#nieuwsbrief12026 — Public Fediverse posts

Poster geeft de NDS in 1 oogopslag weer

De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) speelt een grote rol binnen de overheid. Bestuurders verwijzen ernaar, organisaties noemen de strategie in plannen en presentaties. Toch merkt Richard Vielvoije, directeur van Rijksorganisatie ODI, dat veel mensen de inhoud nog niet goed kennen.

Om dat te veranderen liet hij een poster ontwikkelen die de strategie overzichtelijk weergeeft. Die poster gebruikt hij nu in gesprekken door de hele Rijksoverheid.

Poster als hulpmiddel in gesprekken

Vielvoije neemt de poster mee naar overleggen waarin de NDS ter sprake komt. Volgens hem reageren gesprekspartners positief op deze manier van werken. Het doel van de poster is om de NDS duidelijker en concreter te maken voor een brede groep overheidsprofessionals.

“Ik neem ’m overal mee naartoe. Bij ieder gesprek waar NDS valt, klap ik de poster open en zeg: ‘Kijk, waar heb jij het precies over?’ Mensen reageren daar enthousiast op”, aldus Vielvoije.

6 thema’s

De NDS bestaat uit 6 thema’s, elk met een eigen koers. Met de NDS werken overheden volgens het principe ‘centraal afspreken, federatief inrichten’. Overheidsorganisaties gaan aan de slag om standaarden, gezamenlijke oplossingen en bouwstenen in de eigen organisatie in te voeren. Dit doen organisaties op hun eigen tempo.

Beschikbaar voor iedereen

De poster is bedoeld als hulpmiddel voor iedereen die met de NDS werkt of ermee te maken krijgt. Het biedt een compact overzicht van de 6 thema’s en de koers die daarbij hoort.

De poster is te downloaden via de website van de Rijksorganisatie ODI.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#NDS #NederlandseDigitaliseringsstrategie #nieuwsbrief12026

Nieuw: meerjarenplannen digitale informatiehuishouding

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft de meerjarenplannen voor informatiehuishouding en openbaarheid 2026–2030 gepubliceerd. Daarmee is de koers voor de komende 5 jaar uitgezet.

Centraal staat het versterken van het duurzaam beheren van informatie en actieve openbaarmaking. Daarom worden deze 4 voorzieningen verder ontwikkeld en ingevoerd:

• Generieke Woo-voorziening (GWV): het centrale platform voor actieve openbaarmaking van overheidsinformatie. Er wordt gewerkt aan verdere doorontwikkeling, waaronder een verbeterde zoekfunctie voor burgers, onderzoekers en journalisten.
• E-mailarchivering: technische en organisatorische voorzieningen om e-mails beter veilig te stellen. Deze voorzieningen moeten uiterlijk zomer 2026 beschikbaar zijn.
• Chatarchivering: een rijksbrede voorziening voor het slimmer bewaren van chatberichten van onder andere bewindspersonen en overheidsmedewerkers op sleutelposities. Ook deze voorziening wordt in 2026 opgeleverd.
• Zoek en Vind 2.0: een verbeterde rijksbrede zoekfunctionaliteit die organisaties ondersteunt bij het vinden van informatie, onder meer bij Woo-verzoeken. Deze wordt eind 2026 uitgerold.

Bekijk het meerjarenplan voor informatiehuishouding en openbaarheid 2026–2030 op open-overheid.nl.

Gemeenten, provincies en waterschappen

Het meerjarenplan is een wettelijke verplichting op grond van de Wet open overheid (Woo). Bestuursorganen laten hierin zien hoe zij digitale informatie duurzaam toegankelijk maken. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW) presenteerden hun plannen. Deze staan overzichtelijk op de website open-overheid.nl.

De plannen zijn tegelijk met de aanbieding aan de Tweede Kamer voorgelegd aan het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI), dat op een later moment met een reactie komt

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#meerjarenplannenVoorInformatiehuishoudingEnOpenbaarheid #nieuwsbrief12026

Advies aan overheden: kies geen generiek topleveldomein

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert medeoverheden geen aanvraag te doen voor een eigen gTLD (generiek topleveldomein). Dit vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het streven naar een herkenbare digitale overheid vanuit de 1 overheidsgedachte. Het bekendste topleveldomein (TLD) in Nederland is ‘.nl’ – het laatste gedeelte in een internetdomeinnaam.

De internationale beheerder van topleveldomeinen, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), start in april 2026 met een aanvraagronde voor nieuwe gTLD’s. Op dit moment maken verschillende partijen reclame om overheden te verleiden een gTLD aan te kopen.

