Live and recent posts from across the Fediverse tagged #tunesie, aggregated by home.social.
RE: https://mastodon.online/@NOSRSS/117384067781607703
Mooi zo:
Marokko staat hierin niet alleen: ook in andere landen in de Maghreb daalt het aantal geboorten sterk. In Algerije krijgen vrouwen gemiddeld net geen twee kinderen en in Tunesië nog maar anderhalf. Dat ligt ruim onder de 2,1 kinderen per vrouw die nodig zijn om de bevolking op termijn op peil te houden.
#emancipatie #feminisme #Marokko #Algerije #Tunesie #overbevolking
https://www.europesays.com/nl/305304/ Gebrek aan drinkwater aanjager van nieuwe demonstraties in Tunesië #BreakingNews #BreakingNews #drinkwater #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #watertekort #Wereld #World #WorldNews #WorldNews
📰 Gebrek aan drinkwater aanjager van nieuwe demonstraties in Tunesië
https://nieuwsjunkies.nl/artikel/1Qyz
🕘 21:06 | NOS Nieuws
🔸 #Drinkwater #Demonstratie #Elektriciteit #Tunesie
https://www.europesays.com/nl/293655/ Protesten in Tunesië om tempo zoekacties na omslaan migrantenboot #boot #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #migratie #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #ongeluk #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews
https://www.europesays.com/nl/292737/ Boot met migranten omgeslagen bij Tunesië, protesten om tempo zoekacties #boot #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #migratie #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #ongeluk #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews
𝗧𝘄𝗮𝗮𝗹𝗳 𝗹𝗶𝗰𝗵𝗮𝗺𝗲𝗻 𝗴𝗲𝗯𝗼𝗿𝗴𝗲𝗻 𝗻𝗮 𝘇𝗶𝗻𝗸𝗲𝗻 𝗺𝗶𝗴𝗿𝗮𝗻𝘁𝗲𝗻𝗯𝗼𝗼𝘁 𝗯𝗶𝗷 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë
De lichamen van twaalf opvarenden van een migrantenboot die zonk voor de kust van Tunesië zijn geborgen. Naar twee andere passagiers wordt nog gezocht. Eén persoon kon worden gered.
𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝘀𝘁𝗲𝗹𝘁 𝗖𝗵𝗮â𝗯𝗮𝗻𝗶 𝗮𝗮𝗻 𝗮𝗹𝘀 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗯𝗼𝗻𝗱𝘀𝗰𝗼𝗮𝗰𝗵
TUNIS (ANP/RTR) - Tunesië heeft Mouin Chaâbani aangesteld als de nieuwe bondscoach van de voetballers. De 45-jarige Tunesiër heeft een contract tot en met 2030 getekend, meldde de Tunesische voetbalbond (FTF).
https://www.rtl.nl/nieuws/sport/artikel/5632929/tunesie-stelt-chaabani-aan-als-nieuwe-bondscoach
𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝘀𝘁𝗲𝗹𝘁 𝗖𝗵𝗮â𝗯𝗮𝗻𝗶 𝗮𝗮𝗻 𝗮𝗹𝘀 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗯𝗼𝗻𝗱𝘀𝗰𝗼𝗮𝗰𝗵
TUNIS (ANP/RTR) - Tunesië heeft Mouin Chaâbani aangesteld als de nieuwe bondscoach van de voetballers. De 45-jarige Tunesiër heeft een contract tot en met 2030 getekend, meldde de Tunesische voetbalbond (FTF).
https://www.rtl.nl/nieuws/sport/artikel/5632929/tunesie-stelt-chaabani-aan-als-nieuwe-bondscoach
https://www.europesays.com/nl/254906/ 8 spelers van Oranje-tegenstander testen positief op verboden middel #clenbuterol #Doping #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #TheTimes #Tunesië #WK2026
https://www.europesays.com/nl/250391/ Ronald Koeman open over zwaktes Oranje: ‘Moet beter tegen Marokko’ #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #oranje #RonaldKoeman #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #WK
𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝘀𝘁𝗿𝗮𝗻𝗱𝘁 𝗮𝗹𝘀 𝗲𝗻𝗶𝗴𝗲 𝗔𝗳𝗿𝗶𝗸𝗮𝗮𝗻𝘀𝗲 𝗱𝗲𝗲𝗹𝗻𝗲𝗺𝗲𝗿 𝗶𝗻 𝗴𝗿𝗼𝗲𝗽𝘀𝗳𝗮𝘀𝗲 𝗪𝗞
De Afrikaanse voetballanden hebben in de groepsfase van het wereldkampioenschap uitstekend gepresteerd. Tunesië, dat in de poule van het Nederlands elftal puntloos als laatste eindigde, werd als enige uitgeschakeld. De overige negen landen plaatsten zich voor de zestiende finales.
https://www.europesays.com/nl/248854/ Oranje ligt onder vuur: ‘Dit kan gewoon niet’ #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #NederlandsElftal #Netherlands #NL #oranje #RonaldKoeman #Sport #Sports #Tunesië #ValentijnDriessen
https://www.europesays.com/nl/248594/ Nederlands elftal op rapport: Jan Paul van Hecke uitblinker tegen Tunesië, één onvoldoende #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië #Tunisia #WK #WorldCup
𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲 𝗸𝗹𝗼𝗽𝘁 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝗺𝗲𝘁 3-1 𝗲𝗻 𝘁𝗿𝗲𝗳𝘁 𝗠𝗮𝗿𝗼𝗸𝗸𝗼 𝗶𝗻 𝗸𝗻𝗼𝗰𝗸-𝗼𝘂𝘁𝗳𝗮𝘀𝗲 𝗪𝗞
Het Nederlands elftal heeft zich als groepswinnaar geplaatst voor de knock-outfase op het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Bondscoach Ronald Koeman zag zijn elftal in Kansas City met 3-1 winnen van het al uitgeschakelde Tunesië.
https://www.europesays.com/nl/248558/ Pierre van Hooijdonk hoort iets heel opvallends in interview Ronald Koeman: ‘Eigenlijk zegt hij hier…’ #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #RKoeman #Sport #Sports #Tunesië #TunesiëVsNederland #Tunisia #TunisiaVsNetherlands #WK #WorldCup
https://www.europesays.com/nl/248398/ ‘Dacht dat we tegen Oranje kans zouden maken, maar we zijn een makkelijke prooi’ #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië #WK2026
https://www.europesays.com/nl/248366/ Ronald Koeman merkt direct op: veld in Kansas City smaller dan normaal #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #JeroenElshoff #KansasCityStadium #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #oranje #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws
https://www.europesays.com/nl/248328/ Bogarde kraakt verdediger Nederlands elftal en pleit voor nieuwe naam #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië #TunesiëVsNederland #Tunisia #TunisiaVsNetherlands #WK #WorldCup
https://www.europesays.com/be-nl/90861/ Mogelijk forse storm tijdens Oranje #BE #België #Belgium #Nederland #RSCAnderlecht #Sport #Sports #Tunesië #WK2026
https://www.europesays.com/nl/247943/ Wim Kieft vreest: ‘Nederland moet hem niet kwijtraken voor de rest van het WK’ #DMalen #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië #TunesiëVsNederland #Tunisia #TunisiaVsNetherlands #WK #WorldCup
https://www.europesays.com/nl/247540/ Dit moet je weten over Tunesië, de volgende tegenstander van Oranje op het WK voetbal #BreakingNews #BreakingNews #Buitenland #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #NederlandsElftal #Netherlands #News #Nieuws #NL #oranje #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #WkVoetbal #WKVoetbal2026
𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲 𝘁𝗿𝗮𝗶𝗻𝘁 𝗺𝗲𝘁 𝗳𝗶𝘁𝘁𝗲 𝗴𝗿𝗼𝗲𝗽 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗴𝗿𝗼𝗲𝗽𝘀𝗱𝘂𝗲𝗹 𝗺𝗲𝘁 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë
Het Nederlands elftal is met een fitte selectie begonnen aan de laatste training voor het duel met Tunesië op het WK. Bondscoach Ronald Koeman staat met al zijn 26 spelers op het veld in Kansas City.
Nederland tegen Tunesië gaat over meer dan voetbal. ⚽ We kijken naar de lange lijnen tussen Amsterdam en Tunis: handel en conflict op zee, Michiel de Ruyter, arbeidsmigratie en Ajax-speler Hatem Trabelsi. Welke verbinding tussen Amsterdam en Tunesië valt jou op?
🦁 De volgende tegenstander van het Nederlands elftal: broer van #Oranje-international enige lichtpunt bij #Tunesië.
https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/de-volgende-tegenstander-van-het-nederlands-elftal-broer-van-oranje-international-enige-lichtpunt-bij-tunesie/157708380.html
https://www.europesays.com/nl/247108/ Zorgen over Oranje: ‘Kan een zwarte bladzijde uit de geschiedenis worden’ #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #NederlandsElftal #Netherlands #NL #oranje #Sport #Sports #Tunesië #ValentijnDriessen #WK2026
https://www.europesays.com/nl/246223/ Noa Vahle onthult: Oranje-speler diepbedroefd na gesprek met Ronald Koeman #Dutch #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië #TunesiëVsNederland #Tunisia #TunisiaVsNetherlands #WK #WorldCup
https://www.europesays.com/nl/245550/ Hervé Renard staat voor bliksemvertrek bij Oranje-opponent Tunesië #BondscoachVertrekt #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #HervéRenard #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #Tunesië #UitschakelingTunesië #Voorpaginanieuws #WK2026
https://www.europesays.com/nl/245125/ Japanse pers lovend over Ueda na WK-zege #AyaseUeda #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Feyenoord #Headlines #Hoofdpunten #Japan #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #WK2026
https://www.europesays.com/nl/244617/ Ueda leidt Japan naar probleemloze zege in jubileumduel tegen Tunesië #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #Japan #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #poule #TopStories #TopStories #Tunesië #Ueda #Voorpaginanieuws #WK2026
https://www.europesays.com/nl/244519/ Japan wint in groep van Oranje ruim van Tunesië, twee goals Ueda #Dutch #Japan #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië
https://www.europesays.com/nl/243632/ Ingevlogen bondscoach van Tunesië haalt hoop uit resultaten Afrikaanse landen op WK #Dutch #HervéRenard #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Sport #Sports #Tunesië
https://www.europesays.com/nl/239992/ ‘Tunesië stelt Hervé Renard aan als opvolger van ontslagen Lamouchi’ #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #HervéRenard #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #Tunesië #Voorpaginanieuws #WK2026
𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲-𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻𝘀𝘁𝗮𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝗸𝗿𝗶𝗷𝗴𝘁 𝗥𝗲𝗻𝗮𝗿𝗱 𝗮𝗹𝘀 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗯𝗼𝗻𝗱𝘀𝗰𝗼𝗮𝗰𝗵
TUNIS (ANP/BELGA/AFP) - De bondscoach van Tunesië, Sabri Lamouchi, is ontslagen na de 5-1-nederlaag tegen Zweden, meldt de Tunesische voetbalfederatie (FTF) op de nationale televisie. Lamouchi wordt vervangen door Hervé Renard, die tot enkele maanden geleden bondscoach van Saudi-Arabië...
Lees tip -> 15.000 dollar voor een visum, dan blijven wij wel thuis | Tunesische fans mijden WK-duel tegen Nederland door borgsom van 15.000 dollar voor een Amerikaans visum | #FIFA #KansasCity #nederland #Oranje #Tunesië #VerenigdeStaten #visum #WKvoetbal |
https://hbpmedia.nl/15-000-dollar-voor-een-visum-dan-blijven-wij-wel-thuis/
Fosfaatafval kan je in Europa niet zomaar lozen in de omgeving, dat schaadt de gezondheid, het milieu en de economie. In #Tunesië en #Marokko gebeurt het wél, nota bene bij het maken van producten voor ons, Europeanen. Tienduizenden inwoners van Gabès willen dat de fosfaatfabriek er per direct dichtgaat. Een reportage van Faïrouz ben Salah. https://www.mo.be/reportage/in-Europa-komt-geen-enkel-bedrijf-weg-met-afvallozingen-die-in-Tunesie-en-Marokko-wel-zijn-toegestaan
𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲-𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻𝘀𝘁𝗮𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝘀𝘁𝗲𝗹𝘁 𝗟𝗮𝗺𝗼𝘂𝗰𝗵𝗶 𝗮𝗮𝗻 𝗮𝗹𝘀 𝗯𝗼𝗻𝗱𝘀𝗰𝗼𝗮𝗰𝗵
TUNIS (ANP/Belga) - Sabri Lamouchi is aangesteld als nieuwe bondscoach van de Tunesische voetballers. Tunesië is een van de tegenstanders van het Nederlands elftal in de groepsfase van het WK deze zomer. De 54-jarige Fransman tekende een contract tot 2028.
𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲-𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻𝘀𝘁𝗮𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝗯𝗲𝗿𝗲𝗶𝗸𝘁 𝗮𝗰𝗵𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗳𝗶𝗻𝗮𝗹𝗲𝘀 𝗔𝗳𝗿𝗶𝗸𝗮 𝗖𝘂𝗽
RABAT (ANP/RTR) - De voetballers van Tunesië hebben op de Afrika Cup de achtste finales bereikt. Het elftal van trainer Sami Trabelsi speelde in Rabat de laatste groepswedstrijd met 1-1 gelijk tegen Tanzania.
𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲-𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻𝘀𝘁𝗮𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝗼𝗽 𝗔𝗳𝗿𝗶𝗸𝗮 𝗖𝘂𝗽 𝘁𝗲𝗻 𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿 𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻 𝗡𝗶𝗴𝗲𝗿𝗶𝗮
Tunesië is er op de Afrika Cup in Marokko nog niet in geslaagd zich te plaatsen voor de achtste finales. Het elftal van trainer Sami Trabelsi, in juni een van de drie tegenstanders van Oranje op het WK, verloor in Fes met 3-2 van Nigeria. De Nigerianen zijn dankzij de zege al wel zeker...
𝗝𝗮𝗽𝗮𝗻 𝗲𝗻 𝗧𝘂𝗻𝗲𝘀𝗶ë 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗯𝗹𝗶𝗷 𝗺𝗲𝘁 𝗢𝗿𝗮𝗻𝗷𝗲 𝗮𝗹𝘀 𝗪𝗞-𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻𝘀𝘁𝗮𝗻𝗱𝗲𝗿: '𝗘𝗲𝗻 𝘄𝗲𝗿𝗲𝗹𝗱𝗺𝗮𝗰𝗵𝘁'
Het Nederlands elftal kan zich echt gaan voorbereiden op het WK. In de groepsfase treft Oranje in ieder geval Japan en Tunesië. Wat vinden ze in die twee landen ervan? "Ze zijn een wereldmacht."
https://www.rtl.nl/nieuws/sport/artikel/5542776/nederlands-elftal-tunesie-japan-wk-voetbal
#TUNESISCHE #ADVOCAAT #VAST NA #KRITIEK OP #OVERHEID
#Roep de #president van #Tunesië op om #SoniaDahmani #onmiddellijk #vrij te laten en alle #aanklachten tegen haar in te trekken.
@amnestynl
https://www.amnesty.nl/forms/w4r-dahmani-lid-brief
#Tunesische #mensenrechtenadvocaat #vast voor #verzonnen ‘terrorisme’-aanklachten
#Roep de #president van #Tunesië op om #AhmedSouab #onmiddellijk #vrij te spreken!
De Maghreb in de Late Oudheid (1)
Latijnse ostrakon uit Timgad, waarin iemand met een Berbernaam een transactie dateert aan de hand van een Vandaalse koningToen Augustinus in 430 in Hippo Regius overleed, belegerden de Vandalen zijn stad, die ze kort daarna bezetten. Karthago volgde in 439. Onder leiding van Geiserik stichtten de Vandalen een eigen koninkrijk binnen de grenzen van het aloude Romeinse imperium. De tijden waren aan het veranderen.
Eén van de redenen waardoor het zo ver had kunnen komen, is dat het keizerlijk hof in Ravenna en Constantinopel lang weinig belangstelling had gehad voor de Maghreb. De Duitse oudhistoricus Mischa Meier typeert het als een proces van terugtrekking.
De tijden mochten dan veranderen, veel dingen bleven hetzelfde. Er waren steden, men produceerde olijfolie, men bouwde kerken, men schreef Latijn en men werkte samen met de nomaden. Die waren er – en dat al eeuwenlang – in allerlei soorten. Sommigen bewogen over betrekkelijk korte afstanden tussen winter- en zomerweiden, waar ze winter- en zomerdorpen hadden. Toearegs bewogen over enorme afstanden en handelden met de Sao-cultuur. Weer anderen wisselden een bestaan als sedentaire landbouwers af met nomadische veeteelt. Hun relatie met de Romeinse overheid was al even variabel: nu eens erkenden ze het gezag van de keizer en regelmatig dienden ze als grenstroepen, dan weer onttrokken ze zich aan de keizerlijke regering.
Berbers
In dat laatste geval noemden de Romeinen hen “barbaren”, waarvan ons woord “Berbers” is afgeleid. Zelf duidden en duiden ze zich aan met andere namen. Ze spraken en spreken verschillende talen, die noch bij de Indo-Europese taalfamilie behoren (zoals het Latijn), noch bij de Semitische talen (zoals het Fenicisch en het Arabisch). Wat ze deelden, is vooral een levenswijze, die complementair was aan de Romeinse stedelijke levenswijze.
Nu de Romeinse overheid zich terugtrok en de Vandalen de macht overnamen, lezen we voor het eerst over werkelijk autonome groepen Berbers. Volgens Prokopios gebeurde dat pas na de dood van de Vandaalse koning Hunerik (r.477-484), maar vrijwel zeker was dit proces al eerder gaande en verwijst de Byzantijnse geschiedschrijver naar het moment waarop er gewelddadige conflicten kwamen tussen het Vandaalse koninkrijk en de Berbers.
Berber-koningen
Ik aarzel of ik moet spreken van een Berber-staat, of Berber-staatjes, of dat ik het woord “staat” moet vervangen door “stam” of “stamfederatie”. Zoals zo vaak weten we het niet goed. Twee Berber-leiders, een zekere Masties en een zekere Masuna, hebben echter Latijnse inscripties nagelaten. Daarin duiden ze hun onderdanen niet aan als barbaren of Berbers, maar met de oeroude naam Mauri.
De eerste is het grafschrift van Masties, gevonden in de Aurès in het noordoosten van Algerije en ondateerbaar, en identificeert hem met de Romeinse titels dux en imperator. Hij schrijft:
Aan de geesten van de overledenen.
Ik, Masties, dux gedurende zevenenzestig jaar, imperator gedurende tien jaar, ☩ heb nooit verraad gepleegd, noch het vertrouwen geschonden, noch bij de Romeinen, noch bij de Mauri, en ik ben in oorlog en vrede gehoorzaam geweest. God heeft mij vanwege mijn gedrag Zijn genade geschonken.
Ik, Vartaia, heb samen met mijn broers dit monument opgericht, waarvoor ik honderd solidi heb betaald.noot EDCS-15500070.
We weten niet goed wat de Romeinse titels hier betekenen. Dux kan een Romeinse militaire term zijn, maar ook de aanduiding van een Berber-stamhoofd, terwijl imperator kan verwijzen naar vrijwel elke militaire gezagdrager. Het is echter duidelijk dat de man zich niet presenteert als onderdaan van de Vandalen, wat ook wordt bevestigd door een terloopse opmerking van Prokopios, die schrijft dat de Berbers Timgad hadden verwoest om te verhinderen dat de Vandalen ooit hun kant op zouden komen.noot Prokopios, Oorlogen 4.13.26. Dat Masties christen is, spreekt ruim een eeuw na de regering van Constantijn voor elke gezagdrager vanzelf.
Wie in deze inscriptie de Romeinen zijn, is onduidelijk: het kan gaan om onderdanen van Masties of de keizer in Ravenna. De tweede inscriptie, die van Masuna, helpt ons echter bij het vinden van een mogelijke interpretatie. Deze tekst is gevonden in Altava in het noordwesten van Algerije,noot EDCS-25601625. en bewijst dat Masuna rond 508 magistraten kon aanwijzen en zich beschouwde als een Romeinse gezaghebber. Hij identificeert zichzelf als rex gentium Maurorum et Romanorum, “koning van de Mauri en Romeinen”, en dat betekent dat we te maken hebben twee groepen onderdanen. “Romeinen” zal in beide inscripties verwijzen naar geromaniseerde stedelingen. En beide mannen regeerden dus over én Romeinse stedelingen én Mauri.
Jidars
Wat we, ondanks alle onduidelijkheid, kunnen weten is dat er rond 500 na Chr. post-Romeinse machthebbers waren met Berber-namen, die zich onafhankelijk hadden gemaakt van de Vandalen en zich presenteerden als loyaal aan de Romeinen. Ze gebruikten vergelijkbare militaire en bestuurlijke titels, deelden in de christelijke religie, schreven Latijn – kortom, ze bleven binnen de Romeinse wereld.
Dat zulke leiders niet (of niet alleen) met kuddes heen en weer trokken, maar (tevens) sedentair waren, blijkt uit de zogeheten jidars, monumentale grafmonumenten uit de Late Oudheid, die zijn gevonden in het noordwesten van Algerije. Het gaat vrijwel zeker om koninklijke mausolea en ze veronderstellen een sedentaire bevolking.
En tot slot: in 533 arriveerde de Byzantijnse generaal Belisarius in het huidige Tunesië, en onderwierp de Vandalen. Korte tijd later sloot hij een alliantie met een Berber-leider die door Prokopios Massonas wordt genoemd. We weten niet of dit dezelfde is als de zojuist genoemde Masuna, maar het bevestigt dat de Berbers rond Altava in het noordwesten van Algerije een mogendheid waren om rekening mee te houden.
[Dit is het eerste van zeven blogjes over de arabisering van de Maghreb en dit blogje wordt zo meteen dus vervolgd.]
PS
Op deze blog zijn ruim 57.000 reacties geplaatst en 99,9% daarvan was ter zake of prettige malligheid. Eergisteren heb ik voor de derde keer in veertien jaar iemand een blok moeten geven. Ten overvloede herinner ik aan onze fascinerende huisregels.
Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. Ik bied ook cursussen aan.
Zelfde tijdvak
#Algerije #Altava #Aurès #Belisarius #Berbers #Berbertalen #Geiserik #Hunerik #jidar #Massonas #Masties #Masuna #Mauri #MischaMeier #nomadisme #Prokopios #SaoCultuur #Timgad #Toeareg #Tunesië #Vandalen
Saturnus Africanus (1)
Saturnus Africanus (Musée du Bardo, Tunis)Je hoeft geen Latijn te kunnen om te begrijpen dat “Saturnus Africanus” de godheid Saturnus is zoals die werd vereerd met Afrikaanse rituelen. Wie Tunesië, Algerije of Marokko bezoekt, kan niet om deze Romeinse godheid heen, al was het maar omdat hij staat vermeld in bijna 2500 gepubliceerde Latijnse inscripties, gevonden van Karthago in het oosten tot Volubilis in het westen. Vaak staat hij op die inscripties ook afgebeeld; er zijn verder honderden afbeeldingen zonder tekst. Ook zijn 200 cultusplaatsen bekend. Het bovenstaande reliëf was tien jaar geleden een van de pronkstukken op de Karthago-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden; als u het daar niet zag, zult ervoor Tunis moeten, naar het Bardo-museum.
Van boven naar beneden herkent u de god, gezeten op een troon, met een scepter en een snoeimes in de hand, met vóór hem het hoofd van óf zijn echtgenote Venus Caelestis óf de zon. Onder hem ziet u degene die deze stèle heeft opgericht. Hij staat op het punt een lam te offeren. De vlammen laaien al op van het altaar. Er zijn honderden van dit soort afbeeldingen. De baardige godheid draagt vaak een kleed over het hoofd en gaat niet zelden vergezeld van de goddelijke Tweelingen of de Zon en Maan.
Hammon, Ba’al, Kronos, Saturnus
De Maghrebijnse Saturnus is een meervoudige godheid. Voor zover te reconstrueren was er eerst een Fenicische godheid, meegenomen door de Fenicische kolonisten aan de kust, en gecombineerd met een lokale godheid die we niet kennen. Deze Ba’al Hammon werd de stadsgod van Karthago, en had Tanit als echtgenote. Of zij een Fenicische of een plaatselijke godin is, is onbekend. De Grieken stelden de Karthaagse Ba’al Hammon gelijk aan hun Kronos, wat opmerkelijk is, aangezien ze in Fenicië de god El gelijkstelden aan hun Kronos. Toen de Romeinen de Maghreb overnamen, stelden ze de lokale Hammon ≡ de Fenicische Ba’al ≡ de hellenistische Kronos gelijk aan hun Saturnus, en omdat de inscripties zijn gesteld in het Latijn, is hij onder die naam het beste bekend.
Tanit werd voortaan aangeduid als Venus Caelestis, “hemelgodin”, wat ook al wonderlijk is, omdat de hemelgod meestal mannelijk is. Bovendien wordt Tanit ook gelijkgesteld aan Juno.
Saturnus Africanus met de goddelijke Tweelingen (Archeologisch museum, Sétif)Wiens syncretisme?
Wat dit alles betekent? In elk geval dat de Grieken en Romeinen de lokale ideeën niet zomaar naar hun hand konden zetten. Ze konden zelf dan wel denken dat de hemel mannelijk was, maar konden er in de Maghreb niet omheen dat men het daar anders zag. En in de klassieke teksten mocht Kronos dan de Griekse naam zijn van de oosterse El, in Africa was Kronos/Saturnus gelijk aan Ba’al Hammon. De Romeinen hadden het maar te accepteren.
Dat de gelijkstelling niet plaatsvond op Romeinse maar inheemse voorwaarden, wordt bevestigd door het feit dat er geen Saturnus-inscripties bekend zijn uit Tripolitana, hoewel die regio in het noordoosten van het huidige Libië wél behoorde tot de provincie Africa Proconsularis. Als de Romeinen het syncretisme hadden verzonnen, zou de godheid overal Saturnus hebben geheten, maar de bewoners van Tripolitana bepaalden anders. Hier vinden we dus de verering van Jupiter Ammon.
Saturnus Africanus had ook geen Italisch takenpakket. Daar was Saturnus een vrij onbeduidende graangod. In de Maghreb was Saturnus een schepper, zorgde voor regen, beschermde behalve het graan ook andere gewassen, regelde de vruchtbaarheid van de dieren en mensen, liet de zon en maan opkomen, was aanwezig op grafvelden, garandeerde een eeuwig leven en beschermde de koning (bijvoorbeeld Juba II) en de keizer. Ook de verstedelijking ressorteerde onder Saturnus. Wat we dus zien is niet de romanisering van een Maghrebijnse godheid, maar de maghrebisering van een Italische god.
Evengoed waren er Romeinse invloeden, zoals de afbeeldingen met guirlandes en de geleidelijke vervanging van cultusplaatsen in het open veld of op heuveltoppen door meer klassieke tempels. Tertullianus, een christelijke auteur die uit Africa stamde en er dus met z’n neus bovenop zat, kent een andere Romeinse invloed: hij vertelt dat de kinderoffers die ooit aan de oude god werden gebracht, ten tijde van keizer Tiberius waren verboden. Op afbeeldingen zien we dat in plaats van een kind een schaap werd geofferd.
Een heuveltop met een tempel van Saturnus Africanus (Thuburbo Maius)Uiteindelijk maakte de verering van de Maghrebijnse Saturnus plaats voor de overal in de Romeinse wereld steeds populairdere Christus. De inscripties en afbeeldingen worden zeldzamer naarmate het christendom populairder wordt. De laatste precies dateerbare Saturnus-inscriptie is uit 272, maar er zijn nog afbeeldingen uit de vierde eeuw en munten uit de tijd van de tijd van Theodosius I (r.378-395). De tempel van Venus Caelestis in Karthago functioneerde nog in het eerste kwart van de vijfde eeuw.
Mijn boek over de geschiedenis van Libanon is verschenen; de opbrengst gaat via Cordaid naar het geteisterde land.
PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.
Zelfde tijdvak
#AfricaProconsularis #Algerije #BaälHammon #El #inscriptie #JubaII #Karthago #Kronos #Marokko #MauretaniaCaesariensis #MauretaniaTingitana #mensenoffer #Numidië #RomeinseReligie #Saturnus #SaturnusAfricanus #schaap #syncretisme #Tanit #Tertullianus #TheodosiusI #Tiberius #Tunesië #TweelingenHalfgoden_ #VenusPlaneet_ #VenusCaelestis #Volubilis
De opstand van Tacfarinas (1)
Ruiter uit een nomadenvolk (Museum Bani Walid)Het simpele verhaal eerst: Tacfarinas was een Numidische plattelandsrebel die het tijdens de regering van keizer Tiberius opnam tegen de Romeinse legers. Zulke opstanden zijn overal gedocumenteerd waar de Romeinen de macht overnamen. Dat was het simpele verhaal. Nu de iets complexere betekenis. Je kunt zulke gebeurtenissen op verschillende manieren interpreteren, bijvoorbeeld als een vorm van verzet tegen een vreemde overweldiger, of als protest tegen een te geringe mogelijkheid om te profiteren van de kansen die de Romeinse wereld bood, of een combinatie van deze twee motieven, of nog anders.
Perspectiefwisselingen
Het kan nog iets complexer. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog veranderde de westerse visie op Griekenland en Rome. Tot dan toe had men de verspreiding van de klassieke cultuur beschouwd als iets goeds. Een veroveraar als Alexander de Grote of een imperialistische mogendheid als Rome bracht de verslagen bevolking naar een hoger cultureel plan. Na de Dekolonisatie keerde het perspectief om: Alexander gold als een massamoordenaar en de Romeinen stonden vijandig tegenover de lokale culturen.
Het eerstgenoemde perspectief is niet automatisch onjuist. Wie welvaart brengt – en dat deed Rome meer dan Alexander – maakt ethische keuzes mogelijk die voordien niet bestonden. Dat noemen we vooruitgang. Ook het tegengestelde perspectief is niet automatisch onjuist: Alexanders oorlogen waren ronduit genocidaal. Wat in beide perspectieven wél automatisch onjuist is, is de aanname dat er twee groepen waren. Maar een antieke imperialistische mogendheid kon haar gezag niet zomaar opleggen. Daarvoor had ze domweg de middelen niet. Alexander moest samenwerken met Perzische bestuurders, Rome bestuurde via de plaatselijke elites. En daarmee wordt het beeld ineens een stuk complexer en interessanter.
We kunnen Tacfarinas’ opstand natuurlijk nog steeds typeren als reactie op te beperkte mogelijkheden om mee te doen aan wat Rome had te bieden: een protest tegen discriminatie. En we kunnen Tacfarinas’ opstand bezien als uiting van anti-Romeins verzet. In Algerije, dat pas na een buitengewoon bloedige oorlog onafhankelijk werd van Frankrijk, bestaan beide interpretaties. Maar ze schieten allebei te kort.
De dadeloogst was typische seizoensarbeid (Museum Bani Walid)Romeins gezag
Het Romeinse gezag was uitgebouwd vanuit de provincie Africa (Tunesië), waaraan Julius Caesar na de slag bij Thapsus het noordoosten van Algerije aan had toegevoegd. Hier lagen allerlei steden, en meer naar het zuiden ging het landschap over in een steppe waar herders met kuddes heen en weer trokken. Deze groep staat bekend als de Musulamii; onze Latijnse bronnen typeren hen als een stam of een stamfederatie. In de oogsttijd waren ze vlakbij de steden, waar ze bijverdienden als seizoenarbeiders; daarna trokken ze weer naar de steppe, waar ze contact hadden met andere nomaden, met wie ze producten ruilden, die ze in de oogsttijd weer vervoerden naar de steden. Zo speelden de Musulamii een rol bij de handel door de Sahara.
Deze gang van zaken was voor alle betrokkenen profijtelijk en er moeten vriendelijke contacten hebben bestaan tussen de leiders van de Musulamii en de Romeinse bestuurders. Rome oefende zijn macht indirect uit, zoals zo vaak.
En zoals even vaak: als Rome te maken had met seizoensmigratie, ging het verkeerd. De soldaten van III Augusta, gestationeerd in Ammaedara (het huidige Haidra), legden een weg aan, bouwden nieuwe dorpen met vaste weilanden en akkers, en sneden zo een belangrijke route af waarlangs de nomaden hun kuddes verweidden. Dat kon alleen maar leiden tot protest.
Mijn boek over de geschiedenis van Libanon is verschenen; de opbrengst gaat via Cordaid naar het geteisterde land.
PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.
Zelfde tijdvak
#AfricaProconsularis #Algerije #Ammaedara #Dekolonisatie #Haïdra #IIIAugusta #JuliusCaesar #Musulamii #nomadisme #Numidië #Tacfarinas #Tiberius #Tunesië
#Vakantie Dagaanbieding 15 april: Hotel Jerba Sun Club 9 dagen #hotel #vliegreis #Tunesië #Midoun - Vandaag: € 528,00 #goedkoop! - Kijk voor deze #aanbieding en meer op: https://www.reisdesk.nl/
Lodewijk de Heilige in Karthago
Lodewijk de Heilige (Karthago)Een week of drie, vier geleden blogde ik over de Zevende Kruistocht. De Franse koning Lodewijk de Heilige boekte in Egypte aanvankelijk succes, werd daarna verslagen, raakte in krijgsgevangenschap, werd vrijgekocht en concentreerde zich vervolgens op het versterken van de havensteden van het Koninkrijk Jeruzalem. Dat gebeurde allemaal tussen 1248 en 1254. In 1270 trok Lodewijk, zesenvijftig jaar oud, opnieuw ten strijde.
De Achtste Kruistocht
Het was urgent het Heilig Land te verdedigen. De Mammelukse sultan Baybars was bezig de christelijke steunpunten in de Landen van Overzee een voor een uit te schakelen. Desondanks was de eerste bestemming van de Achtste Kruistocht de stad Tunis. We hebben geen idee waarom, al biedt Lodewijks biechtvader een aanwijzing: Lodewijk zou hebben gemeend dat sultan Muhammad I al-Mustansir – hij behoorde tot de Hafsidische dynastie waarover ik al eens blogde – zich wilde bekeren tot het christendom. Zo iemand zou een extra steun kunnen zijn voor het eigenlijke werk in het oosten. Toen dat niet zo bleek te zijn, was het Franse leger al slaags geraakt met het Hafsidische en was er geen weg terug.
Een andere, wellicht plausibeler, verklaring is dat Lodewijks broer Karel van Anjou, koning van Sicilië, zijn broer overhaalde. Tunesië was Sicilië namelijk tribuut verschuldigd, maar betaalde dat niet. Karel zette de koning van Frankrijk dus in als deurwaarder. Feitelijk weten we echter niet waarom Lodewijk naar Tunis zeilde. Tot degenen die eveneens ten strijde trokken, behoorde overigens de Vlaamse graaf Robrecht III, beter bekend als de Leeuw van Vlaanderen.
Op 18 juli 1270 landde het kruisvaardersleger bij Karthago, waar het vooralsnog moest wachten tot het leger van Karel van Anjou arriveerde. Lodewijks manschappen waren te gering in aantal om het platteland af te stropen op zoek naar vers voedsel – het leger van Mohammed al-Mustansir was vooralsnog groter – en de Fransen hadden daardoor niet het allerbeste dieet.
De dood van Lodewijk de HeiligeDood van een koning
Er braken ziektes uit en ook Lodewijk, die het niet beter had dan zijn mannen, werd ziek. Hij kreeg de laatste sacramenten toegediend en overleed op 25 augustus, op het moment dat de schepen van zijn broer de haven binnenliepen. Karel sloot meteen een verdrag met de sultan, die hem verdere betaling van het tribuut toezegde, de Tunesische markten openstelde voor christelijke kooplieden en de christelijke eredienst garandeerde. De expeditie mocht dan als kruistocht zijn mislukt, voor Sicilië was het een zeer gemakkelijke zege.
Het stoffelijk overschot van Lodewijk werd more Teutonico begraven. Dat wil zeggen dat het in stukken werd gesneden en gekookt. Zo kwam het vlees los van de botten. De ingewanden en spieren werden in Karthago begraven, het schoongemaakte gebeente werd op transport gezet. Hoewel Lodewijk had verzocht om een eenvoudig graf, kreeg hij een monument in de kathedraal van Saint-Denis, dat later weer is gesloopt.
Kerk van Lodewijk de Heilige, KarthagoDe bey van Tunis stond begin negentiende eeuw de Fransen toe om in Karthago een kathedraal te bouwen voor Lodewijk de Heilige. Het is een erg mooi gebouw, met een wonderlijke maar geslaagde mix van bouwstijlen. Even verderop verrees later nog een kapel op de plek waar Lodewijk was overleden.
De planetoïde Gallia
Alleen, die kapel is er niet meer. Sommigen zeggen dat ze na 1956 door de Tunesische autoriteiten is gesloopt, maar dat is niet waar. Zoals iedereen weet die z’n Jules Verne op orde heeft, schampte op 1 januari 1877 de planetoïde 148 Gallia tegen de aarde en nam deze wat stukjes van onze planeet mee op haar baan door het zonnestelsel. Zo komt het dat de kapel niet meer op aarde is.
(Reclame)
Ik kan u de plek aanwijzen waar de planetoïde de grafkapel van Lodewijk de Heilige wegnam, namelijk op de reis naar Tunesië die ik dit najaar organiseer.
En nu ik toch in de reclame-modus ben: woensdagavond verzorg ik in Deventer een lezing over archeologie.
Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.
Deel dit:#AchtsteKruistocht #Baybars #Hafsiden #KarelVanAnjou #kathedraalVanSaintDenis #Kruistochten #LodewijkIXDeHeilige #Mammelukken #MuhammadIAlMustansir #RobrechtIIIVanVlaanderen #Tunesië #Tunis
Het is niet wat je je voorstelt bij het #RomeinseRijk, maar in Bulla Regia (#Tunesië) woonden de mensen in ondergrondse woningen. De verklaring is vermoedelijk niet wat u vermoedt.
Bulla Regia
Huis van de Jacht (Bulla Regia)Een van de interessantste plekken om in Tunesië te bezoeken is de antieke stad Bulla Regia. Ze is makkelijk te bereiken, want ze ligt aan de grote weg van Tunis naar Algerije. En die weg ligt niet zonder reden waar ze ligt, aangezien ze de vallei volgt van de rivier de Medjerda. Dit gebied is opvallend vruchtbaar en wie de rivier stroomopwaarts volgt, komt aan op de al even vruchtbare Hautes Plaines van Algerije. Zeg maar Numidië. Langs de Medjerda ontstonden al vroeg grote nederzettingen, die het geheel in de Romeinse tijd een stedelijk aanzicht gaven. De bewoners voerden hun oogsten over de rivier af naar de stad aan de monding: Utica.
Huis van Baäl
Dolmens, misschien wel drieduizend jaar oud, documenteren de eerste menselijke aanwezigheid in Bulla Regia, maar het werd pas echt wat toen de handelsroute opbloeide. Dat is zo rond 300 v.Chr. onder Karthaagse auspiciën gebeurd; er zijn aanwijzingen voor Karthaagse begrafenissen en een tempel voor de godin die de Karthagers Tanit noemden. De Numidiërs noemden haar Tinnit en onderzoekers weten niet of de Karthagers een Numidische godin overnamen of dat de Numidiërs een Karthaags-Fenicische godin begonnen te vereren. Dat ook Baäl vereerd is geweest, blijkt uit de naam: BBʿL staat voor “huis van Baäl”.
Huis van de Nieuwe Jacht (Bulla Regia)We weten weer wel dat Bulla aan het einde van de derde eeuw v.Chr. deel uitmaakte van het koninkrijk van de Numidische koning Massinissa. Die verbleef er vanaf 156 v.Chr. en daarom kreeg de stad de bijnaam Regia, “koninklijk”. Later was Bulla Regia ook een residentie van koning Juba I.
Ondergronds wonen
Wat de stad zo bijzonder maakt, is dat veel mensen er onder de grond woonden. Ik heb geen cijfers over de verhouding tussen bovengrondse en ondergrondse woningen. Misschien kunnen die ook wel niet bestaan: een bovengronds huis met wat bewoners in de kelder en een ondergronds huis met een ingang op straatniveau – waar laat je die meetellen?
Het theater van Bulla Regia. Augustinus heeft hier nog eens een preek verzorgd.Feit is: je kunt hier dus ondergrondse villa’s bezoeken. Sommige, zoals het Huis van de Jacht, zijn gebouwd volgens een plattegrond zoals we ook kennen uit Italië: ze hebben dus een atrium, omringd door diverse kamers, waaronder een eetkamer. Alleen de ingang is nu een trappenhuis. Dit huis zal dus wel dateren van na de Romeinse machtsovername, al kan het natuurlijk ook gaan om een Italische officier in het huurlingenleger van een Numidische koning – pakweg Jugurtha.
Sommige onderaardse huizen hebben prachtige mozaïeken, zoals het huis dat door archeologen de naam Huis van Amfitrite is genoemd. Het is de verkeerde naam, want het mozaïek stelt feitelijk de godin Afrodite ofwel Venus voor. In het Huis van de Schat zijn op mozaïeken de emblemen aangebracht van wat vermoedelijk beroepsverenigingen zijn geweest.
Afrodite (Bulla Regia)Je vraagt je af waarom mensen onder de grond gaan wonen. Het is immers nogal lastig zo’n huis te bouwen. Een voor de hand liggend antwoord is de hitte, maar zo heet is het helemaal niet aan de leizijde van de bergen. Er is altijd wind. Ik sluit niet uit dat de werkelijke reden om op een lastige manier een huis te bouwen is dat het een lastige manier is om een huis te bouwen. Een Numidiër, een Karthager, een Romein, een Vandaal kon laten zien dat hij rijk was.
***
Ik organiseer in het najaar een reis naar Tunesië, waarbij we ook Bulla Regia aandoen. Meer informatie daar.
Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.
Deel dit:#Baäl #BullaRegia #JubaI #Jugurtha #Massinissa #Medjerda #Numidië #Tanit #Tunesië
Een Fenicische stad: Kerkouane
KerkouaneDe Feniciërs woonden midden tussen de Egyptenaren, Mesopotamiërs, Anatoliërs, Griek en Romeinen, maar zijn ondanks deze centrale plek in de oude wereld minder goed gekend dan je verwacht. Hun teksten zijn verloren gegaan, en bovendien: probeer eens op te graven in Sidon en Tyrus, antieke havensteden die deels zijn verzwolgen en deels overbouwd door moderne steden. Hoewel er links weleens een Fenicische tempel is opgegraven en rechts weleens een Fenicisch straatje, zijn er eigenlijk maar twee plaatsen waar je een Fenicische stad als stad kunt bekijken: Motya op Sicilië en Kerkouane in Tunesië.
Kerkouane
Kerkouane ligt op het Kaap Bon-schiereiland, dat als een vinger vanuit Afrika wijst naar Sicilië. Op het schiereiland zijn belangrijke steengroeven, en verder verbouwen de boeren er allerlei gewassen. Het is dus niet vreemd dat hier een handelshaven kwam, waarvandaan het voedsel kon worden geëxporteerd, en waar schepen konden aanleggen als ze op weg waren naar de groeve. De oudste sporen van Fenicische aanwezigheid in Kerkouane dateren van rond 650 v.Chr.
Het teken van Tanit (Kerkouane)Hoe de stad destijds heette, is onbekend. Wat we wel weten is dat er een indrukwekkende stadsmuur met torens is geweest, die een grotendeels ronde stad omsloot. Er woonden vermoedelijk zo’n tweeduizend mensen, die uitzicht hadden over de zee, die hier azuurblauw is. Ik kan het ook niet helpen, vaak is de werkelijkheid een cliché.
Het moet er aangenaam wonen zijn geweest, want er is altijd wind, zodat het nooit ondraaglijk heet is. En er liggen bergen in het achterland – net als in Fenicië. De eerste kolonisten moeten hier iets van hun thuisland hebben herkend. Ze waren overigens niet de enige bewoners, zoals blijkt uit de tempel. Die is weliswaar gebouwd volgens een plan dat wat op de plattegronden uit het Nabije Oosten, maar er zijn tevens wonderlijke bowlingbal-achtige stenen gevonden, die archeologen ook hebben aangetroffen in Numidische heiligdommen. Hun betekenis kennen we niet, maar ze documenteert de aanwezigheid van niet-Feniciërs. Of althans niet-Fenicische invloeden.
Maquette van het opgegraven deel van KerkouaneEen geplande stad
Verder groeven archeologen het huis op waar de priester woonde, waren er openbare baden en riolen, en natuurlijk ook een haven. Er waren diverse grote woonhuizen, met namen als “Huis van de sfinx”, “Huis van de kliffen” en “Huis met het teken van Tanit”. De muren waren opgetrokken uit Opus Africanum. De huizen hadden kleine baden, dus niet iedereen bezocht het openbare badhuis. In Kerkouane leefden rijk en arm bij elkaar.
De stad was gepland. Anders dan de Griekse en Romeinse steden, die een Hippodameïsch (d.w.z. dambord-achtig) plattegrond hadden, was Kerkouane rond. De stad was gepland als een Fenicische letter tet (𐤈), met in het centrum de al genoemde tempel, kruislings lopende hoofdstraten en ook enkele rond lopende wegen. De planners lieten ruimte voor een stuk of drie pleintjes.
Mythologisch reliëf (Melqart?)Hoewel in de haven landbouwproducten werden overgeslagen, leefden er vermoedelijk geen of weinig boeren in Kerkouane. De stad leefde van de handel met Fenicië en de Griekse wereld. Verder woonden er steenwerkers, purperververs, pottenbakkers en vissers.
Verwoesting
De stad lijkt aan het einde van de vierde eeuw v.Chr. te zijn verwoest en dat kan eigenlijk alleen maar zijn gebeurd toen Agathokles, de alleenheerser van Syracuse, in deze omgeving campagne voerde. De stad herstelde zich echter en het leven lijkt zijn gewone loop te hebben hernomen.
AmulettenDe stadstorens van Kerkouane zijn waarschijnlijk gebouwd in de jaren voorafgaand aan de Eerste Punische Oorlog (264-241). Ze waren onvoldoende om de Romeinen tegen te houden. In 256 was het leger van Marcus Atilius Regulus hier in de omgeving, voordat het oprukte naar Karthago. Kerkouane is op dat moment voor de tweede keer verwoest en archeologen nemen aan dat de Romeinen verantwoordelijk zijn. Helemaal bewezen is het niet, maar een andere verklaring is er ook niet. De stad was in elk geval na het midden van de derde eeuw v.Chr. niet langer bewoond.
Het is een fijne plek om wat te wandelen. Met twee uur heb je de ruïnes en het charmante museum wel bekeken. Daarna kun je vis gaan eten op Kaap Bon, naast de steengroeve.
Een leeuwNog een wrang detail: vanaf Kerkouane kun je Pantelleria zien liggen. Hier begrijp je waarom mensen op het idee komen dat ze in nauwelijks zeewaardige bootjes van Afrika kunnen oversteken naar Europa – je ziet het gewoon op de horizon. En als je dan is wijsgemaakt dat de straten daar zijn geplaveid met goud, ja, dan waag je het erop.
PS
O ja, ik organiseer een reis naar Tunesië. Er zijn nog wat plekken vrij.
Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.
Deel dit:#Agathokles #EerstePunischeOorlog #Kerkouane #MarcusAtiliusRegulus #Pantelleria #Tunesië
#Vakantie Dagaanbieding 23 februari: Hotel Sentido Phenicia 8 dagen #hotel #vliegreis #Tunesië #Hammamet - Vandaag: € 338,00 #goedkoop! - Kijk voor deze #aanbieding en meer op: https://www.reisdesk.nl/
Reclame
Zomaar een griffioen die u tegen kunt komen in Tunesië (Museum El-Djem)U hoeft niet verder te lezen; wat nu volgt is slechts reclame. Het is echter niet alleen omdat mijn schoorsteen moet roken. Ik heb voor Home Academy een cursus gemaakt over de Libanese geschiedenis, waarover u hier meer informatie vindt. Door bemiddeling van Cordaid gaat de opbrengst rechtstreeks naar Catholic Relief Services, een hulporganisatie in Libanon. Die ondersteunt momenteel Palestijnse en Syrische vluchtelingen, mensen die hun huis bij de ontploffing in Beiroet zijn verloren en mensen die door Israëlische bombardementen dakloos zijn geworden. Als u geen zin hebt om naar mijn cursus te luisteren, kunt u ook daar doneren.
Reizen
Dan: ik verzorg in het najaar een reis naar Tunesië. Dat is een tof land, waar ik al een paar keer ben geweest. We bezoeken onder andere Karthago en talloze Romeinse opgravingen. Welke? U leest het daar. Meer informatie over de reis naar Tunesië vindt u hier.
Historizon verzorgt al jaren volledig verzorgde reizen met een – u raadt het al – historisch thema. Ik sta deze zomer opgesteld voor een reis naar België en Noord-Frankrijk: veel Romeins erfgoed, Namen, Luik en zelfs nog een neanderthalermeisje. Ik heb die reis wel vaker gemaakt en vindt het zelf in elk geval een heel prettige onderneming. België is altijd interessant en voor Nederlanders vrijwel onbekend, dus ik maak er graag reclame voor. Meer informatie daar.
Cursussen
Dan zijn er nog cursussen. Een daarvan gaat over de Franken en waarom dat een interessant thema is, leest u hier. Deze cursus verzorg ik in Bussum, Schagen en Wormerveer.
Constantijn de Grote vormt het onderwerp van een cursus in Haarlem, terwijl ik in Amsterdam praat over de Kruistochten. In Dronten heb ik het over het Midden-Oosten vanaf de Arabische Renaissance in de negentiende eeuw. Verder verzorg ik lange lezingen over mythologie in Zoetermeer en over de invloed van de negentiende eeuw op de hedendaagse oudheidkunde; dat is in Gouda.
Voor HOVO verzorg ik twee cursussen: in Rotterdam spreek ik over het oude Griekenland en in Utrecht over het Romeinse Rijk. Voor de zomer is een korte cursus over de Romeinen in de Lage Landen gepland, waarin ik de Bataafse Opstand wil gebruiken als “kapstok” om alle andere thema’s aan op te hangen. Meer informatie volgt.
Boek
Tot slot maak ik nog even reclame voor mijn nieuwste boek. Dat is iets voor fijnproevers. Het gaat over de Romeinse auteur Filon van Byblos, bevat vertalingen door Hein van Dolen en is hier te bestellen bij Athenaeum. Dat is een zelfstandige boekhandel in Amsterdam, maar ze levert qua patet orbis.
Als u wil helpen dragen in de kosten van deze blog, kunt u een van mijn boeken kopen (en lezen), zoals Goden en halfgoden. Of ga mee op reis naar Tunesië! Of kom een cursus doen. Of doneer. U kunt deze blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.
Deel dit:#CatholicReliefServices #FilonVanByblos #Historizon #HomeAcademy #HOVO #Libanon #LiviusOnderwijs #reclame #Tunesië
De Europese droom van hernieuwbare energie heeft in Tunesië een bittere nasmaak | #Trouw
https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/de-europese-droom-van-hernieuwbare-energie-heeft-in-tunesie-een-bittere-nasmaak~b01eae8e/
Uitgebreid artikel over wat er mis gaat in fe deal tussen de EU en Tunesië. Het klonk allemaal ze mooi, maar wat is de praktijk?
/2
#3394
De Arabische Lente werd één grote bende:
Van Rabat tot Muscat is ’t doffe ellende
voor wie komt helpen bouwen
maar ook armen en vrouwen.
Geen land dat er ooit enig mensenrecht kende.
Op de werdegang van voormalig sprankje hoop #Tunesië.
https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/2299/pages/12/articles/2130756/13/1
Dadelpalmen verschrompelen in de Tunesische hitte – en ook de bevolking verdwijnt | de #Volkskrant
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/dadelpalmen-verschrompelen-in-de-tunesische-hitte-en-ook-de-bevolking-verdwijnt~bb703fc3/
Ook hier blijkt dat dus dat naast klimaatverandering, meer van de grond vragen dan het kan bieden desastreuze effecten heeft...
Ik zwerf momenteel door #Tunesië. Hier zijn wat foto's van dingen die me opvielen. Niets wereldschokkends hoor.
https://mainzerbeobachter.com/2024/04/29/toerist-in-tunesie/
Zomaar eens een blogje over de geschiedenis van middeleeuws en Ottomaans #Tunesië. Geen alledaags onderwerp, een onderwerp bovendien vol vreemde namen, maar mijns inziens toch wel de moeite waard.
https://mainzerbeobachter.com/2024/02/17/middeleeuws-tunesie/
Zomaar eens een blogje over de geschiedenis van vroeg-middeleeuws #Tunesië. Geen alledaags onderwerp, een onderwerp vol vreemde namen, maar mijns inziens toch wel boeiend.
https://mainzerbeobachter.com/2024/02/16/tunesie-onder-de-aghlabiden/
Het is vandaag 2069 jaar geleden dat #JuliusCaesar in de slag bij #Thapsus (in het huidige #Tunesië) zijn republikeinse tegenstanders en de Numidische koning Juba versloeg. Ik blog over het einde van de veldslag.
https://mainzerbeobachter.com/2024/02/07/het-einde-van-de-slag-bij-thapsus/