#inclusiviteit — Public Fediverse posts

Paleis Het Loo

Toen in 1979 het bestaan van een bastaardzoon van prins Hendrik bekend werd, grapten Apeldoorners dat de oud-hovelingen van paleis Het Loo er alleen in Apeldoorn al vier kenden. Apeldoorners herinnerden ook dat koningin Wilhelmina eens een soldaat had beloond voor opvallende plichtsbetrachting. En Apeldoorners wisten dat Wilhelmina, toen onduidelijk was of haar echtgenoot Hendrik was overleden, opperde een krat bier naast het sterfbed te zetten: “Als die er morgen nog staat, is ’ie dood.” Er was, toen ik in Apeldoorn woonde, nogal wat oral history over de bewoners van paleis Het Loo.

Niet alles was waar, maar het Apeldoorn waar ik opgroeide, hield van het paleis. Een speels grapje was altijd mogelijk. Een leuk gebruik was dat mensen die daar in de buurt kwamen wonen, van de buurtvereniging een bos margrieten kregen. Dat die later verpieterden, lag voor de hand.

Restauratie

Ik haal nu herinneringen op aan het Apeldoorn van bijna een halve eeuw geleden.  Koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander resideerden niet in Apeldoorn, de laatste hovelingen hebben hun verhalen in hun graf meegenomen en het paleis is niet meer het statige witte gebouw waarin Wilhelmina woonde, met die prachtige Engelse tuin, dat stijlvolle antifeodale memento voor de paleisbewoners. Alles is nu anders. Het Loo is na 1977 teruggebracht naar de situatie rond 1700, toen stadhouder-koning Willem III het paleis construeerde. De muren zijn niet langer wit en de oorspronkelijke tuin is herbouwd vanaf de oorspronkelijke fundamenten.

Als metterwoon Amsterdammer geworden oud-Apeldoorner zwolg ik in een nostalgisch verlangen naar het échte paleis, waar tenminste een échte koningin had geresideerd. De terugrestauratie vond ik kitsch. Anton Pieck, zeg maar, maar dan voor tientallen miljoenen guldens. En o ja, er was in 2023 nog een restauratie van de restauratie geweest, dus ik had geen al te hoge verwachtingen toen ik onlangs een kijkje ging nemen in Het Loo. Mijn scepsis bleek echter niet gerechtvaardigd. Totaal niet gerechtvaardigd zelfs.

Stal, tunnel, paleis

Eigenlijk bestaat het complex uit vijf delen. Het eerste is het gebouw van de koninklijke stallen, waar auto’s en rijtuigen staan opgesteld. Hier is ook het verrijdbare optrekje te zien waarin Wilhelmina verbleef als ze ergens ging schilderen, en de jeep van prins Bernhard. Ik had mijn vriendin beloofd dat ze de Glazen Koets zou zien, maar die was elders.

De toegang tot het eigenlijke paleis is door een ondergrondse ruimte, die iets heeft van een tunnel. Aan de zijkant is een wat kleine expositie over het huis van Oranje, die vooral bedoeld lijkt om buitenlandse bezoekers de achtergrondinformatie te geven die nodig is om het paleis beter te begrijpen. Dat de Oranjes niet altijd even keurig zijn geweest, is van begin af aan duidelijk, want ongeveer het eerste wat je ziet is documentatie rond de gerechtelijke moord op Oldenbarnevelt. Je verneemt ook dat koning Willem III bekendstond als “koning gorilla” en dat – dit is toch wel gênant – de troon van Willem-Alexander is bekleed met gordijnstof. Natuurlijk is het een selectie, en ik meen dat de Lockheed-affaire ontbrak, maar ik was verrast hoe zonder sycofantisme in zeer kort bestek de benodigde informatie werd verstrekt. Te meer omdat koning Lodewijk Napoleon niet ontbrak, hoewel de expositie is gewijd aan een andere dynastie.

Deel drie: het paleis zelf. De diverse vertrekken zijn ingericht in de stijl van diverse bewoners, van de sobere slaapkamer van Willem III via een vertrek in beginnende Jugendstil van koningin Sophie en de jachttrofeeën van prins Hendrik naar het TL-licht in de zitkamer van prins Bernhard. Triest vond ik dat in de kinderkamer van Wilhelmina de poppen stonden in de kast: het meisje mocht er alleen naar kijken.  Het is maar wat je een vorstenschool noemt. Het trappenhuis met schilderingen van Ottomaanse edelen is echt schitterend en terecht beroemd. Een leuk detail is in alle kamers het tapijt, dat de textuur van het onderliggende hout weergeeft, zodat de bezoekers dat niet beschadigen maar wel een indruk krijgen van hoe het parket eruitzag.

Wijsneus die ik ben kon ik niet laten praatjes te maken met de zaalwachters, en ik was diep onder de indruk van hun kennis. Iemand die gewoon even uitlegt hoe vernis wordt vervangen: het zijn niet de zaken die ik dagelijks verneem. Gelukkig was er een suppoost die het witte paleis van Wilhelmina mooier vond dan het gerestaureerde Loo, maar ik kan alleen zeggen dat het teruggerestaureerde paleis veel mooier en beter is dan ik had verwacht. Ik ben in één ochtend van uiterst conservatief uiterst enthousiast geworden. En toen moest het mooiste die middag nog komen.

Tuin en park

Achter het paleis liggen de tuinen, het vierde deel van het complex, en zoals gezegd opnieuw aangelegd op de oude fundamenten. De fontein was destijds letterlijk een hoogtepunt, want Willem III wilde dat die hoger spoot dan de fonteinen in Versailles. Ik zag die nu voor het eerst en ja: die is indrukwekkend. Het water werd ooit aangevoerd door de sprengen op de oostelijke flank van de Veluwe, die ook het water brachten naar de Apeldoornse papiermolens. Ik vond het opmerkelijk dat de molenaars in de zomer niet meer mochten werken, omdat het paleis alle water nodig had.

Mijn ouders namen ons vroeger altijd op zondag mee naar het park achter het paleis. Ooit graasde daar olifant Hans. Dit park is – zo leerde ik nu – voor een deel te danken aan Willem III, die belangstelling had voor bomen en planten, en aan prins Hendrik, die bossen liet planten (en er everzwijnen uitzette voor de jacht). Je liep destijds niet zo makkelijk als nu van de paleistuin-in-restauratie naar het bos: eigenlijk mocht het niet, maar mijn vader hielp ons over een hek klimmen, en de marechaussee en de boswachters deden daarover niet moeilijk. Dit deel van het paleiscomplex was mijn vader dierbaar, want hij heeft er in de Hongerwinter nog stobben mogen rooien.

Bierkrat

Natuurlijk is er geen koe zo bont of zit er een vlekje aan. In de expositieruimte die aan de Oranje-dynastie is gewijd, is voortdurend het geluid te horen van een filmpje. Dat leidt vreselijk af, zodat bezoekers nauwelijks informatie opnemen. (De identiteit van Victor Baarn blijft dus een goed bewaard staatsgeheim.) Ikzelf realiseer me pas sinds twee  jaar wat een hel museumbezoek moet zijn voor mensen met hyperacusis,noot Ik stond met iemand in de Paestum-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden, waar we meeluisterden naar het lawaaierige intro van de expositie over Romeins Limburg in de ruimte ernaast. Er liepen mensen weg – niet alleen uit de Limburgse expositie, maar zelfs uit die over Paestum. en het stelt me sindsdien teleur dat musea, waar mensen toch professioneel nadenken over inclusiviteit, rolstoeltoegankelijkheid of een “prikkelarm” uurtje wel voldoende vinden.

En tot slot nog een persoonlijker puntje van kritiek: de nostalgicus die ik ben, miste de Apeldoornse oral history een beetje. Ik had wel willen horen of dat verhaal waar was over die bierkrat bij het sterfbed van prins Hendrik.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Paleis Het Loo

Toen in 1979 het bestaan van een bastaardzoon van prins Hendrik bekend werd, grapten Apeldoorners dat de oud-hovelingen van paleis Het Loo er alleen in Apeldoorn al vier kenden. Apeldoorners herinnerden ook dat koningin Wilhelmina eens een soldaat had beloond voor opvallende plichtsbetrachting. En Apeldoorners wisten dat Wilhelmina, toen onduidelijk was of haar echtgenoot Hendrik was overleden, opperde een krat bier naast het sterfbed te zetten: “Als die er morgen nog staat, is ’ie dood.” Er was, toen ik in Apeldoorn woonde, nogal wat oral history over de bewoners van paleis Het Loo.

Niet alles was waar, maar het Apeldoorn waar ik opgroeide, hield van het paleis. Een speels grapje was altijd mogelijk. Een leuk gebruik was dat mensen die daar in de buurt kwamen wonen, van de buurtvereniging een bos margrieten kregen. Dat die later verpieterden, lag voor de hand.

Restauratie

Ik haal nu herinneringen op aan het Apeldoorn van bijna een halve eeuw geleden.  Koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander resideerden niet in Apeldoorn, de laatste hovelingen hebben hun verhalen in hun graf meegenomen en het paleis is niet meer het statige witte gebouw waarin Wilhelmina woonde, met die prachtige Engelse tuin, dat stijlvolle antifeodale memento voor de paleisbewoners. Alles is nu anders. Het Loo is na 1977 teruggebracht naar de situatie rond 1700, toen stadhouder-koning Willem III het paleis construeerde. De muren zijn niet langer wit en de oorspronkelijke tuin is herbouwd vanaf de oorspronkelijke fundamenten.