Waarom beter geen aanvraag gTLD?

De invoering van een gTLD zorgt niet alleen voor verdere versplintering van de online aanwezigheid van de overheid. Het brengt ook technische complexiteit en hoge structurele kosten met zich mee. Lees meer over de argumenten.

Wat is een generiek topleveldomein?

Een generiek topleveldomein (gTLD) is niet-landgebonden en in principe kan iedereen het gebruiken. Denk aan ‘.org’, ‘.net’, ‘.info’ en ‘.com’. Sinds 2012 staat de ICANN ook gTLD’s toe bedoeld voor organisaties die een band willen benadrukken met een specifieke stad, regio of opgave.

Meer weten? Bekijk onze pagina Advies: geen generieke topleveldomeinen (gTLD) voor de (Rijks)overheid.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#gTLD #herkenbareDigitaleOverheid #internetdomeinnamen #nieuwsbrief12026 #topleveldomein

Advies aan overheden: kies geen generiek topleveldomein

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert medeoverheden geen aanvraag te doen voor een eigen gTLD (generiek topleveldomein). Dit vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het streven naar een herkenbare digitale overheid vanuit de 1 overheidsgedachte. Het bekendste topleveldomein (TLD) in Nederland is ‘.nl’ – het laatste gedeelte in een internetdomeinnaam.

De internationale beheerder van topleveldomeinen, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), start in april 2026 met een aanvraagronde voor nieuwe gTLD’s. Op dit moment maken verschillende partijen reclame om overheden te verleiden een gTLD aan te kopen.

Waarom beter geen aanvraag gTLD?

De invoering van een gTLD zorgt niet alleen voor verdere versplintering van de online aanwezigheid van de overheid. Het brengt ook technische complexiteit en hoge structurele kosten met zich mee. Lees meer over de argumenten.

Wat is een generiek topleveldomein?

Een generiek topleveldomein (gTLD) is niet-landgebonden en in principe kan iedereen het gebruiken. Denk aan ‘.org’, ‘.net’, ‘.info’ en ‘.com’. Sinds 2012 staat de ICANN ook gTLD’s toe bedoeld voor organisaties die een band willen benadrukken met een specifieke stad, regio of opgave.

Meer weten? Bekijk onze pagina Advies: geen generieke topleveldomeinen (gTLD) voor de (Rijks)overheid.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#gTLD #herkenbareDigitaleOverheid #internetdomeinnamen #nieuwsbrief12026 #topleveldomein

Advies aan overheden: kies geen generiek topleveldomein

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert medeoverheden geen aanvraag te doen voor een eigen gTLD (generiek topleveldomein). Dit vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het streven naar een herkenbare digitale overheid vanuit de 1 overheidsgedachte. Het bekendste topleveldomein (TLD) in Nederland is ‘.nl’ – het laatste gedeelte in een internetdomeinnaam.

De internationale beheerder van topleveldomeinen, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), start in april 2026 met een aanvraagronde voor nieuwe gTLD’s. Op dit moment maken verschillende partijen reclame om overheden te verleiden een gTLD aan te kopen.

Waarom beter geen aanvraag gTLD?

De invoering van een gTLD zorgt niet alleen voor verdere versplintering van de online aanwezigheid van de overheid. Het brengt ook technische complexiteit en hoge structurele kosten met zich mee. Lees meer over de argumenten.

Wat is een generiek topleveldomein?

Een generiek topleveldomein (gTLD) is niet-landgebonden en in principe kan iedereen het gebruiken. Denk aan ‘.org’, ‘.net’, ‘.info’ en ‘.com’. Sinds 2012 staat de ICANN ook gTLD’s toe bedoeld voor organisaties die een band willen benadrukken met een specifieke stad, regio of opgave.

Meer weten? Bekijk onze pagina Advies: geen generieke topleveldomeinen (gTLD) voor de (Rijks)overheid.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#gTLD #herkenbareDigitaleOverheid #internetdomeinnamen #nieuwsbrief12026 #topleveldomein

Advies aan overheden: kies geen generiek topleveldomein

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert medeoverheden geen aanvraag te doen voor een eigen gTLD (generiek topleveldomein). Dit vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het streven naar een herkenbare digitale overheid vanuit de 1 overheidsgedachte. Het bekendste topleveldomein (TLD) in Nederland is ‘.nl’ – het laatste gedeelte in een internetdomeinnaam.

