεδο της ψυχοσωματικής η Debray επισημαίνει ότι: (α) Επιδίωξη του ψυχισμού είναι η ποιοτική αναβάθμιση της ενόρμησης σε αναπαράσταση και συναίσθημα (δηλαδή η ψυχικοποίηση) και (β) Όταν η ψυχικοποίηση αποτυγχάνει, η ενόρμηση εκφορτίζεται στο σώμα (σωματοποίηση). 

🪶 Στον αντίποδα, ασθενείς με ψυχοσωματικά σύνδρομα εμφανίζουν φτωχό συμβολισμό, μηχανιστικό λόγο και έλλειψη συναισθηματικών χρωματισμών. 

🪶 Επειδή δεν διαθέτει ώριμο ψυχισμό, ιδιαίτερα Υπερεγώ, το άτομο με μηχανιστική σκέψη τείνει να συμμορφώνεται στις προσταγές της συλλογικότητας. 

🪶 Συχνά το βλέμμα των γονιών, ειδικότερα της μητέρας, μένει άγρυπνο και σκληρό, επειδή επαγρυπνά ώστε να μην επαναληφθεί κάποια καταστροφή που συνέβη στο παρελθόν στη δική τους ζωή ή της οικογένειάς τους και παραμόρφωσε τον ψυχισμό τους, επιβάλλοντας συνήθως εξωπραγματικά ιδεώδη. Ο γονιός-Κέρβερος μπορεί να υποστηρίζει ότι πρόθεσή του είναι να προστατεύσει το παιδί του, αλλά αυτό έχει την αίσθηση ότι καταδιώκεται. Το βλέμμα του Κέρβερου, το οποίο το παιδί ενσωματώνει, αντιστοιχεί στη συνεχή ψευδαισθησιακή επένδυση ενός τραύματος, το οποίο ο γονιός είχε βιώσει ως παιδί, όταν ο ψυχισμός του ήταν ανέτοιμος να το επεξεργαστεί και γι’ αυτό το αναπαράγει διαρκώς. Το παιδί δεν ονειρεύεται, αλλά έχει εφιάλτες μέρα-νύχτα. 

🪶 Το σώμα μοιάζει με ένα τυραννισμένο παιδικό κορμί που δεν μπορεί να πει τα βάσανά του. Αυτό το σώμα, για να μπορέσει κάποτε να βρει τις λέξεις να πει αυτά που έζησε ίσως πρέπει να αρρωστήσει. 

🪶 Το άτομο με μηχανιστική ζωή συμμορφώνεται με τους άλλους και χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Όπως έγραφε ο Kierkegaard (1848/1999), ο άνθρωπος περιτριγυρισμένος «από ορδές ανθρώπων, απασχολημένος με κάθε είδους κοσμικά θέματα, όλο και πιο έξυπνος για τους τρόπους του κόσμου – ένα τέτοιο άτομο ξεχνά τον εαυτό του, ξεχνά το όνομά του, που είναι θεϊκά κατανοητό, δεν τολμά να πιστέψει στον εαυτό του, θεωρεί ότι είναι πολύ επικίνδυνο να είναι ο εαυτός του, πολύ πιο εύκολο και ασφαλές να είναι σαν τους άλλους, να γίνει ένα αντίγραφο, ένας αριθμός, μέρος του πλήθους». 

🪶 η Βίκυ κατέστελλε σωματικούς πόνους ή επώδυνα συναισθήματα που ένιωθε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι από μικρή δεν ήθελε να επιβαρύνει τη μητέρα της, η οποία ήταν εύθραυστη ψυχικά και υπέφερε από έντονες ημικρανίες, που την καθήλωναν για μέρες σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. 

🪶 Ωστόσο, η φαντασίωση του Κέρβερου δεν είναι απλώς ένα φάντασμα, αλλά συμπυκνώνει πρώιμους τρόπους άμυνας απέναντι στο τραύμα, που τελικά όμως αλλοτριώνει το άτομο. Στο πλαίσιο της ανάλυσης, ο αναλυτής συχνά καλείται να αναλάβει τον ρόλο του Ορφέα ή του Ηρακλή: άλλοτε να κατευνάσει με την ερμηνεία, άλλοτε να παλέψει με το φάντασμα, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για την ανάδυση της επιθυμίας. Θα πρέπει να είναι προσεκτικός σε αυτό το κέλευσμα και να θυμάται ότι δεν είναι παντοδύναμος. 

🪶 Στη μηχανιστική ζωή οι λέξεις εμφανίζονται μόνο με την κυριολεκτική τους σημασία και όχι με τη μεταφορική (Marty & de M’Uzan, 1962). Η McDougall (1984) υποστήριξε ότι ο λόγος του ασθενούς μπορεί να φαίνεται «φυσιολογικός», αλλά αποκαλύπτεται ότι χρησιμοποιεί λέξεις και ιδέες που είναι σε μεγάλο βαθμό ίσως και ολοκληρωτικά, στερημένες από συναισθηματικό περιεχόμενο.  

🪶 Η προσωπικότητα των μηχανιστικών ασθενών συνήθως περιγράφεται ως ναρκισσιστική, παθητικο-επιθετική, παθητικο-εξαρτητική, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις νεύρωσης της συμπεριφοράς, και ψυχοπαθητική. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι φτωχές· ενίοτε έχουν χαρακτηριστικά λευκής σχέσης. 

🪶 Ωστόσο, αυτή η «ζάχαρη» θα είναι μια διαρκής υπενθύμιση/πρόσκληση να ανακαλύψει κάποια στιγμή τις εσωτερικές διαδικασίες που θα γλυκάνουν τον πόνο της με ψυχικά μέσα. 

🪶 Οι τρόποι επικοινωνίας έχουν αλλάξει. Συχνά βλέπουμε οικογένειες ή ζευγάρια σε κάποιο εστιατόριο ή καφέ, όπου ο καθένας είναι απορροφημένος στο tablet ή το smartphone του και δεν συζητούν. Ο καθένας είναι αλλού και σε άλλο χρόνο. Δεν ζουν δηλαδή όλοι μαζί στον ίδιο χρόνο, δεν βιώνουν κοινά πράγματα. Αυτή η κατάσταση, που απομονώνει το άτομο στο οικογενειακό, φιλικό ή εργασιακό του περιβάλλον, μεταβάλλει το βίωμα του χρόνου. 

🪶 Κατά τον Freud, το Ασυνείδητο είναι αχρονικό, δηλαδή αγνοεί τον χρόνο. Το Προσυνειδητό οργανώνει, κατατέμνει, μετράει τον χρόνο σύμφωνα με την αρχή της πραγματικότητας. Τέλος, στο Συνειδητό υπάρχει ο χρόνος της αμεσότητας. Εάν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις πρωτογενείς/δευτερογενείς και τις τριτογενείς διαδικασίες, τότε διασφαλίζεται η αίσθηση της ροής του βιωμένου χρόνου. 

🪶 Όπως έγραφε ο Τ.S. Eliot: «Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος / είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο / και ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο». 

🪶 Έτσι, η πρόκληση για τον σύγχρονο άνθρωπο δεν είναι μόνο να αποκτήσει πρόσβαση στη γνώση, αλλά να βρει τον χρόνο να την επεξεργαστεί ψυχικά. 

🪶 Ο Smadja (2001) μίλησε για: (α) τον πρώτο χρόνο της σωματοποίησης ως χρόνο της καταστροφικότητας και (β) τον δεύτερο χρόνο της σωματοποίησης ως ερωτικό χρόνο ή χρόνο ίασης. 

🪶 Η απώλεια του φίλου της την έφερε αντιμέτωπη με τα αναπαραστατικά ρήγματα που προϋπήρχαν στον ψυχισμό της. Προσκολλήθηκε στο αντιληπτικό και προχώρησε αρκετά στην εργαστηριακή της έρευνα, ολοκληρώνοντας πειράματα τα οποία ανέβαλλε για πολύ καιρό. Η προσκόλλησή της στο αντιληπτικό ήταν απαραίτητη, αφού το αναπαραστατικό πεδίο θα μπορούσε να καταρρεύσει. Όμως, η Εύα δεν εκδήλωσε υποτροπή σε οργανικό επίπεδο. Ψυχικά μπόρεσε να επεξεργαστεί όσα συνέβαιναν μέσα της και έξω της. Άρχισε να επενδύει ιδιαίτερα τη θεραπευτική σχέση και συνδέθηκε αρκετά μαζί μου εξιδανικεύοντάς με.  

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. | Nancy McWilliams 

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο της Nancy McWilliams «ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ»

🪶Ο Freud παρατήρησε ότι τα υστερικά άτομα απέφευγαν μεν την αναβίωση οδυνηρών γεγονότων από το παρελθόν τους, αλλά αυτό απέβαινε σε βάρος της συνολικής τους λειτουργικότητας. Σύμφωνα με τη φροϊδική άποψη, θα ήταν προτιμότερο αυτοί οι ασθενείς να βιώσουν ολοκληρωτικά τα σαρωτικά συναισθήματα που τους προκαλούσαν φόβο, και έτσι να ελευθερώσουν την ενέργειά τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Γι’ αυτό το λόγο το αρχικό πλαίσιο προσέγγισης των αμυντικών διεργασιών όριζε ότι καθήκον του γιατρού ήταν να μειώσει την ισχύ τους.

🪶Συγκεκριμένα, αρκετοί ψυχαναλυτές έχουν αντιληφθεί ορισμένα προβλήματα, κυρίως τις «αποδιοργανώσεις» που έχουν ψυχωτική φύση ή που βρίσκονται κοντά στην ψύχωση, ως ένδειξη ανεπαρκών αμυνών. 

🪶Αυτό που χαρακτηρίζει τη μεταιχμιακή ή την ψυχωτική δομή της προσωπικότητας δεν είναι η παρουσία των πρωτόγονων αμυνών, αλλά η απουσία των ώριμων. 

🪶Όταν ένα βρέφος νιώθει υπερβολική διέγερση ή υπερβολικό στρες, συνήθως καταφεύγει στον ύπνο. Η ψυχολογική απόσυρση σε μια διαφορετική κατάσταση συνείδησης είναι μια αυτόματη αντίδραση αυτοπροστασίας η οποία παρατηρείται και στα βρέφη. Οι ενήλικες εκδοχές αυτής της διεργασίας παρατηρούνται σε άτομα που αποχωρούν από κοινωνικές ή διαπροσωπικές περιστάσεις και υποκαθιστούν τις στρεσογόνες γι’ αυτά διεγέρσεις της συναναστροφής τους με τους άλλους με τον εσωτερικό φαντασιωσικό τους κόσμο. Η τάση ορισμένων ατόμων να κάνουν χρήση χημικών ουσιών για την αλλαγή της συνειδησιακής τους κατάστασης μπορεί επίσης να εκληφθεί ως απόσυρση. Μερικοί συνάδελφοι, συμπεριλαμβανομένων κάποιων συνεργατών στις πρόσφατες εκδόσεις του DSM, προτιμούν τον όρο «αυτιστική φαντασίωση» για να αποδώσουν την απόσυρση. Ο όρος αναφέρεται σε μια ιδιαίτερη πτυχή της γενικής τάσης των ατόμων για αποφυγή της προσωπικής επαφής. 

🪶Ένας άλλος τρόπος τον οποίο χρησιμοποιεί το βρέφος για να χειρίζεται δυσάρεστες εμπειρίες είναι το να αρνείται ότι αυτές όντως συμβαίνουν. Η άρνηση έρχεται στην επιφάνεια αυτόματα σε όλους τους ανθρώπους. Αυτή είναι η αρχική αντίδραση σε κάθε είδους καταστροφή. Όλοι οι άνθρωποι που πληροφορούνται για το θάνατο κάποιου σημαντικού τους προσώπου αντιδρούν λέγοντας: «Ω, όχι!». Αυτή η αντίδραση είναι η σκιά μιας αρχαϊκής διεργασίας που έχει τις ρίζες της στον εγωκεντρισμό του παιδιού, όπου η εμπειρία κυριαρχείται από την προλογική πεποίθηση: «αν αυτό δεν το παραδεχτώ, τότε δεν συμβαίνει». 

🪶Σε καταστάσεις κρίσης ή άμεσης ανάγκης η ικανότητα του ατόμου να αρνείται συναισθηματικά ότι η επιβίωσή του κινδυνεύει μπορεί ακόμη και να του σώσει τη ζωή. Αυτό συμβαίνει διότι το άτομο, επιστρατεύοντας την άρνηση, μπορεί να ενεργήσει με έναν τρόπο που αντικειμενικά είναι ο πιο αποτελεσματικός και ηρωικός. Σε κάθε πόλεμο παρουσιάζονται ιστορίες ατόμων που διατήρησαν την ψυχραιμία τους σε απειλητικές και τρομακτικές καταστάσεις και κατάφεραν να σώσουν τον εαυτό τους και τους συντρόφους τους.

🪶Μερικά υγιή κατάλοιπα της βρεφικής αίσθησης παντοδυναμίας παραμένουν σε όλους μας και συνεισφέρουν στη βίωση συναισθημάτων επάρκειας και αποτελεσματικότητας στη ζωή μας. Είναι φυσικό να αισθανόμαστε «ψυχική ευεξία» όταν χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά τη θέλησή μας. 

🪶Η πεποίθηση του πρώην αντιπροέδρου Quayle, την οποία είχε εμφυσήσει σε αυτόν η γιαγιά του, ότι ένας άνθρωπος έχει τη δύναμη να πραγματοποιεί οποιονδήποτε στόχο θέσει στη ζωή του, αποτελεί μέρος της αμερικανικής ιδεολογίας που είναι μεν αντίθετη με τον κοινό νου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει σαν ένας πολύ θετικός και αυτοεκπληρούμενος μύθος.

🪶Έχει εκφραστεί η άποψη ότι το νεογέννητο βιώνει ως ένα και το αυτό τον κόσμο και τον εαυτό. Ο Piaget αποδέχτηκε αυτή την άποψη (1937), όπως φαίνεται στον όρο «πρωτογενής εγωκεντρισμός». Ο όρος αυτός δηλώνει μια φάση της γνωστικής εξέλιξης που είναι σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμη με την περίοδο του «πρωτογενούς ναρκισσισμού» σύμφωνα με τον Freud (1914b), στη διάρκεια της οποίας κυριαρχεί η πρωτογενής διεργασία της σκέψης. Από αυτά προκύπτει ότι το νεογέννητο αντιλαμβάνεται ως εσωτερική, τρόπον τινά, την πηγή όλων των γεγονότων που του συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι αν ένα βρέφος κρυώνει και το άτομο που το φροντίζει το αντιληφθεί και του προσφέρει ζεστασιά, τότε το βρέφος θα βιώσει μια προγλωσσική εμπειρία, στην οποία δίνει την ερμηνεία ότι με κάποιο μαγικό τρόπο έχει εξασφαλίσει ζεστασιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η επίγνωση του βρέφους ότι ο έλεγχος των δικών του αναγκών μπορεί να πηγάζει από άλλα άτομα, τα οποία είναι ξεχωριστά και βρίσκονται έξω από το ίδιο, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί.

🪶Ωστόσο, σε μερικά άτομα η ανάγκη της εξιδανίκευσης φαίνεται ότι δεν διαφοροποιείται και πολύ από τη μορφή που είχε στη βρεφική τους ηλικία. Η συμπεριφορά τους φανερώνει ότι μέσα τους επιβιώνουν στοιχεία μιας αρχαϊκής και απελπισμένης προσπάθειας να αναχαιτίσουν τους εσωτερικούς τους φόβους, μέσω της πεποίθησης ότι κάποιος, στον οποίο μπορούν να προσκολληθούν, είναι παντοδύναμος, παντογνώστης και πανάγαθος και ότι μέσω της ψυχολογικής συγχώνευσης με αυτό τον υπέροχο Άλλο θα είναι ασφαλείς. Επιπλέον, ελπίζουν να απαλλαγούν από την ντροπή. Απόρροια της εξιδανίκευσης και της πεποίθησης για την τελειότητα του άλλου είναι ότι το άτομο δεν ανέχεται τις δικές του ατέλειες. Το αντίδοτο σε αυτή την κατάσταση είναι η συγχώνευση με ένα εξιδανικευμένο αντικείμενο. 

🪶…αφού οι προσπάθειές τους για απόκτηση αυτοεκτίμησης επηρεάζονται από την ιδέα ότι για να αγαπήσει κάποιος τον εαυτό του θα πρέπει να τον τελειοποιήσει και όχι να τον αποδεχτεί όπως είναι. Η πρωτόγονη υποτίμηση είναι απλώς η αναπόφευκτη αντίστροφη όψη της ανάγκης για εξιδανίκευση. Από τη στιγμή που τίποτα στην ανθρώπινη ζωή δεν είναι τέλειο, οι αρχαϊκοί τρόποι εξιδανίκευσης είναι καταδικασμένοι να προκαλούν απογοήτευση. Όσο περισσότερο εξιδανικεύεται ένα αντικείμενο, τόσο πιο ραγδαία θα είναι η υποτίμηση η οποία τελικά του συμβεί.

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. 

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την προβολή ως βασικό τρόπο κατανόησης του κόσμου και αντιμετώπισης της ζωής, τότε λέγεται ότι έχει παρανοϊκό χαρακτήρα. 

🪶Ένας διαφορετικός τρόπος με τον οποίο η ενδοβολή μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας έχει σχέση με το πένθος και την κατάθλιψη που απορρέει από αυτό (Freud, 1917a). Όταν αγαπάμε κάποιους ανθρώπους ή είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι μαζί τους, τότε τους ενδοβάλλουμε και οι αναπαραστάσεις τους μέσα μας γίνονται τμήμα της ταυτότητάς μας («Είμαι ο γιος του Α, ο σύζυγος της Β, ο πατέρας της Γ, ο φίλος της Δ» κ.λπ.). Εάν εξαιτίας ενός θανάτου, ενός αποχωρισμού ή μιας απόρριψης χάσουμε κάποιο από τα άτομα των οποίων την εικόνα είχαμε εσωτερικεύσει, δεν αισθανόμαστε μόνο ότι το περιβάλλον είναι φτωχότερο, λόγω της απουσίας τους από τη ζωή μας, αλλά και ότι ένα κομμάτι του εαυτού μας έχει πεθάνει. 

🪶Εάν ένα άτομο χρησιμοποιεί συνήθως την ενδοβολή για να μειώσει το άγχος του και να έχει την αίσθηση κάποιας συνέχειας στον εαυτό του, διατηρώντας ψυχολογικούς δεσμούς με αντικείμενα της πρώιμης ζωής του τα οποία τον απορρίπτουν, τότε σε χαρακτηρολογικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι καταθλιπτικό. 

🪶Αυτή η διεργασία, την οποία ο Mower (1950) ονόμασε «νευρωτικό παράδοξο», σύμφωνα με το οποίο οι προσπάθειες κατάπνιξης κάποιου συγκεκριμένου άγχους ουσιαστικά οδηγούν στην πρόκληση επιπρόσθετου άγχους.

🪶Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την άμυνα της παλινδρόμησης πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι άλλοι. Για παράδειγμα, μερικοί αντιδρούν στο στρες της ανάπτυξης και της αλλαγής εκδηλώνοντας κάποιες ασθένειες, Πολλοί άλλοι, αν και δεν εμφανίζουν μια συγκεκριμένη αρρώστια, μπορεί να αισθάνονται μεγάλη σωματική κατάπτωση και να παραμένουν κλινήρεις. Αυτή η διεργασία σε καμιά περίπτωση δεν είναι συνειδητή (εάν είναι, τότε ορθώς ονομάζεται «προσποιητή ασθένεια») και μπορεί να προκαλέσει ψυχική οδύνη τόσο στο άτομο που παλινδρομεί όσο και στους γύρω του. Αυτό το είδος παλινδρόμησης, που ονομάζεται σωματοποίησης, αντιστέκεται συνήθως στην αλλαγή και η θεραπευτική της αντιμετώπιση αποτελεί μεγάλη πρόκληση (βλ. McDougall, 1989).

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την παλινδρόμηση ως την κύρια στρατηγική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής του, τότε ο όρος με τον οποίο το χαρακτηρίζουμε είναι νηπιακή προσωπικότητας. 

🪶Αν και σε ακραίες καταστάσεις η μόνωση έχει μια πραγματικά προσαρμοστική αξία για το άτομο, η άμυνα αυτή βρίσκεται ένα βαθμό πιο πάνω από τη διάσχιση: η οδυνηρή εμπειρία δεν εξαλείφεται εξ ολοκλήρου από τη συνείδηση, αποκόπτεται όμως το συναισθηματικό της νόημα.

🪶Όταν η βασική άμυνα ενός ατόμου είναι η μόνωση και το πρότυπο ζωής του αντανακλά την υπερεκτίμηση της σκέψης και την υποτίμηση του συναισθήματος, τότε ο χαρακτήρας του αποκαλείται ψυχαναγκαστικός. 

🪶Η διανοητικοποίηση χειρίζεται τη συνηθισμένη συναισθηματική υπερφόρτωση με τον ίδιο τρόπο που η μόνωση χειρίζεται την τραυματική υπερδιέγερση. Η ικανότητα ενός ατόμου να μπορεί να σκέπτεται λογικά σε μια συναισθηματικά φορτισμένη κατάσταση είναι ενδεικτική της ύπαρξης ενός ισχυρού Εγώ, και στο βαθμό που οι συναισθηματικές πτυχές της κατάστασης υφίστανται τελικά επεξεργασία και καταλήγουν σε συναισθηματική αναγνώριση η εν λόγω άμυνα λειτουργεί εποικοδομητικά. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι έχουν κάνει ένα άλμα στην ωρίμανση της προσωπικότητάς τους όταν βλέπουν ότι κάτω από ψυχοπιεστικές συνθήκες είναι ικανοί να αντιδρούν με διανοητικοποίηση και όχι με μια παρορμητική, αντανακλαστική αντίδραση. Όταν όμως ένα άτομο φαίνεται ότι δεν έχει την ικανότητα να απομακρυνθεί από μια αμυντική, χωρίς συναίσθημα θέση, όπως συνέβη με τον κύριο Δουκάκη, τότε οι άλλοι διαισθάνονται ότι δεν είναι ειλικρινές. Το σεξ, ο αστεϊσμός, η καλλιτεχνική έκφραση και άλλες ευχάριστες μορφές παιχνιδιού των ενηλίκων μπορεί να απουσιάζουν χωρίς λόγο σε ένα άτομο που έχει μάθει να εξαρτάται από τη διανοητικοποίηση για να αντιμετωπίζει τη ζωή.

🪶Η ηθικοποίηση συνδέεται στενά με την εκλογίκευση. Στην εκλογίκευση το άτομο αναζητά σε ασυνείδητο επίπεδο λογικές αιτίες για τις πράξεις του. Στην ηθικοποίηση αναζητά τρόπους προκειμένου να αισθανθεί ότι έχει καθήκον να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη πορεία.

🪶Οι ηγέτες που εκμεταλλεύονται την επιθυμία των ψηφοφόρων τους να αισθάνονται ηθικά ανώτεροι μπορούν να επιφέρουν μαζική ηθικοποίηση, και μάλιστα τόσο εύκολα ώστε το κοινό τους ούτε καν να το αντιληφθεί. Η πεποίθηση των αποικιοκρατών ότι μετέδιδαν έναν ανώτερο πολιτισμό στους ανθρώπους που λεηλατούσαν αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ηθικοποίησης. Ο Χίτλερ μπορούσε να ικανοποιεί τις δολοφονικές φαντασιώσεις του πείθοντας έναν εκπληκτικό αριθμό οπαδών του ότι η εξάλειψη των Εβραίων, των ομοφυλόφιλων και των Τσιγγάνων ήταν απαραίτητη για την ηθική και πνευματική βελτίωση της ανθρώπινης φυλής. Η ισπανική Ιερά Εξέταση ήταν άλλη μία κοινωνική οργάνωση που χρησιμοποίησε την ηθικοποίηση της επιθετικότητας, της απληστίας και της επιθυμίας για παντοδυναμία.