Als metterwoon Amsterdammer geworden oud-Apeldoorner zwolg ik in een nostalgisch verlangen naar het échte paleis, waar tenminste een échte koningin had geresideerd. De terugrestauratie vond ik kitsch. Anton Pieck, zeg maar, maar dan voor tientallen miljoenen guldens. En o ja, er was in de jaren voor 2023 nog een restauratie van de restauratie geweest, dus ik had geen al te hoge verwachtingen toen ik onlangs een kijkje ging nemen in Het Loo. Mijn scepsis bleek echter niet gerechtvaardigd. Totaal niet gerechtvaardigd zelfs.

Stal, tunnel, paleis

Eigenlijk bestaat het complex uit vijf delen. Het eerste is het gebouw van de koninklijke stallen, waar auto’s en rijtuigen staan opgesteld. Hier is ook het verrijdbare optrekje te zien waarin Wilhelmina verbleef als ze ergens ging schilderen, en de jeep van prins Bernhard. Ik had mijn vriendin beloofd dat ze de Glazen Koets zou zien, maar die was elders.

De toegang tot het eigenlijke paleis is door een ondergrondse ruimte, die iets heeft van een tunnel. Aan de zijkant is een wat kleine expositie over het huis van Oranje, die vooral bedoeld lijkt om buitenlandse bezoekers de achtergrondinformatie te geven die nodig is om het paleis beter te begrijpen. Dat de Oranjes niet altijd even keurig zijn geweest, is van begin af aan duidelijk, want ongeveer het eerste wat je ziet is documentatie rond de gerechtelijke moord op Oldenbarnevelt. Je verneemt ook dat koning Willem III bekendstond als “koning gorilla” en dat – dit is toch wel gênant – de troon van Willem-Alexander is bekleed met gordijnstof. Natuurlijk is het een selectie (ontbrak de Lockheed-affaire?), maar ik was verrast hoe zonder sycofantisme in zeer kort bestek de benodigde informatie werd verstrekt. Te meer omdat koning Lodewijk Napoleon niet ontbrak, hoewel de expositie is gewijd aan een andere dynastie.

Deel drie: het paleis zelf. De diverse vertrekken zijn ingericht in de stijl van diverse bewoners, van de sobere slaapkamer van Willem III via een vertrek in iets dat begon te lijken op Jugendstil van koningin Sophie en de jachttrofeeën van prins Hendrik naar het TL-licht in de zitkamer van prins Bernhard. Triest vond ik dat in de kinderkamer van Wilhelmina de poppen stonden in de kast: het meisje mocht er na haar tiende alleen maar naar kijken. Het is maar wat je een vorstenschool noemt. Het trappenhuis met schilderingen van Ottomaanse edelen is echt schitterend en terecht beroemd. Een leuk detail is in alle kamers het tapijt, dat de textuur van het onderliggende hout weergeeft, zodat de bezoekers dat niet beschadigen maar wel een indruk krijgen van hoe het parket eruitzag.

Wijsneus die ik ben kon ik niet laten praatjes te maken met de zaalwachters, en ik was diep onder de indruk van hun kennis. Iemand die gewoon even uitlegt hoe vernis wordt vervangen: het zijn niet de zaken die ik dagelijks verneem. Gelukkig was er een suppoost die het witte paleis van Wilhelmina mooier vond dan het gerestaureerde Loo, maar ik kan alleen zeggen dat het teruggerestaureerde paleis veel mooier en beter is dan ik had verwacht. Ik ben in één ochtend van uiterst conservatief uiterst enthousiast geworden. En toen moest het mooiste die middag nog komen.

Tuin en park

Achter het paleis liggen de tuinen, het vierde deel van het complex, en zoals gezegd opnieuw aangelegd op de oude fundamenten. De fontein was destijds letterlijk een hoogtepunt, want Willem III wilde dat die hoger spoot dan de fonteinen in Versailles. Ik zag die nu voor het eerst en ja: die is indrukwekkend. Het water werd ooit aangevoerd door de sprengen op de oostelijke flank van de Veluwe, die ook het water brachten naar de Apeldoornse papiermolens. Ik vond het opmerkelijk dat de molenaars in de zomer niet meer mochten werken, omdat het paleis alle water nodig had.

Mijn ouders namen ons vroeger altijd op zondag mee naar het park achter het paleis. Ooit graasde daar olifant Hans. Dit park is – zo leerde ik nu – voor een deel te danken aan Willem III, die belangstelling had voor bomen en planten, en aan prins Hendrik, die bossen liet planten en everzwijnen uitzette voor de jacht. Dit bos is dus pas een eeuw oud. In mijn jeugd liep je niet zo makkelijk als nu van de paleistuin, destijds in restauratie, naar het bos: eigenlijk mocht het zelfs niet, maar mijn vader hielp ons over een hek klimmen, en de marechaussee en de boswachters deden daarover niet moeilijk. Dit deel van het paleiscomplex was mijn vader dierbaar, want hij heeft er in de Hongerwinter nog stobben gerooid.

Bierkrat

Natuurlijk is er geen koe zo bont of zit er een vlekje aan. In de expositieruimte die aan de Oranje-dynastie is gewijd, is voortdurend het geluid te horen van een filmpje. Dat leidt vreselijk af, zodat bezoekers nauwelijks informatie opnemen. (De identiteit van Victor Baarn blijft dus een goed bewaard staatsgeheim.) Ikzelf realiseer me pas sinds twee  jaar wat een hel museumbezoek moet zijn voor mensen met hyperacusis,noot Ik stond met iemand in de Paestum-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden, waar we meeluisterden naar het lawaaierige intro van de expositie over Romeins Limburg in de ruimte ernaast. Er liepen mensen weg – niet alleen uit de Limburgse expositie, maar zelfs uit die over Paestum. en het stelt me sindsdien teleur dat musea, waar mensen toch professioneel nadenken over inclusiviteit, rolstoeltoegankelijkheid of een “prikkelarm” uurtje wel voldoende vinden.

En tot slot nog een persoonlijker puntje van kritiek: de nostalgicus die ik ben, miste de Apeldoornse oral history een beetje. Ik had wel willen horen of dat verhaal waar was over die bierkrat bij het sterfbed van prins Hendrik.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Paleis Het Loo

Toen in 1979 het bestaan van een bastaardzoon van prins Hendrik bekend werd, grapten Apeldoorners dat de oud-hovelingen van paleis Het Loo er alleen in Apeldoorn al vier kenden. Apeldoorners herinnerden ook dat koningin Wilhelmina eens een soldaat had beloond voor opvallende plichtsbetrachting. En Apeldoorners wisten dat Wilhelmina, toen onduidelijk was of haar echtgenoot Hendrik was overleden, opperde een krat bier naast het sterfbed te zetten: “Als die er morgen nog staat, is ’ie dood.” Er was, toen ik in Apeldoorn woonde, nogal wat oral history over de bewoners van paleis Het Loo.

Niet alles was waar, maar het Apeldoorn waar ik opgroeide, hield van het paleis. Een speels grapje was altijd mogelijk. Een leuk gebruik was dat mensen die daar in de buurt kwamen wonen, van de buurtvereniging een bos margrieten kregen. Dat die later verpieterden, lag voor de hand.

Restauratie

Ik haal nu herinneringen op aan het Apeldoorn van bijna een halve eeuw geleden.  Koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander resideerden niet in Apeldoorn, de laatste hovelingen hebben hun verhalen in hun graf meegenomen en het paleis is niet meer het statige witte gebouw waarin Wilhelmina woonde, met die prachtige Engelse tuin, dat stijlvolle antifeodale memento voor de paleisbewoners. Alles is nu anders. Het Loo is na 1977 teruggebracht naar de situatie rond 1700, toen stadhouder-koning Willem III het paleis construeerde. De muren zijn niet langer wit en de oorspronkelijke tuin is herbouwd vanaf de oorspronkelijke fundamenten.

Als metterwoon Amsterdammer geworden oud-Apeldoorner zwolg ik in een nostalgisch verlangen naar het échte paleis, waar tenminste een échte koningin had geresideerd. De terugrestauratie vond ik kitsch. Anton Pieck, zeg maar, maar dan voor tientallen miljoenen guldens. En o ja, er was in 2023 nog een restauratie van de restauratie geweest, dus ik had geen al te hoge verwachtingen toen ik onlangs een kijkje ging nemen in Het Loo. Mijn scepsis bleek echter niet gerechtvaardigd. Totaal niet gerechtvaardigd zelfs.

Stal, tunnel, paleis

Eigenlijk bestaat het complex uit vijf delen. Het eerste is het gebouw van de koninklijke stallen, waar auto’s en rijtuigen staan opgesteld. Hier is ook het verrijdbare optrekje te zien waarin Wilhelmina verbleef als ze ergens ging schilderen, en de jeep van prins Bernhard. Ik had mijn vriendin beloofd dat ze de Glazen Koets zou zien, maar die was elders.

De toegang tot het eigenlijke paleis is door een ondergrondse ruimte, die iets heeft van een tunnel. Aan de zijkant is een wat kleine expositie over het huis van Oranje, die vooral bedoeld lijkt om buitenlandse bezoekers de achtergrondinformatie te geven die nodig is om het paleis beter te begrijpen. Dat de Oranjes niet altijd even keurig zijn geweest, is van begin af aan duidelijk, want ongeveer het eerste wat je ziet is documentatie rond de gerechtelijke moord op Oldenbarnevelt. Je verneemt ook dat koning Willem III bekendstond als “koning gorilla” en dat – dit is toch wel gênant – de troon van Willem-Alexander is bekleed met gordijnstof. Natuurlijk is het een selectie, en ik meen dat de Lockheed-affaire ontbrak, maar ik was verrast hoe zonder sycofantisme in zeer kort bestek de benodigde informatie werd verstrekt. Te meer omdat koning Lodewijk Napoleon niet ontbrak, hoewel de expositie is gewijd aan een andere dynastie.