De internationale beheerder van topleveldomeinen, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), start in april 2026 met een aanvraagronde voor nieuwe gTLD’s. Op dit moment maken verschillende partijen reclame om overheden te verleiden een gTLD aan te kopen.

Waarom beter geen aanvraag gTLD?

De invoering van een gTLD zorgt niet alleen voor verdere versplintering van de online aanwezigheid van de overheid. Het brengt ook technische complexiteit en hoge structurele kosten met zich mee. Lees meer over de argumenten.

Wat is een generiek topleveldomein?

Een generiek topleveldomein (gTLD) is niet-landgebonden en in principe kan iedereen het gebruiken. Denk aan ‘.org’, ‘.net’, ‘.info’ en ‘.com’. Sinds 2012 staat de ICANN ook gTLD’s toe bedoeld voor organisaties die een band willen benadrukken met een specifieke stad, regio of opgave.

Meer weten? Bekijk onze pagina Advies: geen generieke topleveldomeinen (gTLD) voor de (Rijks)overheid.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#gTLD #herkenbareDigitaleOverheid #internetdomeinnamen #nieuwsbrief12026 #topleveldomein

Advies aan overheden: kies geen generiek topleveldomein

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert medeoverheden geen aanvraag te doen voor een eigen gTLD (generiek topleveldomein). Dit vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het streven naar een herkenbare digitale overheid vanuit de 1 overheidsgedachte. Het bekendste topleveldomein (TLD) in Nederland is ‘.nl’ – het laatste gedeelte in een internetdomeinnaam.

De internationale beheerder van topleveldomeinen, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), start in april 2026 met een aanvraagronde voor nieuwe gTLD’s. Op dit moment maken verschillende partijen reclame om overheden te verleiden een gTLD aan te kopen.

Waarom beter geen aanvraag gTLD?

De invoering van een gTLD zorgt niet alleen voor verdere versplintering van de online aanwezigheid van de overheid. Het brengt ook technische complexiteit en hoge structurele kosten met zich mee. Lees meer over de argumenten.

Wat is een generiek topleveldomein?

Een generiek topleveldomein (gTLD) is niet-landgebonden en in principe kan iedereen het gebruiken. Denk aan ‘.org’, ‘.net’, ‘.info’ en ‘.com’. Sinds 2012 staat de ICANN ook gTLD’s toe bedoeld voor organisaties die een band willen benadrukken met een specifieke stad, regio of opgave.

Meer weten? Bekijk onze pagina Advies: geen generieke topleveldomeinen (gTLD) voor de (Rijks)overheid.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#gTLD #herkenbareDigitaleOverheid #internetdomeinnamen #nieuwsbrief12026 #topleveldomein

Vernieuwde handreiking actief openbaar maken

Er is een nieuwe versie verschenen van de handreiking ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ De herziene versie bevat verbeterde teksten, een aangepaste beschrijving van de generieke Woo-voorziening (GWV) en bijgewerkte links naar relevante externe informatie.

De handreiking ondersteunt medewerkers die binnen hun organisatie verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid (Woo). Zij vinden in de publicatie duidelijke stappen om documenten actief openbaar te maken én krijgen praktische aanbevelingen voor een efficiënte inrichting van dit proces.

Periodiek bijgewerkt hulpmiddel

Daarnaast bevat de handreiking informatie over de 17 verplichte informatiecategorieën die organisaties volgens de Woo actief openbaar moeten maken. De handleiding is een periodiek bijgewerkt hulpmiddel dat meegroeit met nieuwe beleidsinzichten en praktijkervaringen. Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) heeft deze handreiking geactualiseerd, in opdracht van het Programma Open Overheid.

Vervolgpublicatie handreiking

In het voorjaar van 2026 verschijnt een volgende versie van de handreiking. Deze editie bevat onder meer extra toelichting op de implementatie van artikel 3.1 van de Woo.

Download de nieuwe versie van de handleiding ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ op open-overheid.nl.

Vragen of opmerkingen? Neem contact op via [email protected].

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#ActieveOpenbaarmaking #GeneriekeWooVoorziening #GWV #handreiking #nieuwsbrief12026 #openOverheid #ProgrammaOpenOverheid #RDDI #RijksprogrammaVoorDuurzaamDigitaleInformatiehuishouding #WOO

Vernieuwde handreiking actief openbaar maken

Er is een nieuwe versie verschenen van de handreiking ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ De herziene versie bevat verbeterde teksten, een aangepaste beschrijving van de generieke Woo-voorziening (GWV) en bijgewerkte links naar relevante externe informatie.

