#siberie — Public Fediverse posts
Live and recent posts from across the Fediverse tagged #siberie, aggregated by home.social.
-
Lees tip -> Oekraïense Dovbush T40 drone bereikt Siberië | Nieuwe Oekraïense Dovbush T40 drone kan doelen tot diep in Siberië raken. | #drone #Siberië #oorlog #DovbushT40 #defensie #Oekraïne |
https://hbpmedia.nl/oekraiense-dovbush-t40-drone-bereikt-siberie/
-
Lees tip -> Oekraïense Dovbush T40 drone bereikt Siberië | Nieuwe Oekraïense Dovbush T40 drone kan doelen tot diep in Siberië raken. | #drone #Siberië #oorlog #DovbushT40 #defensie #Oekraïne |
https://hbpmedia.nl/oekraiense-dovbush-t40-drone-bereikt-siberie/
-
https://www.europesays.com/be-fr/214530/ Réchauffement climatique : pourquoi les émissions de méthane sibériennes inquiètent #BE #BEFr #Belgique #Belgium #emissions #fonte #GazàEffetDeSerre #incendie #méthane #RéchauffementClimatique #Science #ScienceAndTechnology #Sciences #SciencesEtTechnologies #sibérie #Technologies #Technology
-
https://www.europesays.com/fr/1127118/ La Russie a un cratère qui grandit de plusieurs mètres chaque été : ce qui le creuse n’est ni l’eau ni le vent #Actualités #ChangementClimatique #CratèreBatagaika #FédérationDeRussie #Géologie #News #Pergélisol #Push #Russia #RussianFederation #Russie #Siberie
-
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
www.lindependant.fr/2026/08/10/g...
Guerre en Ukraine : le plus gr... -
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
www.lindependant.fr/2026/08/10/g...
Guerre en Ukraine : le plus gr... -
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
-
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
-
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
-
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
-
L'Indépendant: #Guerre en #Ukraine : le plus grand site #pétrochimique de #Russie en flammes... Nouvel exploit pour les #drones #ukrainiens qui frappent en #Sibérie, à 2000 kilomètres de la frontière
-
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
www.geo.fr/environnemen...
Magazine photo, Voyage, Enviro... -
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
www.geo.fr/environnemen...
Magazine photo, Voyage, Enviro... -
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
-
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
-
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
-
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
-
Geo.fr: En #Sibérie, une menace croissante pourrait anéantir les efforts contre le #réchauffement #climatique
-
https://www.europesays.com/fr/1103338/ La Russie a deux lionceaux sortis du sol gelé à 15 mètres l’un de l’autre : 15 000 ans les séparent pourtant #Actualités #FédérationDeRussie #LionDesCavernes #MomieGlaciaire #News #paléontologie #permafrost #Push #Russia #RussianFederation #Russie #Siberie
-
https://www.europesays.com/fr/1009907/ Peste : ces tombes révèlent une épidémie plus ancienne et plus terrible qu’imaginé #Archéologie #épidémie #FR #France #Health #maladie #Néolithique #Peste #PesteNoire #Préhistoire #Santé #Siberie #Superantigène #YersiniaPestis
-
L’ADN ancien fournit des preuves de la plus ancienne épidémie de peste connue
🔸Des découvertes en Sibérie suggèrent que des bactéries issues de marmottes crues ont dévasté les tribus de chasseurs-cueilleurs il y a environ 5 500 ans
https://www.theguardian.com/science/2026/jun/17/ancient-dna-evidence-earliest-known-plague-outbreak
#science #peste #zoologie #épidémie #pandémie #préhistoire #ADN #archéologie #découverte #Sibérie #enfants #écureuil #marmotte #humain -
L’ADN ancien fournit des preuves de la plus ancienne épidémie de peste connue
🔸Des découvertes en Sibérie suggèrent que des bactéries issues de marmottes crues ont dévasté les tribus de chasseurs-cueilleurs il y a environ 5 500 ans
https://www.theguardian.com/science/2026/jun/17/ancient-dna-evidence-earliest-known-plague-outbreak
#science #peste #zoologie #épidémie #pandémie #préhistoire #ADN #archéologie #découverte #Sibérie #enfants #écureuil #marmotte #humain -
L’ADN ancien fournit des preuves de la plus ancienne épidémie de peste connue
🔸Des découvertes en Sibérie suggèrent que des bactéries issues de marmottes crues ont dévasté les tribus de chasseurs-cueilleurs il y a environ 5 500 ans
https://www.theguardian.com/science/2026/jun/17/ancient-dna-evidence-earliest-known-plague-outbreak
#science #peste #zoologie #épidémie #pandémie #préhistoire #ADN #archéologie #découverte #Sibérie #enfants #écureuil #marmotte #humain -
L’ADN ancien fournit des preuves de la plus ancienne épidémie de peste connue
🔸Des découvertes en Sibérie suggèrent que des bactéries issues de marmottes crues ont dévasté les tribus de chasseurs-cueilleurs il y a environ 5 500 ans
https://www.theguardian.com/science/2026/jun/17/ancient-dna-evidence-earliest-known-plague-outbreak
#science #peste #zoologie #épidémie #pandémie #préhistoire #ADN #archéologie #découverte #Sibérie #enfants #écureuil #marmotte #humain -
L’ADN ancien fournit des preuves de la plus ancienne épidémie de peste connue
🔸Des découvertes en Sibérie suggèrent que des bactéries issues de marmottes crues ont dévasté les tribus de chasseurs-cueilleurs il y a environ 5 500 ans
https://www.theguardian.com/science/2026/jun/17/ancient-dna-evidence-earliest-known-plague-outbreak
#science #peste #zoologie #épidémie #pandémie #préhistoire #ADN #archéologie #découverte #Sibérie #enfants #écureuil #marmotte #humain -
On m'a fait le récit ce week-end du voyage du messager de Lapérouse à travers la Sibérie. Sacré périple quand même. Du coup je vous le partage si vous n'aviez jamais entendu cette histoire.
C'est grâce à lui qu'on aura connaissance des découvertes et récits du voyage de Lapérouse, l'expédition ayant fait naufrage avec tout son équipage quelques temps après.
https://www.geeks-curiosity.net/voyage-kamtchatka-versailles-messager-de-laperouse-barthelemy-lesseps/ #GeeksCuriosity #explorateurs #sibérie #russie -
On m'a fait le récit ce week-end du voyage du messager de Lapérouse à travers la Sibérie. Sacré périple quand même. Du coup je vous le partage si vous n'aviez jamais entendu cette histoire.
C'est grâce à lui qu'on aura connaissance des découvertes et récits du voyage de Lapérouse, l'expédition ayant fait naufrage avec tout son équipage quelques temps après.
https://www.geeks-curiosity.net/voyage-kamtchatka-versailles-messager-de-laperouse-barthelemy-lesseps/ #GeeksCuriosity #explorateurs #sibérie #russie -
On m'a fait le récit ce week-end du voyage du messager de Lapérouse à travers la Sibérie. Sacré périple quand même. Du coup je vous le partage si vous n'aviez jamais entendu cette histoire.
C'est grâce à lui qu'on aura connaissance des découvertes et récits du voyage de Lapérouse, l'expédition ayant fait naufrage avec tout son équipage quelques temps après.
https://www.geeks-curiosity.net/voyage-kamtchatka-versailles-messager-de-laperouse-barthelemy-lesseps/ #GeeksCuriosity #explorateurs #sibérie #russie -
On m'a fait le récit ce week-end du voyage du messager de Lapérouse à travers la Sibérie. Sacré périple quand même. Du coup je vous le partage si vous n'aviez jamais entendu cette histoire.
C'est grâce à lui qu'on aura connaissance des découvertes et récits du voyage de Lapérouse, l'expédition ayant fait naufrage avec tout son équipage quelques temps après.
https://www.geeks-curiosity.net/voyage-kamtchatka-versailles-messager-de-laperouse-barthelemy-lesseps/ #GeeksCuriosity #explorateurs #sibérie #russie -
On m'a fait le récit ce week-end du voyage du messager de Lapérouse à travers la Sibérie. Sacré périple quand même. Du coup je vous le partage si vous n'aviez jamais entendu cette histoire.
C'est grâce à lui qu'on aura connaissance des découvertes et récits du voyage de Lapérouse, l'expédition ayant fait naufrage avec tout son équipage quelques temps après.
https://www.geeks-curiosity.net/voyage-kamtchatka-versailles-messager-de-laperouse-barthelemy-lesseps/ #GeeksCuriosity #explorateurs #sibérie #russie -
https://www.europesays.com/be-fr/115385/ Des scientifiques ont réussi à réveiller un animal congelé depuis 24 000 ans : la créature parvient même à se reproduire ! #animal #BE #BEFr #Belgique #Belgium #congelé #créature #russe #Science #ScienceAndTechnology #Sciences #SciencesEtTechnologies #Scientifiques #sibérie #Technologies #Technology #Vivant
-
https://www.europesays.com/fr/926758/ Guerre en Ukraine : L’Europe ne veut pas du médiateur de Poutine, la dynamique aurait changé de camp sur le front #Actualité #Actualités #FR #France #GuerreEnUkraine #international #Monde #News #Russie #Siberie #UnionEuropéenne(UE) #VladimirPoutine #VolodymyrZelensky #World
-
https://www.europesays.com/afrique/99669/ Guerre en Ukraine : L’Europe ne fait pas confiance à Poutine, la dynamique aurait changé de camp #actualité #Europe #GuerreEnUkraine #Monde #russie #Siberie #UnionEuropéenne(UE) #VladimirPoutine #VolodymyrZelensky
-
https://www.europesays.com/fr/824007/ « La Russie est devenue son plus gros client » : une usine en Irlande suspectée d’alimenter la machine de guerre du Kremlin #Actualités #FédérationDeRussie #JournalistesD’investigation #lIrlande #MachineDeGuerre #News #OlegDeripaska #Russia #RussianFederation #Russie #Siberie
-
Ils courent un marathon par -41°C
-
Ils courent un marathon par -41°C
-
Ils courent un marathon par -41°C
-
Ils courent un marathon par -41°C
-
https://www.europesays.com/fr/664337/ Deux arrestations dans un hôpital de Sibérie après la mort de 9 nourrissons en quelques jours #Actualité #Actualités #Bébé #Décès #FédérationDeRussie #hopital #médecin #Monde #News #Police #Russia #RussianFederation #Russie #Siberie
-
https://www.europesays.com/fr/664222/ Russie : Deux arrestations dans un hôpital de Sibérie après la mort de 9 nourrissons en quelques jours #Actualités #FédérationDeRussie #jours #l’hôpital #News #nourrissons #Russia #RussianFederation #Russie #Siberie #SoinsIntensifs
-
#Espace : l’ #Iran envoie 3 #satellites en orbite depuis la #Russie pour une "mission purement scientifique" https://mastodon.social/@revesdespace@universeodon.com/115793325209450329
Une fusée #Soyouz emportant les satellites iraniens Kosar, Paya et Zafar 2 a décollé du cosmodrome #Vostotchny au sud-est de la #Sibérie Les pays occidentaux, en particulier les #ÉtatsUnis et #Israël critiquent le programme satellitaire iranien, craignant que la République islamique n’utilise la technologie spatiale à des fins militaires. https://www.rtbf.be/article/l-iran-envoie-trois-satellites-en-orbite-depuis-la-russie-qualifiant-ce-lancement-de-mission-purement-scientifique-11654019
-
#Espace : l’ #Iran envoie 3 #satellites en orbite depuis la #Russie pour une "mission purement scientifique" https://mastodon.social/@revesdespace@universeodon.com/115793325209450329
Une fusée #Soyouz emportant les satellites iraniens Kosar, Paya et Zafar 2 a décollé du cosmodrome #Vostotchny au sud-est de la #Sibérie Les pays occidentaux, en particulier les #ÉtatsUnis et #Israël critiquent le programme satellitaire iranien, craignant que la République islamique n’utilise la technologie spatiale à des fins militaires. https://www.rtbf.be/article/l-iran-envoie-trois-satellites-en-orbite-depuis-la-russie-qualifiant-ce-lancement-de-mission-purement-scientifique-11654019
-
#Espace : l’ #Iran envoie 3 #satellites en orbite depuis la #Russie pour une "mission purement scientifique" https://mastodon.social/@revesdespace@universeodon.com/115793325209450329
Une fusée #Soyouz emportant les satellites iraniens Kosar, Paya et Zafar 2 a décollé du cosmodrome #Vostotchny au sud-est de la #Sibérie Les pays occidentaux, en particulier les #ÉtatsUnis et #Israël critiquent le programme satellitaire iranien, craignant que la République islamique n’utilise la technologie spatiale à des fins militaires. https://www.rtbf.be/article/l-iran-envoie-trois-satellites-en-orbite-depuis-la-russie-qualifiant-ce-lancement-de-mission-purement-scientifique-11654019
-
Beschouwing Taigagedichten van Edwin de Groot bij Uitgeverij Opwenteling, uitgave oktober 2025.
#boekbespreking #kunststukjes #blog #tumblr #dichtbundel #EdwindeGroot #Opwenteling #poëzie #experiment #alterego #taiga #Siberië #gedichten
https://www.tumblr.com/jurjenkvanderhoek/800361801573367808/experimentele-constructie-geeft-dichter-edwin-de?source=share -
Beschouwing Taigagedichten van Edwin de Groot bij Uitgeverij Opwenteling, uitgave oktober 2025.
#boekbespreking #kunststukjes #blog #tumblr #dichtbundel #EdwindeGroot #Opwenteling #poëzie #experiment #alterego #taiga #Siberië #gedichten
https://www.tumblr.com/jurjenkvanderhoek/800361801573367808/experimentele-constructie-geeft-dichter-edwin-de?source=share -
Beschouwing Taigagedichten van Edwin de Groot bij Uitgeverij Opwenteling, uitgave oktober 2025.
#boekbespreking #kunststukjes #blog #tumblr #dichtbundel #EdwindeGroot #Opwenteling #poëzie #experiment #alterego #taiga #Siberië #gedichten
https://www.tumblr.com/jurjenkvanderhoek/800361801573367808/experimentele-constructie-geeft-dichter-edwin-de?source=share -
Une #station #météo abandonnée sur l'île de Kolioutchine en #Sibérie est désormais utilisée comme refuge temporaire par des #ours polaires par mauvais temps.
https://twitter.com/DelattreMia/status/1984995786556309846
[Video is unavailable]
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1987157405658939863
🕐 08/11 14:56 -
Une #station #météo abandonnée sur l'île de Kolioutchine en #Sibérie est désormais utilisée comme refuge temporaire par des #ours polaires par mauvais temps.
https://twitter.com/DelattreMia/status/1984995786556309846
[Video is unavailable]
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1987157405658939863
🕐 08/11 14:56 -
Une #station #météo abandonnée sur l'île de Kolioutchine en #Sibérie est désormais utilisée comme refuge temporaire par des #ours polaires par mauvais temps.
https://twitter.com/DelattreMia/status/1984995786556309846
[Video is unavailable]
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1987157405658939863
🕐 08/11 14:56 -
Une #station #météo abandonnée sur l'île de Kolioutchine en #Sibérie est désormais utilisée comme refuge temporaire par des #ours polaires par mauvais temps.
https://twitter.com/DelattreMia/status/1984995786556309846
[Video is unavailable]
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1987157405658939863
🕐 08/11 14:56 -
Une #station #météo abandonnée sur l'île de Kolioutchine en #Sibérie est désormais utilisée comme refuge temporaire par des #ours polaires par mauvais temps.
https://twitter.com/DelattreMia/status/1984995786556309846
[Video is unavailable]
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1987157405658939863
🕐 08/11 14:56 -
https://www.europesays.com/fr/509148/ L’ex-Prince Andrew vivra désormais à Sandringham, à l’écart de la famille royale #Actualités #Angleterre #CharlesIII #Divertissement #FR #France #News #people #prince #ReineElizabethII #Roi #RoyaumeUni #Siberie #Vidéo
-
https://www.europesays.com/fr/470072/ Un militaire abat un camarade et se suicide dans une base près de Moscou #Actualité #Actualités #automne #FédérationDeRussie #GuerreEnUkraine #Monde #Moscou #News #Russe #Russia #RussianFederation #Russie #Siberie
-
https://www.europesays.com/fr/445727/ 210 drones ukrainiens interceptés par la Russie mais Zelensky vante son industrie de Défense #Actualité #Actualités #Armée #bombardement #drone #FR #France #GuerreEnUkraine #international #Kherson #missile #Monde #Moscou #News #Russie #Siberie #Soldat #VolodymyrZelensky #World
-
🥶Depuis la mi-septembre, une bonne partie de la #Sibérie connaît des températures inférieures de 5°C aux normales de saison. Ce froid s'est accentué ce week-end avec des températures 10°C sous les normales !
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1974722398290424069
🕐 05/10 08:24 -
🥶Depuis la mi-septembre, une bonne partie de la #Sibérie connaît des températures inférieures de 5°C aux normales de saison. Ce froid s'est accentué ce week-end avec des températures 10°C sous les normales !
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1974722398290424069
🕐 05/10 08:24 -
🥶Depuis la mi-septembre, une bonne partie de la #Sibérie connaît des températures inférieures de 5°C aux normales de saison. Ce froid s'est accentué ce week-end avec des températures 10°C sous les normales !
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1974722398290424069
🕐 05/10 08:24 -
De Finno-Oegrische talen
Deze door Cornelis de Bruijn getekende Samojeed sprak een Oeraalse taal.Even een blogje, in allerijl geschreven. Het nieuwtje is te leuk om te laten liggen, hoewel ik deze vrijdagavond eigenlijk iets anders te doen heb. In haast dus. Hop.
Finno-Oegrische talen
David Reich, een van de bekendste DNA-onderzoekers (Nobelprijs 2028), heeft een artikel gepubliceerd waarin hij aantoont dat de Finno-Oegrische talen heel ver uit het oosten komen. Dit verdient wel even wat toelichting.
Om concreet te beginnen: probeer de Netflix-serie Sorjonen eens te volgen zonder ondertiteling. De gemiddelde Nederlander of Vlaming zal er geen woord van begrijpen, terwijl diezelfde TV-kijker vroeg of laat wel wat woorden herkent in een Franse, Duitse of Italiaanse TV-serie. Dat komt omdat Sorjonen in het Fins is, omdat het Fins (net als het Ests en het Hongaars) een Finno-Oegrische taal is, en wij in Europa gewend zijn aan Indo-Europese talen. Finno-Oegrische talen zijn buitenbeentjes en doet roept de vraag op naar de herkomst.
Het was al bekend dat die in het oosten moet worden gezocht, want de Finno-Oegrische talen behoren tot de grotere familie van de Oeraalse talen. Die worden gesproken in Noord-Rusland. Reich c.s. hebben nu vastgesteld dat de sprekers van de Finno-Oegrische talen niet uit die regio komen, maar uit een veel oostelijker gebied, zeg maar Siberië. Verder lijkt het erop dat de eerste sprekers van Finno-Oegrische proto-taal daar tot 2000 v.Chr. woonden. Toen begon een westwaartse migratie, waarvan de laatste fase de aankomst van de Magyaren in Hongarije was, ergens in de tiende eeuw na Chr..
Wat is nou zo interessant?
Nu worden dit soort claims wel vaker gedaan. Ruim een jaar geleden was er de claim dat het Proto-Indo-Anatolisch, de “moeder” van de Indo-Europese en de Anatolische talen, via DNA-bewijs kon moeten worden geplaatst bezuiden de Kaukasus. Dat was van begin af aan een heel rare claim, omdat het een zeer ongebruikelijke migratieroute (noordwaarts over de Kaukasus) veronderstelde. Bovendien was het DNA-bewijs gebaseerd op veertien mensen, en weerlegden de aanhangers van de nieuwe hypothese de argumenten voor een meer conventioneel “land van herkomst” niet. Een half bewijs dus maar – ik legde het hier uit.
Reichs onderzoek is beter. Het is namelijk gebaseerd op het genetisch materiaal van een kleine 1200 mensen. Minstens even belangrijk is dat de route die de mensen naar het westen hebben gevolgd, een bekende is: we weten al heel lang dat nomaden vrijwel altijd westwaarts trekken door Eurazië, zeg maar van het droge Siberië naar het aantrekkelijker Oekraïne. Er zijn, vergeleken met de wonderlijke claim van vorig jaar, geen gekke zaken verondersteld.
Dit wil niet zeggen dat we Reich nu meteen moeten geloven. De relatie tussen taalkunde, geschiedenis en archeologie is lange tijd wat onhandig geweest en nu komt het DNA erbij. De claim over het Proto-Indo-Anatolisch toont al dat de verschillende soorten bewijsmateriaal nog steeds niet goed op elkaar zijn afgestemd en dat er ook onvoldragen onderzoek wordt gepubliceerd.noot Dat is het immers, als je wel argumenten vóór je stelling aandraagt maar niet ingaat op de argumenten er tegen. En bedenk: een taal kan zich verspreiden zonder migratie. Allemaal complicaties, allemaal zaken waarover vast nog zal worden gesproken. Maar Reichs claim is gebaseerd op redelijk veel data en veronderstelt bovendien geen gekke routes. Dit is een interessante claim.
Mijn boek over de geschiedenis van Libanon is verschenen; de opbrengst gaat via Cordaid naar het geteisterde land.
PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.
Zelfde tijdvak
NWA: Migratie
december 14, 2016
Het ontstaan van Egypte
juli 16, 2016
De Indo-Europese migraties
maart 26, 2017 Deel dit:#AnatolischeTalen #DavidReich #DNAOnderzoek #Estland #Finland #FinnoOegrischeTalen #Hongarije #IndoEuropeseTalen #Magyaren #OeraalseTalen #Rusland #Siberië #taalkunde
-
Sjamanisme
Detail van een kruikje uit de schat van Sânnicolau Mare; mogelijk een sjamaan in extase (Nationaal Museum, Boedapest)Je begroef graankorrels in de aarde en in het voorjaar ontstonden daaruit grote halmen. De overstromende rivier bracht de dood over de uiterwaarden, maar in het voorjaar was de vallei vruchtbaar. Je gooide dode bladeren, maaisel, schillen en ander afval op de composthoop, en na verloop van tijd werden daaruit maden en wormen geboren. Moderne biologen denken er anders over, maar het was niet onlogisch dat men in de Oudheid dacht dat nieuw leven alleen kon ontstaan uit de dood en dat de twee onlosmakelijk met elkaar samenhingen.
Er waren feitelijk twee werelden: die van de levenden en die van de doden. Soms maakten ze contact: het is vooral mooi gedocumenteerd in de Keltische verhalen, maar alle volken hadden gedenkdagen waarin de doden even wat dichterbij waren. De Romeinen kenden bijvoorbeeld de Lemuria, waarbij ze rituelen uitvoerden om niet tot rust gekomen doden te verdrijven uit de woonhuizen. Daarnaast waren er religieus specialisten die de oversteek van de ene naar de andere wereld konden maken; onderzoekers noemen hen sjamanen.
Een universeel verschijnsel
Dat is een beetje een onhandig begrip. Het is in 1692 geïntroduceerd in het boek Noord en Oost Tartarye van Nicolaes Witsen: de geleerde Amsterdamse burgemeester die Peter de Grote naar Holland haalde en Cornelis de Bruijn naar Moskovië stuurde. Witsen beschrijft hoe het sjamanisme bestond in Siberië. Zo’n sjamaan werkte zich in trance, maakte zo contact met de andere wereld en kon daar antwoord krijgen op allerlei vragen: wanneer komt er een einde aan de regen? hoe kan ik genezen van mijn ziekte? kunnen de doden ons helpen bij de jacht door de dieren weg te leiden uit hun schuilplaatsen?
Witsens sjamaanAangezien opgewekte religieuze extase op veel plaatsen is gedocumenteerd, is wel geopperd dat het gaat om een vroeg, universeel stadium van religie. Het gevaar van overgeneralisering ligt echter op de loer. Er zijn naast overeenkomsten tussen de diverse rituelen immers ook verschillen, en daarom is sjamanisme, zoals gezegd, een wat onhandig begrip. Het helpt bovendien niet dat New Age-achtige stromingen zich de term hebben toegeëigend. Het is wellicht het beste het begrip te beperken tot Centraal-Eurazië en de daarvan afgeleide culturen, zoals de Yupik-cultuur in Alaska en andere culturen uit de Nieuwe Wereld. (Het precolumbiaanse sjamanisme wordt mooi uitgelegd in het Museum aan de Stroom in Antwerpen.)
Sjamanisme is niet – of niet alleen – een vroeg religieus stadium, want het bestaat nog steeds. Misschien heeft u twee jaar geleden de Mongoolse speelfilm City of Wind gezien. Die toont niet alleen een beginnende sjamaan, die gewoon naar school moet en een vriendinnetje krijgt, maar ook diens werkwijze: met behulp van muziek en het roken van hennep raakt hij in trance. In andere culturen betrad de sjamaan de andere wereld door te vasten en te braken, of juist door een dieet van hallucinogene planten en paddenstoelen. Sjamanen van de Peruviaanse Chavin-cultuur (pakweg 900 tot 400 v.Chr.) verwondden zichzelf. Sommige mensen zijn speciaal gevoelig; de protagonist van City of Wind vertelt last te hebben gehad van epileptische aanvallen.
Een in trance verkerende sjamaan offert zichzelf door zijn darmen uit te trekken (Museum aan de Stroom, Antwerpen)Sjamanen hebben weleens (net als berserkers) het gevoel te zijn veranderd in dieren. Een vogel betreedt de bovenwereld immers wat makkelijker dan u en ik, terwijl vissen wat eenvoudige kunnen duiken naar de benedenwereld.
Skythische sjamanen
Sjamanisme is vermoedelijk niet het eerste waaraan u denkt bij de antieke wereld, maar er zijn wel degelijk sporen. Het is bekend dat de oude Perzen sjamanistische rituelen hadden waarbij ze de roesdrank haoma dronken, gebaseerd op vliegenzwam. De Griekse onderzoeker Herodotos van Halikarnassos kent sjamanistische praktijken bij de Skythen,noot Herodotos, Historiën 4.74-75. die leefden in Oekraïne, zuidelijk Rusland en de Centraal-Aziatische gebieden waar de Perzen hun haoma vandaan haalden. De archeologen die de Pazyryk-grafheuvels opgroeven, vonden daar trommels. Hoewel de Griekse auteurs niet alles goed begrepen, en hoewel een trommel soms gewoon een muziekinstrument is, staat niet ter discussie dat we bij de Skythen en Perzen te maken hebben met sjamanisme.
Om die reden is de Animal Style van de steppenomaden wel uitgelegd als weergave van de sjamanistische transformatie naar een dierengedaante. Het motief van de rape in the sky zou, zo bezien, weleens een opstijgende sjamaan kunnen voorstellen. Zie het plaatje helemaal bovenaan. Ik zou overigens niet meteen mijn geld inzetten op deze herinterpretatie.
Grieks sjamanisme
In het oude Griekenland is te wijzen op het orfisme, dat was gebaseerd op het verhaal van Orfeus, die dankzij zijn muziek contact kon maken met de wereld van de doden. Bij Homeros lezen we over de waarzegger Melampous, die op zeker moment bezeten zou zijn geweest door een geest.noot Homeros, Odyssee 15.234. Persoonlijk vind ik dit niet zo’n sterk voorbeeld, maar we lezen ook over Hermotimos van Klazomenai, over wie Plinius de Oudere vertelt dat diens
ziel zijn lichaam placht te verlaten en rond te dolen en dan allerlei nieuwtjes, die alleen een ooggetuige kon weten, uit verre streken meebracht. Ondertussen lag zijn lichaam er levenloos bij tot zijn vijanden … het verbrandden en zijn ziel bij terugkomst als het ware van haar omhulsel beroofden.noot Plinius de Oudere, Natuurlijke Historie 7.174.
Herodotos van Halikarnassos noemt Aristeas van Prokonessos, die ooit voor dood zou zijn neergevallen en later, toen hij weer bij zijn positieven was gekomen, zou hebben verteld dat hij zes jaar lang had gereisd. Het intrigerende is dat hij bij die reis de Issedonen zou hebben bezocht, die we voorbij de Skythen in Centraal-Azië moeten zoeken. Aristeas bezocht ook de Hyperboreërs, “zij die voorbij de noordenwind wonen”, in het dodenrijk.noot Herodotos, Historiën 4.14-15. Ook Plinius kent deze Aristeas en weet te melden dat degenen die hem voor dood hadden zien neervallen, hadden gezien dat zijn ziel in vogelgedaante was weggevlogen.noot Plinius de Oudere, Natuurlijke Historie 7.174.
Er zijn meer voorbeelden uit de archaïsche periode, maar die laat ik wat ze zijn. Waar het op neerkomt is dat er sporen van sjamanisme lijken te zijn in de Griekse religie. Dat zal wel een erfenis uit de Proto-Indo-Europese tijd zijn, en het is een wonderlijke gedachte dat de Griekse cultuur via Centraal-Eurazië, Siberië en Alaska verbonden is met de Amerika’s. En om heel eerlijk te zijn: hoe fascinerend zo’n mogelijk contact ook is, en hoezeer we het ook moeten overwegen, we moeten oppassen voor overgeneralisatie en ik weet ook niet of het wel zo heel veel verheldert.
Mijn boek over Libanon is verschenen. De opbrengst is geoormerkt voor Cordaid Libanon.
PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.
Zelfde tijdvak
Prokopios (slot)
september 25, 2024
Mohammed en de joden
oktober 18, 2024
Het ontstaan van de islam (1)
december 21, 2011 Deel dit:#AnimalStyle #archaïschePeriode #AristeasVanProkonessos #ChavinCultuur #CityOfWind #epilepsie #haoma #HermotimosVanKlazomenai #HerodotosVanHalikarnassos #Hyperboreërs #Issedonen #Lemuria #Melampous #Mongolië #NicolaesWitsen #Oekraïne #Orfeus #Orfiek #Pazyryk #PliniusDeOudere #RapeInTheSky #Siberië #sjamanisme #Skythen #YupikCultuur
-
Des #incendies font rage dans les steppes et la taïga du sud de la #Sibérie, près de la frontière chinoise. On distingue à gauche le lac #Baïkal. La végétation sèche après l'hiver est propice aux incendies de printemps. Ici, les panaches de fumées font une centaine de km 🌫️
🐦🔗 https://twitter.com/lachainemeteo/status/1915663922465525804
🕐 25/04 09:07