Deel drie: het paleis zelf. De diverse vertrekken zijn ingericht in de stijl van diverse bewoners, van de sobere slaapkamer van Willem III via een vertrek in beginnende Jugendstil van koningin Sophie en de jachttrofeeën van prins Hendrik naar het TL-licht in de zitkamer van prins Bernhard. Triest vond ik dat in de kinderkamer van Wilhelmina de poppen stonden in de kast: het meisje mocht er alleen naar kijken.  Het is maar wat je een vorstenschool noemt. Het trappenhuis met schilderingen van Ottomaanse edelen is echt schitterend en terecht beroemd. Een leuk detail is in alle kamers het tapijt, dat de textuur van het onderliggende hout weergeeft, zodat de bezoekers dat niet beschadigen maar wel een indruk krijgen van hoe het parket eruitzag.

Wijsneus die ik ben kon ik niet laten praatjes te maken met de zaalwachters, en ik was diep onder de indruk van hun kennis. Iemand die gewoon even uitlegt hoe vernis wordt vervangen: het zijn niet de zaken die ik dagelijks verneem. Gelukkig was er een suppoost die het witte paleis van Wilhelmina mooier vond dan het gerestaureerde Loo, maar ik kan alleen zeggen dat het teruggerestaureerde paleis veel mooier en beter is dan ik had verwacht. Ik ben in één ochtend van uiterst conservatief uiterst enthousiast geworden. En toen moest het mooiste die middag nog komen.

Tuin en park

Achter het paleis liggen de tuinen, het vierde deel van het complex, en zoals gezegd opnieuw aangelegd op de oude fundamenten. De fontein was destijds letterlijk een hoogtepunt, want Willem III wilde dat die hoger spoot dan de fonteinen in Versailles. Ik zag die nu voor het eerst en ja: die is indrukwekkend. Het water werd ooit aangevoerd door de sprengen op de oostelijke flank van de Veluwe, die ook het water brachten naar de Apeldoornse papiermolens. Ik vond het opmerkelijk dat de molenaars in de zomer niet meer mochten werken, omdat het paleis alle water nodig had.

Mijn ouders namen ons vroeger altijd op zondag mee naar het park achter het paleis. Ooit graasde daar olifant Hans. Dit park is – zo leerde ik nu – voor een deel te danken aan Willem III, die belangstelling had voor bomen en planten, en aan prins Hendrik, die bossen liet planten (en er everzwijnen uitzette voor de jacht). Je liep destijds niet zo makkelijk als nu van de paleistuin-in-restauratie naar het bos: eigenlijk mocht het niet, maar mijn vader hielp ons over een hek klimmen, en de marechaussee en de boswachters deden daarover niet moeilijk. Dit deel van het paleiscomplex was mijn vader dierbaar, want hij heeft er in de Hongerwinter nog stobben mogen rooien.

Bierkrat

Natuurlijk is er geen koe zo bont of zit er een vlekje aan. In de expositieruimte die aan de Oranje-dynastie is gewijd, is voortdurend het geluid te horen van een filmpje. Dat leidt vreselijk af, zodat bezoekers nauwelijks informatie opnemen. (De identiteit van Victor Baarn blijft dus een goed bewaard staatsgeheim.) Ikzelf realiseer me pas sinds twee paar jaar wat een hel museumbezoek moet zijn voor mensen met hyperacusis,noot Ik stond met iemand in de Paestum-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden, waar we meeluisterden naar het lawaaierige intro van de expositie over Romeins Limburg in de ruimte ernaast. Er liepen mensen weg – niet alleen uit de Limburgse expositie, maar zelfs uit die over Paestum. en het stelt me sindsdien teleur dat musea, waar mensen toch professioneel nadenken over inclusiviteit, rolstoeltoegankelijkheid of een “prikkelarm” uurtje wel voldoende vinden.

En tot slot nog een persoonlijker puntje van kritiek: de nostalgicus die ik ben, miste de Apeldoornse oral history een beetje. Ik had wel willen horen of dat verhaal waar was over die bierkrat bij het sterfbed van prins Hendrik.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Paleis Het Loo

Toen in 1979 het bestaan van een bastaardzoon van prins Hendrik bekend werd, grapten Apeldoorners dat de oud-hovelingen van paleis Het Loo er alleen in Apeldoorn al vier kenden. Apeldoorners herinnerden ook dat koningin Wilhelmina eens een soldaat had beloond voor opvallende plichtsbetrachting. En Apeldoorners wisten dat Wilhelmina, toen onduidelijk was of haar echtgenoot Hendrik was overleden, opperde een krat bier naast het sterfbed te zetten: “Als die er morgen nog staat, is ’ie dood.” Er was, toen ik in Apeldoorn woonde, nogal wat oral history over de bewoners van paleis Het Loo.

Niet alles was waar, maar het Apeldoorn waar ik opgroeide, hield van het paleis. Een speels grapje was altijd mogelijk. Een leuk gebruik was dat mensen die daar in de buurt kwamen wonen, van de buurtvereniging een bos margrieten kregen. Dat die later verpieterden, lag voor de hand.

Restauratie

Ik haal nu herinneringen op aan het Apeldoorn van bijna een halve eeuw geleden.  Koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander resideerden niet in Apeldoorn, de laatste hovelingen hebben hun verhalen in hun graf meegenomen en het paleis is niet meer het statige witte gebouw waarin Wilhelmina woonde, met die prachtige Engelse tuin, dat stijlvolle antifeodale memento voor de paleisbewoners. Alles is nu anders. Het Loo is na 1977 teruggebracht naar de situatie rond 1700, toen stadhouder-koning Willem III het paleis construeerde. De muren zijn niet langer wit en de oorspronkelijke tuin is herbouwd vanaf de oorspronkelijke fundamenten.

Als metterwoon Amsterdammer geworden oud-Apeldoorner zwolg ik in een nostalgisch verlangen naar het échte paleis, waar tenminste een échte koningin had geresideerd. De terugrestauratie vond ik kitsch. Anton Pieck, zeg maar, maar dan voor tientallen miljoenen guldens. En o ja, er was in 2023 nog een restauratie van de restauratie geweest, dus ik had geen al te hoge verwachtingen toen ik onlangs een kijkje ging nemen in Het Loo. Mijn scepsis bleek echter niet gerechtvaardigd. Totaal niet gerechtvaardigd zelfs.

Stal, tunnel, paleis

Eigenlijk bestaat het complex uit vijf delen. Het eerste is het gebouw van de koninklijke stallen, waar auto’s en rijtuigen staan opgesteld. Hier is ook het verrijdbare optrekje te zien waarin Wilhelmina verbleef als ze ergens ging schilderen, en de jeep van prins Bernhard. Ik had mijn vriendin beloofd dat ze de Glazen Koets zou zien, maar die was elders.

De toegang tot het eigenlijke paleis is door een ondergrondse ruimte, die iets heeft van een tunnel. Aan de zijkant is een wat kleine expositie over het huis van Oranje, die vooral bedoeld lijkt om buitenlandse bezoekers de achtergrondinformatie te geven die nodig is om het paleis beter te begrijpen. Dat de Oranjes niet altijd even keurig zijn geweest, is van begin af aan duidelijk, want ongeveer het eerste wat je ziet is documentatie rond de gerechtelijke moord op Oldenbarnevelt. Je verneemt ook dat koning Willem III bekendstond als “koning gorilla” en dat – dit is toch wel gênant – de troon van Willem-Alexander is bekleed met gordijnstof. Natuurlijk is het een selectie, en ik meen dat de Lockheed-affaire ontbrak, maar ik was verrast hoe zonder sycofantisme in zeer kort bestek de benodigde informatie werd verstrekt. Te meer omdat koning Lodewijk Napoleon niet ontbrak, hoewel de expositie is gewijd aan een andere dynastie.

Deel drie: het paleis zelf. De diverse vertrekken zijn ingericht in de stijl van diverse bewoners, van de sobere slaapkamer van Willem III via een vertrek in beginnende Jugendstil van koningin Sophie en de jachttrofeeën van prins Hendrik naar het TL-licht in de zitkamer van prins Bernhard. Triest vond ik dat in de kinderkamer van Wilhelmina de poppen stonden in de kast: het meisje mocht er alleen naar kijken.  Het is maar wat je een vorstenschool noemt. Het beroemde trappenhuis met schilderingen van Ottomaanse edelen is echt schitterend en terecht beroemd. Een leuk detail is in alle kamers het tapijt, dat de textuur van het onderliggende hout weergeeft, zodat de bezoekers dat niet beschadigen maar wel een indruk krijgen van hoe het parket eruitzag.

Wijsneus die ik ben kon ik niet laten praatjes te maken met de zaalwachters, en ik was diep onder de indruk van hun kennis. Iemand die gewoon even uitlegt hoe vernis wordt vervangen: het zijn niet de zaken die ik dagelijks verneem. Gelukkig was er een suppoost die het witte paleis van Wilhelmina mooier vond dan het gerestaureerde Loo, maar ik kan alleen zeggen dat het teruggerestaureerde paleis veel mooier en beter is dan ik had verwacht. Ik ben in één ochtend van uiterst conservatief uiterst enthousiast geworden. En toen moest het mooiste die middag nog komen.