De handreiking ondersteunt medewerkers die binnen hun organisatie verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid (Woo). Zij vinden in de publicatie duidelijke stappen om documenten actief openbaar te maken én krijgen praktische aanbevelingen voor een efficiënte inrichting van dit proces.

Periodiek bijgewerkt hulpmiddel

Daarnaast bevat de handreiking informatie over de 17 verplichte informatiecategorieën die organisaties volgens de Woo actief openbaar moeten maken. De handleiding is een periodiek bijgewerkt hulpmiddel dat meegroeit met nieuwe beleidsinzichten en praktijkervaringen. Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) heeft deze handreiking geactualiseerd, in opdracht van het Programma Open Overheid.

Vervolgpublicatie handreiking

In het voorjaar van 2026 verschijnt een volgende versie van de handreiking. Deze editie bevat onder meer extra toelichting op de implementatie van artikel 3.1 van de Woo.

Download de nieuwe versie van de handleiding ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ op open-overheid.nl.

Vragen of opmerkingen? Neem contact op via [email protected].

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#ActieveOpenbaarmaking #GeneriekeWooVoorziening #GWV #handreiking #nieuwsbrief12026 #openOverheid #ProgrammaOpenOverheid #RDDI #RijksprogrammaVoorDuurzaamDigitaleInformatiehuishouding #WOO

Vernieuwde handreiking actief openbaar maken

Er is een nieuwe versie verschenen van de handreiking ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ De herziene versie bevat verbeterde teksten, een aangepaste beschrijving van de generieke Woo-voorziening (GWV) en bijgewerkte links naar relevante externe informatie.

De handreiking ondersteunt medewerkers die binnen hun organisatie verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid (Woo). Zij vinden in de publicatie duidelijke stappen om documenten actief openbaar te maken én krijgen praktische aanbevelingen voor een efficiënte inrichting van dit proces.

Periodiek bijgewerkt hulpmiddel

Daarnaast bevat de handreiking informatie over de 17 verplichte informatiecategorieën die organisaties volgens de Woo actief openbaar moeten maken. De handleiding is een periodiek bijgewerkt hulpmiddel dat meegroeit met nieuwe beleidsinzichten en praktijkervaringen. Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) heeft deze handreiking geactualiseerd, in opdracht van het Programma Open Overheid.

Vervolgpublicatie handreiking

In het voorjaar van 2026 verschijnt een volgende versie van de handreiking. Deze editie bevat onder meer extra toelichting op de implementatie van artikel 3.1 van de Woo.

Download de nieuwe versie van de handleiding ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ op open-overheid.nl.

Vragen of opmerkingen? Neem contact op via [email protected].

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#ActieveOpenbaarmaking #GeneriekeWooVoorziening #GWV #handreiking #nieuwsbrief12026 #openOverheid #ProgrammaOpenOverheid #RDDI #RijksprogrammaVoorDuurzaamDigitaleInformatiehuishouding #WOO

Vernieuwde handreiking actief openbaar maken

Er is een nieuwe versie verschenen van de handreiking ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ De herziene versie bevat verbeterde teksten, een aangepaste beschrijving van de generieke Woo-voorziening (GWV) en bijgewerkte links naar relevante externe informatie.

De handreiking ondersteunt medewerkers die binnen hun organisatie verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid (Woo). Zij vinden in de publicatie duidelijke stappen om documenten actief openbaar te maken én krijgen praktische aanbevelingen voor een efficiënte inrichting van dit proces.

Periodiek bijgewerkt hulpmiddel

Daarnaast bevat de handreiking informatie over de 17 verplichte informatiecategorieën die organisaties volgens de Woo actief openbaar moeten maken. De handleiding is een periodiek bijgewerkt hulpmiddel dat meegroeit met nieuwe beleidsinzichten en praktijkervaringen. Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) heeft deze handreiking geactualiseerd, in opdracht van het Programma Open Overheid.

Vervolgpublicatie handreiking

In het voorjaar van 2026 verschijnt een volgende versie van de handreiking. Deze editie bevat onder meer extra toelichting op de implementatie van artikel 3.1 van de Woo.

Download de nieuwe versie van de handleiding ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ op open-overheid.nl.

Vragen of opmerkingen? Neem contact op via [email protected].

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#ActieveOpenbaarmaking #GeneriekeWooVoorziening #GWV #handreiking #nieuwsbrief12026 #openOverheid #ProgrammaOpenOverheid #RDDI #RijksprogrammaVoorDuurzaamDigitaleInformatiehuishouding #WOO

Vernieuwde handreiking actief openbaar maken

Er is een nieuwe versie verschenen van de handreiking ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ De herziene versie bevat verbeterde teksten, een aangepaste beschrijving van de generieke Woo-voorziening (GWV) en bijgewerkte links naar relevante externe informatie.

