#hetloo — Public Fediverse posts

Eerlijk is eerlijk: ik was wat sceptisch over paleis #HetLoo, maar ik ben in één ochtend van zeer conservatief zeer enthousiast geworden, en toen moest het mooiste deel nog komen.

https://mainzerbeobachter.com/2026/07/19/paleis-het-loo/

Eerlijk is eerlijk: ik was wat sceptisch over paleis #HetLoo, maar ik ben in één ochtend van zeer conservatief zeer enthousiast geworden, en toen moest het mooiste deel nog komen.

https://mainzerbeobachter.com/2026/07/19/paleis-het-loo/

Paleis Het Loo

Toen in 1979 het bestaan van een bastaardzoon van prins Hendrik bekend werd, grapten Apeldoorners dat de oud-hovelingen van paleis Het Loo er alleen in Apeldoorn al vier kenden. Apeldoorners herinnerden ook dat koningin Wilhelmina eens een soldaat had beloond voor opvallende plichtsbetrachting. En Apeldoorners wisten dat Wilhelmina, toen onduidelijk was of haar echtgenoot Hendrik was overleden, opperde een krat bier naast het sterfbed te zetten: “Als die er morgen nog staat, is ’ie dood.” Er was, toen ik in Apeldoorn woonde, nogal wat oral history over de bewoners van paleis Het Loo.

Niet alles was waar, maar het Apeldoorn waar ik opgroeide, hield van het paleis. Een speels grapje was altijd mogelijk. Een leuk gebruik was dat mensen die daar in de buurt kwamen wonen, van de buurtvereniging een bos margrieten kregen. Dat die later verpieterden, lag voor de hand.

Restauratie

Ik haal nu herinneringen op aan het Apeldoorn van bijna een halve eeuw geleden.  Koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander resideerden niet in Apeldoorn, de laatste hovelingen hebben hun verhalen in hun graf meegenomen en het paleis is niet meer het statige witte gebouw waarin Wilhelmina woonde, met die prachtige Engelse tuin, dat stijlvolle antifeodale memento voor de paleisbewoners. Alles is nu anders. Het Loo is na 1977 teruggebracht naar de situatie rond 1700, toen stadhouder-koning Willem III het paleis construeerde. De muren zijn niet langer wit en de oorspronkelijke tuin is herbouwd vanaf de oorspronkelijke fundamenten.

Als metterwoon Amsterdammer geworden oud-Apeldoorner zwolg ik in een nostalgisch verlangen naar het échte paleis, waar tenminste een échte koningin had geresideerd. De terugrestauratie vond ik kitsch. Anton Pieck, zeg maar, maar dan voor tientallen miljoenen guldens. En o ja, er was in 2023 nog een restauratie van de restauratie geweest, dus ik had geen al te hoge verwachtingen toen ik onlangs een kijkje ging nemen in Het Loo. Mijn scepsis bleek echter niet gerechtvaardigd. Totaal niet gerechtvaardigd zelfs.

Stal, tunnel, paleis

Eigenlijk bestaat het complex uit vijf delen. Het eerste is het gebouw van de koninklijke stallen, waar auto’s en rijtuigen staan opgesteld. Hier is ook het verrijdbare optrekje te zien waarin Wilhelmina verbleef als ze ergens ging schilderen, en de jeep van prins Bernhard. Ik had mijn vriendin beloofd dat ze de Glazen Koets zou zien, maar die was elders.

De toegang tot het eigenlijke paleis is door een ondergrondse ruimte, die iets heeft van een tunnel. Aan de zijkant is een wat kleine expositie over het huis van Oranje, die vooral bedoeld lijkt om buitenlandse bezoekers de achtergrondinformatie te geven die nodig is om het paleis beter te begrijpen. Dat de Oranjes niet altijd even keurig zijn geweest, is van begin af aan duidelijk, want ongeveer het eerste wat je ziet is documentatie rond de gerechtelijke moord op Oldenbarnevelt. Je verneemt ook dat koning Willem III bekendstond als “koning gorilla” en dat – dit is toch wel gênant – de troon van Willem-Alexander is bekleed met gordijnstof. Natuurlijk is het een selectie, en ik meen dat de Lockheed-affaire ontbrak, maar ik was verrast hoe zonder sycofantisme in zeer kort bestek de benodigde informatie werd verstrekt. Te meer omdat koning Lodewijk Napoleon niet ontbrak, hoewel de expositie is gewijd aan een andere dynastie.

Deel drie: het paleis zelf. De diverse vertrekken zijn ingericht in de stijl van diverse bewoners, van de sobere slaapkamer van Willem III via een vertrek in beginnende Jugendstil van koningin Sophie en de jachttrofeeën van prins Hendrik naar het TL-licht in de zitkamer van prins Bernhard. Triest vond ik dat in de kinderkamer van Wilhelmina de poppen stonden in de kast: het meisje mocht er alleen naar kijken.  Het is maar wat je een vorstenschool noemt. Het beroemde trappenhuis met schilderingen van Ottomaanse edelen is echt schitterend en terecht beroemd. Een leuk detail is in alle kamers het tapijt, dat de textuur van het onderliggende hout weergeeft, zodat de bezoekers dat niet beschadigen maar wel een indruk krijgen van hoe het parket eruitzag.

Wijsneus die ik ben kon ik niet laten praatjes te maken met de zaalwachters, en ik was diep onder de indruk van hun kennis. Iemand die gewoon even uitlegt hoe vernis wordt vervangen: het zijn niet de zaken die ik dagelijks verneem. Gelukkig was er een suppoost die het witte paleis van Wilhelmina mooier vond dan het gerestaureerde Loo, maar ik kan alleen zeggen dat het teruggerestaureerde paleis veel mooier en beter is dan ik had verwacht. Ik ben in één ochtend van uiterst conservatief uiterst enthousiast geworden. En toen moest het mooiste die middag nog komen.

Tuin en park

Achter het paleis liggen de tuinen, het vierde deel van het complex, en zoals gezegd opnieuw aangelegd op de oude fundamenten. De fontein was destijds letterlijk een hoogtepunt, want Willem III wilde dat die hoger spoot dan de fonteinen in Versailles. Ik zag die nu voor het eerst en ja: die is indrukwekkend. Het water werd ooit aangevoerd door de sprengen op de oostelijke flank van de Veluwe, die ook het water brachten naar de Apeldoornse papiermolens. Ik vond het opmerkelijk dat de molenaars in de zomer niet meer mochten werken, omdat het paleis alle water nodig had.

Mijn ouders namen ons vroeger altijd op zondag mee naar het park achter het paleis. Ooit graasde daar olifant Hans. Dit park is – zo leerde ik nu – voor een deel te danken aan Willem III, die belangstelling had voor bomen en planten, en aan prins Hendrik, die bossen liet planten (en er everzwijnen uitzette voor de jacht). Je liep destijds niet zo makkelijk als nu van de paleistuin-in-restauratie naar het bos: eigenlijk mocht het niet, maar mijn vader hielp ons over een hek klimmen, en de marechaussee en de boswachters deden daarover niet moeilijk. Dit deel van het paleiscomplex was mijn vader dierbaar, want hij heeft er in de Hongerwinter nog stobben mogen rooien.

Bierkrat

Natuurlijk is er geen koe zo bont of zit er een vlekje aan. In de expositieruimte die aan de Oranje-dynastie is gewijd, is voortdurend het geluid te horen van een filmpje. Dat leidt vreselijk af, zodat bezoekers nauwelijks informatie opnemen. (De identiteit van Victor Baarn blijft dus een goed bewaard staatsgeheim.) Ikzelf realiseer me pas sinds twee paar jaar wat een hel museumbezoek moet zijn voor mensen met hyperacusis,noot Ik stond met iemand in de Paestum-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden, waar we meeluisterden naar het lawaaierige intro van de expositie over Romeins Limburg in de ruimte ernaast. Er liepen mensen weg – niet alleen uit de Limburgse expositie, maar zelfs uit die over Paestum. en het stelt me sindsdien teleur dat musea, waar mensen toch professioneel nadenken over inclusiviteit, rolstoeltoegankelijkheid of een “prikkelarm” uurtje wel voldoende vinden.

En tot slot nog een persoonlijker puntje van kritiek: de nostalgicus die ik ben, miste de Apeldoornse oral history een beetje. Ik had wel willen horen of dat verhaal waar was over die bierkrat bij het sterfbed van prins Hendrik.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

We gaven ons buurmeisje een uitje voor haar verjaardag. Vandaag vegakroketten in de balzaal en de tentoonstelling met koninklijke kleding. En kamertje verhuren in de trein. #HetLoo