#vanitasvanitatum — Public Fediverse posts

Toerist in Cartagena (1)

Ik wilde al heel lang naar Cartagena, of Carthago Nova, zoals de Romeinen het noemden, of Qart Hadašt, op z’n Karthaags. Het was de hoofdstad van de Karthaagse bezittingen in Iberië en onlangs identificeerden archeologen de resten van het paleis van de bestuurders. Hier woonde Hasdrubal de Schone, hier groeide Hannibal Barka op. Ik zal nog bloggen over de spectaculaire manier waarop de Romeinen de stad veroverden.

De stad bestond in de Oudheid uit een schiereiland waarop vijf heuvels waren te herkennen. De Griekse geschiedschrijver Polybios noteert dat “op de westelijke heuvel een paleis oprijst, door Hasdrubal gebouwd in grootse stijl, omdat hij streefde naar het aanzien van alleenheerser”.noot Polybios, Wereldgeschiedenis 10.10. Van dat paleis is niets meer te herkennen, want het is voor een groot deel in de rotsen ingehouwen en er liggen Romeinse resten over de heuvel heen. Daarover zo meteen meer.

Onderwaterarcheologie

De bus waarmee wij vanuit Alicante kwamen, arriveerde rond het middaguur, zodat we in Cartagena weinig tijd hadden. Morgen is het immers maandag en dan is veel gesloten, en vandaag is het zondag en hebben nogal wat instellingen geen opening na de siësta. We gingen snel naar het Museum voor Onderwaterarcheologie, waar enkele Fenicische wrakken liggen. Om precies te zijn ligt de helft van alle Fenicische wrakken hier, en dat heeft een reden. Het onderzeese reliëf heeft even ten noordoosten van Cartagena namelijk enkele toppen die nu eens de vorm hebben van een heel laag eiland, dan weer de vorm van een onzichtbare ondiepte: “een val”, zoals het museum het scheepskerkhof aanduidt.

En dus ligt hier het Fenicische wrak dat bekendstaat als Mazarrón 2, inclusief de lading loodbaren en alle andere handelswaren en gebruiksvoorwerpen. Het schip dateert uit de zevende eeuw v.Chr. Mazarrón 1 ligt even verderop, is iets jonger, en is veel minder goed bewaard. Het derde wrak, Bajo de la Campana, is het onderwerp van de tijdelijke expositie, “Feniciërs, handelaren ter zee”.

Heel bijzonder vond ik een beeldje van een Fenicisch scheepstype dat bekendstaat als hippos, “paard”, en dat was vervaardigd van de onderkaak van een paard. De expositie stond echter in een te kleine ruimte en bovendien was er geen gebruik gemaakt van ontspiegeld glas, dus het viel al met al wat tegen, ook al was de uitleg zeker goed.

Dat geldt ook voor de vaste opstelling, waarvan Mazarrón 2 het hoogtepunt is. In diverse vitrines lagen handelsproducten en andere voorwerpen, variërend van de Bronstijd tot de Nieuwe Tijd. Er was uitleg van de ontwikkeling in het scheepsontwerp, geïllustreerd met doorsnedes van een Fenicisch, een Grieks, een Romeins en een middeleeuws schip. Maar het beste is de uitleg van wat onderwaterarcheologie eigenlijk is en wat de professionaliteitseisen zijn. Niemand kan het museum verlaten met het idee dat onderwaterarcheologie een hobby is en slechts een zee aan informatie ontsluit.

En dat is belangrijk. Als een museum toont hoe archeologie een wetenschap is, stelt de overheid geld beschikbaar, ook als het wat minder bezoekers trekt. En als dat eens mis gaat, komen betrokken burgers, die begrijpen wat op het spel staat, voor de wetenschap in het geweer.

Paleis

Terug naar het door Hasdrubal op de westelijke heuvel in grootse stijl gebouwde paleis. Er is heel weinig van over omdat de Romeinen hier later het een en ander bouwden. Dat is keurig geconserveerd aan de zuidelijke voet van de heuvel, waar het Forum; op de heuvel zelf is het archeologisch park Cerro del Molinete aangelegd. Daar is nogal wat protest tegen geweest, want in die heuvel zaten dus, onzichtbaar maar wel aanwezig, de resten van het Karthaagse paleis.

Die zijn ingemeten en ook al was er weinig van te zien, het was mogelijk het paleis te reconstrueren. Het was enorm, bestond uit enkele terrassen en had de vorm van een driehoek met de afmetingen van ongeveer 137 bij 176 bij 245 meter. Dat is een pythagorese driehoek en die vorm is voldoende om het paleis van Hasdrubal, sowieso al het enig bekende Fenicische of Karthaagse paleis, te maken tot een werkelijk uniek monument.

Tot in de jaren negentig waren enkele Karthaagse resten te herkennen aan de westkant van de heuvel, maar de gemeente heeft de grond verkocht om er appartementen te laten bouwen. Erop geattendeerd dat dit in strijd was met de Spaanse erfgoedwetgeving, verklaarde de gemeente dat Polybios’ vermelding van het paleis te onduidelijk was, hoewel er toch echt slechts één “westelijke heuvel” is. Ook oordeelde de gemeente dat de tekst van Polybios weinig gezag had omdat ze slechts bekend is uit middeleeuwse kopieën. Met andere woorden: de gemeente had alleen slechte argumenten.

Journalisten prikten er dan ook gelijk doorheen. Dat krijg je, als je als archeoloog zorgt dat mensen kunnen ontdekken hoe de archeologische wetenschap werkt. Dan komen burgers je te hulp als de overheid het eens een keer laat afweten, en dan leggen zij de politiek uit dat ook niet zichtbare resten belangrijk zijn, en dat Karthago even belangrijk is als Rome. Hoewel het archeologische park, met vooral aandacht voor Rome, is aangelegd, is de bouw aan de westkant nog niet begonnen. Wie weet wat nog te redden valt van het erfgoed van Karthaags Cartagena.

Tot slot

We bezochten ook het stuk Punische stadsmuur, maar de tijd ontbrak voor een bezoek aan de tempel voor Augustus en het gemeentelijk archeologisch museum. Ze zijn morgen gesloten, dus het zal er ook niet van komen. Het Romeinse theater sla ik sowieso over, want ik heb al zo veel schouwburgen gezien dat eentje minder me niet kan schelen. Het amfitheater – rond, niet elliptisch – wordt momenteel gerestaureerd. We hopen morgen wel naar het Alcazaba la Concepción en de kathedraal te gaan, en te genieten van de mooie Art Nouveau-huizen die we vandaag al zagen.

O ja. Dit is een narcistisch winterfeuilleton. Ik voeg nog toe dat ik ooit foto’s cadeau deed aan het Museum voor Onderwaterarcheologie en dat het leuk was die in een van de filmpjes terug te zien.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal. In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier.

Toerist in Valencia (2)

Het was toeval dat wij in Valencia waren op de feestdag van de Romeinse heilige Vincentius. Bij leven was hij in Zaragoza diaken, wat betekent dat hij verantwoordelijk was voor de uitdeling van aalmoezen en het beheer van kerkelijke goederen. In 304, tijdens de vervolging door keizer Diocletianus, werd hij gearresteerd en terechtgesteld in Valencia. Dat is eigenlijk alles wat met zekerheid bekend is, maar dat heeft vanzelfsprekend niet verhinderd dat er allerlei verhalen kwamen.

Vincentius

Een eeuw na zijn marteldood vertelde de Spaanse christelijke auteur Prudentius in zijn Kransrede welke martelingen Vincentius onderging. De arme diaken zou op de pijnbank zijn gelegd en met gloeiende haken zou zijn vlees van zijn botten gerukt. Hij was levend verbrand op een rooster, maar niet helemaal, want daarna was hij in een gevangeniscel gelegd op een bed van gebroken scherven. Daar gaf hij de geest. Zoals te doen gebruikelijk was de beul zó onder de indruk van de sereniteit waarmee de aspirant-heilige zijn martelingen verdroeg, dat hij zich bekeerde. De Kransrede is dus een voorspelbare, brave, kortom stomvervelende tekst.

Dat Prudentius drie verschillende doodsoorzaken noemt, suggereert evenveel tradities en betekent dat de christenen in zijn tijd ook al niet zeker wisten hoe een einde was gekomen aan het aardse bestaan van Vincentius. Die pijnbank had bovendien de vorm van het Andreaskruis waarmee hij wordt afgebeeld, terwijl het verhaal van de geroosterde geloofsheld eigenlijk ging over Sint-Laurentius van Rome, eveneens diaken. Wat we wel zeker weten is dat Vincentius rond 400 een bekende heilige was en dat Valencia in de Late Oudheid al een kerkje aan hem had gewijd. Ik noemde het gisteren.

In de kathedraal bewaart men (afgezien van de zogenaamde Graal, een van Judas’ zilverlingen, een doorn van de doornenkroon en een pluk van de sluier die Maria verloor bij haar tenhemelopneming) ook een natuurlijk gemummificeerde arm, die vanzelfsprekend niet anders dan die van de heilige kon zijn. Vandaag werd het beeld van de heilige in processie door de stad rondgedragen. Ik heb gelezen dat er laurierblaadjes worden gestrooid, maar ik heb alleen groene blaadjes (geen laurier) zien liggen op het plein voor de kathedraal. De draagbaar van het beeld was versierd met een scheepslading rode rozen, erg mooi.

Het wetenschapsmuseum

In het oosten van de stad is de kazerne waarvandaan generaal Jaime Milans del Bosch de stad bezette tijdens de mislukte staatsgreep van februari 1981. Het is moeilijk voor te stellen dat destijds tientallen tanks door Valencia hebben gereden. Dat was het oude Spanje. Even verderop ligt het nieuwe Spanje: de Ciudad de las Artes y las Ciencias, waar we een deel van de dag hebben doorgebracht.

Het futuristisch ogende complex is ontworpen door de architect Santiago Calatrava, die ook de bruggen in de Haarlemmermeerpolder en het station van Luik ontwierp. Van noordwest naar zuidoost gaat het om een operagebouw dat nog het meest lijkt op een ruimteschip uit Star Trek, een brug, een Imax-bioscoop, een wetenschapsmuseum met daarnaast een botanische tuin, nog een brug, een multifunctionele hal en een verzameling aquaria. Wij bezochten het wetenschapsmuseum, maar om eerlijk te zijn vond ik het gebodene nogal voorspelbaar, en zo nu en dan zelfs verouderd. De nadruk op individuele geleerden (Leonardo da Vinci, Nobelprijswinnaars) vind ik zelfs onwetenschappelijk. Het Deutsches Museum in München is beter. Er is duidelijk geld aan het museum in Valencia gestoken, en gemakzuchtig is het heus niet, maar het kon inhoudelijk beter.

Sint-Nikolaas

Ik had vroeger de gewoonte om, als ik voor het eerst in een stad was, naar de stadsrand te wandelen. Zo krijg je, denk ik, een redelijk idee van het geheel. Dat deden we ook dit keer, en de stadsrand van Valencia is natuurlijk het strand. Het was een fijne wandeling.

We rondden de dag (en deze aflevering van mijn narcistisch winterfeuilleton) af met een bezoek aan de kerk van Sint-Nikolaas van Bari en  Sint-Petrus van Verona. Ze is bekend om de laat-zeventiende-eeuwse plafondschildering, die wel wordt vergeleken met de Sixtijnse Kapel in Rome. Dat is in zoverre correct dat in beide gebedsplaatsen veel toeristen zijn, maar verder zijn de kunstwerken onvergelijkbaar. Ik noteer nog dat de kerk teruggaat op een tempel uit de tweede eeuw na Chr., die hier stond aan een van de hoofdstraten van Valencia, en dat daar later een kerk kwam, die weer werd vervangen door een moskee, die in de dertiende eeuw weer in gebruik werd genomen als kerk. Een soort samenvatting van de Spaanse Oudheid en Middeleeuwen dus, eigenlijk.

Ik lees net dat jullie in Nederland moeten uitkijken voor ijzel. Dat maakt onze zonnige vakantie natuurlijk alleen maar beter.😉

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal. In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier.

Toerist in Madrid (2)

We stonden in de lift van het hotel, naar beneden, naar het ontbijt. Halverwege stopten we; twee mensen stapten in; en het gesprek tussen de vier toeristen ging meteen om het treinongeluk dat gisteravond heeft plaatsgevonden in de buurt van Córdoba. Uiteraard konden de vier toeristen in de lift niet meer zeggen dan dat het verschrikkelijk was, maar het zette de toon van de dag. De vlaggen hingen overal halfstok, de kranten openden ermee, je hoorde mensen erover spreken.

Almudena

Wij zelf – ik herneem mijn narcistische winterfeuilleton – waren vooral lang aan het wandelen. Van ons hotel bij het Atocha-station naar de Puerta de Toledo en daarvandaan naar de Almudena-kathedraal. Dat is de oudste christelijke gebedsplaats, maar het is bepaald niet het mooiste gebouw van Madrid. Sterker nog, het representeert een katholicisme waar ik me heel erg ongemakkelijk bij voel. Vóór de kerk staat het beeld van een paus waarvan ik me de naam niet wens te herinneren, de deur is voorzien van een reliëf waarop de koning staat afgebeeld (zoals bekend is het woord van God opvallend vaak dat van de powers that be), binnen is een kapel gewijd aan Josemaria Escrivá en in de crypte is het graf van de dochter van Francisco Franco. Er was ook een beeld van Christus als dakloze, waar de bezoekers aan voorbij liepen.

Even verderop is overigens een flinks stuk te zien van de Arabische stadsmuur. Het parkje was afgesloten maar ook daarbuiten waren bordjes met uitleg over het ontstaan van Majrit, wat zoiets betekent als “plek waar water is te vinden”. Dat Madrid en water iets met elkaar van doen hebben, blijkt ook wel uit het feit dat in het Retiropark een mooie noria staat: een door een trekdier aangedreven rad waarmee water wordt opgepompt.

Prado

We zijn vandaag ook in het Prado geweest, wat overigens is afgeleid van het Latijnse pratum, “weide”. In het Arabisch is het bardo, en zo hebben de gelijknamige musea in Tunis en Algiers met het Madrileense musea ook de naam gemeen. Het Spaanse museum heeft een fenomenale collectie oude meesters, en een beetje sculptuur. Ik was al eens eerder op zoek geweest naar de buste van de Griekse auteur Xenofon, maar had toen de pech dat de afdeling gesloten was. Dit keer was de afdeling open, maar er geldt een absoluut verbod op fotografie, dus ik kan u het portret niet tonen. Jammer, want het is een vrijwel uniek stuk. Er is wel een fantasieportret uit Afrodisias, maar het portret in Madrid is denkelijk wel accuraat.

Dat absolute fotoverbod is overigens voor één keer begrijpelijk. Door toeristen gemaakte foto’s zijn natuurlijk de beste manier om de culturele missie van een museum extra bereik te geven, maar in het Prado is voor fotografie eigenlijk net iets te weinig ruimte (of te veel bezoekers). Los daarvan wil je niet hebben dat mensen selfies staan te maken of TikTokdansjes doen voor pakweg de Tuin der Lusten. (Overigens zagen we wat Tiktokdansers voor de Almudena-kathedraal, en het moet gezegd dat de vijf ballerina’s het goed ingestudeerd hadden.) Het Prado biedt voor weinig geld wel een fantastische catalogus aan, waarvan we er meteen maar twee hebben meegenomen.

Wie in een schilderijenmuseum meer dan drie doeken bekijkt, beledigt natuurlijk de schilderkunst, maar we hebben het toch maar een wandeling gemaakt langs Fra Angelico, Rogier van der Weyden, Hans Memling, Albrecht Dürer, Jeroen Bosch (die hier El Bosco heet) en Diego Velázquez. Van Francisco Goya had ik bij mijn vorige bezoek drie doeken bekeken, en daar hebben we weinig aandacht aan besteed; aan El Greco des te meer. Er waren ook schilderijen van Rafaël, Rubens en Rembrandt, en nog een hele batterij kunstenaars wier naam niet met een R begint, maar de selectie die we konden bekijken, was al veel te veel.

Er was een expositie over Anton Raphael Mengs. Dat vind ik geen mooie schilder, maar wel een heel interessante. Toen ik onlangs een lang weekend doorbracht in Dresden, ben ik hem toch wel gaan waarderen. Eigenlijk had ik die expositie best willen bezoeken, maar na de selectie uit het aanbod waren we te moe om nog meer op te nemen.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal. In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier.

Rituals are to faith
as status symbols are to happiness.

#VanitasVanitatum
#VanityOfVanities

Rituals are to faith
as status symbols are to happiness.

#VanitasVanitatum
#VanityOfVanities

Rituals are to faith
as status symbols are to happiness.

#VanitasVanitatum
#VanityOfVanities

Rituals are to faith
as status symbols are to happiness.

#VanitasVanitatum
#VanityOfVanities

Rituals are to faith
as status symbols are to happiness.

#VanitasVanitatum
#VanityOfVanities

PowerPoint-problemen

Even een blogje dat eigenlijk alleen zinvol is voor mensen die werkzaam zijn in het onderwijs.

Af en toe verzorg ik cursussen en daarbij gebruik ik PowerPoint. Na afloop stuur ik die, samen met links naar aanvullende literatuur, naar de mensen toe. Dat was ooit zo eenvoudig als ik schrijf: een mailtje met links, met daarbij een attach. En dat was dat.

Er was geen groter probleem dan dat er soms een cursist was die niet begreep dat PowerPoint een projectieprogramma is en niet dient om te lezen, of een cursist die er moeite mee had omdat ’ie een Apple-computer gebruikte. Dat viel te ondervangen door de PowerPoint zo te maken dat ’ie als PDF viel weg te schrijven – wat veel meer werk is, maar soit.

Inmiddels is het zo simpel niet meer. Erg veel mail komt simpelweg nooit aan.

De mij gegeven verklaring is dat de Russen ons internetverkeer met grote hoeveelheden spam verstoren en dat daarom alle spamfilters scherp zijn afgesteld. Mailtjes met veel links en attaches worden dus weggefilterd. Ik weet niet of dit de verklaring is, maar het past bij het feit dat ik sowieso eindeloos veel evidente spam ontvang.

De oplossing die tot een paar maanden geleden werkte, was dat ik mensen een apart mailtje stuurde met de links, dat ik dan via Wetransfer en vanaf een ander mailadres de PDF van de PowerPoint verstuurde, en dat ik een derde mailtje, zo kaal mogelijk, verstuurde waarin ik aangaf dat de twee mailtjes waren verstuurd. Als die niet aankwamen, konden mensen kijken in de spambox. Dit werkte, al was het niet optimaal, want Wetransfer is inmiddels berucht om een privacy-schending.

Maar zelfs dit werkt nu niet meer. Ik blijf mail krijgen van cursisten die dingen simpelweg niet ontvangen. En inmiddels komen mijn eigen grenzen in zicht.

Het is momenteel vrijwel te veel werk. De voorbereiding is tijdrovender doordat ik de PowerPoint niet meer als projectieprogramma kan gebruiken en zo moet vervaardigen dat ’ie als PDF valt weg te schrijven; ik moet driemaal zo veel mails maken; en ik moet nazorg doen voor mensen die desondanks niets ontvangen.noot Dat ik tegenwoordig ook extra reistijd moet inboeken omdat geen trein op tijd rijdt, laat ik dan nog maar even buiten beschouwing, net als het feit dat ik extra cursisten moet winnen om te compenseren dat mijn kortingkaart in de spits niet langer geldig is.

Het is ondenkbaar dat ik de enige docent ben die hier tegenaan loopt. Ik weet dat sommige docenten hebben besloten überhaupt niet meer te mailen, maar dan dupeer je je cursisten. Dat wil ik niet. Maar welke oplossing is er wel? Ik heb geen rijke universiteit achter me staan die digitale leeromgevingen creëert waar studenten kunnen inloggen. Adviezen zijn welkom.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. Ik bied ook cursussen aan.

#onderwijs #PowerPointEMail #vanitasVanitatum #Wetransfer

PowerPoint-problemen

Even een blogje dat eigenlijk alleen zinvol is voor mensen die werkzaam zijn in het onderwijs.

Af en toe verzorg ik cursussen en daarbij gebruik ik PowerPoint. Na afloop stuur ik die, samen met links naar aanvullende literatuur, naar de mensen toe. Dat was ooit zo eenvoudig als ik schrijf: een mailtje met links, met daarbij een attach. En dat was dat.

Er was geen groter probleem dan dat er soms een cursist was die niet begreep dat PowerPoint een projectieprogramma is en niet dient om te lezen, of een cursist die er moeite mee had omdat ’ie een Apple-computer gebruikte. Dat viel te ondervangen door de PowerPoint zo te maken dat ’ie als PDF viel weg te schrijven – wat veel meer werk is, maar soit.

Inmiddels is het zo simpel niet meer. Erg veel mail komt simpelweg nooit aan.

De mij gegeven verklaring is dat de Russen ons internetverkeer met grote hoeveelheden spam verstoren en dat daarom alle spamfilters scherp zijn afgesteld. Mailtjes met veel links en attaches worden dus weggefilterd. Ik weet niet of dit de verklaring is, maar het past bij het feit dat ik sowieso eindeloos veel evidente spam ontvang.

De oplossing die tot een paar maanden geleden werkte, was dat ik mensen een apart mailtje stuurde met de links, dat ik dan via Wetransfer en vanaf een ander mailadres de PDF van de PowerPoint verstuurde, en dat ik een derde mailtje, zo kaal mogelijk, verstuurde waarin ik aangaf dat de twee mailtjes waren verstuurd. Als die niet aankwamen, konden mensen kijken in de spambox. Dit werkte, al was het niet optimaal, want Wetransfer is inmiddels berucht om een privacy-schending.

Maar zelfs dit werkt nu niet meer. Ik blijf mail krijgen van cursisten die dingen simpelweg niet ontvangen. En inmiddels komen mijn eigen grenzen in zicht.

Het is momenteel vrijwel te veel werk. De voorbereiding is tijdrovender doordat ik de PowerPoint niet meer als projectieprogramma kan gebruiken en zo moet vervaardigen dat ’ie als PDF valt weg te schrijven; ik moet driemaal zo veel mails maken; en ik moet nazorg doen voor mensen die desondanks niets ontvangen.noot Dat ik tegenwoordig ook extra reistijd moet inboeken omdat geen trein op tijd rijdt, laat ik dan nog maar even buiten beschouwing, net als het feit dat ik extra cursisten moet winnen om te compenseren dat mijn kortingkaart in de spits niet langer geldig is.

Het is ondenkbaar dat ik de enige docent ben die hier tegenaan loopt. Ik weet dat sommige docenten hebben besloten überhaupt niet meer te mailen, maar dan dupeer je je cursisten. Dat wil ik niet. Maar welke oplossing is er wel? Ik heb geen rijke universiteit achter me staan die digitale leeromgevingen creëert waar studenten kunnen inloggen. Adviezen zijn welkom.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. Ik bied ook cursussen aan.

#onderwijs #PowerPointEMail #vanitasVanitatum #Wetransfer

De persoonlijke faits divers (39)

Deze aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, de negenendertigste alweer, bevat vooral nieuws dat eigenlijk totaal onbelangrijk is en vermoedelijk alleen mijzelf boeit (Apeldoorn), inspireert (vissaus), irriteert (Egypte), fascineert (Tartessos) en vleit (doorlezen tot het einde).

***

Apeldoorn

Wie van Barneveld naar Apeldoorn fietst, komt over de Asselse Heide. Daar zijn nog de kuilen te zien waar mensen ooit de klapperstenen vonden waaruit ze ijzeroer wonnen. De Veluwse beekjes en de later aangelegde sprengen zijn eveneens ijzerhoudend.noot Ik hoorde nog vorige week iemand vertellen dat haar broer ergens in de jaren zeventig in het ijzerhoudende water was gevallen en dat diens kleren niet meer schoon te wassen waren. Aan de andere kant van Apeldoorn, in de richting van de IJssel, lagen drassige gebieden, waar moeraserts werd gewonnen. Omdat de plek dus quasi-letterlijk drijft op ijzer, speculeerden de medewerkers van het toenmalige archeologisch museum Moerman een halve eeuw geleden dat het erts via Apeldoorn verhandeld moest zijn geweest met het Romeinse leger, dat gestationeerd was aan de Rijn bij Arnhem. Het was immers slechts een dag lopen van producent naar consument.

Nu konden de museummedewerkers dat wel bedenken, maar destijds ontbrak in Apeldoorn ieder bewoningsspoor uit de Romeinse tijd. Een jaar of wat geleden vond men in het westen van de huidige stad echter bewijs voor een voor Germaanse begrippen vrij grote nederzetting. Als ik me goed herinner, werd dat toen ook meteen met de ertshandel in verband gebracht. Inmiddels is er ook bewijs dat er boeren hebben gewoond in Apeldoorn.

Groot nieuws is dit vanzelfsprekend niet. Het is slechts dataverwerving en dataverwerving is een voorwaarde voor wetenschap en geen wetenschap. Maar als oud-Apeldoorner vind ik dit dus wel leuk.

Vissaus

Nog een trivialiteit, al is het een serieuze: onderzoekers hebben de samenstelling van antieke vissaus (garum) ontdekt, waarbij de crux is dat ze niet alleen graten vonden in de kuipen waarin de vis wekenlang lag te rotten, maar dat ze die graten ook nog geschikt konden maken voor DNA-onderzoek. Met dit onderzoek worden geen grote sociaalwetenschappelijke vragen opgelost of zelfs maar gesteld, maar het is een nieuw soort inzicht, mogelijk door nieuwe methoden. En dat is wetenschappelijke vernieuwing.

Voor wie nu zelf vissaus wil maken: sommige producenten gebruikten ansjovis, andere sardine, en daarnaast maakte men gebruik van sprot en okselzeebrasem. Die smurrie stinkt behoorlijk, dus mijn advies is: haal een fles Vietnamese vissaus bij uw toko.

Egypte

Een claim die veel media haalde: een Brits onderzoeksteam slaagde erin het vrijwel complete DNA van een oude Egyptenaar uit te lezen en deed isotopenonderzoek, zodat ze veel over de overledene te weten konden komen. Inclusief het feit dat die onder zijn voorouders ook Mesopotamiërs had. Alle bombarie kan echter niet verhullen dat er weinig nieuws was. Het enige nieuwe is dat voor het eerst antiek Egyptisch genoom vrijwel compleet is uitgelezen. Men is dus verder dan ooit gelopen langs een al bekende weg, zeg maar een soort afstandsrecord. Zoiets is eigenlijk alleen relevant voor de laboratoriummensen, zoals het behalen van het hoogste punt van een nieuw huis alleen interessant is voor bouwvakkers.

Daniel Soliman van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden geeft in De Volkskrant bovendien als commentaar dat we aan één Egyptenaar niet zo veel hebben. Wat we nodig hebben, is een representatieve steekproef van de gehele bevolking. Wat we zeker niet nodig hebben, is berichtgeving waarin het enige nieuwsfeit bestaat uit een laboratorium-record. Terwijl je van wetenschap blij kunt worden, trokken de onderzoekers nu de aandacht tot geen enkel nieuw inzicht, boden ze antwoord op geen enkele vraag en riepen ze enkel een gevoel op van verveling.

Spanje

In Spanje tonen ze hoe het beter kan. Archeologen herkennen daar in het zuiden een IJzertijdcultuur die ze Tartessos noemen, naar een uit Griekse bronnen bekende halflegendarische stad voorbij de Zuilen van Herakles. Rond 500 v.Chr. verplaatste het Tartessische kerngebied zich van de vallei van de Guadalquivir naar het noorden, naar de Guadiana. Een van de belangrijkste opgravingen daar in het binnenland is Turuñuelo, waar onlangs een zuil is opgegraven van marmer, e dat bleek helemaal van het eiland Marmara afkomstig.

Die pilaar is natuurlijk slechts dataverwerving en het dagdagelijkse proces van normale wetenschap vormt geen nieuws. Je kunt het echter gebruiken om de aandacht te trekken naar iets wezenlijkers, en kijk: de Spaanse media plaatsen de vondst wél in een bredere context, namelijk het groeiende bewijs voor de uitgestrektheid van de antieke handelsnetwerken. Door Griekse kooplieden vervoerde producten bereikten niet alleen de Andalusische kust, maar ook het binnenland.

Ik ga nog een stap verder. Aangezien je dezelfde route in twee richtingen kunt afleggen, benadrukt deze conclusie de noodzaak dat we bij het analyseren van de Griekse cultuur meer dan ooit rekening moeten houden met invloeden uit Iberië.

Vanitas vanitatum

Tot slot: ik ben onlangs geïnterviewd in het wetenschapsprogramma van de Amsterdamse stadsomroep Salto. U kunt het hier beluisteren. Wat ik niet zag aankomen maar superleuk vind, is dat Science Guide, zeg maar de online-krant van de Nederlandse universiteiten, het oppikte. En ik zou een slechte leugenaar zijn als ik ontkende te hebben gebloosd toen ik las dat deze blog een snoepwinkel is voor Oudheidliefhebbers en misschien wel een van de mooiste in ons taalgebied. U leest het verhaal hier en als de betaalmuur te hoog blijkt, leest u het daar.

Mijn boek over Libanon is verschenen. De opbrengst is geoormerkt voor Cordaid Libanon.

PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.

#Apeldoorn #DNAOnderzoek #FaitsDivers #garum #ijzer #isotopenonderzoek #Spanje #Tartessos #Turuñuelo #vanitasVanitatum

Bestel “Libanon. Een korte geschiedenis”

Twee blogjes per dag is voldoende, maar ik gooi er vanavond nog even een derde tegenaan. U kunt namelijk het boek bestellen dat ik deze winter heb geschreven over de geschiedenis van Libanon. Er zijn, tussen de afronding van het manuscript en het moment waarop het boek in de winkel ligt, altijd een paar stappen te zetten, en dit vind ik zelf altijd een belangrijke.

Libanon verdient uw aandacht, want er is méér dan de verzameling clichés die u ook wel kent. Dat het kleine land het Zwitserland van het Midden-Oosten is, dat de hoofdstad Beiroet het Parijs is van het Midden-Oosten, dat het de ontmoetingsplaats is van Oost en West, dat het alfabet er vandaan komt, dat het land altijd met ellende in het nieuws komt, dat je er in de ochtend kunt skiën in de bergen en in de middag kunt baden in zee.

Zoals het met clichés gaat, zit er een kern van waarheid in. Maar er is dus meer. Ik stel u voor aan een diplomate aan het hof van de farao, aan een Romein die zich in de Griekse taal bezint op zijn Fenicische identiteit, aan een beroemde Romeinse jurist, aan sober levende christelijke kluizenaars, aan islamitische rechtsgeleerden, aan een tragische kruisvaarder, aan een druzische emir in Florence, aan onderwijshervormers en opmerkelijke feministes, aan westerse bezoekers, aan een beroemde zangeres die werkte als geheim agent en vooral aan de veerkrachtige, vriendelijke Libanezen.

De titel van het boek, Libanon. Een korte geschiedenis, is bij nader inzien een tikje onnauwkeurig, want het boek telt bijna 300 bladzijden. Ik hoop dat het desondanks zijn weg vindt naar mensen die wat achtergrondinformatie willen hebben bij het nieuws, naar toeristen, naar mensen met Libanese collega’s en naar eenieder met belangstelling voor het Midden-Oosten. Ik behandel de geschiedenis vanaf de Oudheid tot en met februari 2025.

U bestelt het boek hier. Het is leverbaar vanaf juni. En wie niet zo lang kan wachten, kan bij Home Academy een reeks colleges bestellen die ik deze winter maakte over de geschiedenis van Libanon. De opbrengst gaat naar Libanon.

Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#boek #Libanon #LibanonEenKorteGeschiedenis #vanitasVanitatum

Bestel “Libanon. Een korte geschiedenis”

Twee blogjes per dag is voldoende, maar ik gooi er vanavond nog even een derde tegenaan. U kunt namelijk het boek bestellen dat ik deze winter heb geschreven over de geschiedenis van Libanon. Er zijn, tussen de afronding van het manuscript en het moment waarop het boek in de winkel ligt, altijd een paar stappen te zetten, en dit vind ik zelf altijd een belangrijke.

Libanon verdient uw aandacht, want er is méér dan de verzameling clichés die u ook wel kent. Dat het kleine land het Zwitserland van het Midden-Oosten is, dat de hoofdstad Beiroet het Parijs is van het Midden-Oosten, dat het de ontmoetingsplaats is van Oost en West, dat het alfabet er vandaan komt, dat het land altijd met ellende in het nieuws komt, dat je er in de ochtend kunt skiën in de bergen en in de middag kunt baden in zee.

Zoals het met clichés gaat, zit er een kern van waarheid in. Maar er is dus meer. Ik stel u voor aan een diplomate aan het hof van de farao, aan een Romein die zich in de Griekse taal bezint op zijn Fenicische identiteit, aan een beroemde Romeinse jurist, aan sober levende christelijke kluizenaars, aan islamitische rechtsgeleerden, aan een tragische kruisvaarder, aan een druzische emir in Florence, aan onderwijshervormers en opmerkelijke feministes, aan westerse bezoekers, aan een beroemde zangeres die werkte als geheim agent en vooral aan de veerkrachtige, vriendelijke Libanezen.

De titel van het boek, Libanon. Een korte geschiedenis, is bij nader inzien een tikje onnauwkeurig, want het boek telt bijna 300 bladzijden. Ik hoop dat het desondanks zijn weg vindt naar mensen die wat achtergrondinformatie willen hebben bij het nieuws, naar toeristen, naar mensen met Libanese collega’s en naar eenieder met belangstelling voor het Midden-Oosten. Ik behandel de geschiedenis vanaf de Oudheid tot en met februari 2025.

U bestelt het boek hier. Het is leverbaar vanaf juni. En wie niet zo lang kan wachten, kan bij Home Academy een reeks colleges bestellen die ik deze winter maakte over de geschiedenis van Libanon. De opbrengst gaat naar Libanon.

Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#boek #Libanon #LibanonEenKorteGeschiedenis #vanitasVanitatum

Bestel “Libanon. Een korte geschiedenis”

Twee blogjes per dag is voldoende, maar ik gooi er vanavond nog even een derde tegenaan. U kunt namelijk het boek bestellen dat ik deze winter heb geschreven over de geschiedenis van Libanon. Er zijn, tussen de afronding van het manuscript en het moment waarop het boek in de winkel ligt, altijd een paar stappen te zetten, en dit vind ik zelf altijd een belangrijke.

Libanon verdient uw aandacht, want er is méér dan de verzameling clichés die u ook wel kent. Dat het kleine land het Zwitserland van het Midden-Oosten is, dat de hoofdstad Beiroet het Parijs is van het Midden-Oosten, dat het de ontmoetingsplaats is van Oost en West, dat het alfabet er vandaan komt, dat het land altijd met ellende in het nieuws komt, dat je er in de ochtend kunt skiën in de bergen en in de middag kunt baden in zee.

Zoals het met clichés gaat, zit er een kern van waarheid in. Maar er is dus meer. Ik stel u voor aan een diplomate aan het hof van de farao, aan een Romein die zich in de Griekse taal bezint op zijn Fenicische identiteit, aan een beroemde Romeinse jurist, aan sober levende christelijke kluizenaars, aan islamitische rechtsgeleerden, aan een tragische kruisvaarder, aan een druzische emir in Florence, aan onderwijshervormers en opmerkelijke feministes, aan westerse bezoekers, aan een beroemde zangeres die werkte als geheim agent en vooral aan de veerkrachtige, vriendelijke Libanezen.

De titel van het boek, Libanon. Een korte geschiedenis, is bij nader inzien een tikje onnauwkeurig, want het boek telt bijna 300 bladzijden. Ik hoop dat het desondanks zijn weg vindt naar mensen die wat achtergrondinformatie willen hebben bij het nieuws, naar toeristen, naar mensen met Libanese collega’s en naar eenieder met belangstelling voor het Midden-Oosten. Ik behandel de geschiedenis vanaf de Oudheid tot en met februari 2025.

U bestelt het boek hier. Het is leverbaar vanaf juni. En wie niet zo lang kan wachten, kan bij Home Academy een reeks colleges bestellen die ik deze winter maakte over de geschiedenis van Libanon. De opbrengst gaat naar Libanon.

Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#boek #Libanon #LibanonEenKorteGeschiedenis #vanitasVanitatum