De handreiking ondersteunt medewerkers die binnen hun organisatie verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid (Woo). Zij vinden in de publicatie duidelijke stappen om documenten actief openbaar te maken én krijgen praktische aanbevelingen voor een efficiënte inrichting van dit proces.

Periodiek bijgewerkt hulpmiddel

Daarnaast bevat de handreiking informatie over de 17 verplichte informatiecategorieën die organisaties volgens de Woo actief openbaar moeten maken. De handleiding is een periodiek bijgewerkt hulpmiddel dat meegroeit met nieuwe beleidsinzichten en praktijkervaringen. Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) heeft deze handreiking geactualiseerd, in opdracht van het Programma Open Overheid.

Vervolgpublicatie handreiking

In het voorjaar van 2026 verschijnt een volgende versie van de handreiking. Deze editie bevat onder meer extra toelichting op de implementatie van artikel 3.1 van de Woo.

Download de nieuwe versie van de handleiding ‘Actief openbaar maken doe je zo!’ op open-overheid.nl.

Vragen of opmerkingen? Neem contact op via [email protected].

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#ActieveOpenbaarmaking #GeneriekeWooVoorziening #GWV #handreiking #nieuwsbrief12026 #openOverheid #ProgrammaOpenOverheid #RDDI #RijksprogrammaVoorDuurzaamDigitaleInformatiehuishouding #WOO

Cyberweerbaarheid: onderdeel van Aruba’s veiligheid

Overheden en vitale sectoren, ook in het Caribisch deel van het Koninkrijk, staan steeds vaker onder vuur. Cyberaanvallen worden gerichter en hun impact groter. Voor Juri Nicolaas, directeur van de Veiligheidsdienst Aruba, is cyberweerbaarheid dan ook geen ’technisch dossier’, maar een direct onderdeel van nationale veiligheid.

“Digitalisering is de motor van onze economie en modernisering”, zegt Nicolaas. “Als Aruba haar maatschappelijke stabiliteit en economische ontwikkeling wil borgen, moet cyberweerbaarheid geen IT-dossier meer zijn, maar een governancevraagstuk”. Daarom richt de Veiligheidsdienst Aruba (VDA) zich steeds meer op signalering, strategisch advies en bestuurlijke duiding. Om overheid en bestuurders te helpen digitale risico’s te begrijpen en te vertalen naar beleid, prioriteiten en investeringen. Nicolaas: “De kernvraag blijft: hoe houden we de samenleving draaiend als er digitaal iets misgaat?”

Steeds meer ‘vitale’ processen

Cyberweerbaarheid is niet alleen een taak van de overheid. Ook vitale organisaties en private partijen hebben een verantwoordelijkheid. “Publiek-private samenwerking begint met het gezamenlijk erkennen van risico’s”, benadrukt Nicolaas. De digitale afhankelijkheid neemt snel toe, ook op Aruba. Steeds meer processen krijgen het karakter van ‘vitaal proces’. Nicolaas: “Wat ooit een administratieve taak was, zoals bevolkingsregistratie, is nu digitaal verweven met paspoorten, zorg, belastingen en sociale voorzieningen. 1 verstoring kan direct maatschappelijke impact hebben.”

“100% veiligheid bestaat niet, maar als je dat eerlijk uitspreekt, moet je ook kunnen uitleggen waarom je bepaalde risico’s wél aanpakt en andere bewust accepteert.” Juri Nicolaas, Directeur VDA

Of het nu gaat om reguliere bedrijfsvoering, continuïteit van dienstverlening of nationale veiligheid: “Het moet voor bestuurders duidelijk zijn op welk niveau een incident impact heeft”, zegt Nicolaas. “100% veiligheid bestaat niet, maar als je dat eerlijk uitspreekt, moet je ook kunnen uitleggen waarom je bepaalde risico’s wél aanpakt en andere bewust accepteert.”

