home.social

#rijn — Public Fediverse posts

Live and recent posts from across the Fediverse tagged #rijn, aggregated by home.social.

fetched live
  1. Een ankerstok uit Duisburg

    Ankerstok (Archeologisch park, Xanten)

    Vandaag een kort blogje. Het gaat over de Rijn maar niet over de waterstanden. Het gaat wel over Duisburg, een stad in het Roergebied die u zult kennen als u weleens met de trein naar het zuiden spoort. Niet bepaald de eerste stad waaraan u denkt als het gaat om het antieke verleden. De oudste vermelding is middeleeuws, uit 883.

    Maar er waren daarvoor al Romeinen. Logisch, want aan de andere kant van de Rijn lag het fort Asciburgium ofwel Moers-Asberg. De daar gelegerde soldaten zorgden ervoor dat er aan de Germaanse kant van de stroom geen al te grote nederzetting was – of het moest iets zijn dat de Romeinen controleerden. Een dergelijke nederzetting is nooit gevonden, maar dát er Romeinen in Duisburg waren, staat vast. Stenen die zijn gevonden in Krefeld en nu zijn te zien in het mooie museum Burg Linn, zijn gewonnen in wat nu Duisburg is.

    Bovendien: de Romeinen hielden vanaf pakweg 13 v.Chr. de oostelijke oever bezet. Lange tijd is gedacht geweest dat ze er weg zijn gegaan na de slag in het Teutoburgerwoud (in 9 na Chr.) maar dat is gebaseerd op een redenatiefout. De archeologen dateerden namelijk lange tijd alle vondsten op de oostelijke Rijnoever automatisch vóór 9, want er stond immers in een tweede-eeuwse bron dat de Rijn na de slag in in het Teutoburgerwoud een grens was geworden, waarop classici en oudhistorici zeiden dat die bron correct was, omdat er geen archeologische vondsten van na 9 waren. Inmiddels weten we zeker dat de Romeinen nog aanwezig zijn gebleven in Haltern. En voor de goede orde: de enige met de slag in het Teutoburgerwoud contemporaine geschiedschrijver, Velleius Paterculus, meldt expliciet dat de Romeinen hun posities in het jaar 10 herstelden.

    Terug naar Duisburg. Het hier boven afgebeelde voorwerp is gevonden in de rivier. Het is een loden ankerstok, dus de onderste dwarsstang van een anker. De verticale schacht en de bovenste dwarsstang zijn niet gevonden, vermoedelijk omdat ze waren gemaakt van hout. Het loden ding weegt een lieve 150 kilo, wat suggereert dat het bedoeld is geweest voor een heel groot schip.

    Inscriptie LV (Archeologisch park, Xanten)

    Dat lijkt te zijn bevestigd door de inscriptie: de letters L en V, ofwel Legio V. Het Vijfde Legioen Alaudae was van 15 tot 70 gestationeerd in Xanten, en het had zeker transportschepen en graanschepen. Er is dus misschien een keer een schip vertrokken uit pakweg Asciburgium, stroomafwaarts gegaan en onderweg zijn anker kwijt geraakt. Of het werkelijk zo is gegaan, weten we niet, maar we hebben zo dus wel een Romeinse ankerstok uit Duisburg.

    [Dit was een 549e voorwerp uit onze reeks museumstukken.]

    #anker #Asciburgium #BurgLinn #Duisburg #GermaniaInferior #Haltern #MarcusVelleiusPaterculus #MoersAsberg #Rijn #slagInHetTeutoburgerwoud #VAlaudae
  2. Measures/projections estimate: Rhine will be cut in 2 independent parts on Thursday

    #rhine #rhein #rhin #rijn #drought #trockenheit #dürre #sécheresse #droogte

    It is the river of my youth
    Near the Rhine
    Seeing both LesVosges/DieVogesen & LaForêtNoire/Schwartzwald as only horizon

    Rhine was "HUGE"

    RE: https://bsky.app/profile/did:plc:erggjxx5gvt6j3zgpsu5etu6/post/3msrvsswkys2g

  3. Measures/projections estimate: Rhine will be cut in 2 independent parts on Thursday

    #rhine #rhein #rhin #rijn #drought #trockenheit #dürre #sécheresse #droogte

    It is the river of my youth
    Near the Rhine
    Seeing both LesVosges/DieVogesen & LaForêtNoire/Schwartzwald as only horizon

    Rhine was "HUGE"

    RE: https://bsky.app/profile/did:plc:erggjxx5gvt6j3zgpsu5etu6/post/3msrvsswkys2g

  4. Measures/projections estimate: Rhine will be cut in 2 independent parts on Thursday

    #rhine #rhein #rhin #rijn #drought #trockenheit #dürre #sécheresse #droogte

    It is the river of my youth
    Near the Rhine
    Seeing both LesVosges/DieVogesen & LaForêtNoire/Schwartzwald as only horizon

    Rhine was "HUGE"

    RE: https://bsky.app/profile/did:plc:erggjxx5gvt6j3zgpsu5etu6/post/3msrvsswkys2g

  5. Measures/projections estimate: Rhine will be cut in 2 independent parts on Thursday

    #rhine #rhein #rhin #rijn #drought #trockenheit #dürre #sécheresse #droogte

    It is the river of my youth
    Near the Rhine
    Seeing both LesVosges/DieVogesen & LaForêtNoire/Schwartzwald as only horizon

    Rhine was "HUGE"

    RE: https://bsky.app/profile/did:plc:erggjxx5gvt6j3zgpsu5etu6/post/3msrvsswkys2g

  6. Measures/projections estimate: Rhine will be cut in 2 independent parts on Thursday

    #rhine #rhein #rhin #rijn #drought #trockenheit #dürre #sécheresse #droogte

    It is the river of my youth
    Near the Rhine
    Seeing both LesVosges/DieVogesen & LaForêtNoire/Schwartzwald as only horizon

    Rhine was "HUGE"

    RE: https://bsky.app/profile/did:plc:erggjxx5gvt6j3zgpsu5etu6/post/3msrvsswkys2g

  7. "Dit verhaal gaat over een van de droogste Rijnjaren ooit gemeten. In zes stappen nemen we je mee van de bron tot de zee:
    Waterstand de Rijn"

    #klimaatcrisis
    #droogte
    #Rijn

    app.nos.nl/shorthand/de-machti

  8. "Dit verhaal gaat over een van de droogste Rijnjaren ooit gemeten. In zes stappen nemen we je mee van de bron tot de zee:
    Waterstand de Rijn"

    #klimaatcrisis
    #droogte
    #Rijn

    app.nos.nl/shorthand/de-machti

  9. "Dit verhaal gaat over een van de droogste Rijnjaren ooit gemeten. In zes stappen nemen we je mee van de bron tot de zee:
    Waterstand de Rijn"

    #klimaatcrisis
    #droogte
    #Rijn

    app.nos.nl/shorthand/de-machti

  10. "Dit verhaal gaat over een van de droogste Rijnjaren ooit gemeten. In zes stappen nemen we je mee van de bron tot de zee:
    Waterstand de Rijn"

    #klimaatcrisis
    #droogte
    #Rijn

    app.nos.nl/shorthand/de-machti

  11. "Dit verhaal gaat over een van de droogste Rijnjaren ooit gemeten. In zes stappen nemen we je mee van de bron tot de zee:
    Waterstand de Rijn"

    #klimaatcrisis
    #droogte
    #Rijn

    app.nos.nl/shorthand/de-machti

  12. De Germanen (3) Geschiedenis

    Germaans edelsmeedwerk (Landesmuseum für Vorgeschichte, Halle)

    [Dit is het derde van vijf zes blogjes over de Germanen. Het eerste was hier.]

    Ik heb eergisteren en gisteren aangegeven dat de Germanen kort voor 100 v.Chr. hun opwachting maken in de geschiedenis, die destijds vooral door Grieken en Romeinen werd geschreven (een ergerlijk bezwaar tegen deze blogjesreeks, overigens). De Mediterrane auteurs verwijzen doorgaans naar de Jastorf-cultuur, waar de Germaanse talen vanouds werden gesproken en vermoedelijk zijn ontstaan. Ook vertelde ik dat deze cultuur en talen zich vanaf pakweg 250 v.Chr. begonnen te verspreiden. De regio van de Germaanse talen valt niet precies samen met de Jastorf-cultuur en die valt weer niet samen met de regio die de Romeinen aanduidden als Germania.

    Ik heb weleens de indruk dat archeologen en taalkundigen bij het trekken van conclusies naar elkaar kijken, wat natuurlijk alleen maar goed is, maar het gevaar met zich meebrengt dat de asymmetrie van het bewijsmateriaal wordt verwaarloosd. Desalniettemin is dat precies wat ik nu ook ga doen: de indruk wekken dat er vijf zones zijn, die zowel talig als archeologisch zijn te identificeren. Dat is ook niet helemaal onwaar, maar onwelvallige nuances vallen zo weg. Maar goed, dit is maar een blog en ik doceer geen germanistiek in Göttingen.

    Germaanse gordelhaak (Niedersächsisches Landesmuseum, Hannover)

    Vijf groepen Germanen

    Vanuit de historische taalkunde is een onderscheid bekend tussen vijf groepen talen/dialecten.

    1. De Elbe-Germanen, die door Plinius de Oudere Herminones lijken te zijn genoemd en van de Elbe richting Lippe en Donau migreerden. Zij verdreven daar andere
    2. groepen Germanen van de Weser naar de Rijn. Deze groepen corresponderen vermoedelijk met degenen die de Romeinen aanduidden als Istvaeones, en woonden in wat Maurits Gysseling identificeerde als het gebied waar “Belgisch” werd gesproken. Hoe dat ook zij, de Weser-Rijn-Germanen leken op
    3. de Noordzee-Germanen, die de Romeinen aanduidden als de Ingvaeones; hierbij behoren “onze” Friezen en later de Saksen.
    4. De oostelijke of Oder-Germanen, zeg maar de Przeworsk-cultuur en oostelijke uitlopers, duiken pas in de Late Oudheid op.
    5. De Scandinavische Germanen zal ik negeren.

    Ik wil het niet vergelijken met een omvallende dominoreeks, maar het lijkt er wel op dat de Elbe-Germanen, die dus het dichtst bij het kerngebied van de Jastorf-cultuur woonden, de druk op de andere groepen hebben opgevoerd en een reeks migraties in werking stelden of hielden.

    Krijgersgraf (Archeologisch staatsmuseum, Warschau)

    Germanië in de eerste eeuw v.Chr.

    Er zit zo bezien een zekere dynamiek in de Germaanse wereld: het gebied heeft een eigen geschiedenis, met interne oorzaken. De Germanen reageerden niet passief op wat de Romeinen aan de andere kant van de Rijn en Donau deden, al is dat een indruk die je door de eenzijdigheid van het geschreven bronnenmateriaal wel krijgt. De Germaanse geschiedenis begint met de zuidwaartse expansie van de Jastorf-cultuur, waardoor diverse groepen richting Rijn, naar Bohemen en naar het oosten worden geduwd. De Romeinse keizer Augustus verleende hieraan medewerking door Germaanse groepen toe te laten op de westelijke Rijnoever, waar ze woonden in steden als Xanten (Cugerni), Keulen (Ubiërs) en Nijmegen (Bataven).

    Maar dat waren niet de eerste contacten met Rome. Die waren er al vanaf 55 v.Chr., toen Julius Caesar de Rijn overstak. Noch die expeditie, nog een tweede expeditie in 53, leverde veel op, maar het stond goed op Caesars CV. Belangrijker is dat vanaf dit moment Germaanse soldaten dienst deden in de Romeinse legers: al in 55 waren er Germanen in Alexandrië gestationeerd. Later zouden de lijfwachten van Caesar, van de Romeinse keizers en van koning Herodes de Grote bestaan uit Chatten of Bataven.

    Germaans houtsnijwerk uit Hollen (Landesmuseum, Bonn)

    De Romeinen namen dus Germanen op uit het gebied tussen Rijn en Weser. Vanaf 12 v.Chr. bezetten de legionairs dat gebied, dat dus vooralsnog niet overgenomen kon worden door de Elbe-Germanen. De Romeinen verkenden het gebied van de Elbe wel, maar voor zover mij bekend zijn alle door archeologen gevonden Romeinse militaire en civiele nederzettingen in het Overrijnse te vinden tussen Rijn en Weser, en is er nooit een plan geweest op te rukken naar de Elbe. Dat men streefde naar grensbekorting en daarom een Elbe-Donau-grens wilde, zoals je weleens leest, is flauwekul: een grensbekorting is een defensieve maatregel en de Romeinen waren in het offensief, en los daarvan bewijst de kaart van Ptolemaios van Alexandrië dat de Romeinen niet wisten dat de Elbe korter was.

    In de eerste helft van de eerste eeuw na Chr. gaven de Romeinen hun militaire posities op. Dit wordt gewoonlijk in verband gebracht met de slag in het Teutoburgerwoud (9 na Chr.), maar er is voldoende bewijs dat de Romeinen de oostelijke Rijnoever nog steeds beheersten, en het administratieve einde van Legio XVII, Legio XIIX en Legio XIX wil niet zeggen dat ze zijn vernietigd. Meer over deze materie hier.

    [Deze reeks wordt overmorgen vervolgd, en ook dan zal de nadruk liggen op de Germaans-Romeinse betrekkingen.]

    Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

    Zelfde tijdvak


    Paideia

    oktober 26, 2023
    “Nederland in de Romeinse tijd”

    september 3, 2018
    Arsinoë laat Achillas doden

    oktober 18, 2022 Deel dit: #Bohemen #Donau #Elbe #GermaanseTalen #HerodesDeGrote #JastorfCultuur #LegioXIX #LegioXVII #LegioXVIII #MauritsGysseling #PliniusDeOudere #PrzeworskCultuur #PtolemaiosVanAlexandrië #Rijn #slagInHetTeutoburgerwoud
  13. Lees tip -> Extra maatregelen door aanhoudende droogte, opschaling naar feitelijk watertekort | Hoewel de drinkwatervoorziening niet in gevaar is, nemen Rijkswaterstaat en waterschappen momenteel extra maatregelen. | #watertekort #droogte #drinkwater #klimaat #Rijkswaterstaat #Rijn #waterschappen #waterbeheer |

    hbpmedia.nl/extra-maatregelen-

  14. Lees tip -> Extra maatregelen door aanhoudende droogte, opschaling naar feitelijk watertekort | Hoewel de drinkwatervoorziening niet in gevaar is, nemen Rijkswaterstaat en waterschappen momenteel extra maatregelen. | #watertekort #droogte #drinkwater #klimaat #Rijkswaterstaat #Rijn #waterschappen #waterbeheer |

    hbpmedia.nl/extra-maatregelen-

  15. Waterwars in Europa:

    'Hydrometeoroloog Verkade: "Vroeger zat er heel veel water opgeslagen in de gletsjers en dat wordt steeds minder. Ons vermoeden is dat de Zwitsers nu water achterhouden voor eigen gebruik, er komt nu heel weinig water uit Zwitserland." '

    Die Zwitsers toch... 😇

    Rivieren staan uitzonderlijk laag voor juli: 'Ik schrik ervan'
    nos.nl/artikel/2622907-riviere

    #Klimaat #Rijn

  16. Waterwars in Europa:

    'Hydrometeoroloog Verkade: "Vroeger zat er heel veel water opgeslagen in de gletsjers en dat wordt steeds minder. Ons vermoeden is dat de Zwitsers nu water achterhouden voor eigen gebruik, er komt nu heel weinig water uit Zwitserland." '

    Die Zwitsers toch... 😇

    Rivieren staan uitzonderlijk laag voor juli: 'Ik schrik ervan'
    nos.nl/artikel/2622907-riviere

    #Klimaat #Rijn

  17. Waterwars in Europa:

    'Hydrometeoroloog Verkade: "Vroeger zat er heel veel water opgeslagen in de gletsjers en dat wordt steeds minder. Ons vermoeden is dat de Zwitsers nu water achterhouden voor eigen gebruik, er komt nu heel weinig water uit Zwitserland." '

    Die Zwitsers toch... 😇

    Rivieren staan uitzonderlijk laag voor juli: 'Ik schrik ervan'
    nos.nl/artikel/2622907-riviere

    #Klimaat #Rijn

  18. Waterwars in Europa:

    'Hydrometeoroloog Verkade: "Vroeger zat er heel veel water opgeslagen in de gletsjers en dat wordt steeds minder. Ons vermoeden is dat de Zwitsers nu water achterhouden voor eigen gebruik, er komt nu heel weinig water uit Zwitserland." '

    Die Zwitsers toch... 😇

    Rivieren staan uitzonderlijk laag voor juli: 'Ik schrik ervan'
    nos.nl/artikel/2622907-riviere

    #Klimaat #Rijn

  19. Waterwars in Europa:

    'Hydrometeoroloog Verkade: "Vroeger zat er heel veel water opgeslagen in de gletsjers en dat wordt steeds minder. Ons vermoeden is dat de Zwitsers nu water achterhouden voor eigen gebruik, er komt nu heel weinig water uit Zwitserland." '

    Die Zwitsers toch... 😇

    Rivieren staan uitzonderlijk laag voor juli: 'Ik schrik ervan'
    nos.nl/artikel/2622907-riviere

    #Klimaat #Rijn

  20. 𝗜𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗼𝗽𝗯𝗹𝗮𝗮𝘀𝗯𝗼𝗼𝘁 1000 𝗸𝗶𝗹𝗼𝗺𝗲𝘁𝗲𝗿 𝗱𝗲 𝗥𝗶𝗷𝗻 𝗮𝗳: 𝘃𝗮𝗱𝗲𝗿 𝗲𝗻 𝘇𝗼𝗼𝗻 𝘃𝗿𝗮𝗴𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻𝗱𝗮𝗰𝗵𝘁 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗽𝗮𝗹𝗶𝗻𝗴

    Bijna drie weken lang zitten vader Ivo en zoon Nils samen in een opblaasboot op de Rijn. Hun missie: de loodzware route van de Europese paling volgen. Met de bijna 1000 kilometer lange tocht hopen ze aandacht én geld op te halen voor een vis die volgens...

    rtl.nl/nieuws/binnenland/artik

    #Opblaasboot #Rijn #Paling

  21. 𝗜𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗼𝗽𝗯𝗹𝗮𝗮𝘀𝗯𝗼𝗼𝘁 1000 𝗸𝗶𝗹𝗼𝗺𝗲𝘁𝗲𝗿 𝗱𝗲 𝗥𝗶𝗷𝗻 𝗮𝗳: 𝘃𝗮𝗱𝗲𝗿 𝗲𝗻 𝘇𝗼𝗼𝗻 𝘃𝗿𝗮𝗴𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻𝗱𝗮𝗰𝗵𝘁 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗽𝗮𝗹𝗶𝗻𝗴

    Bijna drie weken lang zitten vader Ivo en zoon Nils samen in een opblaasboot op de Rijn. Hun missie: de loodzware route van de Europese paling volgen. Met de bijna 1000 kilometer lange tocht hopen ze aandacht én geld op te halen voor een vis die volgens...

    rtl.nl/nieuws/binnenland/artik

    #Opblaasboot #Rijn #Paling

  22. 𝗜𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗼𝗽𝗯𝗹𝗮𝗮𝘀𝗯𝗼𝗼𝘁 1000 𝗸𝗶𝗹𝗼𝗺𝗲𝘁𝗲𝗿 𝗱𝗲 𝗥𝗶𝗷𝗻 𝗮𝗳: 𝘃𝗮𝗱𝗲𝗿 𝗲𝗻 𝘇𝗼𝗼𝗻 𝘃𝗿𝗮𝗴𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻𝗱𝗮𝗰𝗵𝘁 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗽𝗮𝗹𝗶𝗻𝗴

    Bijna drie weken lang zitten vader Ivo en zoon Nils samen in een opblaasboot op de Rijn. Hun missie: de loodzware route van de Europese paling volgen. Met de bijna 1000 kilometer lange tocht hopen ze aandacht én geld op te halen voor een vis die volgens...

    rtl.nl/nieuws/binnenland/artik

    #Opblaasboot #Rijn #Paling

  23. 𝗜𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗼𝗽𝗯𝗹𝗮𝗮𝘀𝗯𝗼𝗼𝘁 1000 𝗸𝗶𝗹𝗼𝗺𝗲𝘁𝗲𝗿 𝗱𝗲 𝗥𝗶𝗷𝗻 𝗮𝗳: 𝘃𝗮𝗱𝗲𝗿 𝗲𝗻 𝘇𝗼𝗼𝗻 𝘃𝗿𝗮𝗴𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻𝗱𝗮𝗰𝗵𝘁 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗽𝗮𝗹𝗶𝗻𝗴

    Bijna drie weken lang zitten vader Ivo en zoon Nils samen in een opblaasboot op de Rijn. Hun missie: de loodzware route van de Europese paling volgen. Met de bijna 1000 kilometer lange tocht hopen ze aandacht én geld op te halen voor een vis die volgens...

    rtl.nl/nieuws/binnenland/artik

    #Opblaasboot #Rijn #Paling

  24. 𝗜𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗼𝗽𝗯𝗹𝗮𝗮𝘀𝗯𝗼𝗼𝘁 1000 𝗸𝗶𝗹𝗼𝗺𝗲𝘁𝗲𝗿 𝗱𝗲 𝗥𝗶𝗷𝗻 𝗮𝗳: 𝘃𝗮𝗱𝗲𝗿 𝗲𝗻 𝘇𝗼𝗼𝗻 𝘃𝗿𝗮𝗴𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻𝗱𝗮𝗰𝗵𝘁 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗽𝗮𝗹𝗶𝗻𝗴

    Bijna drie weken lang zitten vader Ivo en zoon Nils samen in een opblaasboot op de Rijn. Hun missie: de loodzware route van de Europese paling volgen. Met de bijna 1000 kilometer lange tocht hopen ze aandacht én geld op te halen voor een vis die volgens...

    rtl.nl/nieuws/binnenland/artik

    #Opblaasboot #Rijn #Paling

  25. Lees tip -> Nederland stevent af op drinkwatercrisis door droogte | In sommige delen van het land is al ruim 200 millimeter minder regen gevallen dan gebruikelijk. Daarnaast voeren grote rivieren, waaronder de Rijn, aanzienlijk minder water aan | #Rijn #neerslagtekort #droogte #rivieren #drinkwatercrisis #waterstand #klimaat |

    hbpmedia.nl/nederland-stevent-

  26. Lees tip -> Nederland stevent af op drinkwatercrisis door droogte | In sommige delen van het land is al ruim 200 millimeter minder regen gevallen dan gebruikelijk. Daarnaast voeren grote rivieren, waaronder de Rijn, aanzienlijk minder water aan | #Rijn #neerslagtekort #droogte #rivieren #drinkwatercrisis #waterstand #klimaat |

    hbpmedia.nl/nederland-stevent-

  27. Museumweekend in Bonn

    Dus ik was in Bonn, voor een soort museumweekend. De Duitse stad stond al een paar jaar op een (ongeschreven) lijstje1 als bestemming maar is net te ver weg om in één dag op en neer te rijden. Dus ik nam de fiets mee om tussen locaties te kunnen pendelen. 

    Bonn is wel een stad met twee gezichten. Er is altijd de Rijn en historische huisjes. Daar tegenover staat het vol met bouwsels uit de […]

    https://www.filmvanalledag.nl/2026/04/06/museumweekend-in-bonn/
  28. Museumweekend in Bonn

    Dus ik was in Bonn, voor een soort museumweekend. De Duitse stad stond al een paar jaar op een (ongeschreven) lijstje1 als bestemming maar is net te ver weg om in één dag op en neer te rijden. Dus ik nam de fiets mee om tussen locaties te kunnen pendelen. 

    Bonn is wel een stad met twee gezichten. Er is altijd de Rijn en historische huisjes. Daar tegenover staat het vol met bouwsels uit de […]

    https://www.filmvanalledag.nl/2026/04/06/museumweekend-in-bonn/
  29. De #Rijn is niet alleen een rivier, maar ook een symbool van samenwerking tussen Nederland en Duitsland. Binnen het Interreg-project ‘De Rijn Verbindt / Der Rhein Verbindet’ zetten tien Nederlandse en Duitse organisaties zich samen in voor een klimaatbestendige, biodiverse en leefbare Rijnregio. In Düsseldorf-Benrath vond op 7 oktober 2025 een netwerkbijeenkomst met de betrokken partijen plaats. grenspostdusseldorf.nl/actueel

  30. De #Rijn is niet alleen een rivier, maar ook een symbool van samenwerking tussen Nederland en Duitsland. Binnen het Interreg-project ‘De Rijn Verbindt / Der Rhein Verbindet’ zetten tien Nederlandse en Duitse organisaties zich samen in voor een klimaatbestendige, biodiverse en leefbare Rijnregio. In Düsseldorf-Benrath vond op 7 oktober 2025 een netwerkbijeenkomst met de betrokken partijen plaats. grenspostdusseldorf.nl/actueel

  31. De #Rijn is niet alleen een rivier, maar ook een symbool van samenwerking tussen Nederland en Duitsland. Binnen het Interreg-project ‘De Rijn Verbindt / Der Rhein Verbindet’ zetten tien Nederlandse en Duitse organisaties zich samen in voor een klimaatbestendige, biodiverse en leefbare Rijnregio. In Düsseldorf-Benrath vond op 7 oktober 2025 een netwerkbijeenkomst met de betrokken partijen plaats. grenspostdusseldorf.nl/actueel

  32. De #Rijn is niet alleen een rivier, maar ook een symbool van samenwerking tussen Nederland en Duitsland. Binnen het Interreg-project ‘De Rijn Verbindt / Der Rhein Verbindet’ zetten tien Nederlandse en Duitse organisaties zich samen in voor een klimaatbestendige, biodiverse en leefbare Rijnregio. In Düsseldorf-Benrath vond op 7 oktober 2025 een netwerkbijeenkomst met de betrokken partijen plaats. grenspostdusseldorf.nl/actueel

  33. Museum Dorestad

    Romeinse helm uit Wijk bij Duurstede (Rijkscollectie)

    Deze blog bestaat vandaag veertien jaar en dat vier ik met het 500e blogje in onze reeks museumstukken. Dat moet natuurlijk een bijzonder museumstuk zijn, maar het is niet de helm hierboven. Ik blog over het museum waar die helm eigenlijk hoort te zijn, en wellicht nog eens komt. Alleen is dat museum nog niet geopend: het is Museum Dorestad in Wijk bij Duurstede.

    Ik blog daarover omdat een museum, waar ze artefacten tonen, ook zelf een artefact is. Ik heb eerder weleens geblogd over de landkaart van Italië die je kunt zien in het Museo della civiltà romana in Rome, en zo kun je ook kijken naar het museum waar de vondsten uit Dorestad te zien zullen zijn. Ik sprak erover met conservator Luit van der Tuuk.

    Dorestad

    Maar eerst: wat was Dorestad? Het betreft een nederzetting op de splitsing van Rijn en Lek. Deze is vooral in de achtste en negende eeuw na Chr. heel belangrijk geweest. De naam bewijst echter dat de nederzetting minstens een millennium ouder is, want het eerste element, duron, is goed Gallisch, en verwijst naar een door een poort afgesloten constructie: een burcht of kraal of marktplaats. We kennen dit element vooral in combinaties als Divodurum, “burcht van de goden” (Metz) of Durocortorum, “ronde markt” (Reims), dus misschien heeft de duron aan de Rijn en Lek ook ooit een langere naam gehad. Later hebben de Germanen er het element statha aan toegevoegd, “aanlegplaats”. “Markthaven” is niet de slechtste vertaling. Er zijn andere etymologieën voorgesteld, maar ze gaan allemaal uit van een Keltische naam – en dus voor-Romeinse bewoning.

    In de Romeinse tijd lag hier (of eigenlijk: iets oostelijker) een fort, dat echter door de meanderende rivier is verspoeld. De helm hierboven is gevonden in het water en verder contextloos. In de Vroege Middeleeuwen was Dorestad echter een heel belangrijke handelsnederzetting, waar kooplieden heen kwamen uit alle richtingen: over de Rijn en zijrivieren als de Moezel vanuit het Frankische Rijk, over de Vecht en de Kromme Rijn uit Scandinavië, over de Oude Rijn of de Lek vanaf de Britse Eilanden. In de negende eeuw hebben Noormannen Dorestad enkele keren geplunderd. De plek werd verlaten, er kwam daarna weer een kasteel (Duurstede) en in de tweede helft van de vorige eeuw is Dorestad herontdekt met de grootste opgraving die ooit in Nederland heeft plaatsgevonden.

    Mantelspelden (Museum Dorestad, Wijk bij Duurstede)

    Feitelijk was Dorestad de eerste van de reeks havenplaatsen waar de Nederlandse economie zo van heeft geprofiteerd: Tiel, Dordrecht, Rotterdam. En juist omdat dit zo’n belangrijk deel van het Nederlandse verleden is, is het bizar dat het museum jarenlang gesloten is geweest en dat Dorestad geen deel uitmaakt van de Nederlandse geschiedeniscanon. Let wel: verstedelijking, in welke vorm dan ook, is een van de “rode draden”, de principes waarmee de vijftig vensters zijn gekozen.

    Museale keuzes

    Het goede nieuws is dat het museum eind dit jaar zal worden heropend in het voormalige raadhuis op de Markt in Wijk bij Duurstede. En een museum maakt keuzes. Ook de plek die cultuuruitingen toont, is een cultuuruiting.

    Eerste keuze: het tonen van Dorestad. Dus niet: de geschiedenis van Wijk bij Duurstede, of de manier waarop de site is opgegraven, of de wijze waarop Dorestad de afgelopen halve eeuw eerst uitgroeide tot lieu de mémoire en vervolgens is weggemoffeld. Met dat laatste bedoel ik dat de Germaanssprekenden – of dat nu de bewoners waren van de zwervende erven bij Ede of de Franken – in de afgelopen dertig jaar uit Nederlands verleden zijn verwijderd. Kijk eventueel hier.

    Draak (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden)

    Een tweede keuze: waar begin je? Het museum kiest ervoor de Keltische oorsprong te tonen met fragmenten van glazen armbanden, en ook het Romeinse verleden zal worden getoond. Een Romeins beeldje van de koopliedengod Mercurius is een voorafschaduwing van de handelmetropool die Dorestad zou zijn. Na deze voorgeschiedenis kan de bezoeker doorlopen naar een nagebouwd schip, dat een indruk geeft van de afmetingen van een vroegmiddeleeuws koopvaardijschip. Hier is een animatie te zien over Katla, een vrouw die in de negende eeuw vanuit Zweden op reis ging naar Dorestad. Haar reis en leven zijn te reconstrueren.

    Ook deze keuze vertelt iets over musea in de eenentwintigste eeuw. Vaak gebruikt men deze of gene historische persoon als begin van een ander verhaal. Voor de Byblos-expositie waren dat bijvoorbeeld Ummahnu en Wen-Amun; voor Dorestad is het dus een Scandinavische bezoekster. Deze aanpak, modieus als ze is, vloeit voort uit het uitgangspunt Dorestad te tonen. Het museum had deze aanpak bijvoorbeeld niet kunnen gebruiken als het had willen focussen op de wijze waarop de nederzetting is opgegraven.

    Munt uit Dorestad (Teylersmuseum, Haarlem)

    Ook op de eigenlijke expositie is aandacht voor individuen die iets met Dorestad te maken hadden: denk aan de muntmeester Madelinus, denk aan de missionaris Bonifatius, denk aan de Noorman Rorik, die vanaf 850 regeerde over Dorestad.

    Deze individuen vormen een van de gekozen thema’s. Andere thema’s zijn vanzelfsprekend handel, de relatie tussen Franken en Friezen (die allebei woonden in Dorestad), de ambachtslieden en de Noormannen. Het museum kiest voor een leuke presentatie waarbij je vanuit de ene hoek zo’n woeste Viking ziet (het negentiende-eeuwse clichébeeld) en vanuit een andere hoek een accurate reconstructie.

    De expositie zal beginnen met een maquette die momenteel nog wordt gemaakt. Ik ben er blij mee, want een maquette veroudert niet en je kunt haar bekijken vanuit de hoek die jij wil. Maquettes zijn superieur aan de modieuze filmpjes, die door de snelle verbetering van de technologie al zijn verouderd voor ze zijn afgeleverd, en die je bovendien één perspectief opdringen.

    Zomaar wat aardwerk in het depot

    Een wonder

    Zoals u merkt komen modieuze thema’s als religie en identiteit alleen indirect aan de orde. Dat zegt iets over de wijze waarop het museum dit erfgoed wil gaan tonen. Soms doet Museum Dorestad wat andere musea eveneens doen, soms doet het dat niet. Ook al is het museum niet heel groot, het waait niet met elke wind mee. Het heeft karakter.

    Museum Dorestad moet het vooralsnog doen met een budget dat klein is in vergelijking tot het enorme belang van Dorestad. Als je dat in overweging neemt, is zich een wonder aan het voltrekken. Al sinds de Renaissance staat in Nederland het Germaanse verleden centraal en dat verleden is de afgelopen dertig jaar uitgegumd. Museum Dorestad geeft opnieuw aandacht aan die belangrijke traditie. Dat maakt het museum tot een cultuuruiting, een belangrijke cultuuruiting zelfs, en een waardige 500e aflevering in onze reeks museumstukken. Ik hoop er in de komende, vijftiende jaargang van deze blog nog eens over te kunnen schrijven.

    Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

    Zelfde tijdvak


    De Visigoten

    juni 13, 2017
    De theodicee volgens Ǧibrīl ibn Nūḥ

    augustus 27, 2024
    Hooglied (2): Een Arabische wasf

    april 8, 2023 Deel dit: #canon #Dorestad #Franken #Friezen #GallischeTaal #kasteel #Lek #lieuDeMémoire #LuitVanDerTuuk #MuseumDorestad #Noormannen #Rijn #vikingen #WijkBijDuurstede