Tuin en park

Achter het paleis liggen de tuinen, het vierde deel van het complex, en zoals gezegd opnieuw aangelegd op de oude fundamenten. De fontein was destijds letterlijk een hoogtepunt, want Willem III wilde dat die hoger spoot dan de fonteinen in Versailles. Ik zag die nu voor het eerst en ja: die is indrukwekkend. Het water werd ooit aangevoerd door de sprengen op de oostelijke flank van de Veluwe, die ook het water brachten naar de Apeldoornse papiermolens. Ik vond het opmerkelijk dat de molenaars in de zomer niet meer mochten werken, omdat het paleis alle water nodig had.

Mijn ouders namen ons vroeger altijd op zondag mee naar het park achter het paleis. Ooit graasde daar olifant Hans. Dit park is – zo leerde ik nu – voor een deel te danken aan Willem III, die belangstelling had voor bomen en planten, en aan prins Hendrik, die bossen liet planten (en er everzwijnen uitzette voor de jacht). Je liep destijds niet zo makkelijk als nu van de paleistuin-in-restauratie naar het bos: eigenlijk mocht het niet, maar mijn vader hielp ons over een hek klimmen, en de marechaussee en de boswachters deden daarover niet moeilijk. Dit deel van het paleiscomplex was mijn vader dierbaar, want hij heeft er in de Hongerwinter nog stobben mogen rooien.

Bierkrat

Natuurlijk is er geen koe zo bont of zit er een vlekje aan. In de expositieruimte die aan de Oranje-dynastie is gewijd, is voortdurend het geluid te horen van een filmpje. Dat leidt vreselijk af, zodat bezoekers nauwelijks informatie opnemen. (De identiteit van Victor Baarn blijft dus een goed bewaard staatsgeheim.) Ikzelf realiseer me pas sinds twee paar jaar wat een hel museumbezoek moet zijn voor mensen met hyperacusis,noot Ik stond met iemand in de Paestum-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden, waar we meeluisterden naar het lawaaierige intro van de expositie over Romeins Limburg in de ruimte ernaast. Er liepen mensen weg – niet alleen uit de Limburgse expositie, maar zelfs uit die over Paestum. en het stelt me sindsdien teleur dat musea, waar mensen toch professioneel nadenken over inclusiviteit, rolstoeltoegankelijkheid of een “prikkelarm” uurtje wel voldoende vinden.

En tot slot nog een persoonlijker puntje van kritiek: de nostalgicus die ik ben, miste de Apeldoornse oral history een beetje. Ik had wel willen horen of dat verhaal waar was over die bierkrat bij het sterfbed van prins Hendrik.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Lees tip -> Koningin Máxima opent WorldPride 2026 in Amsterdam | Het is voor het eerst dat de Nederlandse hoofdstad dit internationale evenement organiseert. Tot en met 8 augustus vinden er diverse activiteiten plaats, waaronder een botenparade en een mensenrechtenconferentie. | #LGBTQIA+ #Vondelpark #Amsterdam #KoninginMáxima #inclusiviteit #WorldPride2026 #emancipatie |

https://hbpmedia.nl/koningin-maxima-opent-worldpride-2026-in-amsterdam/

Lees tip -> Koningin Máxima opent WorldPride 2026 in Amsterdam | Het is voor het eerst dat de Nederlandse hoofdstad dit internationale evenement organiseert. Tot en met 8 augustus vinden er diverse activiteiten plaats, waaronder een botenparade en een mensenrechtenconferentie. | #LGBTQIA+ #Vondelpark #Amsterdam #KoninginMáxima #inclusiviteit #WorldPride2026 #emancipatie |

https://hbpmedia.nl/koningin-maxima-opent-worldpride-2026-in-amsterdam/

Lees tip -> Koningin Máxima opent WorldPride 2026 in Amsterdam | Het is voor het eerst dat de Nederlandse hoofdstad dit internationale evenement organiseert. Tot en met 8 augustus vinden er diverse activiteiten plaats, waaronder een botenparade en een mensenrechtenconferentie. | #LGBTQIA+ #Vondelpark #Amsterdam #KoninginMáxima #inclusiviteit #WorldPride2026 #emancipatie |

https://hbpmedia.nl/koningin-maxima-opent-worldpride-2026-in-amsterdam/

Lees tip -> Koningin Máxima opent WorldPride 2026 in Amsterdam | Het is voor het eerst dat de Nederlandse hoofdstad dit internationale evenement organiseert. Tot en met 8 augustus vinden er diverse activiteiten plaats, waaronder een botenparade en een mensenrechtenconferentie. | #LGBTQIA+ #Vondelpark #Amsterdam #KoninginMáxima #inclusiviteit #WorldPride2026 #emancipatie |

https://hbpmedia.nl/koningin-maxima-opent-worldpride-2026-in-amsterdam/

Lees tip -> Koningin Máxima opent WorldPride 2026 in Amsterdam | Het is voor het eerst dat de Nederlandse hoofdstad dit internationale evenement organiseert. Tot en met 8 augustus vinden er diverse activiteiten plaats, waaronder een botenparade en een mensenrechtenconferentie. | #LGBTQIA+ #Vondelpark #Amsterdam #KoninginMáxima #inclusiviteit #WorldPride2026 #emancipatie |

https://hbpmedia.nl/koningin-maxima-opent-worldpride-2026-in-amsterdam/

100 dagen vieren? Superleuk! ✨ Laten we ervoor zorgen dat iedereen 👥 meedoet – of het nu met een zelfgemaakt kostuum 🎭, geleend 🔄 of gewoon in je favoriete outfit 👕 is. Scholen: moedig creativiteit 🎨 aan, niet consumptie 💸! #Inclusiviteit #100Dagen

Cartoonjournaal 17 januari 2026.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_inclusie-inclusiviteit-discriminatie-activity-7418177763146100736-Q5st

#cartoonjournaal #humor #socialmedia #nieuws #inclusie #inclusiviteit #discriminatie #racisme #stereotype #kledingstuk #etniciteit #uiterlijk #gender #geaardheid

Cartoonjournaal 17 januari 2026.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_inclusie-inclusiviteit-discriminatie-activity-7418177763146100736-Q5st

#cartoonjournaal #humor #socialmedia #nieuws #inclusie #inclusiviteit #discriminatie #racisme #stereotype #kledingstuk #etniciteit #uiterlijk #gender #geaardheid

Cartoonjournaal 17 januari 2026.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_inclusie-inclusiviteit-discriminatie-activity-7418177763146100736-Q5st

#cartoonjournaal #humor #socialmedia #nieuws #inclusie #inclusiviteit #discriminatie #racisme #stereotype #kledingstuk #etniciteit #uiterlijk #gender #geaardheid

Cartoonjournaal 17 januari 2026.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_inclusie-inclusiviteit-discriminatie-activity-7418177763146100736-Q5st

#cartoonjournaal #humor #socialmedia #nieuws #inclusie #inclusiviteit #discriminatie #racisme #stereotype #kledingstuk #etniciteit #uiterlijk #gender #geaardheid

Cartoonjournaal 17 januari 2026.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_inclusie-inclusiviteit-discriminatie-activity-7418177763146100736-Q5st

#cartoonjournaal #humor #socialmedia #nieuws #inclusie #inclusiviteit #discriminatie #racisme #stereotype #kledingstuk #etniciteit #uiterlijk #gender #geaardheid

Egypte ontdekken

Het was niet Napoleon die, toen hij een team geleerden meenam naar het front, Egypte ontdekte. Al eerder waren er Griekse reizigers geweest, zoals Herodotos van Halikarnassos, die een priester interviewde over de bronnen van de Nijl. Er was de Romeinse officier Ammianus Marcellinus, die een correcte vertaling wist te geven van de hiëroglyfen. Er was kalief Al-Ma’mun, die de Grote Piramide opende en daar een mummie vandaan haalde. En er zijn altijd Egyptenaren geweest die naar de aloude monumenten keken, zich afvroegen wat dat waren en zo grondslagen legden voor wat nu egyptologie heet.

Egypte als ontdekking

Het is dan ook terecht dat de huidige expositie in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, gewijd aan het ontdekken van Egypte, begint met Arabische visies op het antieke Egypte. Al-Masudi komt langs, die u op deze blog eerder bent tegengekomen. Pas na de Arabische ontdekkers stelt het museum de West-Europeanen aan de bezoekers voor: eerst kunstenaars als Cornelis de Bruijn, later ook wetenschappers.

Die laatsten vormen een rode draad door de tentoonstelling, waarin veel filmpjes zijn te zien van onderzoekers die hun werk uitleggen: onderzoek naar de volksverhalen waarmee de geïslamiseerde bevolking de faraonische monumenten duidde, opgravingen, röntgenonderzoek naar een krokodillenmummie, de chemische analyse van goud, museale ethiek.

Ik ben blij met deze uitleg. Een kwart van de vragen die het publiek stelt, komt namelijk neer op “hoe weet je wat je zegt te weten?” Als een geesteswetenschappelijke instelling een publicitaire storm te verwerken krijgt, zoals de laatste tijd regelmatig gebeurt, is daaraan strijk en zet ruimte geboden doordat is verzuimd het wetenschappelijk proces en zijn methoden proactief uit te leggen.

