#hudis — Public Fediverse posts

Η αντίληψη του #Μαρξ για τις φάσεις του σοσιαλισμού δεν πρέπει να συγχέεται με τη «#δικτατορία του #προλεταριάτου», την οποία ορίζει ως ένα *πολιτικό* μεταβατικό στάδιο *ανάμεσα* στον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό/Κομμουνισμό. Η *Κριτική* δηλώνει ρητά: «Ανάμεσα στην καπιταλιστική και την κομμουνιστική κοινωνία παρεμβάλλεται η περίοδος [...] στην οποία το κράτος δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά *η επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου*» (Marx [1875] 1989b:95). Πρόκειται για δημοκρατικό έλεγχο της κοινωνίας από την «τεράστια πλειοψηφία», δηλαδή από τους παραγωγούς, οι οποίοι χρησιμοποιούν την πολιτική εξουσία ως μοχλό για την κατάργηση της ταξικής κυριαρχίας μέσω της επαναστατικής αναδιοργάνωσης των κοινωνικών σχέσεων παραγωγής. Όταν ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, η δικτατορία του προλεταριάτου καθίσταται περιττή, αφού με το τέλος της ταξικής κοινωνίας, το προλεταριάτο καταργείται μαζί με όλες τις άλλες τάξεις. *Το κράτος ως τέτοιο καταργείται.*

Πολλοί μαρξιστές μετά τον Μαρξ, συμπεριλαμβανομένου του Λένιν, θόλωσαν τα νερά υποστηρίζοντας ότι στη «πρώτη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας, όλοι οι πολίτες μετατρέπονται σε μισθωτούς υπαλλήλους του κράτους» (Lenin [1917] 1972:92). Όμως ο Μαρξ δεν αναφέρει πουθενά το κράτος στη συζήτηση για τη χαμηλότερη φάση του κομμουνισμού. *Ούτε θα μπορούσε, καθώς το κράτος βασίζεται στην ύπαρξη τάξεων— οι οποίες δεν υπάρχουν πλέον στον σοσιαλισμό ή στον κομμουνισμό.* Ο Μαρξ θέτει στην *Κριτική* το ερώτημα: «Τίθεται τότε το ερώτημα: τι μετασχηματισμό θα υποστεί το κράτος στην κομμουνιστική κοινωνία; Με άλλα λόγια, ποιες κοινωνικές λειτουργίες θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν που είναι ανάλογες με τις σημερινές κρατικές λειτουργίες;» (Marx [1875] 1989b:95). Το ερώτημα αυτό αναδεικνύει τη θεμελιώδη διαφορά μεταξύ *κράτους* και των *λειτουργιών* που αυτό επιτελεί σήμερα (αντιπροσωπευτικά σώματα, συντονιστικά όργανα μεταξύ συνεταιρισμών κ.λπ.), οι οποίες στο μέλλον μπορούν να επιτελούνται δίχως κράτος.

Παρά τις πολλές συνεισφορές του, η άποψη του Λένιν είχε αρνητικές συνέπειες, καθώς συνέχισε να τοποθετεί παρωπίδες στην ακριβή ερμηνεία των κειμένων του Μαρξ. Ο Μάικλ Λεμπόβιτς, για παράδειγμα, υποστηρίζει: «Χτίζουμε την κομμουνιστική κοινωνία *πάνω στα δικά της θεμέλια* {771} αναπτύσσοντας νέες κοινοτικές σχέσεις παραγωγής που υποτάσσουν την ιδιωτική ιδιοκτησία της εργατικής δύναμης μέσω της δημιουργίας ενός νέου κράτους» (Lebowitz 2015:71). Εδώ όχι μόνο εισάγεται το κράτος στη χαμηλότερη φάση του Κομμουνισμού— αλλά υπονοείται ότι συνεχίζει να υπάρχει και στην ανώτερη φάση. Το κράτος πλέον φετιχοποιείται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αναγορεύεται σε αιώνιο δεδομένο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Με το να συγχέουν τη «δικτατορία του προλεταριάτου» με την αρχική φάση της νέας κοινωνίας, οι μαρξιστές μετά τον Μαρξ υπέθεσαν ότι το κράτος—το οποίο, με κάποια μορφή, επικρατεί κατά τη διάρκεια της πολιτικής μεταβατικής περιόδου—συνεχίζει να υπάρχει και στον σοσιαλισμό/κομμουνισμό. Όμως, ότι αυτή δεν υπήρξε ποτέ η θέση του Μαρξ είναι σαφές από τα ίδια του τα γραπτά, τα οποία πουθενά δεν ταυτίζουν τον σοσιαλισμό ή τον κομμουνισμό με την κυριαρχία του κράτους. Για τον Μαρξ, το κράτος είναι ένα «έκφυμα» της ταξικής κοινωνίας, που υπερβαίνεται στον σοσιαλισμό (Marx 1972:329).

[Peter #Hudis - 2019 - #Marx's Concept of #Socialism, 770-71]

Παίζει άραγε η #εργασία κάποιο ρόλο στην ανώτερη φάση του σοσιαλισμού; Ο Μαρξ πιστεύει πως ναι, αφού πλέον «η εργασία έχει καταστεί όχι μόνο μέσο ζωής, αλλά η πρωταρχική ανάγκη της ζωής» (Marx [1875] 1989b:87). Η εργασία ως μέσο προς έναν σκοπό, ως καθαρά εργαλειακή δραστηριότητα, έχει καταργηθεί πολύ πριν από αυτή τη φάση. Ωστόσο, ο Μαρξ δεν ταυτίζει κάθε μορφή εργασίας με την εργαλειακή εργασία. Η «εργασία» περιλαμβάνει επίσης *συναισθηματικές* δραστηριότητες, όπως η φροντίδα, η ανατροφή και η αλληλοϋποστήριξη, ως σκοπούς καθαυτούς. Όπως γράφει στο *Κεφάλαιο*, «Η εργασία είναι η καθολική συνθήκη για τον μεταβολισμό μεταξύ ανθρώπου και φύσης, η διαρκής, επιβεβλημένη από τη φύση συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης, και συνεπώς [...] κοινή σε όλες τις μορφές κοινωνίας στις οποίες υπάρχει ανθρώπινη ζωή» (Marx [1867] 1976b:290). Δεν είναι καθόλου αναγκαίο κάθε είδους «εργασίας» να λαμβάνει τη μορφή της αξίας, όπως δεν είναι αναγκαίο κάθε ανθρώπινη κοινωνία να προσλαμβάνει τη μορφή του καπιταλισμού. Παρόλα αυτά, παραμένει αναγκαίο να περιοριστεί η ποσότητα του πραγματικού εργάσιμου χρόνου στο ελάχιστο, εάν θέλουμε να βιώσουμε την «ολότητα των ανθρώπινων εκδηλώσεων της ζωής».

[Peter #Hudis - 2019 - #Marx's Concept of #Socialism, 770]

Παίζει άραγε η #εργασία κάποιο ρόλο στην ανώτερη φάση του σοσιαλισμού; Ο Μαρξ πιστεύει πως ναι, αφού πλέον «η εργασία έχει καταστεί όχι μόνο μέσο ζωής, αλλά η πρωταρχική ανάγκη της ζωής» (Marx [1875] 1989b:87). Η εργασία ως μέσο προς έναν σκοπό, ως καθαρά εργαλειακή δραστηριότητα, έχει καταργηθεί πολύ πριν από αυτή τη φάση. Ωστόσο, ο Μαρξ δεν ταυτίζει κάθε μορφή εργασίας με την εργαλειακή εργασία. Η «εργασία» περιλαμβάνει επίσης *συναισθηματικές* δραστηριότητες, όπως η φροντίδα, η ανατροφή και η αλληλοϋποστήριξη, ως σκοπούς καθαυτούς. Όπως γράφει στο *Κεφάλαιο*, «Η εργασία είναι η καθολική συνθήκη για τον μεταβολισμό μεταξύ ανθρώπου και φύσης, η διαρκής, επιβεβλημένη από τη φύση συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης, και συνεπώς [...] κοινή σε όλες τις μορφές κοινωνίας στις οποίες υπάρχει ανθρώπινη ζωή» (Marx [1867] 1976b:290). Δεν είναι καθόλου αναγκαίο κάθε είδους «εργασίας» να λαμβάνει τη μορφή της αξίας, όπως δεν είναι αναγκαίο κάθε ανθρώπινη κοινωνία να προσλαμβάνει τη μορφή του καπιταλισμού. Παρόλα αυτά, παραμένει αναγκαίο να περιοριστεί η ποσότητα του πραγματικού εργάσιμου χρόνου στο ελάχιστο, εάν θέλουμε να βιώσουμε την «ολότητα των ανθρώπινων εκδηλώσεων της ζωής».

[Peter #Hudis - 2019 - #Marx's Concept of #Socialism, 770]