Ad-hoc-oplossingen werken niet

De kleinschaligheid van Aruba is zowel een voordeel als een risico. “De lijnen zijn kort en je kent elkaar, dat maakt ons wendbaar.” Tegelijkertijd maakt de afhankelijkheid van import de eilanden kwetsbaar. “Iedereen begrijpt wat het betekent als reserveringssystemen, passagiersstromen of betalingen uitvallen. Die kwetsbaarheid is precies waarom structuur nodig is.” Ad-hoc-oplossingen werken niet meer in een digitale crisis. Daarom werkt Aruba aan vaste afspraken, verantwoordelijkheden en oefenstructuren. In opdracht van Aruba heeft TNO een eerste ‘cyberweerbaarheidsroadmap’ opgesteld. Verder zijn er ‘letters of intent’ (intentieverklaringen) met vitale partijen getekend, en er wordt gebouwd aan een governancestructuur waarin per sector duidelijk is wie welke rol en verantwoordelijkheden heeft tijdens een cybercrisis. “Dat raamwerk formaliseren is cruciaal, want het haalt de vrijblijvendheid eruit”, zegt Nicolaas.

Regie op weerbaarheid

Digitale expertise wordt nu vaak per organisatie of project ingekocht. “In een vrije markt is dat logisch, maar de overheid moet hier regie op hebben”, zegt Nicolaas. Met een helder kader, basisprincipes voor inkoop en minimumeisen aan deskundigheid kun je de lat hoger leggen, zonder alles top-down af te dichten. “Regie betekent ook dat er maatwerk nodig is ten opzichte van Europese regelgeving. Aruba is geen technisch ontwikkelland, maar vooral gebruiker van technologie. Het heeft weinig zin om Europese regels één-op-één over te nemen voor sectoren die we hier niet hebben. We moeten focussen op onze eigen risico’s, infrastructuur en vitale processen.”

Aansluiten bij regionale structuren

Hoewel de landen van het Koninkrijk dezelfde taal delen, hebben zij niet hetzelfde risicobeeld. Aruba wordt, onder meer vanwege de ligging, internationaal gezien als een KIE-staat (kleine eilandontwikkelingsstaat) waar digitalisering een expliciet onderdeel is van ontwikkelbeleid. Daarom pleit Nicolaas voor 1 gezamenlijk kader binnen het Koninkrijk, waarin elk land zijn eigen, specifieke kwetsbaarheden en expertise inbrengt. “Het heeft geen zin als elk eiland apart een eigen 24/7-CERT (Cyber of Computer Emergency Response Team) gaat optuigen. Beter is het om aan te sluiten bij bestaande regionale structuren, zoals Europese partners, LAC-landen (landen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied) en CARICOM (Caribische gemeenschap) en elkaar zo te versterken. Want we kunnen het niet alleen.”

Van bewustwording naar weerbaarheid

Echte cyberweerbaarheid rust op 3 pijlers: bestuurlijk eigenaarschap, een simpele maar sterke basis (met duidelijke rollen, toegangsrechten en meldprocedures) en oefenen binnen bestaande crisisstructuren. “Dankzij onze wendbaarheid weten we bij een orkaan precies hoe we moeten opschalen. Die aanpak moeten we ook toepassen bij een cyberincident.” In Aruba worden nu stappen gezet richting een digitaal weerbaarheidscluster, waarin verantwoordelijkheden helder zijn, sectoren elkaar sneller vinden en samenwerking vanzelfsprekend wordt. “Pas wanneer iedereen zijn of haar rol kent, wordt bewustwording echte weerbaarheid.”

Vertaalslag naar beleid

Nicolaas vervolgt: “Bestuurders moeten dreigingen kunnen vertalen naar beleid. Pas dan kun je keuzes maken en uitleggen.” Hij ziet dat steeds meer organisaties die maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen: banken die burgers waarschuwen, scholen met aandacht voor digitaal gedrag en organisaties die intern oefenen. Bij phishingaanvallen waarschuwen de VDA en de politie inwoners via sociale media met concreet advies. “Zo zaai je geen angst, maar bied je juist handelingsperspectief.”

This featured story is also available in English (dit achtergrondartikel is ook beschikbaar in het Engels).

Caribische Cyberprogramma

Dit is het tweede interview in een reeks binnen het ‘Caribische cyberprogramma‘ van de Overheidsbrede Cyberoefening. Wil je je verder verdiepen in dit onderwerp? Bekijk dan het webinar ‘Crisisbeheersing in het Caribische deel van het Koninkrijk’ (Nederlands, met Engelse ondertiteling). Crisisprofessionals uit het Caribische deel van het Koninkrijk delen in dit webinar hun praktische inzichten: hoe kan je snel schakelen, samenwerken en schade beperken tijdens een cybercrisis op de eilanden?

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#CaribbeanCyberProgramme #CaribischDeelVanHetKoninkrijk #CaribischNederland #CaribischeCyberweerbaarheid #CyberweerbaarheidCariben #Cyberweerheid #JuriNicolaas #nieuwsbrief12026 #overheidsbredeCyberoefening #VDA #VeiligheidsdienstAruba

2 nieuwe hulpmiddelen voor digitale toegankelijkheid

Overheidsorganisaties hebben er 2 praktische hulpmiddelen bij om werk te maken van digitale toegankelijkheid. MijnDigiToegankelijk biedt meer overzicht in de toegankelijkheidsverplichtingen van websites en apps. NLdoc is als opensource tool beschikbaar gekomen voor het verbeteren van documenten.

Het Dashboard DigiToegankelijk is uitgebreid met MijnDigiToegankelijk. In deze afgesloten omgeving is in 1 oogopslag zichtbaar hoe het staat met de toegankelijkheid van je eigen websites en mobiele applicaties. En welke acties nog nodig zijn om te voldoen aan de wettelijke eisen. Daarmee is het een praktisch hulpmiddel om de digitale toegankelijkheid te monitoren en verbeteren. Gebruikers van het dashboard krijgen in 2026 automatisch toegang tot MijnDigiToegankelijk. Wil je direct aan de slag? Stuur je verzoek voor toegang naar [email protected]

NLdoc

NLdoc helpt bij het verbeteren van documenten, zoals pdf’s en Word-bestanden, volgens de WCAG-richtlijnen. Organisaties kunnen NLdoc downloaden via GitLab en gebruiken binnen hun eigen omgeving. De tool biedt API’s voor integratie in bestaande systemen en een editor om documenten te bewerken en te controleren. Het ondersteunt ook het omzetten van documenten naar toegankelijke bestanden voor publicaties op digitale kanalen.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#DigitaleInlcusie #MijnDigiToegankelijk #nieuwsbrief12026 #NLdoc

“Een crisis kun je niet voorkomen, wel beter leren hanteren”

Foto: Sicco van Grieken

Het was nooit rustig in de afgelopen 5 jaar. Terwijl crises elkaar opvolgden en geopolitieke spanningen toenamen, werkte Aart Jochem als CISO Rijk aan de digitale weerbaarheid van de overheid. Per 1 januari neemt hij afscheid van die rol. In dit achtergrondverhaal kijkt hij terug, wat leerde hij en wat vraagt extra aandacht? “Ik hou niet van routine. Een crisis die goed wordt opgepakt, laat zien waarom dit werk belangrijk is.”

Als eerste Chief Information Security Officer (CISO) Rijk gaf Aart Jochem sinds 2020 leiding aan de rijksbrede aanpak van informatiebeveiliging en privacy. Digitale weerbaarheid stond daarbij centraal, en daarom zat hij bij de recente Overheidsbrede Cyberoefening aan tafel als voorzitter. Jochem: “Dan ervaar je hoe belangrijk het is dat een crisisteam snel overzicht krijgt. Wat speelt er, wat kan de volgende ontwikkeling zijn en welke acties horen daarbij?”

Tijd heb je niet

Volgens hem voldoet een goed crisisteam aan een paar voorwaarden. “Je hebt verschillende disciplines nodig, een strak proces en mensen die begrijpen hoe zo’n crisisaanpak werkt. Ervaring helpt enorm. Niet omdat je keer op keer een echte crises wilt meemaken, maar omdat oefenen helpt om vertrouwd te raken met het proces. Als iedereen de stappen al kent, kun je snel het eerste overleg afronden. Met onervaren mensen kost dat veel meer tijd. En tijd heb je niet in een crisis.”

Nieuwe inzichten

De focus op herstel in de Overheidsbrede Cyberoefening bracht nieuwe inzichten. “Herstel vraagt andere keuzes dan acute crisisbeheersing. Hoe zorg je dat processen weer snel op gang komen? Leuk om dat te kunnen oefenen, dat voegt echt iets toe.” Ook de samenwerking viel hem op. “Rijk, gemeenten, provincies, veiligheidsregio’s, iedereen brengt iets anders mee. Juist daarom vond ik het relevant dat ook Caribisch Nederland meedeed. Als we investeren in weerbaarheid, moeten we die investeringen ook breder inzetten.”

Voorbereid zijn bestaat niet

Volgens Jochem kun je nooit volledig voorbereid zijn op een crisis. “Zelfs na jaren ervaring leer je telkens nieuwe dingen. Dat is geen zwakte, dat is de realiteit. Oefenen blijft daarom noodzakelijk, alleen al om te toetsen of de basis op orde is. Hebben we de juiste contactgegevens? Zijn de afspraken nog actueel? Hele praktische zaken, maar ze maken een groot verschil.” Crises helemaal voorkomen lukt niet, benadrukt hij. “Maar oefenen op handelingen, het nemen van besluiten en woordvoering is essentieel.”

Schade zit in de maatschappij

Die noodzaak om te anticiperen wordt pas echt duidelijk wanneer je kijkt naar de gevolgen van een crisis. De CISO legt uit: “De overheid werkt voor de maatschappij. Als het misgaat bij ons, zit de schade daar. Een datalek bij het bevolkingsonderzoek betekent niet alleen kosten voor herstel, beveiliging en postzegels, maar vooral verlies van vertrouwen. Als mensen afhaken, raakt dat direct de volksgezondheid. Die maatschappelijke schade is vele malen groter dan de investering die nodig is om het beter te doen.”

5 jaar crisisdynamiek

Hoe kijkt hij terug op deze 5 jaar? “Het is nooit rustig geweest, dat vraagt iets van je. Maar als je het belang ziet van het werk dat je doet, geeft dat energie. Ik begon in de coronatijd. In korte tijd moesten we veilige digitale voorzieningen rijksbreed uitrollen, zoals WebEx. Daarna volgden nieuwe dreigingen en veranderde de geopolitieke situatie, met onder meer verschuivende verhoudingen met de Verenigde Staten. Dat maakt dat je als overheid continu moet anticiperen en je aanpassingsvermogen op orde moet hebben.”

“We kunnen grote stappen zetten, zoals het rijksbrede cloudbeleid en het red-teamingprogramma.”Aart Jochem, CISO Rijk

Versnellen

Dat aanpassingsvermogen is volgens hem geen abstract begrip, maar vraagt om investeringen. “We weten waar de kwetsbaarheden zitten en dat we moeten versnellen. De plannen liggen er ook. Maar die plannen moeten wel worden voorzien van de juiste middelen. Dat is nog niet vanzelfsprekend, zeker niet in een tijd waarin de overheid ook te maken heeft met bezuinigingen. Dat maakt het een puzzel die we echt moeten leggen.”

Samenwerken als 1 overheid

Dat spanningsveld tussen ambities en middelen krijgt ook vorm in wetgeving en rijksbrede strategieën, zoals de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). “Wetgeving loopt altijd achter op de praktijk, maar helpt om stappen af te dwingen. Het vraagt van de overheid een groot adaptief vermogen. Versnellen, terwijl de context steeds verandert. De NDS helpt daarbij, omdat samenwerken als 1 overheid nu expliciet is benoemd. Ik denk dat we daar efficiënter en effectiever mee worden. Melden hoort daar ook bij. Als er iets misgaat, moet je dat kunnen delen, juist omdat de gevolgen verder reiken dan je eigen organisatie.”

Het is mogelijk

Terugkijkend op 5 jaar CISO Rijk is zijn belangrijkste les bemoedigend: “We kunnen het! Maar het kost energie. In mijn eerste week heb ik een slide gemaakt over waarom beveiliging zo belangrijk is. De overheid heeft een bijzondere rol in de maatschappij. Wij bewaren identiteiten, eigendommen en gevoelige informatie voor onze veiligheidstaak. Dat vertrouwen geven mensen niet zomaar aan een andere partij. Dit beschermen, goed inrichten en over verantwoorden is wat je van de overheid mag verwachten. De punten op mijn slide zorgden voor richting aan mijn werk. En dan blijkt dat we grote stappen kunnen zetten, zoals het rijksbrede cloudbeleid en het red-teamingprogramma.”

Digitale autonomie

Per 1 januari start Jochem als CISO bij IT-bedrijf Centric, dat veel samenwerkt met overheidsorganisaties. Daar gaat hij verder met beschermen en het versterken van digitale autonomie. “Dat thema is mij de afgelopen jaren steeds meer gaan bezighouden. Je ziet hoe afhankelijk we zijn geworden van externe partijen en hoe lastig dat is te doorbreken. Niet elke afhankelijkheid is verkeerd, maar er zijn onderdelen waar je als overheid zelf de regie moet houden.”

Bekijk de oefening en meer

Beelden van de Overheidsbrede Cyberoefening, met Aart Jochem als voorzitter, zijn te vinden op Weerbaredigitaleoverheid.nl. Daar vind je ook 20 verschillende webinars en een masterclass rondom het thema digitale veiligheid.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AartJachem #CISORijk #interview #nieuwsbrief12026