Antiquarisme

Behalve aandacht voor de ontdekkers is een deel van de Leidse expositie gewijd aan wat nu eigenlijk is ontdekt. In feite wordt de museumbezoeker hier dus zelf ontdekker. Helaas is dit deel wat fantasieloos. Het gaat om de traditionele thema’s die zijn te vinden in vrijwel elk museum met een egyptologische collectie. Dagelijks leven in het oude Egypte (in Leiden nu uitgelegd aan de hand van de opgraving van het dorp Shokan). Religie in het oude Egypte (uitgelegd aan de hand van een voorspelbare verzameling bronzen godenbeeldjes). De dood in het oude Egypte (uitgelegd met grafkisten).

De meeste van de getoonde voorwerpen behoren niet tot de vaste Leidse opstelling; ze komen uit het rijke depot. Voor een fanatieke oudheidliefhebber is hier dus veel nieuws te zien, en aangezien ik een fanatieke oudheidliefhebber ben, heb ik hier een aangenaam anderhalf uur doorgebracht. Vooral fijn is dat voorwerpen die bij elkaar horen maar verdeeld zijn geraakt over de collecties Leiden en het Louvre in Parijs, nu samen komen. Maar het gekozen thema’s bieden dus meer van hetzelfde.

Om precies te zijn: ze bieden meer traditioneel antiquarisme. Daarmee bedoel ik dat egyptologische collecties nogal eens aspecten van het leven documenteren, maar er geen sociaalwetenschappelijk verhaal van brouwen, terwijl archeologen toch beweren dat ze een sociale wetenschap beoefenen. Dit komt beter uit de verf in de musea uit het voormalige Oostblok, die minder kunsthistorisch georganiseerd zijn en de oude culturen plaatsen in de opvolging van maatschappijtypen. Zij benadrukken bijvoorbeeld handel en de internationale context in plaats van de weinig verrassende grafcultuur.

Sterke punten

Ik zou zelf dus andere thema’s hebben gekozen, maar denk ook dat de conservatoren de doelen die zij stelden, hebben gehaald. De expositie heeft bovendien een paar heel sterke kanten. Om te beginnen zijn, zoals ik al opmerkte, stukken samengebracht die samen horen en zelden samen zijn. Dat kan een grafensemble zijn of een verzameling gouden sieraden. Het ruimhartige internationale leenbeleid van de musea werpt vruchten af.

Een tweede sterk punt, dat ik ook al aanstipte, is uitleg van wat oudheidkundigen nou eigenlijk doen. Daar had weliswaar uitleg bij gemoeten van het proces van hypothesevorming en -toetsing, maar het is een stap in de goede richting. Oudheidkundigen doen echter meer dan ontdekken en onderzoeken: ze verzamelen ook, en het is goed dat het museum aandacht besteedt aan verzamelgeschiedenis. Superslim gekozen was de verwijzing naar de mummies die ooit hingen in het Leidse Theatrum Anatomicum. Dat is immers slechts 500 meter verderop te zien in het Boerhaavemuseum.

Menselijke resten ophangen: zo nonchalant gaan musea nu niet meer om met zulke delicate voorwerpen. Ze ontbreken dan ook op de Leidse expositie, en daar ben ik blij mee. Niet alleen getuigt die keuze van respect – “het gebod tot naastenliefde strekt zich uit tot het verleden, tot de tot geschiedenis gewordenen”,  zoals de Nederlandse historicus Arie van Deursen weleens zei – maar je boekt bovendien meer kenniswinst door in plaats van een mummie een röntgenfoto te tonen.

En dan is er de museale inclusiviteit. Ik heb daar een uitgesproken mening over, namelijk dat een tentoonstelling zich kan beperken tot specifieke doelgroepen, maar dat het gebouw toegankelijk moet zijn voor iedereen. Een museum heeft dus een invalidentoilet en ontsluit hogere verdiepingen voor rolstoelers, en het jaagt astmatici en hyperacusispatiënten niet weg met rook- en geluidseffecten. Dat zit in Leiden goed.

Ik voor mij ben ook blij dat de Engelstalige uitleg beperkt is gebleven, zodat er meer ruimte is voor Nederlandstalige diepgang. Te vaak blijft museale uitleg, doordat ruimte wordt benut om inclusief te zijn voor Engelstaligen, op het onbenullige af oppervlakkig. Niet iedereen zal het eens zijn met mijn prioritering van goede Nederlandstalige informatie boven algemene informatie in de taal van buitenlandse bezoekers, maar ik was nu in mijn nopjes. Al erken ik dat degene die zou zeggen dat de uitleg ook wel in het Arabisch had gemogen, een houtsnijdend argument heeft.

Tot slot

Aan het einde leggen verschillende geleerden in een geluidloos filmpje nog even uit wat het belang is van het oude Egypte. Arabiste Petra Sijpesteijn, werkzaam in Leiden, verwoordt het mijns inziens het best: omdat je de wereld leert zien vanuit een ander perspectief.

Het is krek zo. Dat is waarvoor we geesteswetenschappen hebben en waarom er musea zijn voor oudheidkundige en etnografische collecties: om te herkennen dat ons eigen perspectief ook maar een mening is, dat andere visies bestaan en – vooral – dat er redenen zijn waarom anderen denken zoals zij denken en waarom wij denken zoals wij denken. Door het constateren van cultureel verschil en overeenkomst, begrijpen we onszelf beter. De bestudering van de cultuur van de oude wereld, hartstikke voorbij en leerzaam doordat ze hartstikke voorbij is, is welbeschouwd een narcistische bezigheid, maar ik weiger zelfkennis belachelijk te vinden.

PS

De expositie in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden duurt nog tot medio maart. Meer informatie hier. Er zijn, zoals gezegd, geen menselijke resten te zien, en die ontbreken ook in de vaste opstelling in de Egyptische afdeling. Dat maakt het ook voor kinderen toegankelijk. Voor hen is er momenteel ook een niet enge tentoonstelling over antieke monsters.

[Eerder verschenen op VersTwee.]

In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Vandaag vieren we Internationale Brailledag! 🖤⏺
Bij Waze zorgen we ervoor dat iedereen de weg vindt. Want de beste route? Die is altijd binnen handbereik – letterlijk! #BrailleDay #Inclusiviteit #Waze #IedereenKanDeWegVinden

Vandaag vieren we Internationale Brailledag! 🖤⏺
Bij Waze zorgen we ervoor dat iedereen de weg vindt. Want de beste route? Die is altijd binnen handbereik – letterlijk! #BrailleDay #Inclusiviteit #Waze #IedereenKanDeWegVinden

Vandaag vieren we Internationale Brailledag! 🖤⏺
Bij Waze zorgen we ervoor dat iedereen de weg vindt. Want de beste route? Die is altijd binnen handbereik – letterlijk! #BrailleDay #Inclusiviteit #Waze #IedereenKanDeWegVinden

Vandaag vieren we Internationale Brailledag! 🖤⏺
Bij Waze zorgen we ervoor dat iedereen de weg vindt. Want de beste route? Die is altijd binnen handbereik – letterlijk! #BrailleDay #Inclusiviteit #Waze #IedereenKanDeWegVinden

Francisco Goya in Brussel (naar niet voor mij)

In Bozar, een van de culturele instellingen op de Brusselse Kunstberg, is nog tot 11 januari een expositie over de Spaanse schilder Francisco Goya en de moderniteit. De gedachte achter de tentoonstelling is interessant: Goya geldt in Spanje al zo’n twee eeuwen als onontkoombaar nationaal symbool, en daarom is het de moeite waard te bekijken hoe latere kunstenaars zich tot hem hebben verhouden. Omdat ik afgelopen donderdagmorgen wakker werd in een hotel bij het Centraal Station van Antwerpen, was ik slechts een treinreis van de expositie gescheiden, want Bozar ligt in Brussel op een boogscheut van het Centraal Station.

Leerzaam was het bezoek zeker, maar het waren vooral dingen over mezelf die ik leerde. Dat ik al na een half uur klaar was, lag zeker niet aan de tentoonstelling. Er was origineel werk van de beroemde schilder; de inleidende documentatie over Goya’s leven en postume groei tot nationaal symbool was voorbeeldig; en er werd dus getoond hoe latere kunstenaars op zijn oeuvre reageerden. Zeg maar dat de een de Geklede Maja kopieerde en de ander z’n eigen versie van de Naakte Maja maakte. De rauwe oorlogsverslaggeving van Los Desastres de la Guerra inspireerde enkele even naargeestige werken. Het bleef niet beperkt tot twee dimensies: Bozar toonde ook wat kleine sculptuur.

Heel mooi dus, maar ik ben dus vrij snel weg gegaan. De simpele waarheid is: het was te druk. Er waren te veel mensen om alles rustig te bekijken. Al in de eerste zaal sprak een gids een groep toe. Zelfs als zo iemand whispers gebruikt, zoals musea steeds vaker aanbieden, zijn omstanders gedwongen mee te luisteren. Natuurlijk is het alleen maar goed dat er gidsen zijn – laat dat voorop staan – maar het zou fijn zijn als iemand die anderen dwingt tot meeluisteren, iets vertelt dat interessant is. Als een gids uitleggen moet van welke oorlog Goya ooggetuige was, dan heeft zo’n groep niet de moeite willen nemen zich voor te bereiden op het museumbezoek. Ik wil niet al te stellig, al te arrogant of al te pedant klinken, maar eigenlijk hebben zulke mensen niet zo veel te zoeken in een museum. Een bezoeker mag een inspanning leveren. Je komt naar een museum om jezelf te verrijken, toch?

Meer geluidsoverlast: de expositie bestond niet alleen uit afbeeldingen en sculptuur, maar er waren ook geluidsfragmenten, zoals van een mannenkoor. Bozar is niet het enige museum dat geluid is gaan gebruiken; het is museaal in de mode. En dat is ronduit gek. Musea zetten immers in op inclusiviteit. En terecht. Het is immers de culturele missie iets over het voetlicht te brengen bij zoveel mogelijk mensen. Het is bovendien meegenomen als de bezoekersaantallen en de inkomsten hoger zijn. Er is dus een goede invalidentoegang en geen museum verjaagt astmapatiënten met pakweg een rookinstallatie. Maar zoals ook Bozar toont, worden musea voor mensen met hyperacusis ontoegankelijker. Dat kan de bedoeling niet zijn.

Ik had echt vooruitgezien naar de tentoonstelling over Francisco Goya. Met opzet had ik vanuit Antwerpen het rustige boemeltreintje genomen; met opzet was ik alvast bij Brussel Noord uitgestapt om wandelend en ontspannen aan te komen op de Kunstberg. Maar het bezoek liep dus uit op een teleurstelling. Ik leerde donderdag vooral dat ik te oud word voor hedendaags museumbezoek. De nieuwe tijd, net wat u zegt.

Niet dat ik totaal voor niets naar Brussel ben gereisd. De museumboekhandel van Bozar is een waar paradijs en even verderop is La maison de la Bande Dessinée, dus ik had wat artistieks te lezen in de trein naar huis. Het was een boemel, het was prettig rustig, en dat is de voorwaarde om van kunst te genieten.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

#bozar #brussel #franciscoGoya #hyperacusis #inclusiviteit #schilderkunst

Francisco Goya in Brussel (maar niet voor mij)

In Bozar, een van de culturele instellingen op de Brusselse Kunstberg, is nog tot 11 januari een expositie over de Spaanse schilder Francisco Goya en de moderniteit. De gedachte achter de tentoonstelling is interessant: Goya geldt in Spanje al zo’n twee eeuwen als onontkoombaar nationaal symbool, en daarom is het de moeite waard te bekijken hoe latere kunstenaars zich tot hem hebben verhouden. Omdat ik afgelopen donderdagmorgen wakker werd in een hotel bij het Centraal Station van Antwerpen, was ik slechts een treinreis van de expositie gescheiden, want Bozar ligt in Brussel op een boogscheut van het Centraal Station.

Leerzaam was het bezoek zeker, maar het waren vooral dingen over mezelf die ik leerde. Dat ik al na een half uur klaar was, lag zeker niet aan de tentoonstelling. Er was origineel werk van de beroemde schilder; de inleidende documentatie over Goya’s leven en postume groei tot nationaal symbool was voorbeeldig; en er werd dus getoond hoe latere kunstenaars op zijn oeuvre reageerden. Zeg maar dat de een de Geklede Maja kopieerde en de ander z’n eigen versie van de Naakte Maja maakte. De rauwe oorlogsverslaggeving van Los Desastres de la Guerra inspireerde enkele even naargeestige werken. Het bleef niet beperkt tot twee dimensies: Bozar toonde ook wat kleine sculptuur.

Heel mooi dus, maar ik ben dus vrij snel weg gegaan. De simpele waarheid is: het was te druk. Er waren te veel mensen om alles rustig te bekijken. Al in de eerste zaal sprak een gids een groep toe. Zelfs als zo iemand whispers gebruikt, zoals musea steeds vaker aanbieden, zijn omstanders gedwongen mee te luisteren. Natuurlijk is het alleen maar goed dat er gidsen zijn – laat dat voorop staan – maar het zou fijn zijn als iemand die anderen dwingt tot meeluisteren, iets vertelt dat interessant is. Als een gids uitleggen moet van welke oorlog Goya ooggetuige was, dan heeft zo’n groep niet de moeite willen nemen zich voor te bereiden op het museumbezoek. Ik wil niet al te stellig, al te arrogant of al te pedant klinken, maar eigenlijk hebben zulke mensen niet zo veel te zoeken in een museum. Een bezoeker mag een inspanning leveren. Je komt naar een museum om jezelf te verrijken, toch?

Meer geluidsoverlast: de expositie bestond niet alleen uit afbeeldingen en sculptuur, maar er waren ook geluidsfragmenten, zoals van een mannenkoor. Bozar is niet het enige museum dat geluid is gaan gebruiken; het is museaal in de mode. En dat is ronduit gek. Musea zetten immers in op inclusiviteit. En terecht. Het is immers de culturele missie iets over het voetlicht te brengen bij zoveel mogelijk mensen. Het is bovendien meegenomen als de bezoekersaantallen en de inkomsten hoger zijn. Er is dus een goede invalidentoegang en geen museum verjaagt astmapatiënten met pakweg een rookinstallatie. Maar zoals ook Bozar toont, worden musea voor mensen met hyperacusis ontoegankelijker. Dat kan de bedoeling niet zijn.

Ik had echt vooruitgezien naar de tentoonstelling over Francisco Goya. Met opzet had ik vanuit Antwerpen het rustige boemeltreintje genomen; met opzet was ik alvast bij Brussel Noord uitgestapt om wandelend en ontspannen aan te komen op de Kunstberg. Maar het bezoek liep dus uit op een teleurstelling. Ik leerde donderdag vooral dat ik te oud word voor hedendaags museumbezoek. De nieuwe tijd, net wat u zegt.

Niet dat ik totaal voor niets naar Brussel ben gereisd. De museumboekhandel van Bozar is een waar paradijs en even verderop is La maison de la Bande Dessinée, dus ik had wat artistieks te lezen in de trein naar huis. Het was een boemel, het was prettig rustig, en dat is de voorwaarde om van kunst te genieten.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

#bozar #brussel #franciscoGoya #hyperacusis #inclusiviteit #schilderkunst

Francisco Goya in Brussel (naar niet voor mij)

In Bozar, een van de culturele instellingen op de Brusselse Kunstberg, is nog tot 11 januari een expositie over de Spaanse schilder Francisco Goya en de moderniteit. De gedachte achter de tentoonstelling is interessant: Goya geldt in Spanje al zo’n twee eeuwen als onontkoombaar nationaal symbool, en daarom is het de moeite waard te bekijken hoe latere kunstenaars zich tot hem hebben verhouden. Omdat ik afgelopen donderdagmorgen wakker werd in een hotel bij het Centraal Station van Antwerpen, was ik slechts een treinreis van de expositie gescheiden, want Bozar ligt in Brussel op een boogscheut van het Centraal Station.

Leerzaam was het bezoek zeker, maar het waren vooral dingen over mezelf die ik leerde. Dat ik al na een half uur klaar was, lag zeker niet aan de tentoonstelling. Er was origineel werk van de beroemde schilder; de inleidende documentatie over Goya’s leven en postume groei tot nationaal symbool was voorbeeldig; en er werd dus getoond hoe latere kunstenaars op zijn oeuvre reageerden. Zeg maar dat de een de Geklede Maja kopieerde en de ander z’n eigen versie van de Naakte Maja maakte. De rauwe oorlogsverslaggeving van Los Desastres de la Guerra inspireerde enkele even naargeestige werken. Het bleef niet beperkt tot twee dimensies: Bozar toonde ook wat kleine sculptuur.

Heel mooi dus, maar ik ben dus vrij snel weg gegaan. De simpele waarheid is: het was te druk. Er waren te veel mensen om alles rustig te bekijken. Al in de eerste zaal sprak een gids een groep toe. Zelfs als zo iemand whispers gebruikt, zoals musea steeds vaker aanbieden, zijn omstanders gedwongen mee te luisteren. Natuurlijk is het alleen maar goed dat er gidsen zijn – laat dat voorop staan – maar het zou fijn zijn als iemand die anderen dwingt tot meeluisteren, iets vertelt dat interessant is. Als een gids uitleggen moet van welke oorlog Goya ooggetuige was, dan heeft zo’n groep niet de moeite willen nemen zich voor te bereiden op het museumbezoek. Ik wil niet al te stellig, al te arrogant of al te pedant klinken, maar eigenlijk hebben zulke mensen niet zo veel te zoeken in een museum. Een bezoeker mag een inspanning leveren. Je komt naar een museum om jezelf te verrijken, toch?

Meer geluidsoverlast: de expositie bestond niet alleen uit afbeeldingen en sculptuur, maar er waren ook geluidsfragmenten, zoals van een mannenkoor. Bozar is niet het enige museum dat geluid is gaan gebruiken; het is museaal in de mode. En dat is ronduit gek. Musea zetten immers in op inclusiviteit. En terecht. Het is immers de culturele missie iets over het voetlicht te brengen bij zoveel mogelijk mensen. Het is bovendien meegenomen als de bezoekersaantallen en de inkomsten hoger zijn. Er is dus een goede invalidentoegang en geen museum verjaagt astmapatiënten met pakweg een rookinstallatie. Maar zoals ook Bozar toont, worden musea voor mensen met hyperacusis ontoegankelijker. Dat kan de bedoeling niet zijn.

Ik had echt vooruitgezien naar de tentoonstelling over Francisco Goya. Met opzet had ik vanuit Antwerpen het rustige boemeltreintje genomen; met opzet was ik alvast bij Brussel Noord uitgestapt om wandelend en ontspannen aan te komen op de Kunstberg. Maar het bezoek liep dus uit op een teleurstelling. Ik leerde donderdag vooral dat ik te oud word voor hedendaags museumbezoek. De nieuwe tijd, net wat u zegt.