🪶Όταν η ακύρωση συνιστά μια κεντρική άμυνα στο ρεπερτόριο αμυνών του ατόμου, και στις περιπτώσεις που διάφορες ενέργειες οι οποίες έχουν την ασυνείδητη σημασία της εξιλέωσης για αρνητικές πράξεις του παρελθόντος αναλαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό να στηρίξουν την αυτοεκτίμηση του ατόμου, τότε θεωρούμε την προσωπικότητα αυτού που χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη άμυνα ψυχαναγκαστική. Καθώς οι όροι «ψυχαναγκασμός» και «ψυχαναγκαστικός» συνδέονται τόσο συχνά με ανεπιθύμητες συμπεριφορές, θα ήθελα να τονίσω ότι η έννοια της ψυχαναγκαστικότητας είναι ουδέτερη ως προς το ηθικό της περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, ένα άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός πότης, και ένα άλλο άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός ανθρωπιστής.

🪶Οι περισσότεροι από εμάς διατηρούμε κάποια ψήγματα της τάσης μας να στρέφουμε προς τον εαυτό μας αρνητικά συναισθήματα, στάσεις και αντιλήψεις, επειδή έχουμε την ψευδαίσθηση ότι με αυτό τον τρόπο ασκούμε περισσότερο έλεγχο σε καταστάσεις που μας προκαλούν αναστάτωση.

🪶Και ο σεξουαλικός πόθος μπορεί επίσης να μετατεθεί. Με αυτό τον τρόπο τα σεξουαλικά φετίχ μπορούν να γίνουν κατανοητά ως επαναπροσανατολισμός του ερωτικού ενδιαφέροντος από τα ανθρώπινα γεννητικά όργανα σε κάποια σχετική σε ασυνείδητο επίπεδο περιοχή, όπως είναι τα πόδια ή τα παπούτσια. Εάν οι περιστάσεις της ζωής ενός άνδρα τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο γυναικείος κόλπος είναι μια επικίνδυνη περιοχή, κάποιο άλλο αντικείμενο το οποίο σχετίζεται με τη γυναίκα μπορεί να υποκαταστήσει το πρώτο.

🪶Μια βασική ψυχαναλυτική υπόθεση είναι το ότι καμιά προδιάθεση δεν είναι αμιγής. Έτσι, είναι δυνατόν να μισούμε το πρόσωπο που αγαπάμε ή να νιώθουμε μνησικακία για το πρόσωπο για το οποίο αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη.

🪶Ο αντιδραστικός σχηματισμός είναι μια άμυνα που προτιμούν τα άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συγκεκριμένα είδος ψυχοπαθολογίας, σύμφωνα με την οποία τα εχθρικά συναισθήματα και οι επιθετικές επιθυμίες απασχολούν το άτομο σε μεγάλο βαθμό, ενώ παράλληλα νιώθει ότι κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχό τους. Για παράδειγμα, οι παρανοϊκοί συχνά αισθάνονται μόνο μίσος και καχυποψία, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να υποψιαστεί ότι πέρα από αυτά νιώθουν επίσης λαχτάρα για επαφή και εξάρτηση. Οι ιδεοψυχαναγκαστικοί συχνά πιστεύουν ότι απέναντι στα πρόσωπα εξουσίας τρέφουν μόνο σεβασμό και εκτίμηση, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής υποπτεύεται ότι στην πραγματικότητα νιώθουν και μνησικακία.

🪶Η λαχτάρα των εφήβων να βρουν ήρωες, τους οποίους θα έχουν πρότυπα στην προσπάθειά τους να επιλύσουν τις πολύπλοκες απαιτήσεις της ενήλικης ζωής, είναι γνωστή εδώ και αιώνες. Και μάλιστα το γεγονός ότι οι σύγχρονοι έφηβοι δεν είναι ικανοποιημένοι με τους ήρωες που διαμορφώνονται από το δυτικό πολιτισμό έχει συνδεθεί από κάποιους ψυχαναλυτικούς παρατηρητές με την ανησυχητική αύξηση των εφηβικών αυτοκτονιών τις πρόσφατες δεκαετίες (βλ. για παράδειγμα, Hendin, 1975).

🪶Τα άτομα που στηρίζονται στην εκδραμάτιση για να αντιμετωπίσουν τα ψυχολογικά τους διλήμματα εμπίπτουν στην κατηγορία της παρορμητικής προσωπικότητας. Ο όρος αυτός είναι παραπλανητικός, καθώς υπονοεί την ετοιμότητα του ατόμου να κάνει οτιδήποτε αισθάνεται κάθε στιγμή. Η ψυχοθεραπευτική εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό που μπορεί να φαίνεται ως τυχαία, απλή παρορμητικότητα, είναι συχνά μια συμπεριφορά που κατευθύνεται από ασυνείδητα και πολύπλοκα κίνητρα, μια συμπεριφορά που κάθε άλλο παρά αθώα και τυχαία εκφράζεται.

🪶Οι άνθρωποι μπορεί να δίνουν σεξουαλική χροιά σε κάθε εμπειρία τους, με ασυνείδητο σκοπό τη μετατροπή του τρόμου ή του πόνου ή κάποιας άλλης κατακλυσμικής αίσθησης σε διέγερση. Αυτή η διεργασία αναφέρεται στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία και ως ενστικτοποίηση. Η σεξουαλική διέγερση είναι ένα αξιόπιστο μέσο για να αισθάνεται κάνεις ζωντανός, Ένα παιδί μπορεί να κυριαρχήσει στο φόβο του για το θάνατο – λόγω εγκατάλειψης, κακοποίησης ή κάποιας άλλης φοβερής καταστροφής – μετατρέποντας μια τραυματική κατάσταση σε μια άλλη που επιβεβαιώνει τη ζωή. Μελέτες σε άτομα με ασυνήθιστες σεξουαλικές τάσεις συχνά έχουν φέρει στο φως βρεφικά βιώματα που κατέκλυσαν και ανέστειλαν την ικανότητα του παιδιού να αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, τα οποία στη συνέχεια μετασχηματίστηκαν σε εκούσια σεξουαλική επένδυση του τραύματος. Για παράδειγμα, η εργασία του Stoller (1975) με μαζοχιστές (άτομα που αναφέρουν την ανάγκη να βιώνουν πόνο προκειμένου να ικανοποιηθούν ερωτικά) αποκάλυψε ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς είχαν υποστεί επώδυνες ιατρικές επεμβάσεις στην παιδική τους ηλικία.

🪶σεξουαλικά την εμπειρία της μάθησης: η ερωτική παρουσία των ταλαντούχων διδασκάλων έχει επισημανθεί από την εποχή του Σωκράτη. Η τάση των ανθρώπων να ερωτικοποιούν την αντίδρασή τους σε οποιονδήποτε κατέχει ανώτερη δύναμη μπορεί να εξηγήσει γιατί οι πολιτικοί και άλλοι διάσημοι συνήθως κατακλύζονται με σεξουαλικά διαθέσιμους θαυμαστές. Μπορεί επίσης να εξηγήσει το λόγο που το ενδεχόμενο για σεξουαλική κατάχρηση και διαφθορά είναι τόσο μεγάλο στα άτομα που κατέχουν δύναμη, επιρροή και φήμη.

🪶Σήμερα, η μετουσίωση παραμένει μια έννοια την οποία συναντάμε στις περιπτώσεις όπου ένας συγγραφέας αναφέρεται στην ανακάλυψη ενός δημιουργικού τρόπου έκφρασης δυσάρεστων παρορμήσεων και συγκρούσεων.

🪶Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι το πώς υποφέρει ένα άτομο αντικατοπτρίζει την οργάνωση της προσωπικότητάς του. Επίσης, το πώς ένας θεραπευτής θα μπορέσει να συμβάλει στην ανακούφιση από τον ψυχικό πόνο προϋποθέτει ευαισθησία για τις ατομικές διαφορές. Τόσο ο κάκτος όσο και ο κισσός θα μεγαλώσουν όταν τους παρέχουμε νερό και φως, αλλά ο κηπουρός που δεν εκτιμά τις διαφορές των δύο φυτών δεν θα τα βοηθήσει να φτάσουν σε πλήρη άνθηση. Η αναγνώριση της ποικιλομορφίας του βασικού χαρακτήρα των ανθρώπων είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο για τη διεξαγωγή αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας, είτε το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στο χαρακτήρα είτε όχι. Η θεραπευτική στάση η οποία μπορεί να βοηθήσει ένα ψυχαναγκαστικό άτομο με προβλήματα κατάθλιψης είναι διαφορετική από τη θεραπευτική στάση που θα βοηθήσει έναν άλλο καταθλιπτικό ασθενή με υστερικά οργανωμένη προσωπικότητα.

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. | Nancy McWilliams 

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο της Nancy McWilliams «ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ»

🪶Ο Freud παρατήρησε ότι τα υστερικά άτομα απέφευγαν μεν την αναβίωση οδυνηρών γεγονότων από το παρελθόν τους, αλλά αυτό απέβαινε σε βάρος της συνολικής τους λειτουργικότητας. Σύμφωνα με τη φροϊδική άποψη, θα ήταν προτιμότερο αυτοί οι ασθενείς να βιώσουν ολοκληρωτικά τα σαρωτικά συναισθήματα που τους προκαλούσαν φόβο, και έτσι να ελευθερώσουν την ενέργειά τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Γι’ αυτό το λόγο το αρχικό πλαίσιο προσέγγισης των αμυντικών διεργασιών όριζε ότι καθήκον του γιατρού ήταν να μειώσει την ισχύ τους.

🪶Συγκεκριμένα, αρκετοί ψυχαναλυτές έχουν αντιληφθεί ορισμένα προβλήματα, κυρίως τις «αποδιοργανώσεις» που έχουν ψυχωτική φύση ή που βρίσκονται κοντά στην ψύχωση, ως ένδειξη ανεπαρκών αμυνών. 

🪶Αυτό που χαρακτηρίζει τη μεταιχμιακή ή την ψυχωτική δομή της προσωπικότητας δεν είναι η παρουσία των πρωτόγονων αμυνών, αλλά η απουσία των ώριμων. 

🪶Όταν ένα βρέφος νιώθει υπερβολική διέγερση ή υπερβολικό στρες, συνήθως καταφεύγει στον ύπνο. Η ψυχολογική απόσυρση σε μια διαφορετική κατάσταση συνείδησης είναι μια αυτόματη αντίδραση αυτοπροστασίας η οποία παρατηρείται και στα βρέφη. Οι ενήλικες εκδοχές αυτής της διεργασίας παρατηρούνται σε άτομα που αποχωρούν από κοινωνικές ή διαπροσωπικές περιστάσεις και υποκαθιστούν τις στρεσογόνες γι’ αυτά διεγέρσεις της συναναστροφής τους με τους άλλους με τον εσωτερικό φαντασιωσικό τους κόσμο. Η τάση ορισμένων ατόμων να κάνουν χρήση χημικών ουσιών για την αλλαγή της συνειδησιακής τους κατάστασης μπορεί επίσης να εκληφθεί ως απόσυρση. Μερικοί συνάδελφοι, συμπεριλαμβανομένων κάποιων συνεργατών στις πρόσφατες εκδόσεις του DSM, προτιμούν τον όρο «αυτιστική φαντασίωση» για να αποδώσουν την απόσυρση. Ο όρος αναφέρεται σε μια ιδιαίτερη πτυχή της γενικής τάσης των ατόμων για αποφυγή της προσωπικής επαφής. 

🪶Ένας άλλος τρόπος τον οποίο χρησιμοποιεί το βρέφος για να χειρίζεται δυσάρεστες εμπειρίες είναι το να αρνείται ότι αυτές όντως συμβαίνουν. Η άρνηση έρχεται στην επιφάνεια αυτόματα σε όλους τους ανθρώπους. Αυτή είναι η αρχική αντίδραση σε κάθε είδους καταστροφή. Όλοι οι άνθρωποι που πληροφορούνται για το θάνατο κάποιου σημαντικού τους προσώπου αντιδρούν λέγοντας: «Ω, όχι!». Αυτή η αντίδραση είναι η σκιά μιας αρχαϊκής διεργασίας που έχει τις ρίζες της στον εγωκεντρισμό του παιδιού, όπου η εμπειρία κυριαρχείται από την προλογική πεποίθηση: «αν αυτό δεν το παραδεχτώ, τότε δεν συμβαίνει». 

🪶Σε καταστάσεις κρίσης ή άμεσης ανάγκης η ικανότητα του ατόμου να αρνείται συναισθηματικά ότι η επιβίωσή του κινδυνεύει μπορεί ακόμη και να του σώσει τη ζωή. Αυτό συμβαίνει διότι το άτομο, επιστρατεύοντας την άρνηση, μπορεί να ενεργήσει με έναν τρόπο που αντικειμενικά είναι ο πιο αποτελεσματικός και ηρωικός. Σε κάθε πόλεμο παρουσιάζονται ιστορίες ατόμων που διατήρησαν την ψυχραιμία τους σε απειλητικές και τρομακτικές καταστάσεις και κατάφεραν να σώσουν τον εαυτό τους και τους συντρόφους τους.

🪶Μερικά υγιή κατάλοιπα της βρεφικής αίσθησης παντοδυναμίας παραμένουν σε όλους μας και συνεισφέρουν στη βίωση συναισθημάτων επάρκειας και αποτελεσματικότητας στη ζωή μας. Είναι φυσικό να αισθανόμαστε «ψυχική ευεξία» όταν χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά τη θέλησή μας. 

🪶Η πεποίθηση του πρώην αντιπροέδρου Quayle, την οποία είχε εμφυσήσει σε αυτόν η γιαγιά του, ότι ένας άνθρωπος έχει τη δύναμη να πραγματοποιεί οποιονδήποτε στόχο θέσει στη ζωή του, αποτελεί μέρος της αμερικανικής ιδεολογίας που είναι μεν αντίθετη με τον κοινό νου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει σαν ένας πολύ θετικός και αυτοεκπληρούμενος μύθος.

🪶Έχει εκφραστεί η άποψη ότι το νεογέννητο βιώνει ως ένα και το αυτό τον κόσμο και τον εαυτό. Ο Piaget αποδέχτηκε αυτή την άποψη (1937), όπως φαίνεται στον όρο «πρωτογενής εγωκεντρισμός». Ο όρος αυτός δηλώνει μια φάση της γνωστικής εξέλιξης που είναι σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμη με την περίοδο του «πρωτογενούς ναρκισσισμού» σύμφωνα με τον Freud (1914b), στη διάρκεια της οποίας κυριαρχεί η πρωτογενής διεργασία της σκέψης. Από αυτά προκύπτει ότι το νεογέννητο αντιλαμβάνεται ως εσωτερική, τρόπον τινά, την πηγή όλων των γεγονότων που του συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι αν ένα βρέφος κρυώνει και το άτομο που το φροντίζει το αντιληφθεί και του προσφέρει ζεστασιά, τότε το βρέφος θα βιώσει μια προγλωσσική εμπειρία, στην οποία δίνει την ερμηνεία ότι με κάποιο μαγικό τρόπο έχει εξασφαλίσει ζεστασιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η επίγνωση του βρέφους ότι ο έλεγχος των δικών του αναγκών μπορεί να πηγάζει από άλλα άτομα, τα οποία είναι ξεχωριστά και βρίσκονται έξω από το ίδιο, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί.

🪶Ωστόσο, σε μερικά άτομα η ανάγκη της εξιδανίκευσης φαίνεται ότι δεν διαφοροποιείται και πολύ από τη μορφή που είχε στη βρεφική τους ηλικία. Η συμπεριφορά τους φανερώνει ότι μέσα τους επιβιώνουν στοιχεία μιας αρχαϊκής και απελπισμένης προσπάθειας να αναχαιτίσουν τους εσωτερικούς τους φόβους, μέσω της πεποίθησης ότι κάποιος, στον οποίο μπορούν να προσκολληθούν, είναι παντοδύναμος, παντογνώστης και πανάγαθος και ότι μέσω της ψυχολογικής συγχώνευσης με αυτό τον υπέροχο Άλλο θα είναι ασφαλείς. Επιπλέον, ελπίζουν να απαλλαγούν από την ντροπή. Απόρροια της εξιδανίκευσης και της πεποίθησης για την τελειότητα του άλλου είναι ότι το άτομο δεν ανέχεται τις δικές του ατέλειες. Το αντίδοτο σε αυτή την κατάσταση είναι η συγχώνευση με ένα εξιδανικευμένο αντικείμενο. 

🪶…αφού οι προσπάθειές τους για απόκτηση αυτοεκτίμησης επηρεάζονται από την ιδέα ότι για να αγαπήσει κάποιος τον εαυτό του θα πρέπει να τον τελειοποιήσει και όχι να τον αποδεχτεί όπως είναι. Η πρωτόγονη υποτίμηση είναι απλώς η αναπόφευκτη αντίστροφη όψη της ανάγκης για εξιδανίκευση. Από τη στιγμή που τίποτα στην ανθρώπινη ζωή δεν είναι τέλειο, οι αρχαϊκοί τρόποι εξιδανίκευσης είναι καταδικασμένοι να προκαλούν απογοήτευση. Όσο περισσότερο εξιδανικεύεται ένα αντικείμενο, τόσο πιο ραγδαία θα είναι η υποτίμηση η οποία τελικά του συμβεί.

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. 

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την προβολή ως βασικό τρόπο κατανόησης του κόσμου και αντιμετώπισης της ζωής, τότε λέγεται ότι έχει παρανοϊκό χαρακτήρα. 

🪶Ένας διαφορετικός τρόπος με τον οποίο η ενδοβολή μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας έχει σχέση με το πένθος και την κατάθλιψη που απορρέει από αυτό (Freud, 1917a). Όταν αγαπάμε κάποιους ανθρώπους ή είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι μαζί τους, τότε τους ενδοβάλλουμε και οι αναπαραστάσεις τους μέσα μας γίνονται τμήμα της ταυτότητάς μας («Είμαι ο γιος του Α, ο σύζυγος της Β, ο πατέρας της Γ, ο φίλος της Δ» κ.λπ.). Εάν εξαιτίας ενός θανάτου, ενός αποχωρισμού ή μιας απόρριψης χάσουμε κάποιο από τα άτομα των οποίων την εικόνα είχαμε εσωτερικεύσει, δεν αισθανόμαστε μόνο ότι το περιβάλλον είναι φτωχότερο, λόγω της απουσίας τους από τη ζωή μας, αλλά και ότι ένα κομμάτι του εαυτού μας έχει πεθάνει. 

🪶Εάν ένα άτομο χρησιμοποιεί συνήθως την ενδοβολή για να μειώσει το άγχος του και να έχει την αίσθηση κάποιας συνέχειας στον εαυτό του, διατηρώντας ψυχολογικούς δεσμούς με αντικείμενα της πρώιμης ζωής του τα οποία τον απορρίπτουν, τότε σε χαρακτηρολογικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι καταθλιπτικό. 

🪶Αυτή η διεργασία, την οποία ο Mower (1950) ονόμασε «νευρωτικό παράδοξο», σύμφωνα με το οποίο οι προσπάθειες κατάπνιξης κάποιου συγκεκριμένου άγχους ουσιαστικά οδηγούν στην πρόκληση επιπρόσθετου άγχους.

🪶Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την άμυνα της παλινδρόμησης πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι άλλοι. Για παράδειγμα, μερικοί αντιδρούν στο στρες της ανάπτυξης και της αλλαγής εκδηλώνοντας κάποιες ασθένειες, Πολλοί άλλοι, αν και δεν εμφανίζουν μια συγκεκριμένη αρρώστια, μπορεί να αισθάνονται μεγάλη σωματική κατάπτωση και να παραμένουν κλινήρεις. Αυτή η διεργασία σε καμιά περίπτωση δεν είναι συνειδητή (εάν είναι, τότε ορθώς ονομάζεται «προσποιητή ασθένεια») και μπορεί να προκαλέσει ψυχική οδύνη τόσο στο άτομο που παλινδρομεί όσο και στους γύρω του. Αυτό το είδος παλινδρόμησης, που ονομάζεται σωματοποίησης, αντιστέκεται συνήθως στην αλλαγή και η θεραπευτική της αντιμετώπιση αποτελεί μεγάλη πρόκληση (βλ. McDougall, 1989).

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την παλινδρόμηση ως την κύρια στρατηγική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής του, τότε ο όρος με τον οποίο το χαρακτηρίζουμε είναι νηπιακή προσωπικότητας. 

🪶Αν και σε ακραίες καταστάσεις η μόνωση έχει μια πραγματικά προσαρμοστική αξία για το άτομο, η άμυνα αυτή βρίσκεται ένα βαθμό πιο πάνω από τη διάσχιση: η οδυνηρή εμπειρία δεν εξαλείφεται εξ ολοκλήρου από τη συνείδηση, αποκόπτεται όμως το συναισθηματικό της νόημα.

🪶Όταν η βασική άμυνα ενός ατόμου είναι η μόνωση και το πρότυπο ζωής του αντανακλά την υπερεκτίμηση της σκέψης και την υποτίμηση του συναισθήματος, τότε ο χαρακτήρας του αποκαλείται ψυχαναγκαστικός. 

🪶Η διανοητικοποίηση χειρίζεται τη συνηθισμένη συναισθηματική υπερφόρτωση με τον ίδιο τρόπο που η μόνωση χειρίζεται την τραυματική υπερδιέγερση. Η ικανότητα ενός ατόμου να μπορεί να σκέπτεται λογικά σε μια συναισθηματικά φορτισμένη κατάσταση είναι ενδεικτική της ύπαρξης ενός ισχυρού Εγώ, και στο βαθμό που οι συναισθηματικές πτυχές της κατάστασης υφίστανται τελικά επεξεργασία και καταλήγουν σε συναισθηματική αναγνώριση η εν λόγω άμυνα λειτουργεί εποικοδομητικά. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι έχουν κάνει ένα άλμα στην ωρίμανση της προσωπικότητάς τους όταν βλέπουν ότι κάτω από ψυχοπιεστικές συνθήκες είναι ικανοί να αντιδρούν με διανοητικοποίηση και όχι με μια παρορμητική, αντανακλαστική αντίδραση. Όταν όμως ένα άτομο φαίνεται ότι δεν έχει την ικανότητα να απομακρυνθεί από μια αμυντική, χωρίς συναίσθημα θέση, όπως συνέβη με τον κύριο Δουκάκη, τότε οι άλλοι διαισθάνονται ότι δεν είναι ειλικρινές. Το σεξ, ο αστεϊσμός, η καλλιτεχνική έκφραση και άλλες ευχάριστες μορφές παιχνιδιού των ενηλίκων μπορεί να απουσιάζουν χωρίς λόγο σε ένα άτομο που έχει μάθει να εξαρτάται από τη διανοητικοποίηση για να αντιμετωπίζει τη ζωή.

🪶Η ηθικοποίηση συνδέεται στενά με την εκλογίκευση. Στην εκλογίκευση το άτομο αναζητά σε ασυνείδητο επίπεδο λογικές αιτίες για τις πράξεις του. Στην ηθικοποίηση αναζητά τρόπους προκειμένου να αισθανθεί ότι έχει καθήκον να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη πορεία.

🪶Οι ηγέτες που εκμεταλλεύονται την επιθυμία των ψηφοφόρων τους να αισθάνονται ηθικά ανώτεροι μπορούν να επιφέρουν μαζική ηθικοποίηση, και μάλιστα τόσο εύκολα ώστε το κοινό τους ούτε καν να το αντιληφθεί. Η πεποίθηση των αποικιοκρατών ότι μετέδιδαν έναν ανώτερο πολιτισμό στους ανθρώπους που λεηλατούσαν αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ηθικοποίησης. Ο Χίτλερ μπορούσε να ικανοποιεί τις δολοφονικές φαντασιώσεις του πείθοντας έναν εκπληκτικό αριθμό οπαδών του ότι η εξάλειψη των Εβραίων, των ομοφυλόφιλων και των Τσιγγάνων ήταν απαραίτητη για την ηθική και πνευματική βελτίωση της ανθρώπινης φυλής. Η ισπανική Ιερά Εξέταση ήταν άλλη μία κοινωνική οργάνωση που χρησιμοποίησε την ηθικοποίηση της επιθετικότητας, της απληστίας και της επιθυμίας για παντοδυναμία.

🪶Όταν η ακύρωση συνιστά μια κεντρική άμυνα στο ρεπερτόριο αμυνών του ατόμου, και στις περιπτώσεις που διάφορες ενέργειες οι οποίες έχουν την ασυνείδητη σημασία της εξιλέωσης για αρνητικές πράξεις του παρελθόντος αναλαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό να στηρίξουν την αυτοεκτίμηση του ατόμου, τότε θεωρούμε την προσωπικότητα αυτού που χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη άμυνα ψυχαναγκαστική. Καθώς οι όροι «ψυχαναγκασμός» και «ψυχαναγκαστικός» συνδέονται τόσο συχνά με ανεπιθύμητες συμπεριφορές, θα ήθελα να τονίσω ότι η έννοια της ψυχαναγκαστικότητας είναι ουδέτερη ως προς το ηθικό της περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, ένα άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός πότης, και ένα άλλο άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός ανθρωπιστής.

🪶Οι περισσότεροι από εμάς διατηρούμε κάποια ψήγματα της τάσης μας να στρέφουμε προς τον εαυτό μας αρνητικά συναισθήματα, στάσεις και αντιλήψεις, επειδή έχουμε την ψευδαίσθηση ότι με αυτό τον τρόπο ασκούμε περισσότερο έλεγχο σε καταστάσεις που μας προκαλούν αναστάτωση.

🪶Και ο σεξουαλικός πόθος μπορεί επίσης να μετατεθεί. Με αυτό τον τρόπο τα σεξουαλικά φετίχ μπορούν να γίνουν κατανοητά ως επαναπροσανατολισμός του ερωτικού ενδιαφέροντος από τα ανθρώπινα γεννητικά όργανα σε κάποια σχετική σε ασυνείδητο επίπεδο περιοχή, όπως είναι τα πόδια ή τα παπούτσια. Εάν οι περιστάσεις της ζωής ενός άνδρα τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο γυναικείος κόλπος είναι μια επικίνδυνη περιοχή, κάποιο άλλο αντικείμενο το οποίο σχετίζεται με τη γυναίκα μπορεί να υποκαταστήσει το πρώτο.

🪶Μια βασική ψυχαναλυτική υπόθεση είναι το ότι καμιά προδιάθεση δεν είναι αμιγής. Έτσι, είναι δυνατόν να μισούμε το πρόσωπο που αγαπάμε ή να νιώθουμε μνησικακία για το πρόσωπο για το οποίο αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη.

🪶Ο αντιδραστικός σχηματισμός είναι μια άμυνα που προτιμούν τα άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συγκεκριμένα είδος ψυχοπαθολογίας, σύμφωνα με την οποία τα εχθρικά συναισθήματα και οι επιθετικές επιθυμίες απασχολούν το άτομο σε μεγάλο βαθμό, ενώ παράλληλα νιώθει ότι κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχό τους. Για παράδειγμα, οι παρανοϊκοί συχνά αισθάνονται μόνο μίσος και καχυποψία, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να υποψιαστεί ότι πέρα από αυτά νιώθουν επίσης λαχτάρα για επαφή και εξάρτηση. Οι ιδεοψυχαναγκαστικοί συχνά πιστεύουν ότι απέναντι στα πρόσωπα εξουσίας τρέφουν μόνο σεβασμό και εκτίμηση, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής υποπτεύεται ότι στην πραγματικότητα νιώθουν και μνησικακία.

🪶Η λαχτάρα των εφήβων να βρουν ήρωες, τους οποίους θα έχουν πρότυπα στην προσπάθειά τους να επιλύσουν τις πολύπλοκες απαιτήσεις της ενήλικης ζωής, είναι γνωστή εδώ και αιώνες. Και μάλιστα το γεγονός ότι οι σύγχρονοι έφηβοι δεν είναι ικανοποιημένοι με τους ήρωες που διαμορφώνονται από το δυτικό πολιτισμό έχει συνδεθεί από κάποιους ψυχαναλυτικούς παρατηρητές με την ανησυχητική αύξηση των εφηβικών αυτοκτονιών τις πρόσφατες δεκαετίες (βλ. για παράδειγμα, Hendin, 1975).

🪶Τα άτομα που στηρίζονται στην εκδραμάτιση για να αντιμετωπίσουν τα ψυχολογικά τους διλήμματα εμπίπτουν στην κατηγορία της παρορμητικής προσωπικότητας. Ο όρος αυτός είναι παραπλανητικός, καθώς υπονοεί την ετοιμότητα του ατόμου να κάνει οτιδήποτε αισθάνεται κάθε στιγμή. Η ψυχοθεραπευτική εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό που μπορεί να φαίνεται ως τυχαία, απλή παρορμητικότητα, είναι συχνά μια συμπεριφορά που κατευθύνεται από ασυνείδητα και πολύπλοκα κίνητρα, μια συμπεριφορά που κάθε άλλο παρά αθώα και τυχαία εκφράζεται.

🪶Οι άνθρωποι μπορεί να δίνουν σεξουαλική χροιά σε κάθε εμπειρία τους, με ασυνείδητο σκοπό τη μετατροπή του τρόμου ή του πόνου ή κάποιας άλλης κατακλυσμικής αίσθησης σε διέγερση. Αυτή η διεργασία αναφέρεται στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία και ως ενστικτοποίηση. Η σεξουαλική διέγερση είναι ένα αξιόπιστο μέσο για να αισθάνεται κάνεις ζωντανός, Ένα παιδί μπορεί να κυριαρχήσει στο φόβο του για το θάνατο – λόγω εγκατάλειψης, κακοποίησης ή κάποιας άλλης φοβερής καταστροφής – μετατρέποντας μια τραυματική κατάσταση σε μια άλλη που επιβεβαιώνει τη ζωή. Μελέτες σε άτομα με ασυνήθιστες σεξουαλικές τάσεις συχνά έχουν φέρει στο φως βρεφικά βιώματα που κατέκλυσαν και ανέστειλαν την ικανότητα του παιδιού να αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, τα οποία στη συνέχεια μετασχηματίστηκαν σε εκούσια σεξουαλική επένδυση του τραύματος. Για παράδειγμα, η εργασία του Stoller (1975) με μαζοχιστές (άτομα που αναφέρουν την ανάγκη να βιώνουν πόνο προκειμένου να ικανοποιηθούν ερωτικά) αποκάλυψε ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς είχαν υποστεί επώδυνες ιατρικές επεμβάσεις στην παιδική τους ηλικία.

🪶σεξουαλικά την εμπειρία της μάθησης: η ερωτική παρουσία των ταλαντούχων διδασκάλων έχει επισημανθεί από την εποχή του Σωκράτη. Η τάση των ανθρώπων να ερωτικοποιούν την αντίδρασή τους σε οποιονδήποτε κατέχει ανώτερη δύναμη μπορεί να εξηγήσει γιατί οι πολιτικοί και άλλοι διάσημοι συνήθως κατακλύζονται με σεξουαλικά διαθέσιμους θαυμαστές. Μπορεί επίσης να εξηγήσει το λόγο που το ενδεχόμενο για σεξουαλική κατάχρηση και διαφθορά είναι τόσο μεγάλο στα άτομα που κατέχουν δύναμη, επιρροή και φήμη.

🪶Σήμερα, η μετουσίωση παραμένει μια έννοια την οποία συναντάμε στις περιπτώσεις όπου ένας συγγραφέας αναφέρεται στην ανακάλυψη ενός δημιουργικού τρόπου έκφρασης δυσάρεστων παρορμήσεων και συγκρούσεων.

🪶Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι το πώς υποφέρει ένα άτομο αντικατοπτρίζει την οργάνωση της προσωπικότητάς του. Επίσης, το πώς ένας θεραπευτής θα μπορέσει να συμβάλει στην ανακούφιση από τον ψυχικό πόνο προϋποθέτει ευαισθησία για τις ατομικές διαφορές. Τόσο ο κάκτος όσο και ο κισσός θα μεγαλώσουν όταν τους παρέχουμε νερό και φως, αλλά ο κηπουρός που δεν εκτιμά τις διαφορές των δύο φυτών δεν θα τα βοηθήσει να φτάσουν σε πλήρη άνθηση. Η αναγνώριση της ποικιλομορφίας του βασικού χαρακτήρα των ανθρώπων είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο για τη διεξαγωγή αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας, είτε το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στο χαρακτήρα είτε όχι. Η θεραπευτική στάση η οποία μπορεί να βοηθήσει ένα ψυχαναγκαστικό άτομο με προβλήματα κατάθλιψης είναι διαφορετική από τη θεραπευτική στάση που θα βοηθήσει έναν άλλο καταθλιπτικό ασθενή με υστερικά οργανωμένη προσωπικότητα.

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. | Nancy McWilliams 

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο της Nancy McWilliams «ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ»

🪶Ο Freud παρατήρησε ότι τα υστερικά άτομα απέφευγαν μεν την αναβίωση οδυνηρών γεγονότων από το παρελθόν τους, αλλά αυτό απέβαινε σε βάρος της συνολικής τους λειτουργικότητας. Σύμφωνα με τη φροϊδική άποψη, θα ήταν προτιμότερο αυτοί οι ασθενείς να βιώσουν ολοκληρωτικά τα σαρωτικά συναισθήματα που τους προκαλούσαν φόβο, και έτσι να ελευθερώσουν την ενέργειά τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Γι’ αυτό το λόγο το αρχικό πλαίσιο προσέγγισης των αμυντικών διεργασιών όριζε ότι καθήκον του γιατρού ήταν να μειώσει την ισχύ τους.

🪶Συγκεκριμένα, αρκετοί ψυχαναλυτές έχουν αντιληφθεί ορισμένα προβλήματα, κυρίως τις «αποδιοργανώσεις» που έχουν ψυχωτική φύση ή που βρίσκονται κοντά στην ψύχωση, ως ένδειξη ανεπαρκών αμυνών. 

🪶Αυτό που χαρακτηρίζει τη μεταιχμιακή ή την ψυχωτική δομή της προσωπικότητας δεν είναι η παρουσία των πρωτόγονων αμυνών, αλλά η απουσία των ώριμων. 

🪶Όταν ένα βρέφος νιώθει υπερβολική διέγερση ή υπερβολικό στρες, συνήθως καταφεύγει στον ύπνο. Η ψυχολογική απόσυρση σε μια διαφορετική κατάσταση συνείδησης είναι μια αυτόματη αντίδραση αυτοπροστασίας η οποία παρατηρείται και στα βρέφη. Οι ενήλικες εκδοχές αυτής της διεργασίας παρατηρούνται σε άτομα που αποχωρούν από κοινωνικές ή διαπροσωπικές περιστάσεις και υποκαθιστούν τις στρεσογόνες γι’ αυτά διεγέρσεις της συναναστροφής τους με τους άλλους με τον εσωτερικό φαντασιωσικό τους κόσμο. Η τάση ορισμένων ατόμων να κάνουν χρήση χημικών ουσιών για την αλλαγή της συνειδησιακής τους κατάστασης μπορεί επίσης να εκληφθεί ως απόσυρση. Μερικοί συνάδελφοι, συμπεριλαμβανομένων κάποιων συνεργατών στις πρόσφατες εκδόσεις του DSM, προτιμούν τον όρο «αυτιστική φαντασίωση» για να αποδώσουν την απόσυρση. Ο όρος αναφέρεται σε μια ιδιαίτερη πτυχή της γενικής τάσης των ατόμων για αποφυγή της προσωπικής επαφής. 

🪶Ένας άλλος τρόπος τον οποίο χρησιμοποιεί το βρέφος για να χειρίζεται δυσάρεστες εμπειρίες είναι το να αρνείται ότι αυτές όντως συμβαίνουν. Η άρνηση έρχεται στην επιφάνεια αυτόματα σε όλους τους ανθρώπους. Αυτή είναι η αρχική αντίδραση σε κάθε είδους καταστροφή. Όλοι οι άνθρωποι που πληροφορούνται για το θάνατο κάποιου σημαντικού τους προσώπου αντιδρούν λέγοντας: «Ω, όχι!». Αυτή η αντίδραση είναι η σκιά μιας αρχαϊκής διεργασίας που έχει τις ρίζες της στον εγωκεντρισμό του παιδιού, όπου η εμπειρία κυριαρχείται από την προλογική πεποίθηση: «αν αυτό δεν το παραδεχτώ, τότε δεν συμβαίνει». 

🪶Σε καταστάσεις κρίσης ή άμεσης ανάγκης η ικανότητα του ατόμου να αρνείται συναισθηματικά ότι η επιβίωσή του κινδυνεύει μπορεί ακόμη και να του σώσει τη ζωή. Αυτό συμβαίνει διότι το άτομο, επιστρατεύοντας την άρνηση, μπορεί να ενεργήσει με έναν τρόπο που αντικειμενικά είναι ο πιο αποτελεσματικός και ηρωικός. Σε κάθε πόλεμο παρουσιάζονται ιστορίες ατόμων που διατήρησαν την ψυχραιμία τους σε απειλητικές και τρομακτικές καταστάσεις και κατάφεραν να σώσουν τον εαυτό τους και τους συντρόφους τους.

🪶Μερικά υγιή κατάλοιπα της βρεφικής αίσθησης παντοδυναμίας παραμένουν σε όλους μας και συνεισφέρουν στη βίωση συναισθημάτων επάρκειας και αποτελεσματικότητας στη ζωή μας. Είναι φυσικό να αισθανόμαστε «ψυχική ευεξία» όταν χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά τη θέλησή μας. 

🪶Η πεποίθηση του πρώην αντιπροέδρου Quayle, την οποία είχε εμφυσήσει σε αυτόν η γιαγιά του, ότι ένας άνθρωπος έχει τη δύναμη να πραγματοποιεί οποιονδήποτε στόχο θέσει στη ζωή του, αποτελεί μέρος της αμερικανικής ιδεολογίας που είναι μεν αντίθετη με τον κοινό νου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει σαν ένας πολύ θετικός και αυτοεκπληρούμενος μύθος.

🪶Έχει εκφραστεί η άποψη ότι το νεογέννητο βιώνει ως ένα και το αυτό τον κόσμο και τον εαυτό. Ο Piaget αποδέχτηκε αυτή την άποψη (1937), όπως φαίνεται στον όρο «πρωτογενής εγωκεντρισμός». Ο όρος αυτός δηλώνει μια φάση της γνωστικής εξέλιξης που είναι σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμη με την περίοδο του «πρωτογενούς ναρκισσισμού» σύμφωνα με τον Freud (1914b), στη διάρκεια της οποίας κυριαρχεί η πρωτογενής διεργασία της σκέψης. Από αυτά προκύπτει ότι το νεογέννητο αντιλαμβάνεται ως εσωτερική, τρόπον τινά, την πηγή όλων των γεγονότων που του συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι αν ένα βρέφος κρυώνει και το άτομο που το φροντίζει το αντιληφθεί και του προσφέρει ζεστασιά, τότε το βρέφος θα βιώσει μια προγλωσσική εμπειρία, στην οποία δίνει την ερμηνεία ότι με κάποιο μαγικό τρόπο έχει εξασφαλίσει ζεστασιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η επίγνωση του βρέφους ότι ο έλεγχος των δικών του αναγκών μπορεί να πηγάζει από άλλα άτομα, τα οποία είναι ξεχωριστά και βρίσκονται έξω από το ίδιο, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί.

🪶Ωστόσο, σε μερικά άτομα η ανάγκη της εξιδανίκευσης φαίνεται ότι δεν διαφοροποιείται και πολύ από τη μορφή που είχε στη βρεφική τους ηλικία. Η συμπεριφορά τους φανερώνει ότι μέσα τους επιβιώνουν στοιχεία μιας αρχαϊκής και απελπισμένης προσπάθειας να αναχαιτίσουν τους εσωτερικούς τους φόβους, μέσω της πεποίθησης ότι κάποιος, στον οποίο μπορούν να προσκολληθούν, είναι παντοδύναμος, παντογνώστης και πανάγαθος και ότι μέσω της ψυχολογικής συγχώνευσης με αυτό τον υπέροχο Άλλο θα είναι ασφαλείς. Επιπλέον, ελπίζουν να απαλλαγούν από την ντροπή. Απόρροια της εξιδανίκευσης και της πεποίθησης για την τελειότητα του άλλου είναι ότι το άτομο δεν ανέχεται τις δικές του ατέλειες. Το αντίδοτο σε αυτή την κατάσταση είναι η συγχώνευση με ένα εξιδανικευμένο αντικείμενο. 

🪶…αφού οι προσπάθειές τους για απόκτηση αυτοεκτίμησης επηρεάζονται από την ιδέα ότι για να αγαπήσει κάποιος τον εαυτό του θα πρέπει να τον τελειοποιήσει και όχι να τον αποδεχτεί όπως είναι. Η πρωτόγονη υποτίμηση είναι απλώς η αναπόφευκτη αντίστροφη όψη της ανάγκης για εξιδανίκευση. Από τη στιγμή που τίποτα στην ανθρώπινη ζωή δεν είναι τέλειο, οι αρχαϊκοί τρόποι εξιδανίκευσης είναι καταδικασμένοι να προκαλούν απογοήτευση. Όσο περισσότερο εξιδανικεύεται ένα αντικείμενο, τόσο πιο ραγδαία θα είναι η υποτίμηση η οποία τελικά του συμβεί.

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. 

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την προβολή ως βασικό τρόπο κατανόησης του κόσμου και αντιμετώπισης της ζωής, τότε λέγεται ότι έχει παρανοϊκό χαρακτήρα. 

🪶Ένας διαφορετικός τρόπος με τον οποίο η ενδοβολή μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας έχει σχέση με το πένθος και την κατάθλιψη που απορρέει από αυτό (Freud, 1917a). Όταν αγαπάμε κάποιους ανθρώπους ή είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι μαζί τους, τότε τους ενδοβάλλουμε και οι αναπαραστάσεις τους μέσα μας γίνονται τμήμα της ταυτότητάς μας («Είμαι ο γιος του Α, ο σύζυγος της Β, ο πατέρας της Γ, ο φίλος της Δ» κ.λπ.). Εάν εξαιτίας ενός θανάτου, ενός αποχωρισμού ή μιας απόρριψης χάσουμε κάποιο από τα άτομα των οποίων την εικόνα είχαμε εσωτερικεύσει, δεν αισθανόμαστε μόνο ότι το περιβάλλον είναι φτωχότερο, λόγω της απουσίας τους από τη ζωή μας, αλλά και ότι ένα κομμάτι του εαυτού μας έχει πεθάνει. 

🪶Εάν ένα άτομο χρησιμοποιεί συνήθως την ενδοβολή για να μειώσει το άγχος του και να έχει την αίσθηση κάποιας συνέχειας στον εαυτό του, διατηρώντας ψυχολογικούς δεσμούς με αντικείμενα της πρώιμης ζωής του τα οποία τον απορρίπτουν, τότε σε χαρακτηρολογικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι καταθλιπτικό. 

🪶Αυτή η διεργασία, την οποία ο Mower (1950) ονόμασε «νευρωτικό παράδοξο», σύμφωνα με το οποίο οι προσπάθειες κατάπνιξης κάποιου συγκεκριμένου άγχους ουσιαστικά οδηγούν στην πρόκληση επιπρόσθετου άγχους.

🪶Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την άμυνα της παλινδρόμησης πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι άλλοι. Για παράδειγμα, μερικοί αντιδρούν στο στρες της ανάπτυξης και της αλλαγής εκδηλώνοντας κάποιες ασθένειες, Πολλοί άλλοι, αν και δεν εμφανίζουν μια συγκεκριμένη αρρώστια, μπορεί να αισθάνονται μεγάλη σωματική κατάπτωση και να παραμένουν κλινήρεις. Αυτή η διεργασία σε καμιά περίπτωση δεν είναι συνειδητή (εάν είναι, τότε ορθώς ονομάζεται «προσποιητή ασθένεια») και μπορεί να προκαλέσει ψυχική οδύνη τόσο στο άτομο που παλινδρομεί όσο και στους γύρω του. Αυτό το είδος παλινδρόμησης, που ονομάζεται σωματοποίησης, αντιστέκεται συνήθως στην αλλαγή και η θεραπευτική της αντιμετώπιση αποτελεί μεγάλη πρόκληση (βλ. McDougall, 1989).

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την παλινδρόμηση ως την κύρια στρατηγική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής του, τότε ο όρος με τον οποίο το χαρακτηρίζουμε είναι νηπιακή προσωπικότητας. 

🪶Αν και σε ακραίες καταστάσεις η μόνωση έχει μια πραγματικά προσαρμοστική αξία για το άτομο, η άμυνα αυτή βρίσκεται ένα βαθμό πιο πάνω από τη διάσχιση: η οδυνηρή εμπειρία δεν εξαλείφεται εξ ολοκλήρου από τη συνείδηση, αποκόπτεται όμως το συναισθηματικό της νόημα.

🪶Όταν η βασική άμυνα ενός ατόμου είναι η μόνωση και το πρότυπο ζωής του αντανακλά την υπερεκτίμηση της σκέψης και την υποτίμηση του συναισθήματος, τότε ο χαρακτήρας του αποκαλείται ψυχαναγκαστικός. 

🪶Η διανοητικοποίηση χειρίζεται τη συνηθισμένη συναισθηματική υπερφόρτωση με τον ίδιο τρόπο που η μόνωση χειρίζεται την τραυματική υπερδιέγερση. Η ικανότητα ενός ατόμου να μπορεί να σκέπτεται λογικά σε μια συναισθηματικά φορτισμένη κατάσταση είναι ενδεικτική της ύπαρξης ενός ισχυρού Εγώ, και στο βαθμό που οι συναισθηματικές πτυχές της κατάστασης υφίστανται τελικά επεξεργασία και καταλήγουν σε συναισθηματική αναγνώριση η εν λόγω άμυνα λειτουργεί εποικοδομητικά. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι έχουν κάνει ένα άλμα στην ωρίμανση της προσωπικότητάς τους όταν βλέπουν ότι κάτω από ψυχοπιεστικές συνθήκες είναι ικανοί να αντιδρούν με διανοητικοποίηση και όχι με μια παρορμητική, αντανακλαστική αντίδραση. Όταν όμως ένα άτομο φαίνεται ότι δεν έχει την ικανότητα να απομακρυνθεί από μια αμυντική, χωρίς συναίσθημα θέση, όπως συνέβη με τον κύριο Δουκάκη, τότε οι άλλοι διαισθάνονται ότι δεν είναι ειλικρινές. Το σεξ, ο αστεϊσμός, η καλλιτεχνική έκφραση και άλλες ευχάριστες μορφές παιχνιδιού των ενηλίκων μπορεί να απουσιάζουν χωρίς λόγο σε ένα άτομο που έχει μάθει να εξαρτάται από τη διανοητικοποίηση για να αντιμετωπίζει τη ζωή.

🪶Η ηθικοποίηση συνδέεται στενά με την εκλογίκευση. Στην εκλογίκευση το άτομο αναζητά σε ασυνείδητο επίπεδο λογικές αιτίες για τις πράξεις του. Στην ηθικοποίηση αναζητά τρόπους προκειμένου να αισθανθεί ότι έχει καθήκον να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη πορεία.

🪶Οι ηγέτες που εκμεταλλεύονται την επιθυμία των ψηφοφόρων τους να αισθάνονται ηθικά ανώτεροι μπορούν να επιφέρουν μαζική ηθικοποίηση, και μάλιστα τόσο εύκολα ώστε το κοινό τους ούτε καν να το αντιληφθεί. Η πεποίθηση των αποικιοκρατών ότι μετέδιδαν έναν ανώτερο πολιτισμό στους ανθρώπους που λεηλατούσαν αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ηθικοποίησης. Ο Χίτλερ μπορούσε να ικανοποιεί τις δολοφονικές φαντασιώσεις του πείθοντας έναν εκπληκτικό αριθμό οπαδών του ότι η εξάλειψη των Εβραίων, των ομοφυλόφιλων και των Τσιγγάνων ήταν απαραίτητη για την ηθική και πνευματική βελτίωση της ανθρώπινης φυλής. Η ισπανική Ιερά Εξέταση ήταν άλλη μία κοινωνική οργάνωση που χρησιμοποίησε την ηθικοποίηση της επιθετικότητας, της απληστίας και της επιθυμίας για παντοδυναμία.

🪶Όταν η ακύρωση συνιστά μια κεντρική άμυνα στο ρεπερτόριο αμυνών του ατόμου, και στις περιπτώσεις που διάφορες ενέργειες οι οποίες έχουν την ασυνείδητη σημασία της εξιλέωσης για αρνητικές πράξεις του παρελθόντος αναλαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό να στηρίξουν την αυτοεκτίμηση του ατόμου, τότε θεωρούμε την προσωπικότητα αυτού που χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη άμυνα ψυχαναγκαστική. Καθώς οι όροι «ψυχαναγκασμός» και «ψυχαναγκαστικός» συνδέονται τόσο συχνά με ανεπιθύμητες συμπεριφορές, θα ήθελα να τονίσω ότι η έννοια της ψυχαναγκαστικότητας είναι ουδέτερη ως προς το ηθικό της περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, ένα άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός πότης, και ένα άλλο άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός ανθρωπιστής.

🪶Οι περισσότεροι από εμάς διατηρούμε κάποια ψήγματα της τάσης μας να στρέφουμε προς τον εαυτό μας αρνητικά συναισθήματα, στάσεις και αντιλήψεις, επειδή έχουμε την ψευδαίσθηση ότι με αυτό τον τρόπο ασκούμε περισσότερο έλεγχο σε καταστάσεις που μας προκαλούν αναστάτωση.

🪶Και ο σεξουαλικός πόθος μπορεί επίσης να μετατεθεί. Με αυτό τον τρόπο τα σεξουαλικά φετίχ μπορούν να γίνουν κατανοητά ως επαναπροσανατολισμός του ερωτικού ενδιαφέροντος από τα ανθρώπινα γεννητικά όργανα σε κάποια σχετική σε ασυνείδητο επίπεδο περιοχή, όπως είναι τα πόδια ή τα παπούτσια. Εάν οι περιστάσεις της ζωής ενός άνδρα τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο γυναικείος κόλπος είναι μια επικίνδυνη περιοχή, κάποιο άλλο αντικείμενο το οποίο σχετίζεται με τη γυναίκα μπορεί να υποκαταστήσει το πρώτο.

🪶Μια βασική ψυχαναλυτική υπόθεση είναι το ότι καμιά προδιάθεση δεν είναι αμιγής. Έτσι, είναι δυνατόν να μισούμε το πρόσωπο που αγαπάμε ή να νιώθουμε μνησικακία για το πρόσωπο για το οποίο αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη.

🪶Ο αντιδραστικός σχηματισμός είναι μια άμυνα που προτιμούν τα άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συγκεκριμένα είδος ψυχοπαθολογίας, σύμφωνα με την οποία τα εχθρικά συναισθήματα και οι επιθετικές επιθυμίες απασχολούν το άτομο σε μεγάλο βαθμό, ενώ παράλληλα νιώθει ότι κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχό τους. Για παράδειγμα, οι παρανοϊκοί συχνά αισθάνονται μόνο μίσος και καχυποψία, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να υποψιαστεί ότι πέρα από αυτά νιώθουν επίσης λαχτάρα για επαφή και εξάρτηση. Οι ιδεοψυχαναγκαστικοί συχνά πιστεύουν ότι απέναντι στα πρόσωπα εξουσίας τρέφουν μόνο σεβασμό και εκτίμηση, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής υποπτεύεται ότι στην πραγματικότητα νιώθουν και μνησικακία.

🪶Η λαχτάρα των εφήβων να βρουν ήρωες, τους οποίους θα έχουν πρότυπα στην προσπάθειά τους να επιλύσουν τις πολύπλοκες απαιτήσεις της ενήλικης ζωής, είναι γνωστή εδώ και αιώνες. Και μάλιστα το γεγονός ότι οι σύγχρονοι έφηβοι δεν είναι ικανοποιημένοι με τους ήρωες που διαμορφώνονται από το δυτικό πολιτισμό έχει συνδεθεί από κάποιους ψυχαναλυτικούς παρατηρητές με την ανησυχητική αύξηση των εφηβικών αυτοκτονιών τις πρόσφατες δεκαετίες (βλ. για παράδειγμα, Hendin, 1975).

🪶Τα άτομα που στηρίζονται στην εκδραμάτιση για να αντιμετωπίσουν τα ψυχολογικά τους διλήμματα εμπίπτουν στην κατηγορία της παρορμητικής προσωπικότητας. Ο όρος αυτός είναι παραπλανητικός, καθώς υπονοεί την ετοιμότητα του ατόμου να κάνει οτιδήποτε αισθάνεται κάθε στιγμή. Η ψυχοθεραπευτική εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό που μπορεί να φαίνεται ως τυχαία, απλή παρορμητικότητα, είναι συχνά μια συμπεριφορά που κατευθύνεται από ασυνείδητα και πολύπλοκα κίνητρα, μια συμπεριφορά που κάθε άλλο παρά αθώα και τυχαία εκφράζεται.

🪶Οι άνθρωποι μπορεί να δίνουν σεξουαλική χροιά σε κάθε εμπειρία τους, με ασυνείδητο σκοπό τη μετατροπή του τρόμου ή του πόνου ή κάποιας άλλης κατακλυσμικής αίσθησης σε διέγερση. Αυτή η διεργασία αναφέρεται στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία και ως ενστικτοποίηση. Η σεξουαλική διέγερση είναι ένα αξιόπιστο μέσο για να αισθάνεται κάνεις ζωντανός, Ένα παιδί μπορεί να κυριαρχήσει στο φόβο του για το θάνατο – λόγω εγκατάλειψης, κακοποίησης ή κάποιας άλλης φοβερής καταστροφής – μετατρέποντας μια τραυματική κατάσταση σε μια άλλη που επιβεβαιώνει τη ζωή. Μελέτες σε άτομα με ασυνήθιστες σεξουαλικές τάσεις συχνά έχουν φέρει στο φως βρεφικά βιώματα που κατέκλυσαν και ανέστειλαν την ικανότητα του παιδιού να αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, τα οποία στη συνέχεια μετασχηματίστηκαν σε εκούσια σεξουαλική επένδυση του τραύματος. Για παράδειγμα, η εργασία του Stoller (1975) με μαζοχιστές (άτομα που αναφέρουν την ανάγκη να βιώνουν πόνο προκειμένου να ικανοποιηθούν ερωτικά) αποκάλυψε ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς είχαν υποστεί επώδυνες ιατρικές επεμβάσεις στην παιδική τους ηλικία.

🪶σεξουαλικά την εμπειρία της μάθησης: η ερωτική παρουσία των ταλαντούχων διδασκάλων έχει επισημανθεί από την εποχή του Σωκράτη. Η τάση των ανθρώπων να ερωτικοποιούν την αντίδρασή τους σε οποιονδήποτε κατέχει ανώτερη δύναμη μπορεί να εξηγήσει γιατί οι πολιτικοί και άλλοι διάσημοι συνήθως κατακλύζονται με σεξουαλικά διαθέσιμους θαυμαστές. Μπορεί επίσης να εξηγήσει το λόγο που το ενδεχόμενο για σεξουαλική κατάχρηση και διαφθορά είναι τόσο μεγάλο στα άτομα που κατέχουν δύναμη, επιρροή και φήμη.

🪶Σήμερα, η μετουσίωση παραμένει μια έννοια την οποία συναντάμε στις περιπτώσεις όπου ένας συγγραφέας αναφέρεται στην ανακάλυψη ενός δημιουργικού τρόπου έκφρασης δυσάρεστων παρορμήσεων και συγκρούσεων.

🪶Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι το πώς υποφέρει ένα άτομο αντικατοπτρίζει την οργάνωση της προσωπικότητάς του. Επίσης, το πώς ένας θεραπευτής θα μπορέσει να συμβάλει στην ανακούφιση από τον ψυχικό πόνο προϋποθέτει ευαισθησία για τις ατομικές διαφορές. Τόσο ο κάκτος όσο και ο κισσός θα μεγαλώσουν όταν τους παρέχουμε νερό και φως, αλλά ο κηπουρός που δεν εκτιμά τις διαφορές των δύο φυτών δεν θα τα βοηθήσει να φτάσουν σε πλήρη άνθηση. Η αναγνώριση της ποικιλομορφίας του βασικού χαρακτήρα των ανθρώπων είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο για τη διεξαγωγή αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας, είτε το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στο χαρακτήρα είτε όχι. Η θεραπευτική στάση η οποία μπορεί να βοηθήσει ένα ψυχαναγκαστικό άτομο με προβλήματα κατάθλιψης είναι διαφορετική από τη θεραπευτική στάση που θα βοηθήσει έναν άλλο καταθλιπτικό ασθενή με υστερικά οργανωμένη προσωπικότητα.

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. | Nancy McWilliams 

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο της Nancy McWilliams «ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ»

🪶Ο Freud παρατήρησε ότι τα υστερικά άτομα απέφευγαν μεν την αναβίωση οδυνηρών γεγονότων από το παρελθόν τους, αλλά αυτό απέβαινε σε βάρος της συνολικής τους λειτουργικότητας. Σύμφωνα με τη φροϊδική άποψη, θα ήταν προτιμότερο αυτοί οι ασθενείς να βιώσουν ολοκληρωτικά τα σαρωτικά συναισθήματα που τους προκαλούσαν φόβο, και έτσι να ελευθερώσουν την ενέργειά τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Γι’ αυτό το λόγο το αρχικό πλαίσιο προσέγγισης των αμυντικών διεργασιών όριζε ότι καθήκον του γιατρού ήταν να μειώσει την ισχύ τους.

🪶Συγκεκριμένα, αρκετοί ψυχαναλυτές έχουν αντιληφθεί ορισμένα προβλήματα, κυρίως τις «αποδιοργανώσεις» που έχουν ψυχωτική φύση ή που βρίσκονται κοντά στην ψύχωση, ως ένδειξη ανεπαρκών αμυνών. 

🪶Αυτό που χαρακτηρίζει τη μεταιχμιακή ή την ψυχωτική δομή της προσωπικότητας δεν είναι η παρουσία των πρωτόγονων αμυνών, αλλά η απουσία των ώριμων. 

🪶Όταν ένα βρέφος νιώθει υπερβολική διέγερση ή υπερβολικό στρες, συνήθως καταφεύγει στον ύπνο. Η ψυχολογική απόσυρση σε μια διαφορετική κατάσταση συνείδησης είναι μια αυτόματη αντίδραση αυτοπροστασίας η οποία παρατηρείται και στα βρέφη. Οι ενήλικες εκδοχές αυτής της διεργασίας παρατηρούνται σε άτομα που αποχωρούν από κοινωνικές ή διαπροσωπικές περιστάσεις και υποκαθιστούν τις στρεσογόνες γι’ αυτά διεγέρσεις της συναναστροφής τους με τους άλλους με τον εσωτερικό φαντασιωσικό τους κόσμο. Η τάση ορισμένων ατόμων να κάνουν χρήση χημικών ουσιών για την αλλαγή της συνειδησιακής τους κατάστασης μπορεί επίσης να εκληφθεί ως απόσυρση. Μερικοί συνάδελφοι, συμπεριλαμβανομένων κάποιων συνεργατών στις πρόσφατες εκδόσεις του DSM, προτιμούν τον όρο «αυτιστική φαντασίωση» για να αποδώσουν την απόσυρση. Ο όρος αναφέρεται σε μια ιδιαίτερη πτυχή της γενικής τάσης των ατόμων για αποφυγή της προσωπικής επαφής. 

🪶Ένας άλλος τρόπος τον οποίο χρησιμοποιεί το βρέφος για να χειρίζεται δυσάρεστες εμπειρίες είναι το να αρνείται ότι αυτές όντως συμβαίνουν. Η άρνηση έρχεται στην επιφάνεια αυτόματα σε όλους τους ανθρώπους. Αυτή είναι η αρχική αντίδραση σε κάθε είδους καταστροφή. Όλοι οι άνθρωποι που πληροφορούνται για το θάνατο κάποιου σημαντικού τους προσώπου αντιδρούν λέγοντας: «Ω, όχι!». Αυτή η αντίδραση είναι η σκιά μιας αρχαϊκής διεργασίας που έχει τις ρίζες της στον εγωκεντρισμό του παιδιού, όπου η εμπειρία κυριαρχείται από την προλογική πεποίθηση: «αν αυτό δεν το παραδεχτώ, τότε δεν συμβαίνει». 

🪶Σε καταστάσεις κρίσης ή άμεσης ανάγκης η ικανότητα του ατόμου να αρνείται συναισθηματικά ότι η επιβίωσή του κινδυνεύει μπορεί ακόμη και να του σώσει τη ζωή. Αυτό συμβαίνει διότι το άτομο, επιστρατεύοντας την άρνηση, μπορεί να ενεργήσει με έναν τρόπο που αντικειμενικά είναι ο πιο αποτελεσματικός και ηρωικός. Σε κάθε πόλεμο παρουσιάζονται ιστορίες ατόμων που διατήρησαν την ψυχραιμία τους σε απειλητικές και τρομακτικές καταστάσεις και κατάφεραν να σώσουν τον εαυτό τους και τους συντρόφους τους.

🪶Μερικά υγιή κατάλοιπα της βρεφικής αίσθησης παντοδυναμίας παραμένουν σε όλους μας και συνεισφέρουν στη βίωση συναισθημάτων επάρκειας και αποτελεσματικότητας στη ζωή μας. Είναι φυσικό να αισθανόμαστε «ψυχική ευεξία» όταν χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά τη θέλησή μας. 

🪶Η πεποίθηση του πρώην αντιπροέδρου Quayle, την οποία είχε εμφυσήσει σε αυτόν η γιαγιά του, ότι ένας άνθρωπος έχει τη δύναμη να πραγματοποιεί οποιονδήποτε στόχο θέσει στη ζωή του, αποτελεί μέρος της αμερικανικής ιδεολογίας που είναι μεν αντίθετη με τον κοινό νου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει σαν ένας πολύ θετικός και αυτοεκπληρούμενος μύθος.

🪶Έχει εκφραστεί η άποψη ότι το νεογέννητο βιώνει ως ένα και το αυτό τον κόσμο και τον εαυτό. Ο Piaget αποδέχτηκε αυτή την άποψη (1937), όπως φαίνεται στον όρο «πρωτογενής εγωκεντρισμός». Ο όρος αυτός δηλώνει μια φάση της γνωστικής εξέλιξης που είναι σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμη με την περίοδο του «πρωτογενούς ναρκισσισμού» σύμφωνα με τον Freud (1914b), στη διάρκεια της οποίας κυριαρχεί η πρωτογενής διεργασία της σκέψης. Από αυτά προκύπτει ότι το νεογέννητο αντιλαμβάνεται ως εσωτερική, τρόπον τινά, την πηγή όλων των γεγονότων που του συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι αν ένα βρέφος κρυώνει και το άτομο που το φροντίζει το αντιληφθεί και του προσφέρει ζεστασιά, τότε το βρέφος θα βιώσει μια προγλωσσική εμπειρία, στην οποία δίνει την ερμηνεία ότι με κάποιο μαγικό τρόπο έχει εξασφαλίσει ζεστασιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η επίγνωση του βρέφους ότι ο έλεγχος των δικών του αναγκών μπορεί να πηγάζει από άλλα άτομα, τα οποία είναι ξεχωριστά και βρίσκονται έξω από το ίδιο, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί.

🪶Ωστόσο, σε μερικά άτομα η ανάγκη της εξιδανίκευσης φαίνεται ότι δεν διαφοροποιείται και πολύ από τη μορφή που είχε στη βρεφική τους ηλικία. Η συμπεριφορά τους φανερώνει ότι μέσα τους επιβιώνουν στοιχεία μιας αρχαϊκής και απελπισμένης προσπάθειας να αναχαιτίσουν τους εσωτερικούς τους φόβους, μέσω της πεποίθησης ότι κάποιος, στον οποίο μπορούν να προσκολληθούν, είναι παντοδύναμος, παντογνώστης και πανάγαθος και ότι μέσω της ψυχολογικής συγχώνευσης με αυτό τον υπέροχο Άλλο θα είναι ασφαλείς. Επιπλέον, ελπίζουν να απαλλαγούν από την ντροπή. Απόρροια της εξιδανίκευσης και της πεποίθησης για την τελειότητα του άλλου είναι ότι το άτομο δεν ανέχεται τις δικές του ατέλειες. Το αντίδοτο σε αυτή την κατάσταση είναι η συγχώνευση με ένα εξιδανικευμένο αντικείμενο. 

🪶…αφού οι προσπάθειές τους για απόκτηση αυτοεκτίμησης επηρεάζονται από την ιδέα ότι για να αγαπήσει κάποιος τον εαυτό του θα πρέπει να τον τελειοποιήσει και όχι να τον αποδεχτεί όπως είναι. Η πρωτόγονη υποτίμηση είναι απλώς η αναπόφευκτη αντίστροφη όψη της ανάγκης για εξιδανίκευση. Από τη στιγμή που τίποτα στην ανθρώπινη ζωή δεν είναι τέλειο, οι αρχαϊκοί τρόποι εξιδανίκευσης είναι καταδικασμένοι να προκαλούν απογοήτευση. Όσο περισσότερο εξιδανικεύεται ένα αντικείμενο, τόσο πιο ραγδαία θα είναι η υποτίμηση η οποία τελικά του συμβεί.

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. 

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την προβολή ως βασικό τρόπο κατανόησης του κόσμου και αντιμετώπισης της ζωής, τότε λέγεται ότι έχει παρανοϊκό χαρακτήρα. 

🪶Ένας διαφορετικός τρόπος με τον οποίο η ενδοβολή μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας έχει σχέση με το πένθος και την κατάθλιψη που απορρέει από αυτό (Freud, 1917a). Όταν αγαπάμε κάποιους ανθρώπους ή είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι μαζί τους, τότε τους ενδοβάλλουμε και οι αναπαραστάσεις τους μέσα μας γίνονται τμήμα της ταυτότητάς μας («Είμαι ο γιος του Α, ο σύζυγος της Β, ο πατέρας της Γ, ο φίλος της Δ» κ.λπ.). Εάν εξαιτίας ενός θανάτου, ενός αποχωρισμού ή μιας απόρριψης χάσουμε κάποιο από τα άτομα των οποίων την εικόνα είχαμε εσωτερικεύσει, δεν αισθανόμαστε μόνο ότι το περιβάλλον είναι φτωχότερο, λόγω της απουσίας τους από τη ζωή μας, αλλά και ότι ένα κομμάτι του εαυτού μας έχει πεθάνει. 

🪶Εάν ένα άτομο χρησιμοποιεί συνήθως την ενδοβολή για να μειώσει το άγχος του και να έχει την αίσθηση κάποιας συνέχειας στον εαυτό του, διατηρώντας ψυχολογικούς δεσμούς με αντικείμενα της πρώιμης ζωής του τα οποία τον απορρίπτουν, τότε σε χαρακτηρολογικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι καταθλιπτικό. 

🪶Αυτή η διεργασία, την οποία ο Mower (1950) ονόμασε «νευρωτικό παράδοξο», σύμφωνα με το οποίο οι προσπάθειες κατάπνιξης κάποιου συγκεκριμένου άγχους ουσιαστικά οδηγούν στην πρόκληση επιπρόσθετου άγχους.

🪶Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την άμυνα της παλινδρόμησης πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι άλλοι. Για παράδειγμα, μερικοί αντιδρούν στο στρες της ανάπτυξης και της αλλαγής εκδηλώνοντας κάποιες ασθένειες, Πολλοί άλλοι, αν και δεν εμφανίζουν μια συγκεκριμένη αρρώστια, μπορεί να αισθάνονται μεγάλη σωματική κατάπτωση και να παραμένουν κλινήρεις. Αυτή η διεργασία σε καμιά περίπτωση δεν είναι συνειδητή (εάν είναι, τότε ορθώς ονομάζεται «προσποιητή ασθένεια») και μπορεί να προκαλέσει ψυχική οδύνη τόσο στο άτομο που παλινδρομεί όσο και στους γύρω του. Αυτό το είδος παλινδρόμησης, που ονομάζεται σωματοποίησης, αντιστέκεται συνήθως στην αλλαγή και η θεραπευτική της αντιμετώπιση αποτελεί μεγάλη πρόκληση (βλ. McDougall, 1989).

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την παλινδρόμηση ως την κύρια στρατηγική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής του, τότε ο όρος με τον οποίο το χαρακτηρίζουμε είναι νηπιακή προσωπικότητας. 

🪶Αν και σε ακραίες καταστάσεις η μόνωση έχει μια πραγματικά προσαρμοστική αξία για το άτομο, η άμυνα αυτή βρίσκεται ένα βαθμό πιο πάνω από τη διάσχιση: η οδυνηρή εμπειρία δεν εξαλείφεται εξ ολοκλήρου από τη συνείδηση, αποκόπτεται όμως το συναισθηματικό της νόημα.

🪶Όταν η βασική άμυνα ενός ατόμου είναι η μόνωση και το πρότυπο ζωής του αντανακλά την υπερεκτίμηση της σκέψης και την υποτίμηση του συναισθήματος, τότε ο χαρακτήρας του αποκαλείται ψυχαναγκαστικός. 

🪶Η διανοητικοποίηση χειρίζεται τη συνηθισμένη συναισθηματική υπερφόρτωση με τον ίδιο τρόπο που η μόνωση χειρίζεται την τραυματική υπερδιέγερση. Η ικανότητα ενός ατόμου να μπορεί να σκέπτεται λογικά σε μια συναισθηματικά φορτισμένη κατάσταση είναι ενδεικτική της ύπαρξης ενός ισχυρού Εγώ, και στο βαθμό που οι συναισθηματικές πτυχές της κατάστασης υφίστανται τελικά επεξεργασία και καταλήγουν σε συναισθηματική αναγνώριση η εν λόγω άμυνα λειτουργεί εποικοδομητικά. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι έχουν κάνει ένα άλμα στην ωρίμανση της προσωπικότητάς τους όταν βλέπουν ότι κάτω από ψυχοπιεστικές συνθήκες είναι ικανοί να αντιδρούν με διανοητικοποίηση και όχι με μια παρορμητική, αντανακλαστική αντίδραση. Όταν όμως ένα άτομο φαίνεται ότι δεν έχει την ικανότητα να απομακρυνθεί από μια αμυντική, χωρίς συναίσθημα θέση, όπως συνέβη με τον κύριο Δουκάκη, τότε οι άλλοι διαισθάνονται ότι δεν είναι ειλικρινές. Το σεξ, ο αστεϊσμός, η καλλιτεχνική έκφραση και άλλες ευχάριστες μορφές παιχνιδιού των ενηλίκων μπορεί να απουσιάζουν χωρίς λόγο σε ένα άτομο που έχει μάθει να εξαρτάται από τη διανοητικοποίηση για να αντιμετωπίζει τη ζωή.

🪶Η ηθικοποίηση συνδέεται στενά με την εκλογίκευση. Στην εκλογίκευση το άτομο αναζητά σε ασυνείδητο επίπεδο λογικές αιτίες για τις πράξεις του. Στην ηθικοποίηση αναζητά τρόπους προκειμένου να αισθανθεί ότι έχει καθήκον να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη πορεία.

🪶Οι ηγέτες που εκμεταλλεύονται την επιθυμία των ψηφοφόρων τους να αισθάνονται ηθικά ανώτεροι μπορούν να επιφέρουν μαζική ηθικοποίηση, και μάλιστα τόσο εύκολα ώστε το κοινό τους ούτε καν να το αντιληφθεί. Η πεποίθηση των αποικιοκρατών ότι μετέδιδαν έναν ανώτερο πολιτισμό στους ανθρώπους που λεηλατούσαν αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ηθικοποίησης. Ο Χίτλερ μπορούσε να ικανοποιεί τις δολοφονικές φαντασιώσεις του πείθοντας έναν εκπληκτικό αριθμό οπαδών του ότι η εξάλειψη των Εβραίων, των ομοφυλόφιλων και των Τσιγγάνων ήταν απαραίτητη για την ηθική και πνευματική βελτίωση της ανθρώπινης φυλής. Η ισπανική Ιερά Εξέταση ήταν άλλη μία κοινωνική οργάνωση που χρησιμοποίησε την ηθικοποίηση της επιθετικότητας, της απληστίας και της επιθυμίας για παντοδυναμία.

🪶Όταν η ακύρωση συνιστά μια κεντρική άμυνα στο ρεπερτόριο αμυνών του ατόμου, και στις περιπτώσεις που διάφορες ενέργειες οι οποίες έχουν την ασυνείδητη σημασία της εξιλέωσης για αρνητικές πράξεις του παρελθόντος αναλαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό να στηρίξουν την αυτοεκτίμηση του ατόμου, τότε θεωρούμε την προσωπικότητα αυτού που χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη άμυνα ψυχαναγκαστική. Καθώς οι όροι «ψυχαναγκασμός» και «ψυχαναγκαστικός» συνδέονται τόσο συχνά με ανεπιθύμητες συμπεριφορές, θα ήθελα να τονίσω ότι η έννοια της ψυχαναγκαστικότητας είναι ουδέτερη ως προς το ηθικό της περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, ένα άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός πότης, και ένα άλλο άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός ανθρωπιστής.

🪶Οι περισσότεροι από εμάς διατηρούμε κάποια ψήγματα της τάσης μας να στρέφουμε προς τον εαυτό μας αρνητικά συναισθήματα, στάσεις και αντιλήψεις, επειδή έχουμε την ψευδαίσθηση ότι με αυτό τον τρόπο ασκούμε περισσότερο έλεγχο σε καταστάσεις που μας προκαλούν αναστάτωση.

🪶Και ο σεξουαλικός πόθος μπορεί επίσης να μετατεθεί. Με αυτό τον τρόπο τα σεξουαλικά φετίχ μπορούν να γίνουν κατανοητά ως επαναπροσανατολισμός του ερωτικού ενδιαφέροντος από τα ανθρώπινα γεννητικά όργανα σε κάποια σχετική σε ασυνείδητο επίπεδο περιοχή, όπως είναι τα πόδια ή τα παπούτσια. Εάν οι περιστάσεις της ζωής ενός άνδρα τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο γυναικείος κόλπος είναι μια επικίνδυνη περιοχή, κάποιο άλλο αντικείμενο το οποίο σχετίζεται με τη γυναίκα μπορεί να υποκαταστήσει το πρώτο.

🪶Μια βασική ψυχαναλυτική υπόθεση είναι το ότι καμιά προδιάθεση δεν είναι αμιγής. Έτσι, είναι δυνατόν να μισούμε το πρόσωπο που αγαπάμε ή να νιώθουμε μνησικακία για το πρόσωπο για το οποίο αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη.

🪶Ο αντιδραστικός σχηματισμός είναι μια άμυνα που προτιμούν τα άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συγκεκριμένα είδος ψυχοπαθολογίας, σύμφωνα με την οποία τα εχθρικά συναισθήματα και οι επιθετικές επιθυμίες απασχολούν το άτομο σε μεγάλο βαθμό, ενώ παράλληλα νιώθει ότι κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχό τους. Για παράδειγμα, οι παρανοϊκοί συχνά αισθάνονται μόνο μίσος και καχυποψία, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να υποψιαστεί ότι πέρα από αυτά νιώθουν επίσης λαχτάρα για επαφή και εξάρτηση. Οι ιδεοψυχαναγκαστικοί συχνά πιστεύουν ότι απέναντι στα πρόσωπα εξουσίας τρέφουν μόνο σεβασμό και εκτίμηση, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής υποπτεύεται ότι στην πραγματικότητα νιώθουν και μνησικακία.

🪶Η λαχτάρα των εφήβων να βρουν ήρωες, τους οποίους θα έχουν πρότυπα στην προσπάθειά τους να επιλύσουν τις πολύπλοκες απαιτήσεις της ενήλικης ζωής, είναι γνωστή εδώ και αιώνες. Και μάλιστα το γεγονός ότι οι σύγχρονοι έφηβοι δεν είναι ικανοποιημένοι με τους ήρωες που διαμορφώνονται από το δυτικό πολιτισμό έχει συνδεθεί από κάποιους ψυχαναλυτικούς παρατηρητές με την ανησυχητική αύξηση των εφηβικών αυτοκτονιών τις πρόσφατες δεκαετίες (βλ. για παράδειγμα, Hendin, 1975).

🪶Τα άτομα που στηρίζονται στην εκδραμάτιση για να αντιμετωπίσουν τα ψυχολογικά τους διλήμματα εμπίπτουν στην κατηγορία της παρορμητικής προσωπικότητας. Ο όρος αυτός είναι παραπλανητικός, καθώς υπονοεί την ετοιμότητα του ατόμου να κάνει οτιδήποτε αισθάνεται κάθε στιγμή. Η ψυχοθεραπευτική εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό που μπορεί να φαίνεται ως τυχαία, απλή παρορμητικότητα, είναι συχνά μια συμπεριφορά που κατευθύνεται από ασυνείδητα και πολύπλοκα κίνητρα, μια συμπεριφορά που κάθε άλλο παρά αθώα και τυχαία εκφράζεται.

🪶Οι άνθρωποι μπορεί να δίνουν σεξουαλική χροιά σε κάθε εμπειρία τους, με ασυνείδητο σκοπό τη μετατροπή του τρόμου ή του πόνου ή κάποιας άλλης κατακλυσμικής αίσθησης σε διέγερση. Αυτή η διεργασία αναφέρεται στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία και ως ενστικτοποίηση. Η σεξουαλική διέγερση είναι ένα αξιόπιστο μέσο για να αισθάνεται κάνεις ζωντανός, Ένα παιδί μπορεί να κυριαρχήσει στο φόβο του για το θάνατο – λόγω εγκατάλειψης, κακοποίησης ή κάποιας άλλης φοβερής καταστροφής – μετατρέποντας μια τραυματική κατάσταση σε μια άλλη που επιβεβαιώνει τη ζωή. Μελέτες σε άτομα με ασυνήθιστες σεξουαλικές τάσεις συχνά έχουν φέρει στο φως βρεφικά βιώματα που κατέκλυσαν και ανέστειλαν την ικανότητα του παιδιού να αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, τα οποία στη συνέχεια μετασχηματίστηκαν σε εκούσια σεξουαλική επένδυση του τραύματος. Για παράδειγμα, η εργασία του Stoller (1975) με μαζοχιστές (άτομα που αναφέρουν την ανάγκη να βιώνουν πόνο προκειμένου να ικανοποιηθούν ερωτικά) αποκάλυψε ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς είχαν υποστεί επώδυνες ιατρικές επεμβάσεις στην παιδική τους ηλικία.

🪶σεξουαλικά την εμπειρία της μάθησης: η ερωτική παρουσία των ταλαντούχων διδασκάλων έχει επισημανθεί από την εποχή του Σωκράτη. Η τάση των ανθρώπων να ερωτικοποιούν την αντίδρασή τους σε οποιονδήποτε κατέχει ανώτερη δύναμη μπορεί να εξηγήσει γιατί οι πολιτικοί και άλλοι διάσημοι συνήθως κατακλύζονται με σεξουαλικά διαθέσιμους θαυμαστές. Μπορεί επίσης να εξηγήσει το λόγο που το ενδεχόμενο για σεξουαλική κατάχρηση και διαφθορά είναι τόσο μεγάλο στα άτομα που κατέχουν δύναμη, επιρροή και φήμη.

🪶Σήμερα, η μετουσίωση παραμένει μια έννοια την οποία συναντάμε στις περιπτώσεις όπου ένας συγγραφέας αναφέρεται στην ανακάλυψη ενός δημιουργικού τρόπου έκφρασης δυσάρεστων παρορμήσεων και συγκρούσεων.

🪶Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι το πώς υποφέρει ένα άτομο αντικατοπτρίζει την οργάνωση της προσωπικότητάς του. Επίσης, το πώς ένας θεραπευτής θα μπορέσει να συμβάλει στην ανακούφιση από τον ψυχικό πόνο προϋποθέτει ευαισθησία για τις ατομικές διαφορές. Τόσο ο κάκτος όσο και ο κισσός θα μεγαλώσουν όταν τους παρέχουμε νερό και φως, αλλά ο κηπουρός που δεν εκτιμά τις διαφορές των δύο φυτών δεν θα τα βοηθήσει να φτάσουν σε πλήρη άνθηση. Η αναγνώριση της ποικιλομορφίας του βασικού χαρακτήρα των ανθρώπων είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο για τη διεξαγωγή αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας, είτε το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στο χαρακτήρα είτε όχι. Η θεραπευτική στάση η οποία μπορεί να βοηθήσει ένα ψυχαναγκαστικό άτομο με προβλήματα κατάθλιψης είναι διαφορετική από τη θεραπευτική στάση που θα βοηθήσει έναν άλλο καταθλιπτικό ασθενή με υστερικά οργανωμένη προσωπικότητα.

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. | Nancy McWilliams 

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο της Nancy McWilliams «ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ»

🪶Ο Freud παρατήρησε ότι τα υστερικά άτομα απέφευγαν μεν την αναβίωση οδυνηρών γεγονότων από το παρελθόν τους, αλλά αυτό απέβαινε σε βάρος της συνολικής τους λειτουργικότητας. Σύμφωνα με τη φροϊδική άποψη, θα ήταν προτιμότερο αυτοί οι ασθενείς να βιώσουν ολοκληρωτικά τα σαρωτικά συναισθήματα που τους προκαλούσαν φόβο, και έτσι να ελευθερώσουν την ενέργειά τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Γι’ αυτό το λόγο το αρχικό πλαίσιο προσέγγισης των αμυντικών διεργασιών όριζε ότι καθήκον του γιατρού ήταν να μειώσει την ισχύ τους.

🪶Συγκεκριμένα, αρκετοί ψυχαναλυτές έχουν αντιληφθεί ορισμένα προβλήματα, κυρίως τις «αποδιοργανώσεις» που έχουν ψυχωτική φύση ή που βρίσκονται κοντά στην ψύχωση, ως ένδειξη ανεπαρκών αμυνών. 

🪶Αυτό που χαρακτηρίζει τη μεταιχμιακή ή την ψυχωτική δομή της προσωπικότητας δεν είναι η παρουσία των πρωτόγονων αμυνών, αλλά η απουσία των ώριμων. 

🪶Όταν ένα βρέφος νιώθει υπερβολική διέγερση ή υπερβολικό στρες, συνήθως καταφεύγει στον ύπνο. Η ψυχολογική απόσυρση σε μια διαφορετική κατάσταση συνείδησης είναι μια αυτόματη αντίδραση αυτοπροστασίας η οποία παρατηρείται και στα βρέφη. Οι ενήλικες εκδοχές αυτής της διεργασίας παρατηρούνται σε άτομα που αποχωρούν από κοινωνικές ή διαπροσωπικές περιστάσεις και υποκαθιστούν τις στρεσογόνες γι’ αυτά διεγέρσεις της συναναστροφής τους με τους άλλους με τον εσωτερικό φαντασιωσικό τους κόσμο. Η τάση ορισμένων ατόμων να κάνουν χρήση χημικών ουσιών για την αλλαγή της συνειδησιακής τους κατάστασης μπορεί επίσης να εκληφθεί ως απόσυρση. Μερικοί συνάδελφοι, συμπεριλαμβανομένων κάποιων συνεργατών στις πρόσφατες εκδόσεις του DSM, προτιμούν τον όρο «αυτιστική φαντασίωση» για να αποδώσουν την απόσυρση. Ο όρος αναφέρεται σε μια ιδιαίτερη πτυχή της γενικής τάσης των ατόμων για αποφυγή της προσωπικής επαφής. 

🪶Ένας άλλος τρόπος τον οποίο χρησιμοποιεί το βρέφος για να χειρίζεται δυσάρεστες εμπειρίες είναι το να αρνείται ότι αυτές όντως συμβαίνουν. Η άρνηση έρχεται στην επιφάνεια αυτόματα σε όλους τους ανθρώπους. Αυτή είναι η αρχική αντίδραση σε κάθε είδους καταστροφή. Όλοι οι άνθρωποι που πληροφορούνται για το θάνατο κάποιου σημαντικού τους προσώπου αντιδρούν λέγοντας: «Ω, όχι!». Αυτή η αντίδραση είναι η σκιά μιας αρχαϊκής διεργασίας που έχει τις ρίζες της στον εγωκεντρισμό του παιδιού, όπου η εμπειρία κυριαρχείται από την προλογική πεποίθηση: «αν αυτό δεν το παραδεχτώ, τότε δεν συμβαίνει». 

🪶Σε καταστάσεις κρίσης ή άμεσης ανάγκης η ικανότητα του ατόμου να αρνείται συναισθηματικά ότι η επιβίωσή του κινδυνεύει μπορεί ακόμη και να του σώσει τη ζωή. Αυτό συμβαίνει διότι το άτομο, επιστρατεύοντας την άρνηση, μπορεί να ενεργήσει με έναν τρόπο που αντικειμενικά είναι ο πιο αποτελεσματικός και ηρωικός. Σε κάθε πόλεμο παρουσιάζονται ιστορίες ατόμων που διατήρησαν την ψυχραιμία τους σε απειλητικές και τρομακτικές καταστάσεις και κατάφεραν να σώσουν τον εαυτό τους και τους συντρόφους τους.

🪶Μερικά υγιή κατάλοιπα της βρεφικής αίσθησης παντοδυναμίας παραμένουν σε όλους μας και συνεισφέρουν στη βίωση συναισθημάτων επάρκειας και αποτελεσματικότητας στη ζωή μας. Είναι φυσικό να αισθανόμαστε «ψυχική ευεξία» όταν χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά τη θέλησή μας. 

🪶Η πεποίθηση του πρώην αντιπροέδρου Quayle, την οποία είχε εμφυσήσει σε αυτόν η γιαγιά του, ότι ένας άνθρωπος έχει τη δύναμη να πραγματοποιεί οποιονδήποτε στόχο θέσει στη ζωή του, αποτελεί μέρος της αμερικανικής ιδεολογίας που είναι μεν αντίθετη με τον κοινό νου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει σαν ένας πολύ θετικός και αυτοεκπληρούμενος μύθος.

🪶Έχει εκφραστεί η άποψη ότι το νεογέννητο βιώνει ως ένα και το αυτό τον κόσμο και τον εαυτό. Ο Piaget αποδέχτηκε αυτή την άποψη (1937), όπως φαίνεται στον όρο «πρωτογενής εγωκεντρισμός». Ο όρος αυτός δηλώνει μια φάση της γνωστικής εξέλιξης που είναι σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμη με την περίοδο του «πρωτογενούς ναρκισσισμού» σύμφωνα με τον Freud (1914b), στη διάρκεια της οποίας κυριαρχεί η πρωτογενής διεργασία της σκέψης. Από αυτά προκύπτει ότι το νεογέννητο αντιλαμβάνεται ως εσωτερική, τρόπον τινά, την πηγή όλων των γεγονότων που του συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι αν ένα βρέφος κρυώνει και το άτομο που το φροντίζει το αντιληφθεί και του προσφέρει ζεστασιά, τότε το βρέφος θα βιώσει μια προγλωσσική εμπειρία, στην οποία δίνει την ερμηνεία ότι με κάποιο μαγικό τρόπο έχει εξασφαλίσει ζεστασιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η επίγνωση του βρέφους ότι ο έλεγχος των δικών του αναγκών μπορεί να πηγάζει από άλλα άτομα, τα οποία είναι ξεχωριστά και βρίσκονται έξω από το ίδιο, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί.

🪶Ωστόσο, σε μερικά άτομα η ανάγκη της εξιδανίκευσης φαίνεται ότι δεν διαφοροποιείται και πολύ από τη μορφή που είχε στη βρεφική τους ηλικία. Η συμπεριφορά τους φανερώνει ότι μέσα τους επιβιώνουν στοιχεία μιας αρχαϊκής και απελπισμένης προσπάθειας να αναχαιτίσουν τους εσωτερικούς τους φόβους, μέσω της πεποίθησης ότι κάποιος, στον οποίο μπορούν να προσκολληθούν, είναι παντοδύναμος, παντογνώστης και πανάγαθος και ότι μέσω της ψυχολογικής συγχώνευσης με αυτό τον υπέροχο Άλλο θα είναι ασφαλείς. Επιπλέον, ελπίζουν να απαλλαγούν από την ντροπή. Απόρροια της εξιδανίκευσης και της πεποίθησης για την τελειότητα του άλλου είναι ότι το άτομο δεν ανέχεται τις δικές του ατέλειες. Το αντίδοτο σε αυτή την κατάσταση είναι η συγχώνευση με ένα εξιδανικευμένο αντικείμενο. 

🪶…αφού οι προσπάθειές τους για απόκτηση αυτοεκτίμησης επηρεάζονται από την ιδέα ότι για να αγαπήσει κάποιος τον εαυτό του θα πρέπει να τον τελειοποιήσει και όχι να τον αποδεχτεί όπως είναι. Η πρωτόγονη υποτίμηση είναι απλώς η αναπόφευκτη αντίστροφη όψη της ανάγκης για εξιδανίκευση. Από τη στιγμή που τίποτα στην ανθρώπινη ζωή δεν είναι τέλειο, οι αρχαϊκοί τρόποι εξιδανίκευσης είναι καταδικασμένοι να προκαλούν απογοήτευση. Όσο περισσότερο εξιδανικεύεται ένα αντικείμενο, τόσο πιο ραγδαία θα είναι η υποτίμηση η οποία τελικά του συμβεί.

🪶Τόσο στην προβολή όσο και στην ενδοβολή δεν υπάρχει ψυχολογικό όριο ανάμεσα στον εαυτό του ατόμου και στον κόσμο που το περιβάλλει. 

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την προβολή ως βασικό τρόπο κατανόησης του κόσμου και αντιμετώπισης της ζωής, τότε λέγεται ότι έχει παρανοϊκό χαρακτήρα. 

🪶Ένας διαφορετικός τρόπος με τον οποίο η ενδοβολή μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας έχει σχέση με το πένθος και την κατάθλιψη που απορρέει από αυτό (Freud, 1917a). Όταν αγαπάμε κάποιους ανθρώπους ή είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι μαζί τους, τότε τους ενδοβάλλουμε και οι αναπαραστάσεις τους μέσα μας γίνονται τμήμα της ταυτότητάς μας («Είμαι ο γιος του Α, ο σύζυγος της Β, ο πατέρας της Γ, ο φίλος της Δ» κ.λπ.). Εάν εξαιτίας ενός θανάτου, ενός αποχωρισμού ή μιας απόρριψης χάσουμε κάποιο από τα άτομα των οποίων την εικόνα είχαμε εσωτερικεύσει, δεν αισθανόμαστε μόνο ότι το περιβάλλον είναι φτωχότερο, λόγω της απουσίας τους από τη ζωή μας, αλλά και ότι ένα κομμάτι του εαυτού μας έχει πεθάνει. 

🪶Εάν ένα άτομο χρησιμοποιεί συνήθως την ενδοβολή για να μειώσει το άγχος του και να έχει την αίσθηση κάποιας συνέχειας στον εαυτό του, διατηρώντας ψυχολογικούς δεσμούς με αντικείμενα της πρώιμης ζωής του τα οποία τον απορρίπτουν, τότε σε χαρακτηρολογικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι καταθλιπτικό. 

🪶Αυτή η διεργασία, την οποία ο Mower (1950) ονόμασε «νευρωτικό παράδοξο», σύμφωνα με το οποίο οι προσπάθειες κατάπνιξης κάποιου συγκεκριμένου άγχους ουσιαστικά οδηγούν στην πρόκληση επιπρόσθετου άγχους.

🪶Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την άμυνα της παλινδρόμησης πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι άλλοι. Για παράδειγμα, μερικοί αντιδρούν στο στρες της ανάπτυξης και της αλλαγής εκδηλώνοντας κάποιες ασθένειες, Πολλοί άλλοι, αν και δεν εμφανίζουν μια συγκεκριμένη αρρώστια, μπορεί να αισθάνονται μεγάλη σωματική κατάπτωση και να παραμένουν κλινήρεις. Αυτή η διεργασία σε καμιά περίπτωση δεν είναι συνειδητή (εάν είναι, τότε ορθώς ονομάζεται «προσποιητή ασθένεια») και μπορεί να προκαλέσει ψυχική οδύνη τόσο στο άτομο που παλινδρομεί όσο και στους γύρω του. Αυτό το είδος παλινδρόμησης, που ονομάζεται σωματοποίησης, αντιστέκεται συνήθως στην αλλαγή και η θεραπευτική της αντιμετώπιση αποτελεί μεγάλη πρόκληση (βλ. McDougall, 1989).

🪶Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί την παλινδρόμηση ως την κύρια στρατηγική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής του, τότε ο όρος με τον οποίο το χαρακτηρίζουμε είναι νηπιακή προσωπικότητας. 

🪶Αν και σε ακραίες καταστάσεις η μόνωση έχει μια πραγματικά προσαρμοστική αξία για το άτομο, η άμυνα αυτή βρίσκεται ένα βαθμό πιο πάνω από τη διάσχιση: η οδυνηρή εμπειρία δεν εξαλείφεται εξ ολοκλήρου από τη συνείδηση, αποκόπτεται όμως το συναισθηματικό της νόημα.

🪶Όταν η βασική άμυνα ενός ατόμου είναι η μόνωση και το πρότυπο ζωής του αντανακλά την υπερεκτίμηση της σκέψης και την υποτίμηση του συναισθήματος, τότε ο χαρακτήρας του αποκαλείται ψυχαναγκαστικός. 

🪶Η διανοητικοποίηση χειρίζεται τη συνηθισμένη συναισθηματική υπερφόρτωση με τον ίδιο τρόπο που η μόνωση χειρίζεται την τραυματική υπερδιέγερση. Η ικανότητα ενός ατόμου να μπορεί να σκέπτεται λογικά σε μια συναισθηματικά φορτισμένη κατάσταση είναι ενδεικτική της ύπαρξης ενός ισχυρού Εγώ, και στο βαθμό που οι συναισθηματικές πτυχές της κατάστασης υφίστανται τελικά επεξεργασία και καταλήγουν σε συναισθηματική αναγνώριση η εν λόγω άμυνα λειτουργεί εποικοδομητικά. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι έχουν κάνει ένα άλμα στην ωρίμανση της προσωπικότητάς τους όταν βλέπουν ότι κάτω από ψυχοπιεστικές συνθήκες είναι ικανοί να αντιδρούν με διανοητικοποίηση και όχι με μια παρορμητική, αντανακλαστική αντίδραση. Όταν όμως ένα άτομο φαίνεται ότι δεν έχει την ικανότητα να απομακρυνθεί από μια αμυντική, χωρίς συναίσθημα θέση, όπως συνέβη με τον κύριο Δουκάκη, τότε οι άλλοι διαισθάνονται ότι δεν είναι ειλικρινές. Το σεξ, ο αστεϊσμός, η καλλιτεχνική έκφραση και άλλες ευχάριστες μορφές παιχνιδιού των ενηλίκων μπορεί να απουσιάζουν χωρίς λόγο σε ένα άτομο που έχει μάθει να εξαρτάται από τη διανοητικοποίηση για να αντιμετωπίζει τη ζωή.

🪶Η ηθικοποίηση συνδέεται στενά με την εκλογίκευση. Στην εκλογίκευση το άτομο αναζητά σε ασυνείδητο επίπεδο λογικές αιτίες για τις πράξεις του. Στην ηθικοποίηση αναζητά τρόπους προκειμένου να αισθανθεί ότι έχει καθήκον να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη πορεία.

🪶Οι ηγέτες που εκμεταλλεύονται την επιθυμία των ψηφοφόρων τους να αισθάνονται ηθικά ανώτεροι μπορούν να επιφέρουν μαζική ηθικοποίηση, και μάλιστα τόσο εύκολα ώστε το κοινό τους ούτε καν να το αντιληφθεί. Η πεποίθηση των αποικιοκρατών ότι μετέδιδαν έναν ανώτερο πολιτισμό στους ανθρώπους που λεηλατούσαν αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ηθικοποίησης. Ο Χίτλερ μπορούσε να ικανοποιεί τις δολοφονικές φαντασιώσεις του πείθοντας έναν εκπληκτικό αριθμό οπαδών του ότι η εξάλειψη των Εβραίων, των ομοφυλόφιλων και των Τσιγγάνων ήταν απαραίτητη για την ηθική και πνευματική βελτίωση της ανθρώπινης φυλής. Η ισπανική Ιερά Εξέταση ήταν άλλη μία κοινωνική οργάνωση που χρησιμοποίησε την ηθικοποίηση της επιθετικότητας, της απληστίας και της επιθυμίας για παντοδυναμία.

🪶Όταν η ακύρωση συνιστά μια κεντρική άμυνα στο ρεπερτόριο αμυνών του ατόμου, και στις περιπτώσεις που διάφορες ενέργειες οι οποίες έχουν την ασυνείδητη σημασία της εξιλέωσης για αρνητικές πράξεις του παρελθόντος αναλαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό να στηρίξουν την αυτοεκτίμηση του ατόμου, τότε θεωρούμε την προσωπικότητα αυτού που χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη άμυνα ψυχαναγκαστική. Καθώς οι όροι «ψυχαναγκασμός» και «ψυχαναγκαστικός» συνδέονται τόσο συχνά με ανεπιθύμητες συμπεριφορές, θα ήθελα να τονίσω ότι η έννοια της ψυχαναγκαστικότητας είναι ουδέτερη ως προς το ηθικό της περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, ένα άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός πότης, και ένα άλλο άτομο μπορεί να είναι ψυχαναγκαστικός ανθρωπιστής.

🪶Οι περισσότεροι από εμάς διατηρούμε κάποια ψήγματα της τάσης μας να στρέφουμε προς τον εαυτό μας αρνητικά συναισθήματα, στάσεις και αντιλήψεις, επειδή έχουμε την ψευδαίσθηση ότι με αυτό τον τρόπο ασκούμε περισσότερο έλεγχο σε καταστάσεις που μας προκαλούν αναστάτωση.

🪶Και ο σεξουαλικός πόθος μπορεί επίσης να μετατεθεί. Με αυτό τον τρόπο τα σεξουαλικά φετίχ μπορούν να γίνουν κατανοητά ως επαναπροσανατολισμός του ερωτικού ενδιαφέροντος από τα ανθρώπινα γεννητικά όργανα σε κάποια σχετική σε ασυνείδητο επίπεδο περιοχή, όπως είναι τα πόδια ή τα παπούτσια. Εάν οι περιστάσεις της ζωής ενός άνδρα τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο γυναικείος κόλπος είναι μια επικίνδυνη περιοχή, κάποιο άλλο αντικείμενο το οποίο σχετίζεται με τη γυναίκα μπορεί να υποκαταστήσει το πρώτο.

🪶Μια βασική ψυχαναλυτική υπόθεση είναι το ότι καμιά προδιάθεση δεν είναι αμιγής. Έτσι, είναι δυνατόν να μισούμε το πρόσωπο που αγαπάμε ή να νιώθουμε μνησικακία για το πρόσωπο για το οποίο αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη.

🪶Ο αντιδραστικός σχηματισμός είναι μια άμυνα που προτιμούν τα άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συγκεκριμένα είδος ψυχοπαθολογίας, σύμφωνα με την οποία τα εχθρικά συναισθήματα και οι επιθετικές επιθυμίες απασχολούν το άτομο σε μεγάλο βαθμό, ενώ παράλληλα νιώθει ότι κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχό τους. Για παράδειγμα, οι παρανοϊκοί συχνά αισθάνονται μόνο μίσος και καχυποψία, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να υποψιαστεί ότι πέρα από αυτά νιώθουν επίσης λαχτάρα για επαφή και εξάρτηση. Οι ιδεοψυχαναγκαστικοί συχνά πιστεύουν ότι απέναντι στα πρόσωπα εξουσίας τρέφουν μόνο σεβασμό και εκτίμηση, ενώ ένας εξωτερικός παρατηρητής υποπτεύεται ότι στην πραγματικότητα νιώθουν και μνησικακία.

🪶Η λαχτάρα των εφήβων να βρουν ήρωες, τους οποίους θα έχουν πρότυπα στην προσπάθειά τους να επιλύσουν τις πολύπλοκες απαιτήσεις της ενήλικης ζωής, είναι γνωστή εδώ και αιώνες. Και μάλιστα το γεγονός ότι οι σύγχρονοι έφηβοι δεν είναι ικανοποιημένοι με τους ήρωες που διαμορφώνονται από το δυτικό πολιτισμό έχει συνδεθεί από κάποιους ψυχαναλυτικούς παρατηρητές με την ανησυχητική αύξηση των εφηβικών αυτοκτονιών τις πρόσφατες δεκαετίες (βλ. για παράδειγμα, Hendin, 1975).

🪶Τα άτομα που στηρίζονται στην εκδραμάτιση για να αντιμετωπίσουν τα ψυχολογικά τους διλήμματα εμπίπτουν στην κατηγορία της παρορμητικής προσωπικότητας. Ο όρος αυτός είναι παραπλανητικός, καθώς υπονοεί την ετοιμότητα του ατόμου να κάνει οτιδήποτε αισθάνεται κάθε στιγμή. Η ψυχοθεραπευτική εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό που μπορεί να φαίνεται ως τυχαία, απλή παρορμητικότητα, είναι συχνά μια συμπεριφορά που κατευθύνεται από ασυνείδητα και πολύπλοκα κίνητρα, μια συμπεριφορά που κάθε άλλο παρά αθώα και τυχαία εκφράζεται.

🪶Οι άνθρωποι μπορεί να δίνουν σεξουαλική χροιά σε κάθε εμπειρία τους, με ασυνείδητο σκοπό τη μετατροπή του τρόμου ή του πόνου ή κάποιας άλλης κατακλυσμικής αίσθησης σε διέγερση. Αυτή η διεργασία αναφέρεται στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία και ως ενστικτοποίηση. Η σεξουαλική διέγερση είναι ένα αξιόπιστο μέσο για να αισθάνεται κάνεις ζωντανός, Ένα παιδί μπορεί να κυριαρχήσει στο φόβο του για το θάνατο – λόγω εγκατάλειψης, κακοποίησης ή κάποιας άλλης φοβερής καταστροφής – μετατρέποντας μια τραυματική κατάσταση σε μια άλλη που επιβεβαιώνει τη ζωή. Μελέτες σε άτομα με ασυνήθιστες σεξουαλικές τάσεις συχνά έχουν φέρει στο φως βρεφικά βιώματα που κατέκλυσαν και ανέστειλαν την ικανότητα του παιδιού να αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, τα οποία στη συνέχεια μετασχηματίστηκαν σε εκούσια σεξουαλική επένδυση του τραύματος. Για παράδειγμα, η εργασία του Stoller (1975) με μαζοχιστές (άτομα που αναφέρουν την ανάγκη να βιώνουν πόνο προκειμένου να ικανοποιηθούν ερωτικά) αποκάλυψε ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς είχαν υποστεί επώδυνες ιατρικές επεμβάσεις στην παιδική τους ηλικία.

🪶σεξουαλικά την εμπειρία της μάθησης: η ερωτική παρουσία των ταλαντούχων διδασκάλων έχει επισημανθεί από την εποχή του Σωκράτη. Η τάση των ανθρώπων να ερωτικοποιούν την αντίδρασή τους σε οποιονδήποτε κατέχει ανώτερη δύναμη μπορεί να εξηγήσει γιατί οι πολιτικοί και άλλοι διάσημοι συνήθως κατακλύζονται με σεξουαλικά διαθέσιμους θαυμαστές. Μπορεί επίσης να εξηγήσει το λόγο που το ενδεχόμενο για σεξουαλική κατάχρηση και διαφθορά είναι τόσο μεγάλο στα άτομα που κατέχουν δύναμη, επιρροή και φήμη.

🪶Σήμερα, η μετουσίωση παραμένει μια έννοια την οποία συναντάμε στις περιπτώσεις όπου ένας συγγραφέας αναφέρεται στην ανακάλυψη ενός δημιουργικού τρόπου έκφρασης δυσάρεστων παρορμήσεων και συγκρούσεων.

🪶Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι το πώς υποφέρει ένα άτομο αντικατοπτρίζει την οργάνωση της προσωπικότητάς του. Επίσης, το πώς ένας θεραπευτής θα μπορέσει να συμβάλει στην ανακούφιση από τον ψυχικό πόνο προϋποθέτει ευαισθησία για τις ατομικές διαφορές. Τόσο ο κάκτος όσο και ο κισσός θα μεγαλώσουν όταν τους παρέχουμε νερό και φως, αλλά ο κηπουρός που δεν εκτιμά τις διαφορές των δύο φυτών δεν θα τα βοηθήσει να φτάσουν σε πλήρη άνθηση. Η αναγνώριση της ποικιλομορφίας του βασικού χαρακτήρα των ανθρώπων είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο για τη διεξαγωγή αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας, είτε το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στο χαρακτήρα είτε όχι. Η θεραπευτική στάση η οποία μπορεί να βοηθήσει ένα ψυχαναγκαστικό άτομο με προβλήματα κατάθλιψης είναι διαφορετική από τη θεραπευτική στάση που θα βοηθήσει έναν άλλο καταθλιπτικό ασθενή με υστερικά οργανωμένη προσωπικότητα.

by SearchingTheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

[…]Πράγματι, για να γίνει μια γυναίκα μητέρα, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι κόρη.[…] | από το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας»

[INTERNATIONAL FESTIVAL FOR CONTEMPORARY VISUAL MEDIA | Thessaloniki 2024]

Αξιοσημείωτα από  το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας» 

♧ Κανένας άντρας δεν ξέρει εμφανώς τι είναι μια γυναίκα. Και εδώ ξεδιπλώνεται το ακόλουθο τρομερό παράδοξο: Παραδίδεται στα χέρια του άντρα για να είναι μια γυναίκα, μα φαίνεται πως καταλήγει ξανά να αποτελεί απλώς και μόνο ένα σώμα-πράγμα, σώμα-όργανο, σώμα-σκεύος ηδονής. Είναι ένα επαχθές μοντέλο συμπεριφοράς που επιβεβαιώνεται ευρέως στην κλινική εμπειρία: Οι γυναίκες λυγίζουν στην αντρική φαντασίωση με την ψευδαίσθηση ότι η συνολική τους ανταπόκριση σε αυτό καθιστά δυνατό το να παραμερίσουν τη δυσκολία ως προς το να υποκειμενικοποιήσουν το μυστήριο της γυναικείας επιθυμίας. 

♧Επομένως, ενώ η πατρική κληρονομιά αρθρώνεται μέσω μιας διαδικασίας εξιδανικευτικής ταύτισης του γιου με τον πατέρα, η μητρική κληρονομιά φαίνεται να αναχαιτίζεται μπροστά στην αδυναμία μετάδοσης του τι είναι μια πραγματική γυναίκα. 

♧Η δυνατότητα του χωρισμού καθίσταται πιο δύσκολη από την απουσία της αγάπης παρά από την παρουσία της. 

♧Η γλυκιά και ελεύθερη φωνή της γιαγιάς γίνεται το αντίδοτο στη μεταλλική και άγρια φωνή της μητέρας. Είναι αυτό που όταν γίνει γυναίκα θα αναζητά σε όλους τους άντρες που θα αγαπήσει. Θα ερωτεύεται πάντα τη φωνή τους, προκειμένου η φωνή αυτή να μπορέσει να της ανταποδώσει την αναγνώριση της αγάπη της σε αντιδιαστολή με την αγριότητα της μητρικής βίας που την καθήλωνε στη θέση του απορριφθέντος αντικειμένου. Η φωνή διαχωρίζεται: από τη μία μεριά, είναι το τραυματικό αποτύπωμα της μητρικής φωνής, της προσβολής και της βίας από την άλλη, είναι η γλυκιά φωνή της γιαγιάς.

♧Πιο σημαντικό από το να εξασφαλίσουμε ικανοποίηση και χαρά στο παιδί είναι να υποδεχτούμε τη ζωή του σε ένα περιβάλλον επιθυμίας, να έχουμε επιθυμήσει, να έχουμε θελήσει αυτή τη ζωή ήδη πριν από τη σύλληψή της.» Αν αυτή η επιθυμία είναι απούσα, αν το παιδί δεν είναι επιθυμητό ήδη πριν από τη γέννησή του, αν δεν το ήθελαν, αν καμία επιθυμία δεν το περιμένει, τότε η συνέπεια είναι ο ακρωτηριασμός της ίδιας της αίσθησης της ζωής. 

♧ Η δύναμη της μητέρας που στερείται ορίου μπορεί να εμφανιστεί ως μια δύναμη σκοτεινή, την οποία ούτε το Όνομα του Πατέρα είναι σε θέση να εξυγιάνει ολοκληρωτικά. Το σύμπτωμα που βασανίζει τον ασθενή μου στην ενήλικη ζωή απηχούσε αυτό το αρχικό τραύμα. Πράγματι, κάθε φορά που συναντούσε μια γυναίκα η οποία του ήταν επιθυμητή, ένιωθε κυριολεκτικά να πέφτει στο κενό.

♧ Η δύναμη της μητέρας δεν έχει όρια γιατί εξασκείται πάνω σε ένα είναι το παιδί το οποίο προσδιορίζεται από το αδύνατο τού να είναι ανεξάρτητο. Το έλεγε καλά με τον δικό του τρόπο ο Σαρτρ: Γεννιόμαστε πάντα ως αντικείμενα στα χέρια του Άλλου. 

♧ Αν υπήρξε μια εποχή η εποχή της πατριαρχικής ιδεολογίας- στην οποία η μητέρα είχε την τάση να σκοτώνει τη γυναίκα, τώρα φαίνεται πως ο κίνδυνος είναι ο αντίθετος, είναι η γυναίκα που μπορεί να σκοτώσει τη μητέρα. 

♧ «Το να τον αγαπάς δεν σημαίνει ότι μπορείς να τον σώσεις». Πράγματι δεν είναι η μητρική αγάπη που σε αυτή την περίπτωση σώζει από την αρρώστια, αλλά ακριβώς ο αιμομεικτικός της χαρακτήρας –η αγάπη χωρίς όρια είναι αυτός που γεννά και διατηρεί την αρρώστια. 

♧ Μια γυναίκα δεν μπορεί να νιώσει ικανοποίηση απέναντι σε έναν άντρα που αγαπάει, με το να είναι μόνο μητέρα. Δικαίως απαιτεί να εξακολουθήσει να υφίσταται και να είναι επιθυμητή ως γυναίκα. 

♧ Η Μήδεια είναι ένα «εγκληματικό μόρφωμα»: Εγκαταλείπει την πατρίδα της, προδίδει τον πατέρα της, σκοτώνει τον αδελφό της, προκαλεί τον θάνατο του θείου του άντρα της, της αντιπάλου της, της Γλαύκης, και του πατέρα της, προτού σκοτώσει χωρίς δισταγμό τα παιδιά της. Η Μήδεια όχι μόνο ενσαρκώνει την ανυποταγή της γυναίκας στις συμβάσεις και τους νόμους, οι οποίοι ρυθμίζουν τη ζωή στην οικογένεια και τον θεσμό του γάμου, που με τη σειρά του την υποχρεώνει να υποταχτεί στην εξουσία του άντρα, αλλά πιο ριζικά, δείχνει ότι ούτε η μητρότητα είναι αρκετή για να την κάνει να νιώσει ολοκληρωμένη στη ζωή, να αντισταθμίσει την απώλεια του έρωτά της. Δείχνει επίσης ότι καμία γυναίκα δεν μπορεί να απορροφηθεί και να ακυρωθεί από τη μητέρα.  

♧ Η ανικανοποίητη επιθυμία αυτής της μητέρας είναι Η επιθυμία μιας γυναίκας που δεν μπορεί να βρει γαλήνη εξαιτίας του αποκλεισμού που υπέστη από την πατρική της οικογένεια. Παραγκωνισμένη, έχοντας βιώσει την απόρριψη, αυτή η γυναίκα ζει την κληρονομιά με τη μορφή της αγανακτισμένης και ανίσχυρης εναντίωσης χωρίς διαλεκτική. Θα φέρει πάνω της την αρχική σφραγίδα του αποκλεισμού χωρίς να μπορέσει ποτέ να απαλλαγεί από αυτήν. Η πρόσβαση στη μητρότητα είναι μόνο ένα πέρασμα σε μια καταστροφική πράξη για να ξεφύγει από μια ζωή για την οποία αποφάσιζαν άλλοι. Η επιθυμία της μητέρας δεν μπορεί να υποκειμενικοποιηθεί. Το παιδί παραμένει μια μακρινή, υπερβολικά μακρινή επίκληση. 

♧ Κοιτάζεται στον καθρέφτη και αποφασίζει να το αγοράσει για την ίδια, προτείνοντας στην κόρη της να βρει ένα άλλο, που θα είναι πιο κατάλληλο γι’ αυτήν. Σε αυτή την περίπτωση είναι η γυναίκα ή, καλύτερα, μια συγκεκριμένη φαλλική εκδοχή της γυναίκας που καταλήγει στο να καταπιέζει ή στο να βιώνει ως εχθρική προς τον εαυτό της την επιθυμία της μητέρας. Η κόρη δεν εκλαμβάνεται ως φαντασιακός φαλλός οποίος συμπληρώνει το είναι της, αλλά, ανάλογα με την περίπτωση, ως αντίπαλος τον οποίο πρέπει να συντρίψει ή ως αντικείμενο-απόρριμμα, που υπάρχει ο κίνδυνος να καταστρέψει το σώμα αυτής που το γέννησε.

♧ Η επιτήρηση και η προστασία της ζωής που καθορίζουν τις ουσιαστικές υποχρεώσεις της μητέρας ενισχύονται υπέρμετρα, παίρνουν τον χαρακτήρα μιας ρουφήχτρας που αιχμαλωτίζει και βυθίζει το υποκείμενο σε έναν ατελείωτο βούρκο. Πότε η μητρική αγάπη μπορεί να εκπέσει σε αυτό το επίπεδο; Όταν η ζωή της μητέρας χάνεται μέσα στη ζωή των παιδιών της, όταν ζει μόνο γι’ αυτά, τους αφιερώνεται χωρίς όρια. Όταν η ευθύνη της μητρότητας δίνει τη θέση της σε μια ώθηση καταβρόχθισης, συνήθως αμοιβαίας, μητέρας και παιδιού: Η μητέρα απορροφά το παιδί, το οποίο απορροφά τη μητέρα. Η μητρική αγάπη καταλήγει τότε σε μια ενσωμάτωση η οποία μπορεί να φτάσει στο πιο έσχατο σημείο της, στο πέρασμα στην ανθρωποκτονία ή σε μια αποπνικτική παρουσία η οποία δεν αφήνει κανένα περιθώριο ελευθερίας στο υποκείμενο. Σε πολλές περιπτώσεις της επικαιρότητας, βρισκόμαστε ενώπιον της φρίκης αυτής της μεταμόρφωσης της μητρικής αγάπης σε ανθρωποκτόνο βία.

♧ Η απόλαυση της μητέρας μπορεί να φτάσει σε ύψη ανεξερεύνητα, πιο ψηλά από τη σεξουαλική συνεύρεση με τον άντρα, αφού όπως σημειώνει με σαφήνεια ο Λακάν, το μωρό προσφέρει στη μητέρα εκείνο που κανένα αντρικό υποκείμενο -εκτός ίσως από κάποιους ψυχωτικούς– δεν είναι σε θέση να αφιερώσει στη σύντροφό του. Ενώ ένας άντρας προσφέρει στη γυναίκα τον φαλλό του, ο οποίος δεν συμπίπτει καθόλου με την ύπαρξή του, ένα παιδί -όπως με επιδεξιότητα κάνουν μόνο κάποιοι ψυχωτικοί- μπορεί να προσφέρει στον Άλλον την ίδια του την ύπαρξη, χωρίς καμία επιφύλαξη. 

♧ Πράγματι, για να γίνει μια γυναίκα μητέρα, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι κόρη. 

♧ Είναι το «εξειδικευμένο ενδιαφέρον» της μητέρας που καθιστά τη ζωή του παιδιού μη οικειοποιήσιμη. Το παιδί που η μητέρα γεννά δεν είναι της μητέρας: «Δεν είναι δικό μου, δεν είναι όπως εγώ, δεν είναι όπως το περίμενα, δεν είναι όπως τα αδέλφια του ή οι αδελφές του», δεν είναι όπως καμία άλλη ύπαρξη στον κόσμο. Ένα απόλυτο υπερβατό -αυτό του παιδιού- αναδύεται στο πιο βαθύ ενυπάρχον.

♧ Η μητρική λειτουργία δεν είναι όντως μια φροντίδα που «εφαρμόζεται» σε όλους, μα μια φροντίδα που ξέρει να αναγνωρίζει την αξία καθενός χωριστά, τον αναντικατάστατο χαρακτήρα του παιδιού.

♧ Βρισκόμαστε εδώ μπροστά στις πιο βαθιές ρίζες της μητρικής λειτουργίας και της κληρονομιάς της: Η επιθυμία της μητέρας δεν είναι ανώνυμη επιθυμία, αλλά μια επιθυμία ικανή να μεταδώσει την επιθυμία. 

♧ Μια μητέρα δεν απαιτεί το ιδανικό παιδί, δεν αγαπά το παιδί ξεκινώντας από τις ικανότητές του, από τα ταλέντα του, από την ομορφιά του. Η μητρική αγάπη είναι αγάπη όχι για το ιδανικό, αλλά για το πραγματικό του παιδιού, είναι αγάπη για το δικό του όνομα. Και τίποτα, όπως το να έχεις ένα παιδί με ειδικές ανάγκες, μη φυσιολογικό, στραβό, δεν επιβάλλει το δρασκέλισμα του ιδανικού προς το πραγματικό, δεν επιβάλλει την εγκατάλειψη κάθε ναρκισσιστικής απεικόνισης του εαυτού και του παιδιού της, τη συνάντηση με μια προεξοχή που δεν μπορεί να αμβλυνθεί και που είναι το παιδί ως μη συμπίπτον με τις συνήθεις ναρκισσιστικές προσδοκίες της μητέρας.

♧Ο πατέρας, αλλά και οποιοδήποτε πράγμα είναι ικανό να τραβήξει την επιθυμία της μητέρας (μια εργασία, ένα υποκειμενικό πάθος, μέχρι και ένας εραστής κ.λπ.), μετατοπίζει αριστοτεχνικά αυτή την επιθυμία πέρα από το παιδί. Μόλις το είδαμε: Η απουσία της μητέρας είναι σημαντική όσο η παρουσία της. Μια μητέρα «επαρκώς καλή» είναι η μητέρα που ξέρει να μη δίνεται ολόκληρη στο παιδί της είναι μια μητέρα την οποία το παιδί δεν μπορεί να κατέχει εντελώς γιατί δεν εξαντλεί όλο το είναι της στο να είναι η μητέρα είναι μια μητέρα που ξέρει να τοποθετείται ανάμεσα στην απουσία και την παρουσία χωρίς να τονίζει μονόπλευρα τη μία ή την άλλη πλευρά. Ο τονισμός της παρουσίας θα καθιστούσε όντως αδύνατο τον χωρισμό και θα επέφερε την ψευδαίσθηση της συγχώνευσης, ενώ ο τονισμός της απουσίας θα επέφερε το βίωμα της εγκατάλειψης και της αδιαφορίας.

♧ Η χαρά της δημιουργίας μολύνεται από την πιθανότητα της απώλειας και της καταστροφής το όριο ανάμεσα στη ζωή που έρχεται στον κόσμο και στην εξαφάνισή της είναι λεπτό και αφορά είτε τη μητέρα είτε το παιδί. 

♧ Αν όντως η επιθυμία της μητέρας ήταν ολοκληρωτικά «πιασμένη» από την ύπαρξη του παιδιού, δεν θα ήταν δυνατός ο αποχωρισμός.

♧ Η πατριαρχική κουλτούρα ακολούθησε για χρόνια αυτή την πλάνη: Ο περιορισμός της γυναίκας στη μητέρα είχε σκοπό να εξαλείψει την ακυβέρνητη υπερβολή της γυναικείας υπόστασης-θηλυκότητας.

♧ Όταν η μητέρα αφήνεται να παρασυρθεί από την οργή και τη νευρικότητα, αυτό πολύ συχνά οφείλεται στο ότι η γυναίκα απορρίπτει τη θυσία της, προβάλλοντας απαιτήσεις που δεν μπορούν να συμβιβαστούν με αυτές της μητρότητας.

♧ Το να δωρίσει την έλλειψή της σημαίνει πάνω απ’ όλα να δείξει ότι η ύπαρξη του παιδιού δεν είναι τόσο το συμπλήρωμα του είναι της μητέρας όσο αυτό που φέρνει στο φως μια ξεχωριστή έλλειψη.

♧ Οι νοσοκόμες του νοσοκομείου ήταν επαρκέστατες στο να παρέχουν αφειδώς τις απαραίτητες φροντίδες το στήθος-αντικείμενο- μα δεν μπορούσαν να αντικαταστήσουν τον μητρικό ρόλο του σημείου της αγάπης: το στήθος-σημείο.

♧ Το παιδί μέσω του προσώπου της μητέρας δεν βλέπει ποτέ μόνο το πρόσωπό του, ούτε περιορίζεται στο να βλέπει το πρόσωπο της μητέρας του, μα βλέπει σε αυτό το ίδιο το πρόσωπο τη δυνατότητα να δει το πρόσωπο του κόσμου, ή ίσως καλύτερα βλέπει στο πρόσωπο της μητέρας αυτό που το καθιστά ικανό να μπορέσει κοιτάξει το πρόσωπο του κόσμου.

♧ Όπως ο Φρόιντ και ο Λακάν σημείωσαν επανειλημμένα, το ανθρώπινο είδος στερείται ενός ενστικτώδους προγράμματος ικανού να προσανατολίσει την ύπαρξή του στον κόσμο. Και ακριβώς πάνω σε αυτό το ελάττωμα πραγματοποιείται το πρόγραμμα του ασυνειδήτου. Χωρίς όνειρο η μητρότητα θα κατέληγε να συμπιεστεί στη μηχανή του σώματος σαν απρόσωπη μηχανή αναπαραγωγής του είδους. Αντίθετα, το όνειρο είναι ακριβώς αυτό που δημιουργεί την απαραίτητη συνθήκη για μια αυθεντικά δημιουργική μητρότητα. 

♧ Η μητρική υπομονή υποστηρίζεται από μια απαραίτητη δόση πίστης απέναντι στο παιδί ενώ η αγχωτική κινδυνολογία, η υπερβολική ανησυχία κάποιων μητέρων αποκαλύπτει μια ανυπομονησία που δηλώνει την απουσία πίστης απέναντι στο παιδί. Αυτή η υπερβολική ανησυχία μπορεί να ξεπηδήσει από το γεγονός ότι η μητέρα προβάλλει στο παιδί τη μητρική κατάρα της καταγωγής της, από την οποία τρέφεται η ασυνείδητη φαντασίωσή της.

♧ Αφού διαφύλαξε και προστάτευσε τη ζωή του παιδιού, η μητέρα λειτουργεί έτσι ώστε να το παραδώσει στον κόσμο. Περιμένει να μεγαλώσουν οι βλεφαρίδες του παιδιού, το σώμα του να δυναμώσει, η σκέψη του να αναπτυχθεί, η επιθυμία του να εκφραστεί. Οπισθοδρομεί, μειώνει το αίτημά της, αφήνει το παιδί να αποκτήσει εμπειρίες στον κόσμο διευρύνοντας τον ορίζοντά του, περνώντας τον στενό περίβολο του οικογενειακού.

♧ Μάλιστα, σε κάθε μητέρα «επαρκώς καλή» -όπως θα έλεγε ο Βίνικοτ- η απώλεια του παιδιού, ο χωρισμός του εξυμνείται από την αρχή κιόλας ως η πιο δυνατή εκδήλωση του υπερβατικού χαρακτήρα του. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αυθαίρετη δέσμευση του παιδιού ως «δικού της» δεν προσδιορίζει καθόλου τη μητρότητα, δεν αφορά τη συμβολική επιθυμία της μητέρας, αλλά μόνο την παθολογική της απόκλιση, την πιο φρικτή παρεκτροπή της. 

♧ Συμβαίνει επίσης και στην περίπτωση της συνάντησης με τον έρωτα: Κάθε νεογεννημένος έρωτας γεννά με τη σειρά του ένα νέο κόσμο. Ο κόσμος του Ενός επισκιάζεται από τον κόσμο του Δύο, καθώς η γέννηση είναι πάντα ένα γεγονός του Δύο και ποτέ του Ένα˙ είναι πάντα μια εμπειρία κατά βάση πληθυντικού αριθμού.  

♧ Η γέννηση ενός παιδιού δεν είναι μόνο ο ερχομός στον κόσμο κάποιου του οποίου περιμέναμε να δούμε το πρόσωπο, κάποιου τον οποίο περιμέναμε να δεχτούμε στην αγκαλιά μας. Μαζί με τη ζωή του παιδιού έρχεται εκ νέου στη ζωή επίσης και ο κόσμος. Η προσμονή της μητέρας δίνει τη δυνατότητα του ερχομού στον κόσμο ενός άλλου κόσμου, ο οποίος βρίσκει την έκφρασή του ενσαρκωμένη στη νέα ζωή του παιδιού. Υπό αυτή την έννοια, το δώρο της ζωής είναι ένα δώρο που δίνει τη δυνατότητα στον κόσμο να «ξαναρχίσει».  

♧ Στον έρωτα πάντα όποιος αγαπάμε διατηρεί ένα απροσπέλαστο για εμάς μέρος ετερότητας, η οποία συμπίπτει με το πιο προσωπικό κομμάτι ελευθερίας του. Στον έρωτα, όπως και στη μητρότητα, βιώνουμε κάτι από το ενυπάρχον και το υπερβατό ενωμένα μαζί. Γι’ αυτό η προσμονή συνιστά το κεντρικό νεύρο του ερωτικού λόγου. «Η προσμονή είναι μια μαγεία: Εγώ είχα την εντολή να μην κινούμαι», έγραψε ο Ρολάν Μπαρτ. «Η μοιραία ταυτότητα του ερωτευμένου δεν είναι τίποτα άλλο από το: Εγώ είμαι αυτός που περιμένει» 

♧ Μάλιστα ήδη για τον Φρόιντ η «μητέρα» είναι το όνομα της πρώτης μορφής του Άλλου που ασχολείται με μια ανθρώπινη ζωή, την οποία αναγνωρίζει ως δικό της δημιούργημα. Αυτό σημαίνει ότι η «μητέρα» όπως και ο «πατέρας» είναι φιγούρες που υπερβαίνουν το φύλο, το αίμα, τη φυλή και τη βιολογία.» «Μητέρα» είναι το όνομα του Άλλου ο οποίος τείνει τα γυμνά του χέρια στη ζωή που έρχεται στον κόσμο, στη ζωή που, ερχόμενη στον κόσμο, επιζητά το νόημα. 

by SearchingΤheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

[…]Πράγματι, για να γίνει μια γυναίκα μητέρα, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι κόρη.[…] | από το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας»

[INTERNATIONAL FESTIVAL FOR CONTEMPORARY VISUAL MEDIA | Thessaloniki 2024]

Αξιοσημείωτα από  το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας» 

♧ Κανένας άντρας δεν ξέρει εμφανώς τι είναι μια γυναίκα. Και εδώ ξεδιπλώνεται το ακόλουθο τρομερό παράδοξο: Παραδίδεται στα χέρια του άντρα για να είναι μια γυναίκα, μα φαίνεται πως καταλήγει ξανά να αποτελεί απλώς και μόνο ένα σώμα-πράγμα, σώμα-όργανο, σώμα-σκεύος ηδονής. Είναι ένα επαχθές μοντέλο συμπεριφοράς που επιβεβαιώνεται ευρέως στην κλινική εμπειρία: Οι γυναίκες λυγίζουν στην αντρική φαντασίωση με την ψευδαίσθηση ότι η συνολική τους ανταπόκριση σε αυτό καθιστά δυνατό το να παραμερίσουν τη δυσκολία ως προς το να υποκειμενικοποιήσουν το μυστήριο της γυναικείας επιθυμίας. 

♧Επομένως, ενώ η πατρική κληρονομιά αρθρώνεται μέσω μιας διαδικασίας εξιδανικευτικής ταύτισης του γιου με τον πατέρα, η μητρική κληρονομιά φαίνεται να αναχαιτίζεται μπροστά στην αδυναμία μετάδοσης του τι είναι μια πραγματική γυναίκα. 

♧Η δυνατότητα του χωρισμού καθίσταται πιο δύσκολη από την απουσία της αγάπης παρά από την παρουσία της. 

♧Η γλυκιά και ελεύθερη φωνή της γιαγιάς γίνεται το αντίδοτο στη μεταλλική και άγρια φωνή της μητέρας. Είναι αυτό που όταν γίνει γυναίκα θα αναζητά σε όλους τους άντρες που θα αγαπήσει. Θα ερωτεύεται πάντα τη φωνή τους, προκειμένου η φωνή αυτή να μπορέσει να της ανταποδώσει την αναγνώριση της αγάπη της σε αντιδιαστολή με την αγριότητα της μητρικής βίας που την καθήλωνε στη θέση του απορριφθέντος αντικειμένου. Η φωνή διαχωρίζεται: από τη μία μεριά, είναι το τραυματικό αποτύπωμα της μητρικής φωνής, της προσβολής και της βίας από την άλλη, είναι η γλυκιά φωνή της γιαγιάς.

♧Πιο σημαντικό από το να εξασφαλίσουμε ικανοποίηση και χαρά στο παιδί είναι να υποδεχτούμε τη ζωή του σε ένα περιβάλλον επιθυμίας, να έχουμε επιθυμήσει, να έχουμε θελήσει αυτή τη ζωή ήδη πριν από τη σύλληψή της.» Αν αυτή η επιθυμία είναι απούσα, αν το παιδί δεν είναι επιθυμητό ήδη πριν από τη γέννησή του, αν δεν το ήθελαν, αν καμία επιθυμία δεν το περιμένει, τότε η συνέπεια είναι ο ακρωτηριασμός της ίδιας της αίσθησης της ζωής. 

♧ Η δύναμη της μητέρας που στερείται ορίου μπορεί να εμφανιστεί ως μια δύναμη σκοτεινή, την οποία ούτε το Όνομα του Πατέρα είναι σε θέση να εξυγιάνει ολοκληρωτικά. Το σύμπτωμα που βασανίζει τον ασθενή μου στην ενήλικη ζωή απηχούσε αυτό το αρχικό τραύμα. Πράγματι, κάθε φορά που συναντούσε μια γυναίκα η οποία του ήταν επιθυμητή, ένιωθε κυριολεκτικά να πέφτει στο κενό.

♧ Η δύναμη της μητέρας δεν έχει όρια γιατί εξασκείται πάνω σε ένα είναι το παιδί το οποίο προσδιορίζεται από το αδύνατο τού να είναι ανεξάρτητο. Το έλεγε καλά με τον δικό του τρόπο ο Σαρτρ: Γεννιόμαστε πάντα ως αντικείμενα στα χέρια του Άλλου. 

♧ Αν υπήρξε μια εποχή η εποχή της πατριαρχικής ιδεολογίας- στην οποία η μητέρα είχε την τάση να σκοτώνει τη γυναίκα, τώρα φαίνεται πως ο κίνδυνος είναι ο αντίθετος, είναι η γυναίκα που μπορεί να σκοτώσει τη μητέρα. 

♧ «Το να τον αγαπάς δεν σημαίνει ότι μπορείς να τον σώσεις». Πράγματι δεν είναι η μητρική αγάπη που σε αυτή την περίπτωση σώζει από την αρρώστια, αλλά ακριβώς ο αιμομεικτικός της χαρακτήρας –η αγάπη χωρίς όρια είναι αυτός που γεννά και διατηρεί την αρρώστια. 

♧ Μια γυναίκα δεν μπορεί να νιώσει ικανοποίηση απέναντι σε έναν άντρα που αγαπάει, με το να είναι μόνο μητέρα. Δικαίως απαιτεί να εξακολουθήσει να υφίσταται και να είναι επιθυμητή ως γυναίκα. 

♧ Η Μήδεια είναι ένα «εγκληματικό μόρφωμα»: Εγκαταλείπει την πατρίδα της, προδίδει τον πατέρα της, σκοτώνει τον αδελφό της, προκαλεί τον θάνατο του θείου του άντρα της, της αντιπάλου της, της Γλαύκης, και του πατέρα της, προτού σκοτώσει χωρίς δισταγμό τα παιδιά της. Η Μήδεια όχι μόνο ενσαρκώνει την ανυποταγή της γυναίκας στις συμβάσεις και τους νόμους, οι οποίοι ρυθμίζουν τη ζωή στην οικογένεια και τον θεσμό του γάμου, που με τη σειρά του την υποχρεώνει να υποταχτεί στην εξουσία του άντρα, αλλά πιο ριζικά, δείχνει ότι ούτε η μητρότητα είναι αρκετή για να την κάνει να νιώσει ολοκληρωμένη στη ζωή, να αντισταθμίσει την απώλεια του έρωτά της. Δείχνει επίσης ότι καμία γυναίκα δεν μπορεί να απορροφηθεί και να ακυρωθεί από τη μητέρα.  

♧ Η ανικανοποίητη επιθυμία αυτής της μητέρας είναι Η επιθυμία μιας γυναίκας που δεν μπορεί να βρει γαλήνη εξαιτίας του αποκλεισμού που υπέστη από την πατρική της οικογένεια. Παραγκωνισμένη, έχοντας βιώσει την απόρριψη, αυτή η γυναίκα ζει την κληρονομιά με τη μορφή της αγανακτισμένης και ανίσχυρης εναντίωσης χωρίς διαλεκτική. Θα φέρει πάνω της την αρχική σφραγίδα του αποκλεισμού χωρίς να μπορέσει ποτέ να απαλλαγεί από αυτήν. Η πρόσβαση στη μητρότητα είναι μόνο ένα πέρασμα σε μια καταστροφική πράξη για να ξεφύγει από μια ζωή για την οποία αποφάσιζαν άλλοι. Η επιθυμία της μητέρας δεν μπορεί να υποκειμενικοποιηθεί. Το παιδί παραμένει μια μακρινή, υπερβολικά μακρινή επίκληση. 

♧ Κοιτάζεται στον καθρέφτη και αποφασίζει να το αγοράσει για την ίδια, προτείνοντας στην κόρη της να βρει ένα άλλο, που θα είναι πιο κατάλληλο γι’ αυτήν. Σε αυτή την περίπτωση είναι η γυναίκα ή, καλύτερα, μια συγκεκριμένη φαλλική εκδοχή της γυναίκας που καταλήγει στο να καταπιέζει ή στο να βιώνει ως εχθρική προς τον εαυτό της την επιθυμία της μητέρας. Η κόρη δεν εκλαμβάνεται ως φαντασιακός φαλλός οποίος συμπληρώνει το είναι της, αλλά, ανάλογα με την περίπτωση, ως αντίπαλος τον οποίο πρέπει να συντρίψει ή ως αντικείμενο-απόρριμμα, που υπάρχει ο κίνδυνος να καταστρέψει το σώμα αυτής που το γέννησε.

♧ Η επιτήρηση και η προστασία της ζωής που καθορίζουν τις ουσιαστικές υποχρεώσεις της μητέρας ενισχύονται υπέρμετρα, παίρνουν τον χαρακτήρα μιας ρουφήχτρας που αιχμαλωτίζει και βυθίζει το υποκείμενο σε έναν ατελείωτο βούρκο. Πότε η μητρική αγάπη μπορεί να εκπέσει σε αυτό το επίπεδο; Όταν η ζωή της μητέρας χάνεται μέσα στη ζωή των παιδιών της, όταν ζει μόνο γι’ αυτά, τους αφιερώνεται χωρίς όρια. Όταν η ευθύνη της μητρότητας δίνει τη θέση της σε μια ώθηση καταβρόχθισης, συνήθως αμοιβαίας, μητέρας και παιδιού: Η μητέρα απορροφά το παιδί, το οποίο απορροφά τη μητέρα. Η μητρική αγάπη καταλήγει τότε σε μια ενσωμάτωση η οποία μπορεί να φτάσει στο πιο έσχατο σημείο της, στο πέρασμα στην ανθρωποκτονία ή σε μια αποπνικτική παρουσία η οποία δεν αφήνει κανένα περιθώριο ελευθερίας στο υποκείμενο. Σε πολλές περιπτώσεις της επικαιρότητας, βρισκόμαστε ενώπιον της φρίκης αυτής της μεταμόρφωσης της μητρικής αγάπης σε ανθρωποκτόνο βία.

♧ Η απόλαυση της μητέρας μπορεί να φτάσει σε ύψη ανεξερεύνητα, πιο ψηλά από τη σεξουαλική συνεύρεση με τον άντρα, αφού όπως σημειώνει με σαφήνεια ο Λακάν, το μωρό προσφέρει στη μητέρα εκείνο που κανένα αντρικό υποκείμενο -εκτός ίσως από κάποιους ψυχωτικούς– δεν είναι σε θέση να αφιερώσει στη σύντροφό του. Ενώ ένας άντρας προσφέρει στη γυναίκα τον φαλλό του, ο οποίος δεν συμπίπτει καθόλου με την ύπαρξή του, ένα παιδί -όπως με επιδεξιότητα κάνουν μόνο κάποιοι ψυχωτικοί- μπορεί να προσφέρει στον Άλλον την ίδια του την ύπαρξη, χωρίς καμία επιφύλαξη. 

♧ Πράγματι, για να γίνει μια γυναίκα μητέρα, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι κόρη. 

♧ Είναι το «εξειδικευμένο ενδιαφέρον» της μητέρας που καθιστά τη ζωή του παιδιού μη οικειοποιήσιμη. Το παιδί που η μητέρα γεννά δεν είναι της μητέρας: «Δεν είναι δικό μου, δεν είναι όπως εγώ, δεν είναι όπως το περίμενα, δεν είναι όπως τα αδέλφια του ή οι αδελφές του», δεν είναι όπως καμία άλλη ύπαρξη στον κόσμο. Ένα απόλυτο υπερβατό -αυτό του παιδιού- αναδύεται στο πιο βαθύ ενυπάρχον.

♧ Η μητρική λειτουργία δεν είναι όντως μια φροντίδα που «εφαρμόζεται» σε όλους, μα μια φροντίδα που ξέρει να αναγνωρίζει την αξία καθενός χωριστά, τον αναντικατάστατο χαρακτήρα του παιδιού.

♧ Βρισκόμαστε εδώ μπροστά στις πιο βαθιές ρίζες της μητρικής λειτουργίας και της κληρονομιάς της: Η επιθυμία της μητέρας δεν είναι ανώνυμη επιθυμία, αλλά μια επιθυμία ικανή να μεταδώσει την επιθυμία. 

♧ Μια μητέρα δεν απαιτεί το ιδανικό παιδί, δεν αγαπά το παιδί ξεκινώντας από τις ικανότητές του, από τα ταλέντα του, από την ομορφιά του. Η μητρική αγάπη είναι αγάπη όχι για το ιδανικό, αλλά για το πραγματικό του παιδιού, είναι αγάπη για το δικό του όνομα. Και τίποτα, όπως το να έχεις ένα παιδί με ειδικές ανάγκες, μη φυσιολογικό, στραβό, δεν επιβάλλει το δρασκέλισμα του ιδανικού προς το πραγματικό, δεν επιβάλλει την εγκατάλειψη κάθε ναρκισσιστικής απεικόνισης του εαυτού και του παιδιού της, τη συνάντηση με μια προεξοχή που δεν μπορεί να αμβλυνθεί και που είναι το παιδί ως μη συμπίπτον με τις συνήθεις ναρκισσιστικές προσδοκίες της μητέρας.

♧Ο πατέρας, αλλά και οποιοδήποτε πράγμα είναι ικανό να τραβήξει την επιθυμία της μητέρας (μια εργασία, ένα υποκειμενικό πάθος, μέχρι και ένας εραστής κ.λπ.), μετατοπίζει αριστοτεχνικά αυτή την επιθυμία πέρα από το παιδί. Μόλις το είδαμε: Η απουσία της μητέρας είναι σημαντική όσο η παρουσία της. Μια μητέρα «επαρκώς καλή» είναι η μητέρα που ξέρει να μη δίνεται ολόκληρη στο παιδί της είναι μια μητέρα την οποία το παιδί δεν μπορεί να κατέχει εντελώς γιατί δεν εξαντλεί όλο το είναι της στο να είναι η μητέρα είναι μια μητέρα που ξέρει να τοποθετείται ανάμεσα στην απουσία και την παρουσία χωρίς να τονίζει μονόπλευρα τη μία ή την άλλη πλευρά. Ο τονισμός της παρουσίας θα καθιστούσε όντως αδύνατο τον χωρισμό και θα επέφερε την ψευδαίσθηση της συγχώνευσης, ενώ ο τονισμός της απουσίας θα επέφερε το βίωμα της εγκατάλειψης και της αδιαφορίας.

♧ Η χαρά της δημιουργίας μολύνεται από την πιθανότητα της απώλειας και της καταστροφής το όριο ανάμεσα στη ζωή που έρχεται στον κόσμο και στην εξαφάνισή της είναι λεπτό και αφορά είτε τη μητέρα είτε το παιδί. 

♧ Αν όντως η επιθυμία της μητέρας ήταν ολοκληρωτικά «πιασμένη» από την ύπαρξη του παιδιού, δεν θα ήταν δυνατός ο αποχωρισμός.

♧ Η πατριαρχική κουλτούρα ακολούθησε για χρόνια αυτή την πλάνη: Ο περιορισμός της γυναίκας στη μητέρα είχε σκοπό να εξαλείψει την ακυβέρνητη υπερβολή της γυναικείας υπόστασης-θηλυκότητας.

♧ Όταν η μητέρα αφήνεται να παρασυρθεί από την οργή και τη νευρικότητα, αυτό πολύ συχνά οφείλεται στο ότι η γυναίκα απορρίπτει τη θυσία της, προβάλλοντας απαιτήσεις που δεν μπορούν να συμβιβαστούν με αυτές της μητρότητας.

♧ Το να δωρίσει την έλλειψή της σημαίνει πάνω απ’ όλα να δείξει ότι η ύπαρξη του παιδιού δεν είναι τόσο το συμπλήρωμα του είναι της μητέρας όσο αυτό που φέρνει στο φως μια ξεχωριστή έλλειψη.

♧ Οι νοσοκόμες του νοσοκομείου ήταν επαρκέστατες στο να παρέχουν αφειδώς τις απαραίτητες φροντίδες το στήθος-αντικείμενο- μα δεν μπορούσαν να αντικαταστήσουν τον μητρικό ρόλο του σημείου της αγάπης: το στήθος-σημείο.

♧ Το παιδί μέσω του προσώπου της μητέρας δεν βλέπει ποτέ μόνο το πρόσωπό του, ούτε περιορίζεται στο να βλέπει το πρόσωπο της μητέρας του, μα βλέπει σε αυτό το ίδιο το πρόσωπο τη δυνατότητα να δει το πρόσωπο του κόσμου, ή ίσως καλύτερα βλέπει στο πρόσωπο της μητέρας αυτό που το καθιστά ικανό να μπορέσει κοιτάξει το πρόσωπο του κόσμου.

♧ Όπως ο Φρόιντ και ο Λακάν σημείωσαν επανειλημμένα, το ανθρώπινο είδος στερείται ενός ενστικτώδους προγράμματος ικανού να προσανατολίσει την ύπαρξή του στον κόσμο. Και ακριβώς πάνω σε αυτό το ελάττωμα πραγματοποιείται το πρόγραμμα του ασυνειδήτου. Χωρίς όνειρο η μητρότητα θα κατέληγε να συμπιεστεί στη μηχανή του σώματος σαν απρόσωπη μηχανή αναπαραγωγής του είδους. Αντίθετα, το όνειρο είναι ακριβώς αυτό που δημιουργεί την απαραίτητη συνθήκη για μια αυθεντικά δημιουργική μητρότητα. 

♧ Η μητρική υπομονή υποστηρίζεται από μια απαραίτητη δόση πίστης απέναντι στο παιδί ενώ η αγχωτική κινδυνολογία, η υπερβολική ανησυχία κάποιων μητέρων αποκαλύπτει μια ανυπομονησία που δηλώνει την απουσία πίστης απέναντι στο παιδί. Αυτή η υπερβολική ανησυχία μπορεί να ξεπηδήσει από το γεγονός ότι η μητέρα προβάλλει στο παιδί τη μητρική κατάρα της καταγωγής της, από την οποία τρέφεται η ασυνείδητη φαντασίωσή της.

♧ Αφού διαφύλαξε και προστάτευσε τη ζωή του παιδιού, η μητέρα λειτουργεί έτσι ώστε να το παραδώσει στον κόσμο. Περιμένει να μεγαλώσουν οι βλεφαρίδες του παιδιού, το σώμα του να δυναμώσει, η σκέψη του να αναπτυχθεί, η επιθυμία του να εκφραστεί. Οπισθοδρομεί, μειώνει το αίτημά της, αφήνει το παιδί να αποκτήσει εμπειρίες στον κόσμο διευρύνοντας τον ορίζοντά του, περνώντας τον στενό περίβολο του οικογενειακού.

♧ Μάλιστα, σε κάθε μητέρα «επαρκώς καλή» -όπως θα έλεγε ο Βίνικοτ- η απώλεια του παιδιού, ο χωρισμός του εξυμνείται από την αρχή κιόλας ως η πιο δυνατή εκδήλωση του υπερβατικού χαρακτήρα του. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αυθαίρετη δέσμευση του παιδιού ως «δικού της» δεν προσδιορίζει καθόλου τη μητρότητα, δεν αφορά τη συμβολική επιθυμία της μητέρας, αλλά μόνο την παθολογική της απόκλιση, την πιο φρικτή παρεκτροπή της. 

♧ Συμβαίνει επίσης και στην περίπτωση της συνάντησης με τον έρωτα: Κάθε νεογεννημένος έρωτας γεννά με τη σειρά του ένα νέο κόσμο. Ο κόσμος του Ενός επισκιάζεται από τον κόσμο του Δύο, καθώς η γέννηση είναι πάντα ένα γεγονός του Δύο και ποτέ του Ένα˙ είναι πάντα μια εμπειρία κατά βάση πληθυντικού αριθμού.  

♧ Η γέννηση ενός παιδιού δεν είναι μόνο ο ερχομός στον κόσμο κάποιου του οποίου περιμέναμε να δούμε το πρόσωπο, κάποιου τον οποίο περιμέναμε να δεχτούμε στην αγκαλιά μας. Μαζί με τη ζωή του παιδιού έρχεται εκ νέου στη ζωή επίσης και ο κόσμος. Η προσμονή της μητέρας δίνει τη δυνατότητα του ερχομού στον κόσμο ενός άλλου κόσμου, ο οποίος βρίσκει την έκφρασή του ενσαρκωμένη στη νέα ζωή του παιδιού. Υπό αυτή την έννοια, το δώρο της ζωής είναι ένα δώρο που δίνει τη δυνατότητα στον κόσμο να «ξαναρχίσει».  

♧ Στον έρωτα πάντα όποιος αγαπάμε διατηρεί ένα απροσπέλαστο για εμάς μέρος ετερότητας, η οποία συμπίπτει με το πιο προσωπικό κομμάτι ελευθερίας του. Στον έρωτα, όπως και στη μητρότητα, βιώνουμε κάτι από το ενυπάρχον και το υπερβατό ενωμένα μαζί. Γι’ αυτό η προσμονή συνιστά το κεντρικό νεύρο του ερωτικού λόγου. «Η προσμονή είναι μια μαγεία: Εγώ είχα την εντολή να μην κινούμαι», έγραψε ο Ρολάν Μπαρτ. «Η μοιραία ταυτότητα του ερωτευμένου δεν είναι τίποτα άλλο από το: Εγώ είμαι αυτός που περιμένει» 

♧ Μάλιστα ήδη για τον Φρόιντ η «μητέρα» είναι το όνομα της πρώτης μορφής του Άλλου που ασχολείται με μια ανθρώπινη ζωή, την οποία αναγνωρίζει ως δικό της δημιούργημα. Αυτό σημαίνει ότι η «μητέρα» όπως και ο «πατέρας» είναι φιγούρες που υπερβαίνουν το φύλο, το αίμα, τη φυλή και τη βιολογία.» «Μητέρα» είναι το όνομα του Άλλου ο οποίος τείνει τα γυμνά του χέρια στη ζωή που έρχεται στον κόσμο, στη ζωή που, ερχόμενη στον κόσμο, επιζητά το νόημα. 

by SearchingΤheMeaningOfLife

Βαθμολογία:

[…]Πράγματι, για να γίνει μια γυναίκα μητέρα, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι κόρη.[…] | από το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας»

[INTERNATIONAL FESTIVAL FOR CONTEMPORARY VISUAL MEDIA | Thessaloniki 2024]

Αξιοσημείωτα από  το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας» 

♧ Κανένας άντρας δεν ξέρει εμφανώς τι είναι μια γυναίκα. Και εδώ ξεδιπλώνεται το ακόλουθο τρομερό παράδοξο: Παραδίδεται στα χέρια του άντρα για να είναι μια γυναίκα, μα φαίνεται πως καταλήγει ξανά να αποτελεί απλώς και μόνο ένα σώμα-πράγμα, σώμα-όργανο, σώμα-σκεύος ηδονής. Είναι ένα επαχθές μοντέλο συμπεριφοράς που επιβεβαιώνεται ευρέως στην κλινική εμπειρία: Οι γυναίκες λυγίζουν στην αντρική φαντασίωση με την ψευδαίσθηση ότι η συνολική τους ανταπόκριση σε αυτό καθιστά δυνατό το να παραμερίσουν τη δυσκολία ως προς το να υποκειμενικοποιήσουν το μυστήριο της γυναικείας επιθυμίας. 

♧Επομένως, ενώ η πατρική κληρονομιά αρθρώνεται μέσω μιας διαδικασίας εξιδανικευτικής ταύτισης του γιου με τον πατέρα, η μητρική κληρονομιά φαίνεται να αναχαιτίζεται μπροστά στην αδυναμία μετάδοσης του τι είναι μια πραγματική γυναίκα. 

♧Η δυνατότητα του χωρισμού καθίσταται πιο δύσκολη από την απουσία της αγάπης παρά από την παρουσία της. 

♧Η γλυκιά και ελεύθερη φωνή της γιαγιάς γίνεται το αντίδοτο στη μεταλλική και άγρια φωνή της μητέρας. Είναι αυτό που όταν γίνει γυναίκα θα αναζητά σε όλους τους άντρες που θα αγαπήσει. Θα ερωτεύεται πάντα τη φωνή τους, προκειμένου η φωνή αυτή να μπορέσει να της ανταποδώσει την αναγνώριση της αγάπη της σε αντιδιαστολή με την αγριότητα της μητρικής βίας που την καθήλωνε στη θέση του απορριφθέντος αντικειμένου. Η φωνή διαχωρίζεται: από τη μία μεριά, είναι το τραυματικό αποτύπωμα της μητρικής φωνής, της προσβολής και της βίας από την άλλη, είναι η γλυκιά φωνή της γιαγιάς.

♧Πιο σημαντικό από το να εξασφαλίσουμε ικανοποίηση και χαρά στο παιδί είναι να υποδεχτούμε τη ζωή του σε ένα περιβάλλον επιθυμίας, να έχουμε επιθυμήσει, να έχουμε θελήσει αυτή τη ζωή ήδη πριν από τη σύλληψή της.» Αν αυτή η επιθυμία είναι απούσα, αν το παιδί δεν είναι επιθυμητό ήδη πριν από τη γέννησή του, αν δεν το ήθελαν, αν καμία επιθυμία δεν το περιμένει, τότε η συνέπεια είναι ο ακρωτηριασμός της ίδιας της αίσθησης της ζωής. 

♧ Η δύναμη της μητέρας που στερείται ορίου μπορεί να εμφανιστεί ως μια δύναμη σκοτεινή, την οποία ούτε το Όνομα του Πατέρα είναι σε θέση να εξυγιάνει ολοκληρωτικά. Το σύμπτωμα που βασανίζει τον ασθενή μου στην ενήλικη ζωή απηχούσε αυτό το αρχικό τραύμα. Πράγματι, κάθε φορά που συναντούσε μια γυναίκα η οποία του ήταν επιθυμητή, ένιωθε κυριολεκτικά να πέφτει στο κενό.

♧ Η δύναμη της μητέρας δεν έχει όρια γιατί εξασκείται πάνω σε ένα είναι το παιδί το οποίο προσδιορίζεται από το αδύνατο τού να είναι ανεξάρτητο. Το έλεγε καλά με τον δικό του τρόπο ο Σαρτρ: Γεννιόμαστε πάντα ως αντικείμενα στα χέρια του Άλλου. 

♧ Αν υπήρξε μια εποχή η εποχή της πατριαρχικής ιδεολογίας- στην οποία η μητέρα είχε την τάση να σκοτώνει τη γυναίκα, τώρα φαίνεται πως ο κίνδυνος είναι ο αντίθετος, είναι η γυναίκα που μπορεί να σκοτώσει τη μητέρα. 

♧ «Το να τον αγαπάς δεν σημαίνει ότι μπορείς να τον σώσεις». Πράγματι δεν είναι η μητρική αγάπη που σε αυτή την περίπτωση σώζει από την αρρώστια, αλλά ακριβώς ο αιμομεικτικός της χαρακτήρας –η αγάπη χωρίς όρια είναι αυτός που γεννά και διατηρεί την αρρώστια. 

♧ Μια γυναίκα δεν μπορεί να νιώσει ικανοποίηση απέναντι σε έναν άντρα που αγαπάει, με το να είναι μόνο μητέρα. Δικαίως απαιτεί να εξακολουθήσει να υφίσταται και να είναι επιθυμητή ως γυναίκα. 

♧ Η Μήδεια είναι ένα «εγκληματικό μόρφωμα»: Εγκαταλείπει την πατρίδα της, προδίδει τον πατέρα της, σκοτώνει τον αδελφό της, προκαλεί τον θάνατο του θείου του άντρα της, της αντιπάλου της, της Γλαύκης, και του πατέρα της, προτού σκοτώσει χωρίς δισταγμό τα παιδιά της. Η Μήδεια όχι μόνο ενσαρκώνει την ανυποταγή της γυναίκας στις συμβάσεις και τους νόμους, οι οποίοι ρυθμίζουν τη ζωή στην οικογένεια και τον θεσμό του γάμου, που με τη σειρά του την υποχρεώνει να υποταχτεί στην εξουσία του άντρα, αλλά πιο ριζικά, δείχνει ότι ούτε η μητρότητα είναι αρκετή για να την κάνει να νιώσει ολοκληρωμένη στη ζωή, να αντισταθμίσει την απώλεια του έρωτά της. Δείχνει επίσης ότι καμία γυναίκα δεν μπορεί να απορροφηθεί και να ακυρωθεί από τη μητέρα.  

♧ Η ανικανοποίητη επιθυμία αυτής της μητέρας είναι Η επιθυμία μιας γυναίκας που δεν μπορεί να βρει γαλήνη εξαιτίας του αποκλεισμού που υπέστη από την πατρική της οικογένεια. Παραγκωνισμένη, έχοντας βιώσει την απόρριψη, αυτή η γυναίκα ζει την κληρονομιά με τη μορφή της αγανακτισμένης και ανίσχυρης εναντίωσης χωρίς διαλεκτική. Θα φέρει πάνω της την αρχική σφραγίδα του αποκλεισμού χωρίς να μπορέσει ποτέ να απαλλαγεί από αυτήν. Η πρόσβαση στη μητρότητα είναι μόνο ένα πέρασμα σε μια καταστροφική πράξη για να ξεφύγει από μια ζωή για την οποία αποφάσιζαν άλλοι. Η επιθυμία της μητέρας δεν μπορεί να υποκειμενικοποιηθεί. Το παιδί παραμένει μια μακρινή, υπερβολικά μακρινή επίκληση. 

♧ Κοιτάζεται στον καθρέφτη και αποφασίζει να το αγοράσει για την ίδια, προτείνοντας στην κόρη της να βρει ένα άλλο, που θα είναι πιο κατάλληλο γι’ αυτήν. Σε αυτή την περίπτωση είναι η γυναίκα ή, καλύτερα, μια συγκεκριμένη φαλλική εκδοχή της γυναίκας που καταλήγει στο να καταπιέζει ή στο να βιώνει ως εχθρική προς τον εαυτό της την επιθυμία της μητέρας. Η κόρη δεν εκλαμβάνεται ως φαντασιακός φαλλός οποίος συμπληρώνει το είναι της, αλλά, ανάλογα με την περίπτωση, ως αντίπαλος τον οποίο πρέπει να συντρίψει ή ως αντικείμενο-απόρριμμα, που υπάρχει ο κίνδυνος να καταστρέψει το σώμα αυτής που το γέννησε.

♧ Η επιτήρηση και η προστασία της ζωής που καθορίζουν τις ουσιαστικές υποχρεώσεις της μητέρας ενισχύονται υπέρμετρα, παίρνουν τον χαρακτήρα μιας ρουφήχτρας που αιχμαλωτίζει και βυθίζει το υποκείμενο σε έναν ατελείωτο βούρκο. Πότε η μητρική αγάπη μπορεί να εκπέσει σε αυτό το επίπεδο; Όταν η ζωή της μητέρας χάνεται μέσα στη ζωή των παιδιών της, όταν ζει μόνο γι’ αυτά, τους αφιερώνεται χωρίς όρια. Όταν η ευθύνη της μητρότητας δίνει τη θέση της σε μια ώθηση καταβρόχθισης, συνήθως αμοιβαίας, μητέρας και παιδιού: Η μητέρα απορροφά το παιδί, το οποίο απορροφά τη μητέρα. Η μητρική αγάπη καταλήγει τότε σε μια ενσωμάτωση η οποία μπορεί να φτάσει στο πιο έσχατο σημείο της, στο πέρασμα στην ανθρωποκτονία ή σε μια αποπνικτική παρουσία η οποία δεν αφήνει κανένα περιθώριο ελευθερίας στο υποκείμενο. Σε πολλές περιπτώσεις της επικαιρότητας, βρισκόμαστε ενώπιον της φρίκης αυτής της μεταμόρφωσης της μητρικής αγάπης σε ανθρωποκτόνο βία.

♧ Η απόλαυση της μητέρας μπορεί να φτάσει σε ύψη ανεξερεύνητα, πιο ψηλά από τη σεξουαλική συνεύρεση με τον άντρα, αφού όπως σημειώνει με σαφήνεια ο Λακάν, το μωρό προσφέρει στη μητέρα εκείνο που κανένα αντρικό υποκείμενο -εκτός ίσως από κάποιους ψυχωτικούς– δεν είναι σε θέση να αφιερώσει στη σύντροφό του. Ενώ ένας άντρας προσφέρει στη γυναίκα τον φαλλό του, ο οποίος δεν συμπίπτει καθόλου με την ύπαρξή του, ένα παιδί -όπως με επιδεξιότητα κάνουν μόνο κάποιοι ψυχωτικοί- μπορεί να προσφέρει στον Άλλον την ίδια του την ύπαρξη, χωρίς καμία επιφύλαξη. 

♧ Πράγματι, για να γίνει μια γυναίκα μητέρα, δεν μπορεί να εξακολουθεί να είναι κόρη. 

♧ Είναι το «εξειδικευμένο ενδιαφέρον» της μητέρας που καθιστά τη ζωή του παιδιού μη οικειοποιήσιμη. Το παιδί που η μητέρα γεννά δεν είναι της μητέρας: «Δεν είναι δικό μου, δεν είναι όπως εγώ, δεν είναι όπως το περίμενα, δεν είναι όπως τα αδέλφια του ή οι αδελφές του», δεν είναι όπως καμία άλλη ύπαρξη στον κόσμο. Ένα απόλυτο υπερβατό -αυτό του παιδιού- αναδύεται στο πιο βαθύ ενυπάρχον.

♧ Η μητρική λειτουργία δεν είναι όντως μια φροντίδα που «εφαρμόζεται» σε όλους, μα μια φροντίδα που ξέρει να αναγνωρίζει την αξία καθενός χωριστά, τον αναντικατάστατο χαρακτήρα του παιδιού.

♧ Βρισκόμαστε εδώ μπροστά στις πιο βαθιές ρίζες της μητρικής λειτουργίας και της κληρονομιάς της: Η επιθυμία της μητέρας δεν είναι ανώνυμη επιθυμία, αλλά μια επιθυμία ικανή να μεταδώσει την επιθυμία. 

♧ Μια μητέρα δεν απαιτεί το ιδανικό παιδί, δεν αγαπά το παιδί ξεκινώντας από τις ικανότητές του, από τα ταλέντα του, από την ομορφιά του. Η μητρική αγάπη είναι αγάπη όχι για το ιδανικό, αλλά για το πραγματικό του παιδιού, είναι αγάπη για το δικό του όνομα. Και τίποτα, όπως το να έχεις ένα παιδί με ειδικές ανάγκες, μη φυσιολογικό, στραβό, δεν επιβάλλει το δρασκέλισμα του ιδανικού προς το πραγματικό, δεν επιβάλλει την εγκατάλειψη κάθε ναρκισσιστικής απεικόνισης του εαυτού και του παιδιού της, τη συνάντηση με μια προεξοχή που δεν μπορεί να αμβλυνθεί και που είναι το παιδί ως μη συμπίπτον με τις συνήθεις ναρκισσιστικές προσδοκίες της μητέρας.

♧Ο πατέρας, αλλά και οποιοδήποτε πράγμα είναι ικανό να τραβήξει την επιθυμία της μητέρας (μια εργασία, ένα υποκειμενικό πάθος, μέχρι και ένας εραστής κ.λπ.), μετατοπίζει αριστοτεχνικά αυτή την επιθυμία πέρα από το παιδί. Μόλις το είδαμε: Η απουσία της μητέρας είναι σημαντική όσο η παρουσία της. Μια μητέρα «επαρκώς καλή» είναι η μητέρα που ξέρει να μη δίνεται ολόκληρη στο παιδί της είναι μια μητέρα την οποία το παιδί δεν μπορεί να κατέχει εντελώς γιατί δεν εξαντλεί όλο το είναι της στο να είναι η μητέρα είναι μια μητέρα που ξέρει να τοποθετείται ανάμεσα στην απουσία και την παρουσία χωρίς να τονίζει μονόπλευρα τη μία ή την άλλη πλευρά. Ο τονισμός της παρουσίας θα καθιστούσε όντως αδύνατο τον χωρισμό και θα επέφερε την ψευδαίσθηση της συγχώνευσης, ενώ ο τονισμός της απουσίας θα επέφερε το βίωμα της εγκατάλειψης και της αδιαφορίας.

♧ Η χαρά της δημιουργίας μολύνεται από την πιθανότητα της απώλειας και της καταστροφής το όριο ανάμεσα στη ζωή που έρχεται στον κόσμο και στην εξαφάνισή της είναι λεπτό και αφορά είτε τη μητέρα είτε το παιδί. 

♧ Αν όντως η επιθυμία της μητέρας ήταν ολοκληρωτικά «πιασμένη» από την ύπαρξη του παιδιού, δεν θα ήταν δυνατός ο αποχωρισμός.

♧ Η πατριαρχική κουλτούρα ακολούθησε για χρόνια αυτή την πλάνη: Ο περιορισμός της γυναίκας στη μητέρα είχε σκοπό να εξαλείψει την ακυβέρνητη υπερβολή της γυναικείας υπόστασης-θηλυκότητας.

♧ Όταν η μητέρα αφήνεται να παρασυρθεί από την οργή και τη νευρικότητα, αυτό πολύ συχνά οφείλεται στο ότι η γυναίκα απορρίπτει τη θυσία της, προβάλλοντας απαιτήσεις που δεν μπορούν να συμβιβαστούν με αυτές της μητρότητας.

♧ Το να δωρίσει την έλλειψή της σημαίνει πάνω απ’ όλα να δείξει ότι η ύπαρξη του παιδιού δεν είναι τόσο το συμπλήρωμα του είναι της μητέρας όσο αυτό που φέρνει στο φως μια ξεχωριστή έλλειψη.

♧ Οι νοσοκόμες του νοσοκομείου ήταν επαρκέστατες στο να παρέχουν αφειδώς τις απαραίτητες φροντίδες το στήθος-αντικείμενο- μα δεν μπορούσαν να αντικαταστήσουν τον μητρικό ρόλο του σημείου της αγάπης: το στήθος-σημείο.

♧ Το παιδί μέσω του προσώπου της μητέρας δεν βλέπει ποτέ μόνο το πρόσωπό του, ούτε περιορίζεται στο να βλέπει το πρόσωπο της μητέρας του, μα βλέπει σε αυτό το ίδιο το πρόσωπο τη δυνατότητα να δει το πρόσωπο του κόσμου, ή ίσως καλύτερα βλέπει στο πρόσωπο της μητέρας αυτό που το καθιστά ικανό να μπορέσει κοιτάξει το πρόσωπο του κόσμου.

♧ Όπως ο Φρόιντ και ο Λακάν σημείωσαν επανειλημμένα, το ανθρώπινο είδος στερείται ενός ενστικτώδους προγράμματος ικανού να προσανατολίσει την ύπαρξή του στον κόσμο. Και ακριβώς πάνω σε αυτό το ελάττωμα πραγματοποιείται το πρόγραμμα του ασυνειδήτου. Χωρίς όνειρο η μητρότητα θα κατέληγε να συμπιεστεί στη μηχανή του σώματος σαν απρόσωπη μηχανή αναπαραγωγής του είδους. Αντίθετα, το όνειρο είναι ακριβώς αυτό που δημιουργεί την απαραίτητη συνθήκη για μια αυθεντικά δημιουργική μητρότητα. 

♧ Η μητρική υπομονή υποστηρίζεται από μια απαραίτητη δόση πίστης απέναντι στο παιδί ενώ η αγχωτική κινδυνολογία, η υπερβολική ανησυχία κάποιων μητέρων αποκαλύπτει μια ανυπομονησία που δηλώνει την απουσία πίστης απέναντι στο παιδί. Αυτή η υπερβολική ανησυχία μπορεί να ξεπηδήσει από το γεγονός ότι η μητέρα προβάλλει στο παιδί τη μητρική κατάρα της καταγωγής της, από την οποία τρέφεται η ασυνείδητη φαντασίωσή της.

♧ Αφού διαφύλαξε και προστάτευσε τη ζωή του παιδιού, η μητέρα λειτουργεί έτσι ώστε να το παραδώσει στον κόσμο. Περιμένει να μεγαλώσουν οι βλεφαρίδες του παιδιού, το σώμα του να δυναμώσει, η σκέψη του να αναπτυχθεί, η επιθυμία του να εκφραστεί. Οπισθοδρομεί, μειώνει το αίτημά της, αφήνει το παιδί να αποκτήσει εμπειρίες στον κόσμο διευρύνοντας τον ορίζοντά του, περνώντας τον στενό περίβολο του οικογενειακού.

♧ Μάλιστα, σε κάθε μητέρα «επαρκώς καλή» -όπως θα έλεγε ο Βίνικοτ- η απώλεια του παιδιού, ο χωρισμός του εξυμνείται από την αρχή κιόλας ως η πιο δυνατή εκδήλωση του υπερβατικού χαρακτήρα του. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αυθαίρετη δέσμευση του παιδιού ως «δικού της» δεν προσδιορίζει καθόλου τη μητρότητα, δεν αφορά τη συμβολική επιθυμία της μητέρας, αλλά μόνο την παθολογική της απόκλιση, την πιο φρικτή παρεκτροπή της. 

♧ Συμβαίνει επίσης και στην περίπτωση της συνάντησης με τον έρωτα: Κάθε νεογεννημένος έρωτας γεννά με τη σειρά του ένα νέο κόσμο. Ο κόσμος του Ενός επισκιάζεται από τον κόσμο του Δύο, καθώς η γέννηση είναι πάντα ένα γεγονός του Δύο και ποτέ του Ένα˙ είναι πάντα μια εμπειρία κατά βάση πληθυντικού αριθμού.  

♧ Η γέννηση ενός παιδιού δεν είναι μόνο ο ερχομός στον κόσμο κάποιου του οποίου περιμέναμε να δούμε το πρόσωπο, κάποιου τον οποίο περιμέναμε να δεχτούμε στην αγκαλιά μας. Μαζί με τη ζωή του παιδιού έρχεται εκ νέου στη ζωή επίσης και ο κόσμος. Η προσμονή της μητέρας δίνει τη δυνατότητα του ερχομού στον κόσμο ενός άλλου κόσμου, ο οποίος βρίσκει την έκφρασή του ενσαρκωμένη στη νέα ζωή του παιδιού. Υπό αυτή την έννοια, το δώρο της ζωής είναι ένα δώρο που δίνει τη δυνατότητα στον κόσμο να «ξαναρχίσει».  

♧ Στον έρωτα πάντα όποιος αγαπάμε διατηρεί ένα απροσπέλαστο για εμάς μέρος ετερότητας, η οποία συμπίπτει με το πιο προσωπικό κομμάτι ελευθερίας του. Στον έρωτα, όπως και στη μητρότητα, βιώνουμε κάτι από το ενυπάρχον και το υπερβατό ενωμένα μαζί. Γι’ αυτό η προσμονή συνιστά το κεντρικό νεύρο του ερωτικού λόγου. «Η προσμονή είναι μια μαγεία: Εγώ είχα την εντολή να μην κινούμαι», έγραψε ο Ρολάν Μπαρτ. «Η μοιραία ταυτότητα του ερωτευμένου δεν είναι τίποτα άλλο από το: Εγώ είμαι αυτός που περιμένει» 

♧ Μάλιστα ήδη για τον Φρόιντ η «μητέρα» είναι το όνομα της πρώτης μορφής του Άλλου που ασχολείται με μια ανθρώπινη ζωή, την οποία αναγνωρίζει ως δικό της δημιούργημα. Αυτό σημαίνει ότι η «μητέρα» όπως και ο «πατέρας» είναι φιγούρες που υπερβαίνουν το φύλο, το αίμα, τη φυλή και τη βιολογία.» «Μητέρα» είναι το όνομα του Άλλου ο οποίος τείνει τα γυμνά του χέρια στη ζωή που έρχεται στον κόσμο, στη ζωή που, ερχόμενη στον κόσμο, επιζητά το νόημα. 

by SearchingΤheMeaningOfLife

Βαθμολογία: