#baviaan — Public Fediverse posts

Het land Punt

Over de historische geografie is veel minder bekend dan historische atlassen suggereren. Dat ligt niet aan de geografie, want het gebeurt maar zelden dat een nieuwe berg verrijst of een rivier haar loop verlegt. Het probleem is de aard van onze bronnen: fragmentarisch, ambigu. Dat we een antieke plaats niet op de landkaart kunnen aanwijzen, is dus bepaald geen mysterie. Het is een gewoon aspect van de wijze waarop we de Oudheid kennen.

Tekstueel bewijs

Zo is er de kwestie van het land Punt (of Pwenet). Het wordt genoemd in een paar Egyptische teksten, waarvan de oudste ergens rond 2500 v.Chr. is geschreven. De daarop volgende dertien eeuwen voeren de Egyptenaren zo nu en dan – onthoud dit punt – naar Punt, en verwierven daar ebbenhout, dieren, mirre en andere geurstoffen, die ze ruilden tegen textiel, graan en edelmetaal. Zoals wel vaker beschreven de Egyptenaren ook dit buitenland in half-mythische termen, een “land der goden”.

Ondanks die vage beschrijvingen, is het vermoeden gewettigd dat Punt lag aan de Rode Zee, want in de Egyptische havenstad Marsa Gawasis is een inscriptie gevonden uit de tijd van koning Amenemhet III (eind negentiende eeuw v.Chr.) die verwijst naar een expeditie naar Punt. Even verderop lagen houten containers uit de tijd van Amenemhet IV, met opschriften die je zou kunnen vertalen als “Made in Punt”. Een inscriptie uit de zestiende eeuw v.Chr. vermeldt een gevecht tussen Egypte en zijn zuiderbuur Kush (Nubië; zeg maar Noord-Soedan), dat versterking kreeg van krijgers uit Punt. Zelfs als deze tekst fictie is, suggereert het dat Punt in of bij Soedan lag.

Het tekstueel bewijs brengt ons dus naar een land aan de Rode Zee ter hoogte van Soedan: Eritrea, Djibouti, Jemen of eventueel Somalië. Dat is nog altijd een kuststrook van zo’n 2300 kilometer (pakweg van Amsterdam naar Messina). Al met al nogal vaag.

Ander bewijs

Het naamkundig bewijs voegt een extra mogelijkheid toe. Onze landgenoot W.F.G. Lacroix attendeerde op de mogelijkheid dat Pwenet weleens een oude vorm kan zijn van Pwani, het Swahili-woord voor “kuststrook”. (De weggevallen T is een vrouwelijke uitgang voor een plaatsnaam.) Dit suggereert een meer zuidelijke locatie, in de richting van Kenia.

Een derde bewijscategorie is het beeldmateriaal. Uit Deir el-Bahri zijn illustraties bekend van de expeditie die koningin Hatshepsut in haar negende regeringsjaar (rond 1500 v.Chr.) uitzond naar Punt: beroemde reliëfs, waarop palmen en mirrebomen zijn te zien en paalwoningen. We zien ook de graatmagere koning Perehu en de dikke koningin Eti. Op de terugweg namen de Egyptenaren van alles mee, inclusief bavianen, die duidelijk zijn afgebeeld. Een interessant detail is dat de schepen geen kiel hebben en dus rivierschepen zijn. Dan lag Punt dus stroomopwaarts langs de Blauwe Nijl in het hoogland van Ethiopië, of aan de bovenloop van de Witte Nijl in Zuid-Soedan of misschien wel voorbij de Sudd in Uganda. Dit past eigenlijk beter bij de inscriptie die krijgers uit Punt noemt in een Kushitisch leger.

Tot slot is er het bioarcheologische bewijsmateriaal, dat de afgelopen jaren met veel tamtam is gepresenteerd. Er zijn mummies bekend van bavianen, dieren die van nature niet in Egypte voorkomen en moeten zijn geïmporteerd. (Geen van de gemummificeerde apen werd ouder dan tien.) Uit isotopenonderzoek is gebleken dat het voedingspatroon van de in Egypte gevonden bavianen duidt op een herkomst in Ethiopië, Djibouti en Eritrea. Dezelfde isoscape kan echter ook elders zijn voorgekomen. Los daarvan behoort oostelijk Afrika niet tot de gebieden met de meest nauwkeurige isotopenkaart.

Inconsistent bewijs

Djibouti, Eritrea, Ethiopië, Jemen, Kenia, Soedan, Somalië, Uganda en Zuid-Soedan zijn dus allemaal weleens genoemd. Minimaal kunnen we zeggen dat het bewijsmateriaal inconsistent is en een overtuigende identificatie vooralsnog niet goed mogelijk.

De verklaring voor de inconsistentie kán zijn dat niet alle teksten over Punt verwijzen naar hetzelfde gebied. De Egyptenaren voeren immers slechts zo nu en dan naar Punt, en het is daarom denkbaar dat ze hun inkopen deden op verschillende plaatsen. Om een parallel aan te halen uit eigen land: de naam “Friezen” verwijst in de eerste eeuw na Chr. vermoedelijk naar Noord-Holland, later naar alle gebied benoorden de Rijn en nog later naar het huidige Fryslân. Dat de Friezen in de eerste eeuw in Noord-Holland woonden, is trouwens ook veel minder zeker dan de historische atlas toont. Hoewel deze dubieuze identificatie eveneens illustratief is voor de onzekerheid van de historische geografie, vormt zij toch een ander verhaal.

PS

Een tijdje geleden vertelde Wil Kuijpers hier over zijn archeologische werk. Hij presenteert zijn boek Het Romeinse castellum Spijk-Rindern. Een materiaalstudie en interpretatie van baggervondsten uit Spijk aanstaande vrijdag in het Valkhof Museum in Nijmegen. De inloop is vanaf 12:15, het eigenlijk programma duurt van 13:00 tot 15:00 en daarna is er een borrel. U bent welkom!

https://www.europesays.com/be-nl/71353/ Hier komt het nieuwste reuzenpandaverblijf van Europa #Baviaan #Hoofdpunten #Mantelbaviaan #News #Nieuws #Reuzenpanda #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews

Het VRT-artikel over baviaan Robert is niet correct: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/05/baviaan-robert-de-zonnegloed-vleteren-overleden/

Ze schrijven: "Robert kwam in juni in het opvangcentrum terecht met een alcoholverslaving."

Klopt niet echt. Robert werd in 2002 gered uit dat Gentse café en woonde al sinds 2014 in De Zonnegloed. In juni kwamen er 7 andere bavianen bij hém. Hij was daar niet de nieuwkomer, maar de alfaman die er al 11 jaar woonde.

Context uit 2020: https://www.nieuwsblad.be/nieuws/het-verhaal-van-baviaan-robert-die-als-kleine-aap-pintjes-moest-drinken-in-een-vlaams-cafe/58131032.html

#gent #baviaan #cafe

Het VRT-artikel over baviaan Robert is niet correct: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/05/baviaan-robert-de-zonnegloed-vleteren-overleden/

Ze schrijven: "Robert kwam in juni in het opvangcentrum terecht met een alcoholverslaving."

Klopt niet echt. Robert werd in 2002 gered uit dat Gentse café en woonde al sinds 2014 in De Zonnegloed. In juni kwamen er 7 andere bavianen bij hém. Hij was daar niet de nieuwkomer, maar de alfaman die er al 11 jaar woonde.

Context uit 2020: https://www.nieuwsblad.be/nieuws/het-verhaal-van-baviaan-robert-die-als-kleine-aap-pintjes-moest-drinken-in-een-vlaams-cafe/58131032.html

#gent #baviaan #cafe

Het VRT-artikel over baviaan Robert is niet correct: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/05/baviaan-robert-de-zonnegloed-vleteren-overleden/

Ze schrijven: "Robert kwam in juni in het opvangcentrum terecht met een alcoholverslaving."

Klopt niet echt. Robert werd in 2002 gered uit dat Gentse café en woonde al sinds 2014 in De Zonnegloed. In juni kwamen er 7 andere bavianen bij hém. Hij was daar niet de nieuwkomer, maar de alfaman die er al 11 jaar woonde.

Context uit 2020: https://www.nieuwsblad.be/nieuws/het-verhaal-van-baviaan-robert-die-als-kleine-aap-pintjes-moest-drinken-in-een-vlaams-cafe/58131032.html

#gent #baviaan #cafe

Het VRT-artikel over baviaan Robert is niet correct: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/05/baviaan-robert-de-zonnegloed-vleteren-overleden/

Ze schrijven: "Robert kwam in juni in het opvangcentrum terecht met een alcoholverslaving."

Klopt niet echt. Robert werd in 2002 gered uit dat Gentse café en woonde al sinds 2014 in De Zonnegloed. In juni kwamen er 7 andere bavianen bij hém. Hij was daar niet de nieuwkomer, maar de alfaman die er al 11 jaar woonde.

Context uit 2020: https://www.nieuwsblad.be/nieuws/het-verhaal-van-baviaan-robert-die-als-kleine-aap-pintjes-moest-drinken-in-een-vlaams-cafe/58131032.html

#gent #baviaan #cafe