Niet dat ik totaal voor niets naar Brussel ben gereisd. De museumboekhandel van Bozar is een waar paradijs en even verderop is La maison de la Bande Dessinée, dus ik had wat artistieks te lezen in de trein naar huis. Het was een boemel, het was prettig rustig, en dat is de voorwaarde om van kunst te genieten.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

#bozar #brussel #franciscoGoya #hyperacusis #inclusiviteit #schilderkunst

Nog een keer hardop lachen. #D66 #inclusiviteit

https://www.youtube.com/watch?v=2y7HD0UbUE0 #verkiezingen

Nog een keer hardop lachen. #D66 #inclusiviteit

https://www.youtube.com/watch?v=2y7HD0UbUE0 #verkiezingen

Nog een keer hardop lachen. #D66 #inclusiviteit

https://www.youtube.com/watch?v=2y7HD0UbUE0 #verkiezingen

Nog een keer hardop lachen. #D66 #inclusiviteit

https://www.youtube.com/watch?v=2y7HD0UbUE0 #verkiezingen

Nog een keer hardop lachen. #D66 #inclusiviteit

https://www.youtube.com/watch?v=2y7HD0UbUE0 #verkiezingen

https://www.europesays.com/nl/38003/ Stembureaus in Nederland vaak niet toegankelijk voor mensen met beperking: ‘Hebben ook recht om te stemmen’ #Business #Commercial #Dutch #inclusiviteit #LichamelijkeBeperking #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Politiek #stembussen #stemmen #TweedeKamerverkiezingen2025 #VerstandelijkeBeperking #Zakelijk #ZorgEnLeven

Aan al die lieve en naïeve politieke #inclusiviteit en politieke correctheid ten opzichte van #Wilders en tijdelijk van #Baudet (nog onfrisser, want manifest antisemitisch) en #VanderPlas en het al dan niet bewuste negeren van hun #rechtsextremistische feitenvrije verzinsels hebben we het te danken dat deze überhaupt politieke macht en media-macht hebben en met hun volledig overdreven onderwerp #asiel het politieke #debat beheersen./E #TKverkiezingen #nofascism #pvvnee #fvdnee #nee21 #bbbnee

Aan al die lieve en naïeve politieke #inclusiviteit en politieke correctheid ten opzichte van #Wilders en tijdelijk van #Baudet (nog onfrisser, want manifest antisemitisch) en #VanderPlas en het al dan niet bewuste negeren van hun #rechtsextremistische feitenvrije verzinsels hebben we het te danken dat deze überhaupt politieke macht en media-macht hebben en met hun volledig overdreven onderwerp #asiel het politieke #debat beheersen./E #TKverkiezingen #nofascism #pvvnee #fvdnee #nee21 #bbbnee

Aan al die lieve en naïeve politieke #inclusiviteit en politieke correctheid ten opzichte van #Wilders en tijdelijk van #Baudet (nog onfrisser, want manifest antisemitisch) en #VanderPlas en het al dan niet bewuste negeren van hun #rechtsextremistische feitenvrije verzinsels hebben we het te danken dat deze überhaupt politieke macht en media-macht hebben en met hun volledig overdreven onderwerp #asiel het politieke #debat beheersen./E #TKverkiezingen #nofascism #pvvnee #fvdnee #nee21 #bbbnee

Aan al die lieve en naïeve politieke #inclusiviteit en politieke correctheid ten opzichte van #Wilders en tijdelijk van #Baudet (nog onfrisser, want manifest antisemitisch) en #VanderPlas en het al dan niet bewuste negeren van hun #rechtsextremistische feitenvrije verzinsels hebben we het te danken dat deze überhaupt politieke macht en media-macht hebben en met hun volledig overdreven onderwerp #asiel het politieke #debat beheersen./E #TKverkiezingen #nofascism #pvvnee #fvdnee #nee21 #bbbnee

Aan al die lieve en naïeve politieke #inclusiviteit en politieke correctheid ten opzichte van #Wilders en tijdelijk van #Baudet (nog onfrisser, want manifest antisemitisch) en #VanderPlas en het al dan niet bewuste negeren van hun #rechtsextremistische feitenvrije verzinsels hebben we het te danken dat deze überhaupt politieke macht en media-macht hebben en met hun volledig overdreven onderwerp #asiel het politieke #debat beheersen./E #TKverkiezingen #nofascism #pvvnee #fvdnee #nee21 #bbbnee

In een vrolijke en feestelijke bijeenkomst werd de officiële start gevierd van de bouw van 24 zorgunits voor ASVZ aan het Van den Broek-erf. Deze woningen zijn speciaal bedoeld voor bewoners met een verstandelijke beperking en worden gerealiseerd door woningcorporatie Trivire in nauwe samenwerking met partners en de gemeente.

https://www.stadspolders.eu/bouw-van-24-zorgunits-in-dordrecht-officieel-gestart/

#stadspolders #stadspolder #oudelandshoek #vissershoek #dordrecht #dordt #trivire #asvz #woningbouw #inclusief #inclusie #inclusiviteit #beperking

In een vrolijke en feestelijke bijeenkomst werd de officiële start gevierd van de bouw van 24 zorgunits voor ASVZ aan het Van den Broek-erf. Deze woningen zijn speciaal bedoeld voor bewoners met een verstandelijke beperking en worden gerealiseerd door woningcorporatie Trivire in nauwe samenwerking met partners en de gemeente.

https://www.stadspolders.eu/bouw-van-24-zorgunits-in-dordrecht-officieel-gestart/

#stadspolders #stadspolder #oudelandshoek #vissershoek #dordrecht #dordt #trivire #asvz #woningbouw #inclusief #inclusie #inclusiviteit #beperking

Oja hebben jullie mijn blog vandaag al bezocht? ‘De kleuren van de zee’ is een hartverwarmend boek
❤️🧡💛💚🩵💙💜
#boeken #lezen #diversiteit #inclusiviteit
https://lalageleest.nl/2025/09/28/de-kleuren-van-de-zee-miriam-bruijstens/

Oja hebben jullie mijn blog vandaag al bezocht? ‘De kleuren van de zee’ is een hartverwarmend boek
❤️🧡💛💚🩵💙💜
#boeken #lezen #diversiteit #inclusiviteit
https://lalageleest.nl/2025/09/28/de-kleuren-van-de-zee-miriam-bruijstens/

Oja hebben jullie mijn blog vandaag al bezocht? ‘De kleuren van de zee’ is een hartverwarmend boek
❤️🧡💛💚🩵💙💜
#boeken #lezen #diversiteit #inclusiviteit
https://lalageleest.nl/2025/09/28/de-kleuren-van-de-zee-miriam-bruijstens/

Oja hebben jullie mijn blog vandaag al bezocht? ‘De kleuren van de zee’ is een hartverwarmend boek
❤️🧡💛💚🩵💙💜
#boeken #lezen #diversiteit #inclusiviteit
https://lalageleest.nl/2025/09/28/de-kleuren-van-de-zee-miriam-bruijstens/

Workshop Transformatie van het MBO-onderwijs door digitalisering

Ik heb gisteren bij het Graafschap College tijdens een medewerkersdag vier keer een workshop verzorgd over transformatie van het MBO-onderwijs als gevolg van digitalisering. De focus lag op toegankelijkheid voor alle doelgroepen. In deze blogpost beschrijf ik de opzet en de gedachten achter deze sessies. #digitaletransformatie #workshop #mbo #onderwijs #digitalisering #inclusiviteit #edutoot
https://www.te-learning.nl/blog/workshop-transformatie-van-het-mbo-onderwijs-door-digitalisering-kansen-en-uitdagingen-voor-toegankelijkheid-van-het-onderwijs/

Workshop Transformatie van het MBO-onderwijs door digitalisering

Ik heb gisteren bij het Graafschap College tijdens een medewerkersdag vier keer een workshop verzorgd over transformatie van het MBO-onderwijs als gevolg van digitalisering. De focus lag op toegankelijkheid voor alle doelgroepen. In deze blogpost beschrijf ik de opzet en de gedachten achter deze sessies. #digitaletransformatie #workshop #mbo #onderwijs #digitalisering #inclusiviteit #edutoot
https://www.te-learning.nl/blog/workshop-transformatie-van-het-mbo-onderwijs-door-digitalisering-kansen-en-uitdagingen-voor-toegankelijkheid-van-het-onderwijs/

Workshop Transformatie van het MBO-onderwijs door digitalisering

Ik heb gisteren bij het Graafschap College tijdens een medewerkersdag vier keer een workshop verzorgd over transformatie van het MBO-onderwijs als gevolg van digitalisering. De focus lag op toegankelijkheid voor alle doelgroepen. In deze blogpost beschrijf ik de opzet en de gedachten achter deze sessies. #digitaletransformatie #workshop #mbo #onderwijs #digitalisering #inclusiviteit #edutoot
https://www.te-learning.nl/blog/workshop-transformatie-van-het-mbo-onderwijs-door-digitalisering-kansen-en-uitdagingen-voor-toegankelijkheid-van-het-onderwijs/

Workshop Transformatie van het MBO-onderwijs door digitalisering

Ik heb gisteren bij het Graafschap College tijdens een medewerkersdag vier keer een workshop verzorgd over transformatie van het MBO-onderwijs als gevolg van digitalisering. De focus lag op toegankelijkheid voor alle doelgroepen. In deze blogpost beschrijf ik de opzet en de gedachten achter deze sessies. #digitaletransformatie #workshop #mbo #onderwijs #digitalisering #inclusiviteit #edutoot
https://www.te-learning.nl/blog/workshop-transformatie-van-het-mbo-onderwijs-door-digitalisering-kansen-en-uitdagingen-voor-toegankelijkheid-van-het-onderwijs/

NEDERLAND IN HET KLEIN - De voorjaarsbijeenkomst in #Madurodam liet het STT-netwerk letterlijk en figuurlijk uitzoomen.

Het thema Digitale Participatie draait om perspectief. Wat werkt wel en wat juist niet voor verschillende vraagstukken? Hoe zorg je voor #inclusiviteit?

"Door jezelf in anderen te verplaatsen zie je dat waardegedreven vraagstukken allesbehalve eendimensionaal zijn." STT-directeur @rudyvanbelkom

#participatie #digitaleparticipatie #toekomstdenken

NEDERLAND IN HET KLEIN - De voorjaarsbijeenkomst in #Madurodam liet het STT-netwerk letterlijk en figuurlijk uitzoomen.

Het thema Digitale Participatie draait om perspectief. Wat werkt wel en wat juist niet voor verschillende vraagstukken? Hoe zorg je voor #inclusiviteit?

"Door jezelf in anderen te verplaatsen zie je dat waardegedreven vraagstukken allesbehalve eendimensionaal zijn." STT-directeur @rudyvanbelkom

#participatie #digitaleparticipatie #toekomstdenken

NEDERLAND IN HET KLEIN - De voorjaarsbijeenkomst in #Madurodam liet het STT-netwerk letterlijk en figuurlijk uitzoomen.

Het thema Digitale Participatie draait om perspectief. Wat werkt wel en wat juist niet voor verschillende vraagstukken? Hoe zorg je voor #inclusiviteit?

"Door jezelf in anderen te verplaatsen zie je dat waardegedreven vraagstukken allesbehalve eendimensionaal zijn." STT-directeur @rudyvanbelkom

#participatie #digitaleparticipatie #toekomstdenken

NEDERLAND IN HET KLEIN - De voorjaarsbijeenkomst in #Madurodam liet het STT-netwerk letterlijk en figuurlijk uitzoomen.

Het thema Digitale Participatie draait om perspectief. Wat werkt wel en wat juist niet voor verschillende vraagstukken? Hoe zorg je voor #inclusiviteit?

"Door jezelf in anderen te verplaatsen zie je dat waardegedreven vraagstukken allesbehalve eendimensionaal zijn." STT-directeur @rudyvanbelkom

#participatie #digitaleparticipatie #toekomstdenken

De vergeten rechten van mensen met een beperking
Mensen met een beperking in Nederland systematisch ondergeschikt aan andere beleidsdoelen

Het is een schrijnend feit: ondanks de ratificatie van het VN-Verdrag Handicap, inmiddels negen jaar geleden, blijven de rechten van mensen met een beperking in Nederland systematisch ondergeschikt aan andere beleidsdoelen. Rec
https://www.medicalfacts.nl/2025/03/01/de-vergeten-rechten-van-mensen-met-een-beperking/
#Inclusiviteit #ZorgWerk #rechten

De vergeten rechten van mensen met een beperking
Mensen met een beperking in Nederland systematisch ondergeschikt aan andere beleidsdoelen

Het is een schrijnend feit: ondanks de ratificatie van het VN-Verdrag Handicap, inmiddels negen jaar geleden, blijven de rechten van mensen met een beperking in Nederland systematisch ondergeschikt aan andere beleidsdoelen. Rec
https://www.medicalfacts.nl/2025/03/01/de-vergeten-rechten-van-mensen-met-een-beperking/
#Inclusiviteit #ZorgWerk #rechten

🔹 ... in de periode 2022-2024 een kleine 2000 audits op overheidswebsites en -apps werden uitgevoerd, maar 📛 72% nog steeds niet conform is? (bron: https://accessibility.belgium.be/nl/artikels/periodieke-verslagen/verslag-2024)

🔹 ... in 2025 de European Accessibility Act (EAA) van kracht wordt, die ook producten en diensten van bedrijven 🏦 toegankelijker moet maken?

🔹... Mozilla experimenteert met een lokaal (op je PC draaiend) AI-model 🤖 om afbeeldingen van alt-tekst te voorzien? (https://hacks.mozilla.org/2024/05/experimenting-with-local-alt-text-generation-in-firefox-nightly/)?

(3/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... in de periode 2022-2024 een kleine 2000 audits op overheidswebsites en -apps werden uitgevoerd, maar 📛 72% nog steeds niet conform is? (bron: https://accessibility.belgium.be/nl/artikels/periodieke-verslagen/verslag-2024)

🔹 ... in 2025 de European Accessibility Act (EAA) van kracht wordt, die ook producten en diensten van bedrijven 🏦 toegankelijker moet maken?

🔹... Mozilla experimenteert met een lokaal (op je PC draaiend) AI-model 🤖 om afbeeldingen van alt-tekst te voorzien? (https://hacks.mozilla.org/2024/05/experimenting-with-local-alt-text-generation-in-firefox-nightly/)?

(3/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... in de periode 2022-2024 een kleine 2000 audits op overheidswebsites en -apps werden uitgevoerd, maar 📛 72% nog steeds niet conform is? (bron: https://accessibility.belgium.be/nl/artikels/periodieke-verslagen/verslag-2024)

🔹 ... in 2025 de European Accessibility Act (EAA) van kracht wordt, die ook producten en diensten van bedrijven 🏦 toegankelijker moet maken?

🔹... Mozilla experimenteert met een lokaal (op je PC draaiend) AI-model 🤖 om afbeeldingen van alt-tekst te voorzien? (https://hacks.mozilla.org/2024/05/experimenting-with-local-alt-text-generation-in-firefox-nightly/)?

(3/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... in de periode 2022-2024 een kleine 2000 audits op overheidswebsites en -apps werden uitgevoerd, maar 📛 72% nog steeds niet conform is? (bron: https://accessibility.belgium.be/nl/artikels/periodieke-verslagen/verslag-2024)

🔹 ... in 2025 de European Accessibility Act (EAA) van kracht wordt, die ook producten en diensten van bedrijven 🏦 toegankelijker moet maken?

🔹... Mozilla experimenteert met een lokaal (op je PC draaiend) AI-model 🤖 om afbeeldingen van alt-tekst te voorzien? (https://hacks.mozilla.org/2024/05/experimenting-with-local-alt-text-generation-in-firefox-nightly/)?

(3/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... voor gebruikers die doof of slechthorend zijn 🎦 video’s en audiofragmenten voorzien moeten worden van ondertitels of een vertaling naar Vlaamse Gebarentaal?

🔹... voor gebruikers met ASS of ADHD de informatie op een duidelijke en overzichtelijke manier gepresenteerd moet worden zonder afleiding of flitsende beelden⚡?

🔹 ... er een Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid bestaat, genaamd Inter, dat zich ook buigt over niet-digitale toegankelijkheid👨‍🦽?

(2/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... voor gebruikers die doof of slechthorend zijn 🎦 video’s en audiofragmenten voorzien moeten worden van ondertitels of een vertaling naar Vlaamse Gebarentaal?

🔹... voor gebruikers met ASS of ADHD de informatie op een duidelijke en overzichtelijke manier gepresenteerd moet worden zonder afleiding of flitsende beelden⚡?

🔹 ... er een Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid bestaat, genaamd Inter, dat zich ook buigt over niet-digitale toegankelijkheid👨‍🦽?

(2/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... voor gebruikers die doof of slechthorend zijn 🎦 video’s en audiofragmenten voorzien moeten worden van ondertitels of een vertaling naar Vlaamse Gebarentaal?

🔹... voor gebruikers met ASS of ADHD de informatie op een duidelijke en overzichtelijke manier gepresenteerd moet worden zonder afleiding of flitsende beelden⚡?

🔹 ... er een Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid bestaat, genaamd Inter, dat zich ook buigt over niet-digitale toegankelijkheid👨‍🦽?

(2/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... voor gebruikers die doof of slechthorend zijn 🎦 video’s en audiofragmenten voorzien moeten worden van ondertitels of een vertaling naar Vlaamse Gebarentaal?

🔹... voor gebruikers met ASS of ADHD de informatie op een duidelijke en overzichtelijke manier gepresenteerd moet worden zonder afleiding of flitsende beelden⚡?

🔹 ... er een Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid bestaat, genaamd Inter, dat zich ook buigt over niet-digitale toegankelijkheid👨‍🦽?

(2/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

Wist je dat ...

🔹 ... alle websites en mobiele apps van overheidsorganisaties, op enkele uitzonderingen na, moeten voldoen aan de ✅ WCAG-richtlijnen, versie 2.1 niveau AA? (zie https://www.vlaanderen.be/dienst-diversiteitsbeleid/digitale-toegankelijkheid)
🔹 .. dit o.a. inhoudt dat de tekst en afbeeldingen op de website leesbaar moeten zijn met een 🔊 schermlezer voor gebruikers die blind zijn?
🔹 ... voor gebruikers met een lichamelijke handicap de website ook zonder muis of toetsenbord bedienbaar moet zijn?

(1/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

Wist je dat ...

🔹 ... alle websites en mobiele apps van overheidsorganisaties, op enkele uitzonderingen na, moeten voldoen aan de ✅ WCAG-richtlijnen, versie 2.1 niveau AA? (zie https://www.vlaanderen.be/dienst-diversiteitsbeleid/digitale-toegankelijkheid)
🔹 .. dit o.a. inhoudt dat de tekst en afbeeldingen op de website leesbaar moeten zijn met een 🔊 schermlezer voor gebruikers die blind zijn?
🔹 ... voor gebruikers met een lichamelijke handicap de website ook zonder muis of toetsenbord bedienbaar moet zijn?

(1/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid