#nijmegen — Public Fediverse posts

Romeins Nijmegen (2) Noviomagus

[Ik was een weekendje in Nijmegen en wijd er zes blogjes aan, of zeven, als ik ook dit blogje meetel. Dit is het tweede; het eerste was hier.]

Ulpia Noviomagus

In de jaren na de Bataafse Opstand reorganiseerden de Romeinen het Rijnland. Ze bekortten de weg naar de Donau door het Zwarte Woud (de Agri Decumates) te annexeren, en ook kregen meer legerbases stenen funderingen. Rome was niet langer in het offensief maar ging ervan uit dat de noordelijke rivieren voor langere tijd moesten worden verdedigd. In deze context moeten we ook de legioenbasis in Nijmegen plaatsen.

Er was in 2011 een claim dat een legioen zijn hoofdkwartier had ingericht in het stadscentrum, waar de resten zouden zijn gevonden op het Sint-Josephhof. Ik heb over die claim sindsdien niets meer gehoord, maar het zou een loepzuivere parallel opleveren met Jeruzalem, dat eveneens in 70 werd verwoest. Daar vestigde een legioen zich in de veroverde stad, maakte daarmee duidelijk wie de baas was, en dwong de bewoners te vertrekken naar het drie kilometer verderop gelegen Shu‘afat. Idem in Nijmegen: onderworpen opstandelingen, legioen in hun stad, bevolking drie kilometer verderop. Omdat ik over de Nijmeegse basis echter nooit meer had gehoord, was opheldering daarover een van de redenen waarom ik afgelopen weekend Nijmegen bezocht. Ik heb de deskundigen echter niet kunnen spreken en de oplossing van dit mysterie ligt derhalve voorshands verborgen in de mist der tijden.

Feit is dat al snel het Tiende Legioen Gemina, afkomstig uit Spanje, arriveerde en zich installeerde op de Hunerberg. Aannemend dat de rekrutering gelijkmatig verliep en de mortaliteit niet afweek van Coale-Demeny²-West, moeten er elk jaar ruim 300 rekruten zijn gekomen, en lang niet altijd uit de regio. In Museum Kam zag ik de grafsteen van een Marcus Scanius Maximus uit het verre Amfipolis, en ik zag gedenktekens van andere immigranten in het vernieuwde Valkhof Museum.

Door immigratie en handel was het Romeinse Nijmegen, van Noviomagus tot Hunerberg, dus een internationale wereld. Dat zou niet veranderen toen X Gemina rond 100 na Chr. werd afgelost door het Negende Legioen Hispana. Pieken in het kleingeld documenteren dat de keizers Domitianus en Trajanus de stad bezochten. De eerste was zó trots de splitsing van Rijn en Waal te hebben gezien, dat hij het herdacht met een knots van een inscriptie op de sokkel van zijn ruiterstandbeeld op het Forum Romanum.

De tweede verleende Noviomagus zijn naam: Trajanus behoorde tot de familie Ulpius en de stad heette vanaf zeker moment Ulpia Noviomagus. Dit hoeft niet per se te zijn gebeurd bij het keizerlijk bezoek, want zulke naamsveranderingen behoren tot de standaard-stroopsmeerderij waarin de Romeinen zo uitblonken. Mijn favoriete voorbeeld is Sabora in Andalusië, dat de hielen van Vespasianus wilde likken en zich daarom naar hem wilde vernoemen, en als antwoord kreeg dat het zich mocht noemen zoals het wilde, zolang alle financiële overeenkomsten, nu de tenaamstelling niet langer klopte, maar van kracht bleven. Mochten de burgers van Sabora hebben gehoopt dat pluimstrijkerij zou worden beantwoord met een financiële tegenprestatie, dan kwamen ze bedrogen uit.

Stadsrechten?

Ik ging niet alleen naar Nijmegen om te vernemen of er een legioenbasis middenin de stad was geweest. Ik hoopte ook te ontdekken waarom Nijmegen claimt dat het de oudste stad is in Nederland. Dat beweert de VVV, terwijl de stedelijke archeologen en medewerkers van de Radbouduniversiteit preciseren dat er stadsrechten zijn. Het gekke is: ik heb geen idee wat daarmee bedoeld kan zijn en ik zoek al langer naar de Romeinsrechtelijke grondslag. (Ik heb de materie hier en daar in enig detail behandeld.)

