#genetika — Public Fediverse posts

Horrekin lotuta, beste tonu batean, eta beste zenbait konturekin batera, #UhinUltramoreak podcastean:

🎧 61. Emakumetasunaren test genetikoa
https://guau.eus/m/uhin-ultramoreak-d4-61-emakumetasunaren-test-genetikoa

#genetika #sexua #binarismoa #transfobia

Craig Venter genetikari ospetsua hil da. Besteak beste, giza genoma deskodetu zuen, eta bizi artifiziala sotu zuela aldarrikatu zuen.

Hau idatzi nuen hari buruz duela 15 urte:

"Craig Venter ez da Frankenstein doktorea"

https://zientzia.eus/artikuluak/venter-ez-da-frankenstein-doktorea/

#genetika #Frankenstein

Craig Venter genetikari ospetsua hil da. Besteak beste, giza genoma deskodetu zuen, eta bizi artifiziala sotu zuela aldarrikatu zuen.

Hau idatzi nuen hari buruz duela 15 urte:

"Craig Venter ez da Frankenstein doktorea"

https://zientzia.eus/artikuluak/venter-ez-da-frankenstein-doktorea/

#genetika #Frankenstein

Craig Venter genetikari ospetsua hil da. Besteak beste, giza genoma deskodetu zuen, eta bizi artifiziala sotu zuela aldarrikatu zuen.

Hau idatzi nuen hari buruz duela 15 urte:

"Craig Venter ez da Frankenstein doktorea"

https://zientzia.eus/artikuluak/venter-ez-da-frankenstein-doktorea/

#genetika #Frankenstein

Craig Venter genetikari ospetsua hil da. Besteak beste, giza genoma deskodetu zuen, eta bizi artifiziala sotu zuela aldarrikatu zuen.

Hau idatzi nuen hari buruz duela 15 urte:

"Craig Venter ez da Frankenstein doktorea"

https://zientzia.eus/artikuluak/venter-ez-da-frankenstein-doktorea/

#genetika #Frankenstein

Olinpiadetan lehiatzeko emakumeei test genetikoak egiteak ideia faltsu bat indartzen du: gizonek iruzur egin nahi dutela, emakumeen kategorietan irabazle izateko
@TheGuardian -en bdiez
https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/apr/21/olympics-trans-policy-ioc
#transfobia #genetika #kirola

"Biologikoki emakumea'", @berria n:

Olinpiadak, #SYR testa, #biologia, #sexua, eta, batez ere, kirol-erakundeen obsesioa binarismoarekiko eta emakumeen gorputza epaitzeko.

https://www.berria.eus/bizigiro/analisia-bizigiro/biologikoki-emakumea_2156193_102.html

#kirola #biranismoa #genetika #zientzia #feminismoa

"Biologikoki emakumea'", @berria n:

Olinpiadak, #SYR testa, #biologia, #sexua, eta, batez ere, kirol-erakundeen obsesioa binarismoarekiko eta emakumeen gorputza epaitzeko.

https://www.berria.eus/bizigiro/analisia-bizigiro/biologikoki-emakumea_2156193_102.html

#kirola #biranismoa #genetika #zientzia #feminismoa

"Biologikoki emakumea'", @berria n:

Olinpiadak, #SYR testa, #biologia, #sexua, eta, batez ere, kirol-erakundeen obsesioa binarismoarekiko eta emakumeen gorputza epaitzeko.

https://www.berria.eus/bizigiro/analisia-bizigiro/biologikoki-emakumea_2156193_102.html

#kirola #biranismoa #genetika #zientzia #feminismoa

"Biologikoki emakumea'", @berria n:

Olinpiadak, #SYR testa, #biologia, #sexua, eta, batez ere, kirol-erakundeen obsesioa binarismoarekiko eta emakumeen gorputza epaitzeko.

https://www.berria.eus/bizigiro/analisia-bizigiro/biologikoki-emakumea_2156193_102.html

#kirola #biranismoa #genetika #zientzia #feminismoa

"Biologikoki emakumea'", @berria n:

Olinpiadak, #SYR testa, #biologia, #sexua, eta, batez ere, kirol-erakundeen obsesioa binarismoarekiko eta emakumeen gorputza epaitzeko.

https://www.berria.eus/bizigiro/analisia-bizigiro/biologikoki-emakumea_2156193_102.html

#kirola #biranismoa #genetika #zientzia #feminismoa

​🧬 Etxean egiteko test genetikoak datu-brokerren "gozoki" berria bihurtu dira. Gure arbasoei buruzko jakin-min hutsa dena, benetako diskriminazio genetiko bihur daiteke: aseguru eskuraezinak edo lan-bazterketa beldurgarria.

