#npra — Public Fediverse posts

Belgische kernwaakhond waarschuwt: uitstel locatiekeuze kernafval is onverantwoord

De Belgische nucleaire toezichthouder FANC heeft een ondubbelzinnige boodschap afgegeven: wie de keuze voor een definitieve bergingslocatie voor hoogradioactief kernafval blijft uitstellen, schuift een gevaarlijke en kostbare last door naar toekomstige generaties. Het advies gaat formeel over België – maar de conclusies raken Nederland direct, op een moment dat het kernafvaldossier hier opnieuw politiek actueel wordt.

Het Nederlandse kabinet buigt zich dit najaar over de vaststelling van het Nationaal Programma Radioactief Afval (NPRA), maar concrete keuzes blijven vooralsnog uit. Sterker nog: de overheid houdt nadrukkelijk meerdere beleidsopties open, waaronder de mogelijkheid om kernafval naar het buitenland te exporteren ('duale optie'). Een keuze voor een eigen eindbergingslocatie is daarmee nog lang niet gemaakt.

Tegelijkertijd laat het COVRA-jaarverslag van afgelopen week zien hoe groot de interne spanning in het beleid al is. Waar het ontwerp-NPRA inzet op besluitvorming richting 2050, hanteert COVRA in haar financiële en technische plannen nog steeds een tijdshorizon van eindberging rond 2130. Dat verschil van tachtig jaar is geen detail – het weerspiegelt een fundamentele onzekerheid over wanneer Nederland nu eigenlijk knopen wil doorhakken.

Het FANC is helder over de technische kant van de zaak: diepe geologische berging blijft op dit moment de veiligste en meest verantwoorde langetermijnoplossing voor hoogradioactief afval. De toezichthouder waarschuwt dat langdurige bovengrondse opslag – het model waarop Nederland al decennialang vaart bij COVRA – serieuze nadelen heeft: toenemende risico's, oplopende kosten en een veiligheid die over eeuwen afhankelijk blijft van maatschappelijke en politieke stabiliteit. Kortom: hoe langer gewacht wordt, hoe kwetsbaarder de situatie.

Geologische berging is in Nederland echter politiek uiterst gevoelig. Concrete locaties worden in beleidsstukken angstvallig vermeden, en eerdere discussies over mogelijke regio's stuitten al snel op weerstand. Toch is de logica onverbiddelijk: zonder een tijdig en serieus locatieproces is uitvoering van welk eindbergingsbeleid dan ook simpelweg niet mogelijk.

Zowel het FANC als het Nederlandse ontwerp-NPRA benadrukken dat breed maatschappelijk draagvlak en actieve participatie van burgers en lokale overheden onmisbaar zijn voor een succesvolle aanpak. Op papier is dat een sterk principe. De praktische uitwerking – wie beslist mee, hoe worden regio's betrokken, welke rol spelen milieuorganisaties – moet in Nederland echter nog worden ingevuld. Zonder geloofwaardig participatieproces is draagvlak voor een locatiekeuze bij voorbaat een illusie. Het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) is hier in maart mee gestart.

Met de geplande vaststelling van het NPRA, een routekaart eindberging en een participatieplan later dit jaar nadert een beslissende fase in het Nederlandse kernafvaldossier. De vraag is of het Nederlandse kabinet ook daadwerkelijk de stap zet van langetermijnvisie naar concrete keuzes over locatie, tijdpad en uitvoering – of dat het een document blijft vol open einden en uitgestelde beslissingen.

De boodschap uit Brussel is in elk geval helder: uitstel van eindberging is geen neutrale keuze. Elke vertraging vergroot de risico's, drijft de kosten op en verzwaart de rekening voor wie na ons komt. Hoe Nederland die waarschuwing vertaalt naar eigen beleid, zal de komende maanden duidelijk worden.

COVRA: kosten eindberging kernafval verviervoudigen naar ruim €10 miljard

In december heeft COVRA in alle stilte een nieuwe evaluatie van de kosten voor de eindberging van kernafval op haar website gezet. Laka had in 2024 nog geprocedeerd voor meer inzicht in die kostenramingen. Afgelopen jaar had 's lands kernafvalbeheerder opeens nieuwe ramingen, maar de verviervoudiging van €2,3 naar ruim €10 miljard is nog nergens opgemerkt. Terwijl de Kamer zich binnenkort een keer moet buigen over het nationaal programma radioactief afval.

Eind 2024 publiceerde COVRA haar “Masterplan 2050”, waarin het staatsbedrijf een schatting maakte van de hoeveelheid kernafval die Nederland in 2050 zou kunnen verwachten. Die doorkijk was gebaseerd op de kernenergieplannen van wat er nog resteert van het kabinet Schoof. En ja: als je ervan uitgaat dat er vier nieuwe kerncentrales worden gebouwd, dan kom je ook op meer kernafval. Maar ook dan blijft COVRA’s aannames wel erg opportunistisch. Want zelfs áls er nieuwe kerncentrales komen, duurt het nog jaren voordat die splijtstof laden, laat staan dat die splijtstof is opgebrand, afgekoeld en gereed voor opslag bij COVRA. Ter vergelijking: Borssele openden in 1973, maar de HABOG - COVRA’s opslaggebouw voor hoogradioactief afval - ontving pas in 2003 de eerste hoogradioactieve kernsplijtingsafval. Dertig jaar later dus.

Hoe het ook zij, COVRA heeft op basis van haar Masterplan de laatste kostenramingen voor eindberging in zout (Groningen/Drenthe) of klei (bijvoorbeeld Brabant) simpelweg geëxtrapoleerd. In het nieuwe rapport komt men daarmee dan nu uit op een prijskaartje van rond de 10 miljard euro. Overigens stond dit bedrag dus ook al in het jaarrapport over 2024, waarin letterlijk is gemeld dat “de verwachte uitgaven voor eindberging zijn toegenomen van €2,31 miljard (prijspeil 2023) naar € 10,9 miljard (prijspeil 2024).”

Volgens datzelfde jaarrapport had COVRA begin 2025 als eindbergingsvoorziening €133 miljoen gespaard. 53 jaar Borssele, 30 jaar Dodewaard, 60 jaar HFR, 55 jaar Urenco, en nog eh... ruim 10 miljard te gaan dus. En maar volhouden dat de kosten van kernafval gedekt zijn.

Juist hierom vraagt Laka al jaren om meer publiek inzicht in de kostenschattingen voor kernafval. Volgens de Raad van State heeft Laka daar ook wettelijk recht op. Maar COVRA en de ministeries van Financiën en IenW hebben daar dus lak aan. Want als COVRA dit dus in 2024 al wist, waarom verschijnt er nú (opnieuw?) een rapport met die conclusie? Waarom stond die verhoging niet al in het ontwerp‑Nationaal Programma Radioactief Afval (NPRA)? Dat programma verwees slechts naar COVRA’s raadselachtige kernafvalinventaris — die wel al repte van nieuwe kerncentrales. De logica is helemaal zoek.

Eerder was er al 2 miljard tekort. Op basis van COVRAs nieuwe kostenraming is dat nu dus 10 miljard

En dan is er nog de financiële kant. Als je deze nieuwe kostenschatting serieus neemt, dan zijn de tekorten in het eindbergingsfonds gigantisch. Laka rekende eerder al voor dat de renteopbrengsten van het fonds verdrievoudigd zouden moeten worden om überhaupt aan de eerdere 2,3 miljard te komen voor een eindberging in 2060.  Nu heeft COVRA dat bedrag met een pennenstreek en een reeks dunne rapportjes opgehoogd tot 10,9 miljard. Maar ach — dat bedrag moet pas over vele decennia op tafel komen, lang nadat u en ik er niet meer zijn.

En dat is nog allemaal ook nog helemaal los van de plannen om de eindberging onder de Noordzee aan te leggen. In de huidige kostenraming verwacht COVRA voor €25/m2 grond te kunnen kopen. Dat zal toch echt duurder uitpakken wanneer daar eerst nog een offshore-eiland voor wordt aangelegd.

Kortom: met elke brokje informatie wordt het Nederlandse kernafvalbeleid minder transparant en minder consistent. Terwijl de regering doorschuift, schuift COVRA vrolijk mee — maar wel met bedragen die van miljarden naar veel meer miljarden gaan. Dat alles zonder dat de overheid, de Kamer of het publiek ooit duidelijk heeft ingestemd met de aannames die COVRA daarvoor onder de motorkap gebruikt.

🌊 Alaska’s coasts are changing fast, from new offshore drilling plans to villages under threat from climate change. See what’s next for the Last Frontier: ⬇️ https://alaskaheadlineliving.com/%f0%9f%9a%a8-alaska-headlines-november-26-2025-new-drilling-climate-threats-and-whats-next/ #news #climatechange #oil #energy #Alaska #alaskaheadlineliving #NPRA