Ja, ooit was er een theorie dat Trajanus aan Noviomagus de status van municipium zou hebben verleend. Dat zou dan een bepaalde rang zijn geweest. Probleem: de Romeinsrechtelijke definitie van municipium is gewoon overgeleverd. Het is een stad met voorouderlijke rechten. Ik zeg niet als eerste of enige dat een keizer veel kon, maar dat hij geen voorouderlijke rechten kon verlenen.

Daar komt nog iets bij. Er zijn duizenden en duizenden inscripties bekend, en er is er niet één waarin een gemeente de vorst bedankt voor de statusverandering. Terwijl de Romeinen uitgesproken slijmballen waren. Ook in de collectie die bekendstaat als Fontes Iuris Romani Antejustiniani is geen voorbeeld te vinden. Voor zover ik kan overzien tonen inscripties alleen dat de woorden civitas of oppidum in de tweede eeuw na Chr. steeds vaker worden vervangen door municipium en in de vierde eeuw door res publica. De simpelste verklaring is dat civitas en oppidum riekten naar een stamsamenleving, en dat geen Romeinse gemeente zich zo nog wilde aanduiden. (De latere opkomst van res publica weerspiegelt het bestuurlijke jargon van de laat-Romeinse Tetrarchie.) Er bestond geen speciale municipiumstatus en dat kan dus de verklaring van de veronderstelde Nijmeegse stadsrechten niet zijn.

De eersten die zich realiseerden hoe problematisch Nijmegens municipale status was, lijken Saskia van Dockum en Evert van Ginkel te zijn geweest, die in hun boek Romeins Nederland (1993, nog steeds prima) opperden dat het ging om marktrechten. Nijmegen zou die hebben gekregen ter compensatie van het vertrek van X Gemina. Dat heb ook ik geloofd, maar sindsdien is vastgesteld dat X Gemina werd afgelost door VIIII Hispana, zodat er niets te compenseren viel, terwijl ook bekend is geworden dat elke gemeente, met welke aanduiding ook, marktrechten bezat. (Dat de naam Noviomagus niet zomaar als “nieuwmarkt” kan worden vertaald en dus evenmin een aanwijzing is voor marktrechten, veronderstel ik na bovenstaande uitweiding bekend.)

Kortom: ik snap niet wat Nijmegen bedoelt als het claimt de oudste stad van Nederland te zijn. Oudste legioenbasis? Zeker. Grootste stad in de tweede eeuw? Dat ook. Maar stadsrechten? Wie claimt moet bewijzen en ik had gehoopt afgelopen weekend de argumentatie te vernemen.

[Wordt vanmiddag vervolgd met de Late Oudheid.]

Bermfest 2026

de Nijmeegse Stadsnomaden, Friday, September 4 at 06:00 PM GMT+2

WAT NOU ALS alle feestjes uit Arnhem en Nijmegen waar je bij moet zijn op elkaar zijn geKLAPt en als één grote brok aan elkaar blijven klonteren? Nou, dan krijg je BERMFEST!!

Vrijdag 4 en zaterdag 5 september 2026

Bermfest is de baby van Chaos in Nijmegen, De Vlegels, Hark en Periot's Kutfeest. En we vieren het bij De Stadsnomaden in de BERM! Wat kun je verwachten? Gruwelijk veel bands, DJ's, een skatebaan, DIY games, goed eten plus camping voor de harde feestgangers.

Plankgas de berm in!

Tickets zijn nu fysiek te koop in de Waaghals (Arnhem en Nijmegen) en online via www.harklife.nl

Alle updates vind je op https://harklife.nl/ en Instagram @Bermfest26

https://calendar.askapunk.nl/event/bermfest-2026

Vermoord in de woonkamer met de kandelaar, of toch overleden door overdosis teer 🤔

#Fundafun #Funda #cluedo #oftochteer #rokershol #bruin #teer #Nijmegen

https://www.funda.nl/detail/koop/nijmegen/huis-aldenhof-6147/44455061/

Hier de beloofde geblurde beelden van de 1 mei-demo in #Nijmegen. Er is vast wel meer, maar dit is waar ik de beschikking over heb.

Helaas zijn de beelden van het politieoptreden niet goed te anonimiseren (wat betreft activisten, de politie zou mij een zorg zijn). Het liet in ieder geval zien dat de politie onderling een conflict hadden. De situatie was namelijk onder controle en we konden bijna weer verder lopen. Toen kwam plotseling een groepje jonge ME'ers op ons (en de reguliere politie) afrennen. Dat zag er uit als een Monty Python-sketch, omdat twee keer een ME'er hun telefoon liet vallen (incl. het oprapen van collega's). De al aanwezige reguliere politie liet duidelijk blijken niet gecharmeerd te zijn van dit onnodige ME-optreden. Vervolgens werd ook nog een fysiek beperkte kameraad geduwd, waardoor deze persoon ten val kwam via twee politie-fietsen.

Maar dit gebeurd dus regelmatig. Dat op het eind de politie de boel toch nog zonder duidelijke aanleiding laat escaleren. Het lijkt alsof ze er van balen dat de demonstratie rustig en ordelijk is verlopen.

#1mei #politiegeweld

Bezoek onze website voor meer info
https://www.laptoprevive.nl

#Nijmegen #LaptopRevive #laptopdonatie #Laptop #scholier #student #Onderwijs #GelijkeKansen #DigitaleInclusie #Kansengelijkheid #Doneer #DonateursGezocht #GeefTerug #SamenSterk #HelpMee #ImpactMaken #DuurzameIT #CircularEconomy #Hergebruik #Ewaste #GreenIT #DeelDit #MVO #CSR #DuurzaamOndernemen

Dat was me het demo'tje weer. 1 MEI IEDEREEN VRIJ. Weer schandalig overtrokken optreden van de politie op het eind. 🙄😡

Na afloop nog even bij De Klinker langs.

#Nijmegen #1mei

1 mei. Vandaag vieren we niet dat we betaalde of onbetaalde werkers zijn. Nee, vandaag staan we stil bij dat we (bijna) allemaal leiden onder het kapitalistisch systeem, de een meer dan de ander. Vooral (internationale) solidariteit is hier belangrijk. Dat we elkaar niet moet laten uitspelen door het kapitaal. Ook solidariteit met mensen die niet kunnen werken is van groot belang. Het woord 'kunnen' moet je zo breed mogelijk zien; of iemand wel of niet kan werken is niet aan jou, het kapitaal of aan de staat.

Vandaag sluit ik mij aan in #Nijmegen. :anarchistflag:

https://acties.todon.nl/event/int-class-warfare-in-times-of-monsters-~1st-may-2026

#1mei #solidariteit #kapitalisme

(Int.) Class Warfare in Times of Monsters

Grote Markt, Nijmegen, vrijdag 1 mei om 17:00 CEST

It's the time of monsters:

The world is on fire; wars rage near and far, the gap between poor and rich is increasing and community is replaced with individualistic isolation. The rich and powerful monsters shamelessly flaunt their moral corruptness, turning people into pawns to exploit, dehumanize, deport, and kill.

More and more groups are being used as scapegoats, blamed for the troubles the wealthy brought onto us. Meanwhile, the real perpetrators, the Rich, continue to hoard resources in their insatiable greed, reward themselves with bonuses, subsidizes, and a hero status for doing philanthropy.

"I will never judge a poor person for enjoying simple luxuries.I will always judge a capitalist for living in unparalleled opulence while their workers can barely afford rent". copyright rorryalexander

If the current conditions are so great as those at the top claim they are, why don’t they lead us by example and live in temporary housing, work uncertain underpaid jobs, and join the army and die for their country once the draft starts?

Fuck this shit. Fuck this inequality. Fuck this timeline. We are done.

We want dignity and deserve a humane life where we can love and care for one another. Start today! Mobilize. Radicalize!

Join us— all those who need a raise, better working conditions, or time off to take care of others!

Make a strong fist with your fellow workers and loved ones this Labour Day.

Come listen to the speeches, march and chant, and eat with us together!

Spread the petition to make the 1st of May an national holiday and most of all, have fun. We cannot change the world if we all burn out.

We hope to see a lot of you!

Bron: Actiegroep Nijmegen.

https://acties.todon.nl/event/int-class-warfare-in-times-of-monsters-~1st-may-2026

#Wandern am #Niederrhein: 🚶🏻‍♂️🚶 Diese schöne #Wanderung (etwa 17 km)🥾 verläuft auf dem #GroteRivierenpad (Große-Flüsse-Weg) 🇵🇱 von #Kranenburg nach #Nijmegen ( #Nimwegen) in den #Niederlanden. (Anbei einige #Video-Impressionen!)😉 Unterwegs passiert man den #Duivelsberg mit Burg #Mergelp und das Naturschutzgebiet Heerlijkheid #Beek. 🌲🌳 Mein #Tipp: Krönender Abschluss sind die Renaissance-Bauten in Nimwegen an der #Waal. 😉 Mehr Fotos + Infos hier:👉️️️ https://www.rheinwanderer.de/grote-rivierenpad-2-von-kranenburg-nach-nijmegen-nimwegen/
#NRWerleben #nederland

Architect: Ben van Berkel, bekend van station Arnhem. Onvermijdelijk stond in het souterrain dus de condens op de wanden en vitrines (een kwartier eerder ging het nog over de hypermoderne klimaatinstallaties). De renovatie zou eigenlijk vorig jaar al klaar zijn geweest, maar nu hopen ze op zomer 2026. Dat is dan nog altijd zo'n 96% sneller dan station Arnhem, maar je weet natuurlijk niet of er nog eens een tunnel instort of nieuwe lekkages ontstaan. Heel benieuwd. 2/2
#Nijmegen #Valkhof

@May_Mulder

Tomorrow will be more busy.... For sure.

#nijmegen #valkhof

NEU bei RheinWanderer.de! #Wandern am #Deltarhein:🚶‍♂️ Diese kurze #Wanderung (#Video) in den #Niederlanden 🇳🇱 führt weitgehend auf dem #RomeinseLimespad (Römischer #Limesweg)🌤️ durch einen Teil von #Nijmegen (#Nimwegen) an der #Waal zum „Gesicht von Nimwegen“ (etwa 9 km). Mein #Tipp:🙂 Der #Rundweg ist auch für #Kinder geeignet, für die u.a. ein #Badestrand und die imposante Nachbildung einer römischen #Reitermaske interessant sind. Mehr Fotos + Infos hier:👉 https://www.rheinwanderer.de/deltarhein-rundweg-zum-gesicht-von-nimwegen/ #nederland

Right now, Basilova plays #Sakamoto in #Nijmegen https://www.worldconcerthall.com/en/schedule/basilova_plays_sakamoto_in_nijmegen/86204/ #wch

Kan je #helpen dat een #biologischelandbouwbedrijf en een #Natura2000 gebied elkaar kunnen versterken? Deze mensen hebben de unieke kans om land tussen hun tuinderij en een natuurgebiet bij #Nijmegen aan te kopen. Zonder #pesticide en #kunstmest gaat hier een groot locaal ecosysteem ontstaan. Help hun via dit #crowdfunding, geef de #biodiversiteit een boost en woord medeeigenaar van een stukje Ooipolder!

#landbouwtransitie
(Graag boost!)

Link naar de crowdfunding: https://crowdaboutnow.nl/campagnes/kleverbergh

Het duurt even, maar deze hotspot in #nijmegen wordt steeds leuker. Nu al met het gerenoveerde #Vasim gebouw, sporten onder de #Oversteek, super restaurantjes als #Trafo en #Rex en heerlijke producten van zuurdesembakker #Paindusouterain.

En over een jaartje een nieuw leven voor de watertoren:

[betaalmuur]
https://www.gelderlander.nl/nijmegen/deze-iconische-toren-krijgt-een-nieuw-leven-volgend-jaar-drankje-doen-met-zicht-op-de-stad-br~a8fb5b3b/

#nimma #nyma

#Wandern am #Deltarhein: Heute machen wir eine #Wanderung auf dem #GroteRivierenpad die #Waal stromabwärts von #Nijmegen (#Nimwegen, Foto) nach #Zetten. Mehr Fotos + Infos bald hier: https://www.rheinwanderer.de/rhein/niederrhein/grote-rivierenpad/

DEADLETTER

#deadletter #deadletterband
#valkhoffestival #valkhoffestival23
#valkhof #vierdaagsefeesten #nijmegen #netherlands
#concert #concertphotography #concertphoto

I'm in the Netherlands this week and happened to visit #Nijmegen which, just to its North, boasts a huge river more than a hundred meters wide and carrying nearly 3 million litres of water per second all the way from the Alps to the North Sea. That makes it one Western Europes largest rivers, and by the boat traffic, one of its most vital arteries. But this is not the #Rhine. No, this is the #Waal.

Een bezoek aan de tentoonstelling #RettetDenWald - #Kunst in het voetspoor van Joseph #Beuys - in Museum Het #Valkhof in #Nijmegen loont zich.
https://www.museumhetvalkhof.nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/rettet-den-wald/

De tentoonstelling #RettetDenWald over #Kunst in het voetspoor van #Beuys in Museum Het #Valkhof in #Nijmegen is tot en met 5 december geopend.
https://www.museumhetvalkhof.nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/rettet-den-wald/