👉 https://es.wikipedia.org/wiki/Discriminaci%C3%B3n_gen%C3%A9tica

​⛔ Erabilera-baldintzak aldatzen ez baditugu, gure osasuna monetizatu dezaketen metrika soil bat izango da. Gaurko #DocumentosTV-ko saioak hausnarketa sakona eskatzen digu.

👉 https://www.rtve.es/play/videos/documentos-tv/negocio-del-adn/16508879/

#️⃣ ​#Pribatutasuna #Bioetika #Genetika

https://www.europesays.com/hu/46634/ Magyar kutatók megfejtették, miért nem hat a rákos betegek felére a forradalmi immunterápia #bioinformatika #daganat #DaganatosBetegség #dns #fehérje #genetika #genom #HLA #HU #Hungarian #Hungary #immunfelismerés #immunológia #immunterápia #JuhászSzilvia #Magyar #Magyarország #ManczingerMáté #mRNS #MrnsVakcina #mutáció #MutációsMintázat #PálCsaba #rák #rákvakcina #rendszerbiológia #rendszerimmunológia #Tudomány #tumor

Neandertalak eta gizaki modernoak hibridatu zirenean, gehien bat neandertal arrak sapiens emeekin hibridatu zirela ondorioztatu dute ikertzaileek
🔸 neandertaletatik etorritako DNA oso urria da X kromosoman
🔸 hasierako hibridazioak gertatu ondoren, neandertalen X kromosometan sapiens jatorriko DNAren proportzioa % 62 handiagoa da beste kromosometan baino
🔸 ez dute baztertu beste arrazoiren bat ere
👉 Xehetasunak, @ElhuyarZientzia n: https://zientzia.eus/artikuluak/neandertal-arrak-eta-sapiens-emeak/
#neandertal #eboluzioa #genetika

20.000 haur estatubatuarren datu genetikoak sasizientzia arrazista sortzeko erabili dira
🔸 garunaren bilakaera aztertzeko erabiliko zirela esan zieten familiei (Adolescent Brain Cognitive Development Study)
🔸 arraza zuriaren gailentasuna frogatzeko erabili dira AAren bidezko txatbotekin eta sare sozialetan, besteak beste
👉 NYT bidez: https://www.nytimes.com/2026/01/24/us/children-genetics-race-science.html
#arrazakeria #genetika #datu-segurtasuna

#Frankenstein doktorearenak:

Duela 8 urte, He Jiankui zientzialari txinatarra epaitu eta zigortu zuten, zazpi enbrioiren genoma CRISPR bidez eraldatzeagatik, hiesarekiko erresistente egiteko: https://zientzia.eus/artikuluak/etikoki-onartezintzat-jo-dute-genetikoki-eraldatut/

Orain, zigorra beteta, elkarrizketa luzea eman du NYTimes-en. Tartean, hau dio:

"Txinako edizio genetikoa mundu osoan gailenduko da, Txinako ibilgailu elektrikoek egin duten bezala"

https://www.nytimes.com/2026/01/13/world/asia/china-gene-edited-scientist-he-jiankui.html?unlocked_article_code=1.EFA.DDMz.SKeEXLd-7ou6

#etika #genetika #FrankensteinAgurgarria

#gaurkoegunez 1983an Barbara McClintock genetikari eta botanikariak Medikuntzako eta Fisiologiako Nobel saria irabazi zuen. Medikuntzako eta Fisiologiako Nobel saria beste inorekin partekatu gabe jaso zuen lehen emakumea izan zen.

👉 Haren #istorioa #Elhuyar aldizkarian, @egoitzetxebeste n eskutik: https://zientzia.eus/artikuluak/barbara-mcclintock-artoari-galdezka/

#emakumeakzientzian #genetika #NobelSariak

Geneak editatzeko teknika bat nabarmen hobetu dute
🔸 CRISPR-en oinarrituta dago eta vPE deitu diote
🔸 akatsak egiteko probabilitatea izugarri jaitsi dute: 7tik 1ean beharrean, 101etik bakarrean
Albistea, #Elhuyar aldizkarian: https://aldizkaria.elhuyar.eus/albisteak/geneak-editatzeko-teknika-bat-nabarmen-hobetu-dute/
#genetika #teknologia

Hemen Giza Genetikako Europako Elkartearen adierazpena: "Test genetikoa ez da egokia erabakitzeko pertsona batek parte har dezakeen emakumeen kategorian"
https://www.eshg.org/news/news-details?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=81&cHash=4623c0a023cac2fdadac3ab05861c2cd

https://mastodon.eus/@berria/115185550053677015

#genetika #sexua #determinismoa

➕ Gizakietan ere, gorputzak ez dira beti garatzen kromosomen eta geneen arabera. Hala gogorarazi du Andrew Sinclair genetikariak. 1990an, SYR genea, barrabilak garatzeko funtsezko genea, aurkitu zuen Y kromosoman, eta aspaldi frogatu zuen sexua bereizteko gene horretan oinarritutako probek ez dutela oinarri zientifikorik. Orain, berriz ere, SYR genearen proba egitea proposatu dute Atletismoko Munduko Txapelketan.
@javierarmentia en eskutik:
https://mastodon.social/@javierarmentia/115037075041044222
#sexua #genetika #binarismoa

61 urteko emakumea eta bere 20 urteko biloba argazki berean.

#argazkia #genetika

Norberaren jatorriaren inguruko test genetikoak egiten dituen #23andMe enpresa hondoa jotzear da.

Itxiz gero, ez dago batere argi zer gertatuko den enpresak bildutako bezeroen lagin eta datu genetikoekin. Seguruenik enkantean salduta bukatuko dute.

Nola izango da gauza, ezen Kaliforniako gobernuak berak ere alerta bidali duen, bezeroek LEHENBAILEHEN eskatu diezaioten enpresari beren datuak ezabatzea.

https://writing.exchange/@ernie/114208951582241529

#bigdata #genetika #kakaztea #pribatutasuna @urtzai @theklan

🎉 Prof. Šárka Pospíšilová byla zařazena mezi top vědkyně Česka 2024 podle Forbesu! Její práce v oblasti molekulární biologie a genetiky je inspirací pro mnohé. Gratulujeme! 👏 #vedci #Forbes #CzechRepublic #genetika #fNBrno
https://tiskovec.cz/clanky/casopis-forbes-zaradil-prof-sarku-pospisilovou-mezi-top-vedkyne-ceska-roku-2024?utm_source=mastodon_default&utm_medium=social&utm_campaign=new_article

Margarita Salas (Genetika 🧬)

Margarita Salas Falgueras, 1. markýza z Canera byla španělská vědkyně a lékařka. Zabývala se biochemií a molekulární genetikou. Začala rozvíjet molekulární biologii ve Španělsku a také pracovala jako čestná docentka CSIC v biologickém centru Severo Ochoa UAM. Margaritin objev bakteriálního viru Φ29 DNA polymerázy byl uznán španělskou Národní radou pro výzkum jako...

https://cs.wikipedia.org/wiki/Margarita_Salas

#MargaritaSalas #Vedci #Biologie #Genetika #Biochemie

Faxistek hautak harrotu dituzte Imane Khelif boxeolari aljeriar emakumea Joko Olinpikoetan parte hartzeagatik. Arrazoia transfobia izan da, Imane zis emakumea bada ere. Faxismoaren ohiko prozedura erabilita (gezurrak, susmoak eta beldurra) polemika elikatu dute, Imane emakumea denik zalantzan jarriz. Probarik ez, bakarrik “nahiko emakumea” ez dirudiela eta oinarririk gabeko amen-omena XY zelaren inguruan. Bakoitzak bere obsesioak ateraz, hau da, transfobia, aporofobia eta kolonialismoa, emakume hau kanporatzea galdegin dute zer, eta biologiaren izenean. Eta ez. Faxistek alkandora hawaiiarrak beren zabor faxistentzat lapurtzeari ukatu nuen bezala, biologia lapur ez dezaten zerbait pertsonala da.

Ez dakigu Khelif XX den edo XY intersexa. Eta berdin dio, auzi hau beste koordenada batzuetan kokatu behar baita.

Lehenik, sexu biologikoa nola zehazten den ez jakitea (edo jakin nahi ez izatea). Enbrioia eme izateko bideratuta dago, ez bada SRY gene aktibatzen. Gene hori martxan jartzen denean ar izateko bidea hartzen du. Gene hori Y kromosoman kokatuta dago eta horregatik, oro har, Y kromosoma izanda arra bilakatzen zara. Baina SRY genea ez da sexuaren garapenean parte hartzen duen gene bakarra. Hiru dozena inguru sindrome daude intersex bezala sailkatuta eta horietako batzuk ez dira agerikoak bestelako probak egin arte. Bizitzan ezer ez da sinplea.

Bigarrenik, determinismo genetikoa. Nahikoa da determinismoaz, ze nagitasuna, benetan. Blog honetan determinismo genetikoaren aurka gaude. Beti. Zera, gene-informazio jakin batekin jaiotzeak gauza batzuk zehazten ditu baina ez du zure bizitza determinatzen, hor beste hainbat faktore daude. Faktore sozial eta kulturalak ez badira kontuan hartzen, gure espeziari buruzko analisiak hankamotz gelditzen dira.

Hirugarrenik, aldakortasun genetikoa/biologikoa. Ana Galarragak (aspaldi) azaldu zuen bezala, ez du zentzurik benetako emakume terminoa, emakumeen ia %5 gizonek dituzten testosterona mailak baitituzte. Ditugun ezaugarri biologiko guztiak aldakorrak dira, gauza bat da zein da baliorik ohikoena eta beste gauza bat balioek duten heina. Muturreko balioak gutxiagotan ager daitezke bai, baina egon badaude. 

Laugarrenik, kirolari hauek ez dira normalak. Joku Olinpikoetara ez da edonor heltzen, gaitasun eta dohain batzuk beharrezkoak dira. Horietako batzuk genetikoak, beste batzuk kulturalak (baliabideak, teknologia eta bizimodua). Altuera, muskulatura, indarra, balio biokimikoak,… ohikoak direnetik aldentzen dira, zeren egin behar dutena ez da batere ohikoa. “Citius, Altius, Fortius” (arinago, altuago, indartsuago) da olinpismoaren lema, mugak bultzatu behar direla. Eta mugak ez dira bultzatzen kanonikotasunetik, dena delakoa izanda kanon horiek nola ezartzen diren.

Bosgarrenik, erreakzioan bizi gara. Faxistak oso ondo moldatzen dira molde horretan. 280 karakteretan botatako sloganak, pentsatzeko eta arrazoitzeko denborarik gabe. Horregatik polemika guzti honen ingurukoak blogean idatzi ditut, patxadaz eta distantzian, behar zuen hausnarketa behar bezala egiteko. Hala, horrelako zerbait berriro gertatzen denean (gertatuko baita), aurre egiteko argudioak prest izango ditugu, hoztasunean landutakoak.

Azkenik, utzi bakean biologia. Historian zehar, biologia eta genetika erabili dira obsesio faxistak hauspotzeko eta kutsu zientifiko bat emateko. Larrutik ordaindu dugu eta ordaintzen jarraitzen dugu akats hori berriro errepikatzeko. Emakume bat jazarri nahi badute ez delako bere kanonetan sartzen eta horrekin polemika nazkagarri bat sortu, ez dezatela zientzia erabili. Guda kultural hau ezin dezakegu galdu, gehiegi dugu jokoan denok.

https://www.edonola.net/2024/08/07/xx-gizonak-xy-emakumeak/

#dazientziat #dibulgazioa #genetika #kulturaZientifikoa #zientzia

Metapopulace (Ekologie 🏞️)

Metapopulace je soubor subpopulací, které jsou lokálně propojené, jedinci mohou mezi sebou migrovat, společně žijí na větším území. Každá subpopulace má své lokálně omezené stanoviště, ale navzájem se ovlivňují.

https://cs.wikipedia.org/wiki/Metapopulace

#Metapopulace #Ekologie #Genetika

@petrkou mám rozečtenou tuhle pecku. Všichni konstruktéři národů a podobných konstruktů by velice koukali, jaké vidle jim do jejich konceptů háže v posledních letech moderní (od dřívějších bias očištěný) paleogenetický výzkum. 🧬💚 #dna #genetika https://www.melvil.cz/kniha-zrozeni-evropanu/