#martine-van-den-berg — Public Fediverse posts

Faits divers (52)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, en anders dan in de vorige afleveringen, waarin ik meestal een stuk of drie onderwerpen aansneed, heb ik er vandaag een heleboel.

Antieke seksualiteit

Wat is de bestudering van de Oudheid eigenlijk? Eigenlijk zetten we drie stappen.

1. We bestuderen de oude wereld om een samenleving te leren kennen die voorgoed voorbij is en wezenlijk anders.
2. Als je meent dat de Oudheid ook belangrijk is (maar waarom zou je?), kun je de verschillen identificeren met onze wereld.
3. Daarna zoek je voor die verschillen een verklaring om zo je eigen denkwereld beter te doorgronden. Feitelijk draait het dus om zelfkennis.

Meestal blijft voorlichting echter beperkt tot stap één. Hoe het desondanks óók kan, kunt u lezen in dit artikel over de vrouwelijke seksualiteit. Waarom denken wij anders dan de mensen toen, en wat zegt dat over onszelf?

Blauw zien

Een bekende misvatting is dat de oude Grieken kleuren anders zagen, en het is waar: Homeros noemt de zee wijnrood. De Grieken leden echter niet aan kleurenblindheid: Josine Schrickx vertelde al eens over het algemene patroon waarmee talen namen geven aan kleuren. Wellicht is er een biologische verklaring voor het verschijnsel dat andere talen minder kleurnamen hebben.

Diodoros van Sicilië

Over Diodoros van Sicilië heb ik eerder geblogd. Hij is belangrijk, want hij biedt bijvoorbeeld de enige doorlopende geschiedenis van Griekenland in de vijfde en vierde eeuw. In dat eerdere blogje, gewijd aan de vertaling van de boeken één tot en met vijf, opperde ik dat het fijn zou zijn als de boeken over Griekenland ook eens zouden worden vertaald. En wat zo leuk is: daar blijkt een begin mee te zijn gemaakt. Dank je wel, John Nagelkerken, voor de boeken elf tot en met dertien.

Vindonissa

Windisch in Zwitserland is de Romeinse stad Vindonissa. Dat was tevens een belangrijke legioenbasis, waar XIII Gemina de weg naar de Alpenpassen verdedigde. Over het ontstaan van Vindonissa begint langzamerhand meer duidelijkheid te ontstaan.

Oud manuscript (1): Paulus

Als een tekstvondst de nationale media haalt, moet het wel iets bijzonders zijn. En jawel: er is nieuws over een zesde-eeuws manuscript met de brieven van Paulus, de zogeheten Codex H. Bernard de Montfaucon, de auteur van een beroemde achttiende-eeuwse oudheidkundige encyclopedie, heeft als eerste die Codex H geïdentificeerd en vastgesteld dat het boek op zeker moment uit elkaar was gehaald, dat de inkt van het perkament was afgeschraapt en dat de vellen vervolgens waren gebruikt voor andere doelen (een zogeheten palimpsest). Het zou natuurlijk leuk zijn als we alle bladen van het gerecyclede manuscript terugvonden, en daarbij hebben onderzoekers nu aanzienlijk succes. Nederlandse uitleg hier, wetenschappelijke publicatie daar.

Wat betekent dat? We kennen de tekst van de brieven van Paulus toch? Ja zeker. Maar de hoofdstuk- en versindeling die wij kennen, is betrekkelijk recent. Dankzij de nieuwe informatie zien we hoe men in de Late Oudheid de tekst verdeelde, en dat zou best weleens gevolgen kunnen hebben voor de uitleg. Ter vergelijking: kijk eens waar het Scheppingsverhaal eindigt – is dat aan het einde van Genesis 1 of na de eerste regels van Genesis 2? Anders gezegd: is de zesde dag, met de schepping van de mens, de climax, of is dat de zevende dag? Dit zijn geen trivialiteiten.

Oud manuscript (2): Caedmon

De laatste grote gebeurtenis uit de Oudheid is het ontstaan van de islam en het Kalifaat. Beide worden ingeleid door het optreden van de profeet Mohammed. Zijn roepingsverhaal kent een wonderlijke, vrijwel contemporaine parallel in de roeping van de Ierse monnik-bard Caedmon. Dat een verhaal zich in korte tijd verplaatst van Arabië naar de Atlantische kust, zegt veel over de snelheid van de mondelinge traditie in de toenmalige wereld. Dat maakt de Ierse auteur interessant. Van een van de liederen van Caedmon is nu een manuscript gevonden. Dat werpt vanzelfsprekend geen enkel licht op de snelheid van de mondelinge informatieoverdracht, maar leuk is het wel.

Archeologie in Jeruzalem

Archeologie in Israël is nationalisme met andere middelen: ik schrijf al jaren over zionistische archeologie en ben niet de enige. Men leze de roman De genesis van het verraad van Martine van den Berg. Voor de actualiteit schakelen we over naar Jeruzalem, waar Palestijnen uit hun huizen worden gezet om ruimte te maken voor een archeologisch park.

Klimaatwetenschap

Een van de grote publieksvragen is hoe oudheidkundigen weten wat ze weten. Uitleg van de technieken waarmee ze het antieke klimaat reconstrueren is dan ook al zeker een kwart eeuw een desideratum. Gelukkig is er dit verhelderende stuk over het onderzoek van eeuwenoud ijs.

En tot slot

Ik had een vrolijk gesprek met Krijn Soeteman, de hoofdredacteur van de wetenschapsnieuws-website Scientias, over archeologie, oude geschiedenis en oude talen. We hadden het over de wijze waarop sensationalistische wetenschapscommunicatie de oudheidkunde beschadigt: dus over de IDOHZOtjes waarmee de classici achter andermans actualiteit aanhuppelen, over archeologen die zonder kennis van andere oudheidkundige bloedgroepen wat roeptoeteren en over bizarre toepassingen van AI. En we hadden het ook over de zaken die wél in het nieuws zouden moeten komen, want die zijn er volop. Dat vrolijke gesprek werd een podcast.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Faits divers (50)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met ook deze keer weer enkele niet-samenhangende berichtjes.

Het Antikythera-mechanisme

Het Antikytheramechanisme was een mechanische rekenmachine annex planetarium waarmee onder meer zonsverduisteringen en de data van de diverse Griekse atletiekwedstrijden konden worden berekend. Het is gevonden op een scheepswrak bij de Peloponnesos en is maar gedeeltelijk bewaard, zodat niet helemaal duidelijk is hoe het voorwerp precies gereconstrueerd zou moeten worden. Dat neemt niet weg dat er verschillende knappe voorstellen zijn gedaan en dat instrumentmakers reconstructies hebben gebouwd. Sinds kort is er ook een in eigen land, en daarover leest u hier meer.

De villa van Dolabella

Zomaar een lief berichtje: in Italië zijn wat bezittingen van de georganiseerde misdaad onteigend en daarbij was ook een landgoed waarop de ruïne ligt van een Romeinse villa. Die is – met een slag om de arm – toegeschreven aan Publius Cornelius Dolabella, die na de moord op Julius Caesar met succes diens vrijgekomen consulaat opeiste en zich naar het opstandige Syrië liet uitzenden. Zijn reis naar het oosten kenmerkte zich vooral door zó veel moord, plundering en afpersing, dat het zelfs de Romeinse Senaat te gortig werd. Hij werd tot staatsvijand verklaard, waarna Cassius (de moordenaar van Caesar) hem uitschakelde.

De villa werpt vanzelfsprekend geen enkel licht op deze gebeurtenissen. Het is echter altijd fijn als we archeologische vondsten kunnen koppelen aan andere vormen van oudheidkundig bewijs, zelfs als dat met een slag om de arm moet gebeuren.noot Die slag om de arm is natuurlijk dat archeologen een andere waarheidstheorie gebruiken dan oudhistorici. Eigenlijk zouden we, als er claims over interdisciplinariteit worden gedaan, steeds moeten vragen: welke waarheidstheorie gebruiken de betrokkenen? Dat spaart uren langs-elkaar-op-praten.

Oude talen

De leukste website op het terrein van de geesteswetenschappen is Neerlandistiek, en dat vakgebied heeft in de bestudering van de Germaanse talen natuurlijk een overlap met de oudheidkunde. Dat levert leuke blogs op, zoals over de continuïteit van de metaforen die we gebruiken voor leren en aanleren. Meer germanistiek vanzelfsprekend op de blog Taaldacht.

Zionistische archeologie

U weet het: in de archeologie is de politiek nooit ver weg. Martine van den Berg, tevens auteur van een urgente roman over de cultuurstrijd tegen de geesteswetenschappen, pakt in De Groene Amsterdammer uit over de nationalistische archeologie van Israël: die “staat steeds vaker ten dienste van een nationale, racistische en essentialistische agenda”.

Spookschrijver

Een grappig (maar niet heus) verhaaltje: u kunt online oudheidkundige boeken kopen van een zekere Blake Whiting. Alleen: die bestaat helemaal niet. Het is een AI-robot die boeken plundert en in een andere vorm navertelt. Het is feitelijk een nieuwe vorm van plagiaat.

Het komt overigens niet alleen door Die Grote Boze Techbro’s. Door de combinatie van onvoldoende brede opleidingen en publicatiedruk schrijven wetenschappers doorgaans artikelen waarin ze nooit heel ver buiten de lijntjes kleuren. Dat is ook niet heel erg: wetenschap gaat nu eenmaal stapje voor stapje vooruit. Veel artikelen delen dus dezelfde aannames, data en methoden. Zodoende is er een brede basis waarop de artificiële intelligentie zich kan baseren.

Manuscripten

Er is zó veel vakliteratuur dat wetenschapsjournalisten maar moeilijk een heel vakterrein overzien. Los daarvan: veel vakliteratuur blijft verborgen achter de academische betaalmuren. Omdat de journalisten dus geen overzicht hebben, reageren ze bij hun onderwerpkeuze nogal eens op de persberichten die hun worden toegestuurd. Daardoor lopen ze aan de leiband van de universitaire PR en krijgen u en ik allerlei nieuws toegeworpen dat helemaal geen nieuws is. Hier is een voorbeeld: DNA-onderzoek naar het perkament en leer waarop manuscripten zijn geschreven.

U las over die methode al in mijn boek Bedrieglijk echt. Dat is niet omdat ik zo slim ben. Het is omdat wetenschapsjournalisten het terrein niet overzien en manipuleerbaar zijn.

Museumnieuws

Nederlanders denken vaak dat ze nog weleens in België zullen komen, en rijden er doorheen op weg naar een “echt” buitenland. Ze gaan zelden echt eens een kijkje nemen in België. En zo komt het dat belachelijk weinig Nederlanders vertrouwd zijn met de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. Mocht u hebben besloten uw kennislacune te vullen, dan heeft u pech.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Geesteswetenschappen in oorlogstijd

Waarom hebben we geesteswetenschappen? Op die vraag bestaan evenveel antwoorden als geesteswetenschappen. Het vak waarover ik zelf het meest schrijf, de oudheidkunde, probeert de wereld van de Romeinen, Grieken, Joden en Babyloniërs te doorgronden om de verschillen tussen toen en nu te duiden en zo onze eigen ideeën beter te begrijpen. Wie literatuur bestudeert, doet dat om perspectieven en situaties te begrijpen waar wij minder vertrouwd mee zijn. Een volgende onderzoeker bestudeert de mythen waarmee de leden van een gemeenschap zich onderling verbinden. Andere onderzoekers hebben weer andere doelen, maar samengevat gaat het doorgaans minder om het verklaren dan om het begrijpen, of, radicaal geformuleerd: het gaat niet om het object maar om het subject.

Bedreigde geesteswetenschappen

Zelfkennis is belangrijk, maar desondanks liggen de geesteswetenschappen onder vuur. Overwegend (maar niet uitsluitend) rechtse politici hebben al lang geleden ontdekt dat er publicitaire en electorale winst valt te behalen met schoppen tegen de humaniora. Een deel van de verklaring zal zijn dat sommige uitkomsten ongewenst zijn. Als geesteswetenschappers tonen dat zaken als nationalisme en het prijsmechanisme sociale constructen zijn, ontstaat zicht op alternatieven voor als vanzelfsprekend gepresenteerde nationale of economische noodzakelijkheden, en kunnen politici zulke noties niet langer gebruiken om het electoraat te mobiliseren. Het helpt bovendien niet dat geesteswetenschappers – websites als Neerlandistiek niet te na gesproken – zich zo onthutsend slecht uitleggen. En onbekend maakt onbemind maakt kwetsbaar.

In mijn vakgebied, de oudheidkunde dus, wordt momenteel elke twee maanden een instituut bedreigd met opheffing. Deze sloop valt weinig op doordat ze in de media wordt overschaduwd door de actualiteit. Als er oorlogen zijn in Oekraïne, in Soedan en rond Israël, als geweld tegen journalisten wordt genormaliseerd en als fascisten door de straten marcheren, is de verduistering van de geesteswetenschappen geen thema. Urgente kwesties trekken meer aandacht dan belangrijke.

Niet dat de geesteswetenschappers niks terugdoen. Al zolang ik me kan herinneren – sinds 1989 om precies te zijn – verschijnen er alarmerende boeken, pamfletten en opiniestukken, die allemaal geen bal hebben uitgehaald. “Misschien helpt fictie wél”, zal Martine van den Berg hebben gedacht; in elk geval is haar boek De genesis van het verraad de eerste mij bekende roman over de aanval op de humaniora.

Mythe en waarheid

Opvallend genoeg gebeurt in De genesis van het verraad precies hetzelfde als in de werkelijkheid: doordat Van den Bergs roman gaat over de sloop van de archeologie in het Israël van premier Bibi Netanyahu, trekken de gebeurtenissen na 7 oktober 2023 de aandacht. Van den Bergs hoofdpersoon, een journaliste die schrijft over het verleden van Israël, komt steeds verder in de problemen doordat ze de waarheid wil zeggen over zowel het verleden als over Netanyahu’s genocidale campagnes.

Over die grimmige actualiteit hebben anderen voldoende gezegd. Die trekt immers alle aandacht. Ik beperk me in dit blogje liever tot het Israëlische verleden, waarover geesteswetenschappers nogal wat heilige huisjes omver hebben getrapt. De regering van koning David en koning Salomo is te lezen als legende. Veel verhalen uit de joodse Bijbel hebben parallellen in de Aarne-Thompson-Uther-index. De auteur van het Bijbelboek Ezra onderdrukt nogal wat perspectieven. Masada was geen “last stand” van een dapper Joods garnizoen. Allemaal dingen die niet passen in het nationale geschiedbeeld van Israël, allemaal onderwerpen die al een hele tijd niet normaal besproken worden.

Deze zionistische mythe, waarin het Joodse volk van vandaag al een millennium of drie, vier oud is en een claim heeft op het land van Israël, is precies dat: een mythe. Het verhaal is op z’n best gedeeltelijk waar, maar verbindt mensen. En dat betekent automatisch dat er tevens een groep buitenstaanders is. Vergelijk Spanje: Spanjaarden hebben zichzelf lange tijd gedefinieerd als rooms-katholieken met een verleden dat via de Reconquista teruggaat tot op de Oudheid, en in zo’n geschiedbeeld zijn Basken en moslims geen Spanjaarden. Op soortgelijke wijze verbindt Israëls nationalistische mythe een volk én ontzegt het andere inwoners het lidmaatschap.

Cultuuroorlog

Als geesteswetenschappers, in hun poging onze eigen ideeënwereld te doorgronden, politieke mythen bevragen, vragen ze om problemen. Dat is niet erg. We hebben immers wetenschappers om te eenvoudige meningen te vervangen door betere inzichten.

Wat wél erg is, is als politici, die de wetenschap horen te beschermen om goed te kunnen besturen, die betere inzichten onder vuur nemen. Zoals gezegd hebben vooral politici ter rechterzijde in de gaten dat met scepsis ten aanzien van de geesteswetenschappen publicitaire en electorale winst valt te behalen. In Israël was de relatie tussen zionisme en geesteswetenschappen altijd al gespannen, maar sinds het aantreden van Netanyahu is dit een open conflict over de vraag wie mag spreken over Israëls verleden: de nationalist die een mythe uitdraagt of de wetenschapper die de waarheid wil benaderen. De aanval van Hamas heeft dit conflict veranderd in een cultuuroorlog.

Letterlijk. Vanuit nationalistisch perspectief heult iemand die de waarheid zegt met de vijand, aangezien het doorprikken van de mythe het leger ontmoedigt. Het landsbelang eist dat waarheidslievende mensen worden kaltgestellt. De hoofdpersoon van De genesis van het verraad staat dus voor een dilemma: enerzijds een verlangen om de waarheid vertellen, anderzijds weerzin om soldaten te demotiveren. Integere journalisten en wetenschappers kunnen niet anders zijn dan verraders, en hebben alleen nog de keuze tussen het verraden van hun land en het verraden van de waarheid. Van den Berg toont dat er geen derde weg is.

De geesteswetenschappen en wij

Althans: er is geen uitweg in de situatie die Van den Berg beschrijft. Een situatie die uiteraard extreem is. Als – wat de lieve god snel geve – het geweld in en rond Israël ophoudt, zal het geschiedverhaal van Israël een nationalistische fictie zijn. De vraag of deze of gene ruïne al dan niet het paleis was van koning David, zal de komende decennia niet gesteld worden. Het Mishna-traktaat Aboth, dat de overdracht van het leergezag van Mozes tot aan de rabbijnen documenteert, zal worden gelezen als feit en niet als politieke fictie vol onderdrukte perspectieven. Het verleden van Israël zal een mythe zijn, een eendimensioneel narratief waaruit alle geesteswetenschappelijke discussie is verwijderd.

Dit is, zoals gezegd, extreem en het extreme trekt de aandacht. Het is daardoor moeilijk De genesis van het verraad anders te lezen dan als een verhaal over het Israël van Netanyahu. Die politieke actualiteit overschaduwt alle andere door Van den Berg aangesneden onderwerpen. Dat is begrijpelijk én jammer, want de cultuuroorlog woedt ook in West-Europa en dat maakt dat de beschreven problemen niet ver van ons bed zijn. Ze zijn hier, ze zijn er nu, en het onvermogen van de geesteswetenschappers om zichzelf uit te leggen, maakt het aannemelijk dat we hier de problemen zullen ondervinden die Van den Berg beschrijft.

Dat hoeft echter het laatste woord niet te zijn. Immers: juist de humaniora kunnen helpen om geweldspiralen te doorbreken. Als positief voorbeeld noem ik A House of Many Mansions van de Libanese historicus Kamal Salibi. Schrijvend tijdens de burgeroorlogen (1975-1990) toonde hij enerzijds hoe historische mythes zijn land verdeelden over diverse strijdende facties, terwijl anderzijds een eerlijke zoektocht naar de feiten verbinding schiep. Ik weet het, “feiten” zijn ook maar constructen, maar alle postmoderne scepsis ten spijt ben ik ervan overtuigd dat feiten intersubjectief te benaderen zijn en dat wetenschap, als collectief bezit van de mensheid, misverstanden helpt wegnemen. Feitenkennis brengt mensen samen en het dilemma van Van den Bergs hoofdpersoon hoeft, zolang de wapens niet spreken, geen dilemma te zijn.

Full disclosure

Ik heb Van den Berg onlangs ontmoet toen we voor de Stichting Skepsis een podcast maakten over de problemen in de archeologie.

Faits divers (47)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer: de chronologie van Egypte, Charax, restauratietechniek, een superbelangrijk boek, beschadigd erfgoed en – het wordt een gewoonte – de bedreigde geesteswetenschappen.

Kenneth Kitchen

Als u deze blog leest, houdt u van geschiedenisboeken, waarin de resultaten van wetenschappelijk onderzoek worden gepresenteerd. Sommige onderwerpen trekken wat meer de aandacht, andere wat minder, en in die tweede categorie valt zeker het onderzoek naar de antieke chronologie. (Ik heb weleens een boek voorgesteld met de titel “hoe oud is het?” maar geen uitgever durft eraan te beginnen.) Maar een juiste chronologie is verondersteld bij alle andere onderzoek.

Voor weinig perioden is dat zo spannend als de IJzertijd. In Griekenland noemen we het de Dark Ages omdat er weinig informatie is. Archeologen worstelen met het Hallstatt-plateau, waar koolstofdateringen lastig zijn. De geschreven bronnen, die we voor de Bronstijd in overvloed hebben, zijn er ineens niet meer. En dus trekt deze periode de aandacht, en dankzij tal van opgravingen is ze inmiddels zo duister niet langer. De wetenschapper die voor deze tijd de chronologie van Egypte vaststelde, waar dit tijdvak bekendstaat als Derde Tussenperiode, was Kenneth Kitchen. Als u nu leest dat die van ongeveer 1070 tot 712 v.Chr. duurde, is dat Kitchens verdienste.

Hij is vorige week overleden. Zoals chronologisch onderzoek wat ondergesneeuwd is ten opzichte van andere thema’s, zo is ook zijn overlijden niet echt opgevallen, maar een mooie necrologie is hier.

Charax

Nieuwssite NU.nl bakt ze bruin met een artikel dat de antieke stad Charax zou zijn geïdentificeerd. “Archeologen ontdekken verborgen stad in Zuid-Iran: Alexandrië aan de Tigris”, luidt de kop, en een kind weet dat de Tigris niet door Iran stroomt maar door Irak. “De locatie van de stad was altijd onbekend”: onzin, die is altijd bekend bekend geweest. Ik was er in 2021.

Ik heb de NU.nl erover geschreven, maar het stukje was op het moment dat ik dit schrijf (zondagmorgen) niet gecorrigeerd. En het is zo jammer, want er is over Charax best iets interessants te vertellen, zoals over de innovatieve methode waarmee de archeologen de verzilting van de bodem gebruikten om het stratenpatroon te reconstrueren.

Als het heeft geregend, verdampt vocht namelijk niet overal even snel en dat biedt een aanwijzing voor de aanwezigheid van muren. Het leverde bijzondere foto’s op waarop enkele monumentale gebouwen herkenbaar waren aan zoutlijnen. Met georadar werd daarna aanvullende informatie verzameld. Zo konden tussen de woonhuizen tempels en paleizen worden geïdentificeerd. Een verrassende ontdekking was een macellum: een voedselmarkt van een type dat we kennen uit het Middellandse Zeegebied, maar nog niet uit Mesopotamië.

Rome

Nieuwe technieken bieden nieuwe mogelijkheden. Dat geldt niet alleen voor het ontsluiten van data, maar ook voor de conservering van monumenten. Een leuk stukje vertelt hoe de Zuil van Marcus Aurelius, vervuild door vele decennia smog en beschadigd door vele eeuwen weer en wind, nu wordt schoongemaakt. In plaats van de gangbare technieken – zeg maar: met kwastjes – werken de restaurateurs met lasers, en dat schijnt niet alleen sneller maar ook beter te gaan.

Romeinen in de Lage Landen

De ontdekking van een Romeins castellum bij Heteren kon niet werkelijk meer mee, en zo begint elke synthese over n’importe welk onderwerp al verouderd te raken op de dag dat het manuscript wordt afgerond. Maar toch: voor het eerst sinds W.A. van Es’ De Romeinen in Nederland – anders gezegd: voor het eerst in ruim een halve eeuw – is er weer een boek dat een overzicht biedt van de Romeinse aanwezigheid in Noordwest-Europa. Het heet Rome en de Lage Landen en is geschreven door Robert Nouwen, voormalig directeur van het Gallo-Romeins Museum in Tongeren.

Het belang van dit boek is moeilijk te overschatten. Hierin staat alles bij elkaar. Er zijn in de afgelopen halve eeuw tal van boeken verschenen die wat lapwerk deden door het boek van Van Es samen te vatten en te actualiseren. Zelf heb ik zo’n boek geschreven, maar al die auteurs konden niet in de schatkamer achter de academische betaalmuren. Daarom is het verschijnen van Rome en de Lage Landen een gebeurtenis op zich.

Even terzijde

Ik gebruik de Faits Divers meestal voor oudheidkundig nieuws, maar ik wijk daar nu even van af. Ik schreef al eens dat in de oudejaarsnacht de Vondelkerk is afgebrand. Amsterdammers trekken graag een te grote broek aan: de stadswijk De Pijp noemde zich ooit “de rive gauche van Amsterdam”, de flats aan de Omval heetten “Manhattan aan de Amstel” en de Vondelkerk zou “de Notre-Dame van Amsterdam” zijn. Dat is op het absurde af overdreven, maar ik beken: ik ben redelijk aangeslagen, want ik kom er elke dag twee keer langs fietsen.

Bovendien: in de kelder ligt het archief van de Vereniging van Vrienden van de Amsterdamse Gevelstenen. Elke gevelsteen is een klein monumentje, en het feit dat dit archief enorme waterschade heeft geleden, gaat me aan het hart. De Stichting Stadsherstel, die eigenaar is van de kerk en er ook een archief heeft, laat alle materiaal nu ophalen door een bedrijf dat de stukken zal invriezen, waarna wordt bezien of iets valt te restaureren.

Petitie

De aanvallen op de geesteswetenschappen gaan vanzelfsprekend ook dit jaar verder. Wat dat betekent voor bona fide archeologen in Israël, wier vak inzet is geworden van een culture war, zou u kunnen lezen in de roman De genesis van het verraad van Martine van den Berg, die ik onlangs in Spanje heb gelezen. De beschreven archeologische problematiek is maar al te reëel. En wat Van den Berg in het nawoord meldt over aanvallen op de wetenschap, is natuurlijk ook voor Nederland onverkort waar.

Om het tot de Oudheid te beperken: uiteraard wordt ook deze maand een instelling bedreigd. De petitie die u nu verwacht is voor klassieke en middeleeuwse studies in Calgary en een overzicht van de rest vindt u hier.

Reclame

Ik organiseer in september een reis naar Algerije, en waarom dat een weliswaar dure maar mooie bestemming is, leest u hier. Meer informatie vindt u daar.

Ook ben ik ingehuurd door Historizon om een reis naar enkele Romeinse locaties in België en Noord-Frankrijk te bezoeken. De regio is voor menigeen een gebied waar je doorheen reist op weg naar een “echt” buitenland, en daardoor is Wallonië voor menigeen onbekend – en dat is dus zwaar onterecht. Meer informatie hier.

In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

MAX #Nieuwsweekend op radio1:
Wat een verhelderend interview met #martinevandenberg over de gebeurtenissen in #Gaza en #Israël. De moeite waard om terug te luisteren.

https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/67bb995e-9afd-43b5-ad27-7b10c45fdcc5/2023-10-21-trauma-dynamiek-zichtbaar-na-geweld-in-israel-en-gaza