home.social

#lukas — Public Fediverse posts

Live and recent posts from across the Fediverse tagged #lukas, aggregated by home.social.

fetched live
  1. #Lesenswert !
    #Deutschlandticket Ein bundesweiter Sozialrabatt wäre besser als der Tankrabatt -

    Ein Kommentar von #Lukas Kissel
    Der Nahverkehr hat sich drastisch verteuert: 66,80 Euro im Monat soll das Deutschlandticket bald kosten. Dabei wäre es das ideale Instrument für eine zielgenaue Entlastung.

    #DERSPIEGEL #Eisenbahngeographie

    spiegel.de/mobilitaet/bus-bahn

  2. 𝗣𝗿𝗶𝘀𝗰𝗶𝗹𝗹𝗮 𝗲𝗻 𝗟𝘂𝗸𝗮𝘀 𝗪𝗶𝗹𝗱𝗲𝗺𝗮𝗻 𝘂𝗶𝘁 𝗘𝗲𝗻 𝗵𝘂𝗶𝘀 𝘃𝗼𝗹 𝘃𝗲𝗰𝗵𝘁𝗲𝗻 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗵𝘂𝘄𝗲𝗹𝗶𝗷𝗸 𝗻𝗮 𝗺𝗼𝗲𝗶𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲

    Priscilla en Lukas Wildeman, bekend van het televisieprogramma 'Een huis vol', proberen elkaar terug te vinden na een moeilijke periode in hun relatie. In de RTL Boulevard-serie De Zomer Van vertellen ze over de vooruitgang in hun huwelijk.

    rtl.nl/boulevard/artikel/56439

    #Priscilla #Lukas #Huwelijk

  3. Wat heet mooi? De teksten

    Een dichteres uit Pompeii, soms geïdentificeerd als Sapfo.

    Wat heb ik me op de hals gehaald, dacht ik, toen ik de ruim 230 mooie voorwerpen en tekstennoot Een tekst is natuurlijk ook een voorwerp, meer precies een werktuig, en nog preciezer een container (voor informatie). zag waarmee u reageerde op mijn oproep anderen met schoonheid te verrijken en te bevoordelen. U leverde teveel schoonheid voor één blogje, en sometimes there’s so much beauty in the world, I feel like I can’t take it. Ik begin met een lijst van mooie teksten, en heb op 10 september een blogje over architectuur, en wat daarna komt weet ik nu nog niet.

    Observatie vooraf: je zou hebben verwacht dat als mensen houden van een bepaalde cultuur en bijvoorbeeld sculptuur noemen, ze ook wel architectuur zouden noemen en teksten. Maar dat blijkt niet zo te zijn. Soms kan ik verklaren waarom mensen die een bepaalde esthetiek waarderen die wel in de ene kunstcategorie kunnen benoemen maar niet in een andere. Keltische voorwerpen liggen in allerlei musea maar Keltische architectuur is feitelijk niet overgeleverd. Even vaak kan ik het verschil niet verklaren.

    Maar goed. Jalla, mes enfants, let’s go.

    Nabije Oosten

    Ik begin meteen met een verrassing: ik had niet verwacht dat het Indische Theyyam-ritueel zou worden genoemd, dat oeroude wortels schijnt te hebben. Een volgend oeroud item is de Hurritische hymne voor de godin Nikkal, de oudste wat langere melodie die is overgeleverd. De Nederlandse oudheidkundige Theo Krispijn heeft het muziekstuk weleens gespeeld. Ook genoemd: het Bijbelboek Prediker.

    Grieks

    Het kon niet missen dat van de Griekse teksten de poëzie van Homeros als eerste werd genoemd (“niet voor niets al ruim 2½ millennium een hit”). U noemde de Ilias, het verhaal over de wrok van Achilleus, drie keer, en ook de Odyssee, over de uitgestelde wraak van Odysseus, noemde u driemaal. De vroegste Griekse poëzie leverde ook het leerdicht op van Parmenides, waarin hij redeneert dat aangezien het zijnde is en het niet-zijnde niet is, verandering niet kan bestaan, een redenering waarmee hij feitelijk de hele westerse filosofie ontketende.

    Van het Atheense toneel werd Aischylos’ Smekelingen genoemd “vanwege het vooruitlopen op de twee verloren delen van de trilogie”. Uit het oeuvre van Sofokles selecteerde u de Oidipous en de Antigone. Euripides bleef onvermeld, al is hij natuurlijk wel het lijdend voorwerp van het toneelstuk van Aristofanes, De kikkers. “Ik heb meermaals luidop gelachen toen ik dit voor het eerst in vertaling las.”

    Verder de claim dat

    wie het priemgetallenbewijs van Eukleides niet noemt, de ware schoonheid nooit gezien heeft en niet begrijpt hoe anders dan spreektaal taal kan zijn.

    Dat is wel heel stellig, maar ik heb nog nooit iemand ontmoet die niet met plezier terugdacht aan de frappe waarmee de wiskundeleraar in de brugklasnoot Ik begrijp dat het inmiddels geen brugklasstof meer is. We doen onze kinderen zwaar tekort. het bewijs uitlegde. En nu ik toch persoonlijk commentaar geef: ik had Theokritos’ Tweede Idylle (“de tovenares”, over een meisje dat haar geliefde probeert terug te winnen) nooit gelezen en doe mijn voordeel van de goede raad. Het Seikiloslied is eveneens genoemd.

    Verder werden getipt: 1 Korintiërs 13, de lofzang op de liefde van de apostel Paulus en een evergreen bij bruiloften. Wie het noemde, is in gezelschap van de Cambridge-historicus G.E.M. de Ste Croix, die dit zelfs het allermooiste noemde dat hij ooit in het Grieks had gelezen. Nu we bij de Griekse literatuur van de keizertijd zijn, kan Lukas’ versie van het kerstverhaal niet ontbreken, die prachtige omkering van de keizerlijke propaganda.

    Uit de tweede eeuw na Chr.: Ploutarchos’ biografie van Julius Caesar, de poëzie van Julia Balbilla op de Memnonkolossen in Thebe en de Persoonlijke Notities van keizer Marcus Aurelius. De o zo menselijke correspondentie uit Oxyrhynchos is het jongste voorbeeld dat u noemde, en ik concludeer dat u niet houdt van de Griekse kerkvaders. (Van de Latijnse en Aramese vaderen ook niet, trouwens.)

    Latijn

    Iemand noemde het Latijn als taal en gaf enkele beklijvende voorbeelden uit de poëzie van Quintus Horatius Flaccus en Publius Vergilius Maro. Waarmee meteen de allerklassiekste klassieke Latijnse poëzie is vermeld. Lichtvoetiger is Publius Ovidius Naso’s beroemde Metamorfosen, dat driemaal werd genoemd, inclusief een mooie vertaling.

    Verder noemde u de toespraken van Cicero, zoals de eerste redevoering tegen Catilina, “omdat hij al in de eerste zinnen zijn tegenstander omver blaast en hem verder geen kans meer geeft”. Van Gaius Valerius Catullus noemde u de gedichten 5, 64 (de haarlok van Berenike), 85 en 101 (“omdat we onze tranen niet konden bedwingen”). Uit dezelfde generatie: het oeuvre van Marcus Terentius Varro en de Gallische Oorlog van Julius Caesar (“omdat ik als kind de vertaling stukgelezen heb” en “een meesterwerk in manipulatie”).

    Uit de tijd van keizer Augustus: “Titus Livius’ beschrijving van de opkomst van Rome vond ik indrukwekkend en uitermate boeiend geschreven”. Ik had niet verwacht dat iemand de interessante landbouwgeschriften van Lucius Junius Moderatus Columella zou noemen als iets dat ook mooi was, of de al even interessante graffiti uit Pompeii. Verrassend. Leuk!

    Uit de tweede eeuw noemde u de Historiën van Publius Cornelius Tacitus, met name de passage over de moord op keizer Galba, en Tacitus’ Annalen. Het jongste dat u noemde was de correspondentie uit Vindolanda. Ik had verwacht dat iemand wel Ausonius’ gedicht over de Moezel zou noemen of het christelijke Latijn. Ik voeg daarom het Te Deum toe. Let niet op de kitscherige kerkklokken die men rond 400 niet kende.noot Neutralere versies laten zich niet integreren in dit blogje.

    Tot zover voor vandaag. Veel plezier hiermee!

    #Aischylos #Aristofanes #Ausonius #Eukleides #GaiusValeriusCatullus #Homeros #Horatius #JuliaBalbilla #LuciusJuniusModeratusColumella #Lukas #MarcusAurelius #MarcusTerentiusVarro #Memnonkolossen #Oxyrhynchos #Parmenides #Ploutarchos #Prediker #PubliusCorneliusTacitus #PubliusOvidiusNaso #PubliusVergiliusMaro #schoonheid #Seikilos #Sofokles #TheoKrispijn #Theokritos #TitusLivius #Vindolanda
  4. De geboorteplaats van Paulus

    Tarsos

    Wie ooit Jeruzalem heeft bezocht, kent pater Jerome Murphy-O’Connor, de auteur van de enthousiasmerende archeologische reisgids waarmee duizenden bezoekers hun bezoek aan de stad diepgang gaven. Wat je ook denkt van de archeologie in Israël, met Father Jerry was het in elk geval nooit saai. Dat geldt ook voor zijn hypothese dat de apostel Paulus niet afkomstig zou zijn uit de stad Tarsos in Cilicië maar uit Gischala in Galilea.

    Hieronymus’ alternatief

    Dat idee is op het eerste gezicht wat vreemd. In zijn eigen brieven noemt Paulus zijn vaderstad weliswaar niet, maar de auteur van de Handelingen van de Apostelen, “Lukas”, vermeldt Tarsos herhaaldelijk. Lukas’ Paulus identificeert zichzelf bijvoorbeeld als “Ik ben een Jood uit Tarsos in Cilicië, burger van een niet onbelangrijke stad.”noot Handelingen 21.39; NBV21. Vgl. Handelingen 9.11 en 22.3. Nu wijkt het beeld van Paulus in de Handelingen weleens af van dat in Paulus’ eigen brieven, dus enige twijfel is gerechtvaardigd – zoals bij alle antieke teksten. Dat legitimeert dat Murphy-O’Connor serieus omzag naar een opmerking in Hieronymus’ laatantieke commentaar op Paulus’ Brief aan Filemon. Hier is de vertaling van Paul Leunissen, die me een tijdje geleden een artikel toestuurde dat hij aan de kwestie had gewijd.

    Ze zeggen dat de ouders (parentes) van de apostel Paulus afkomstig waren uit Gischala, een landstreek in Judea, en dat zij, toen de hele provincie door de Romeinen verwoest werd en de Joden verspreid werden over de wereld, werden overgebracht naar Tarsos, een stad in Cilicië, en dat de jonge Paulus de omstandigheden van zijn ouders is gevolgd.noot Hieronymus, Commentaar op Philemon 23-24.

    Gischala is geen landstreek maar een stad, maar wellicht heeft Hieronymus deze traditie, die hij typeert als fabula, “vertelsel”, gehoord in het Aramees, waarin, zoals in meer antieke talen, het onderscheid niet bestaat en het woord mdynh beide betekenissen heeft.noot Dit is ook het woord dat de samenstellers van de Peshitta gebruikten bij hun vertaling van de Handelingen. Hieronymus, die wist dat in Handelingen iets anders stond, lijkt de traditie intrigerend genoeg te hebben gevonden om haar niet te willen onderdrukken. De informatie kwam dan ook uit een goede bron: vrijwel zeker de geleerde christelijke auteur Origenes. Dat maakt het vertelsel niet per se betrouwbaar, maar betekent wel dat je er even serieus naar kijkt. Zoals Hieronymus deed, zoals Murphy-O’Connor deed, en zoals Fik Meijer deed.

    Een hypothese

    De laatste achtte het goed mogelijk dat Paulus’ door soldaten gevangengenomen ouders via Akko en de slavenmarkt van Antiochië belandden in het huishouden van een Romeins burger in Tarsos, die hen zou hebben vrijgelaten en Paulus’ vader zou hebben voorzien van Romeins burgerrecht, dat deze aan zijn zoon zou hebben doorgegeven. Leunissen typeert dit als hypothesenaccumulatie.

    Zelf vraag ik me af of het mogelijk is, aangezien de jurist Gaius expliciet schrijft dat een krijgsgevangene na vrijlating nooit Romeins burgerrecht verwierf.noot Gaius, Handboek Romeins Recht 1.15. Dat ten tijde van keizer Tiberius voor vrijgelaten slaven het zogeheten Juniaanse burgerrecht werd ingevoerd, toont dat ook in Paulus’ tijd het Romeinse burgerrecht niet was weggelegd voor vrijgelatenen.

    Hieronymus’ betrouwbaarheid

    De hamvraag is natuurlijk niet hoe een in Gischala geboren Paulus in Tarsos belandde, maar de daaraan voorafgaande vraag hoe betrouwbaar de informatie van Hieronymus is. Of beter: die van zijn bron Origenes. Het is misschien relevant dat Tarsos in Origenes’ tijd de reputatie had een door respectloze hedonisten bewoonde, voor wijsbegeerte ongeschikte stad te zijn,noot Filostratos, Leven van Apollonios van Tyana 1.7. en dat Origenes informatie overwoog die de apostel verwijderde van zo’n poel des verderfs.

    Leunissen attendeert erop dat de context waarin de christelijke auteur de fabula aanhaalt, eigenlijk wat vreemd is. Het komt erop neer dat Paulus in de Brief aan Filemon “medegevangenen” vermeldt en dat Hieronymus daar meer in wil lezen dan dat de mannen in dezelfde gevangenis zitten. Het “mede” zou betekenen dat ze ook een Palestijnse herkomst deelden. Het was, met andere woorden, niet Hieronymus’ allerhelderste moment.

    Ook wijst Leunissen op enkele passages waaruit duidelijk blijkt dat Hieronymus Tarsos kende als Paulus’ geboorteplaats. Dit is een belangrijk punt: je kunt een antieke auteur nooit selectief lezen, je moet minimaal overwegen of hij niet ergens anders afwijkende informatie biedt. Murphy-O’Connor meent dat Hieronymus geen reden had de fabula te verzinnen, en dat is waar, maar zoals Leunissen observeert: evengoed had Lukas geen reden om Tarsos te verzinnen. Tot slot wijst Leunissen erop dat Paulus’ goed gedocumenteerde nadruk op zijn Joodse identiteitnoot 2 Korintiërs 11.22, Filippenzen 3.5. vooral betekenisvol is als daaraan werd getwijfeld – omdat hij niet uit het land van Israël kwam maar uit de Cilicische hoofdstad Tarsos.

    Ouders en voorouders

    Is er nog iets te redden van de theorie van Murphy-O’Connor? O jawel. Het woord parentes betekent niet alleen “ouders”, maar ook voorouders. Misschien kende Origenes een Aramese anekdote dat Paulus’ familie, voor ze naar Tarsos verhuisde, verbleef in Gischala. Voor wat het waard is: Leunissen attendeert erop dat dit precies is wat Fotios I, de negende-eeuwse patriarch van Constantinopel, beweerde: Gischala als stad van herkomst, Tarsos als geboorteplaats. De geleerde patriarch kan dat natuurlijk hebben verzonnen omdat hij de Handelingen en Hieronymus’ Filemon-commentaar wilde harmoniseren. In elk geval: Paulus was een Jood, geboren in Tarsos in Cilicië, en burger van een niet onbelangrijke stad.

    Literatuur

    Paul Leunissen, “Was Paulus afkomstig uit Palestina en even oud als Jezus?”, in: Lampas 58/3 (2025) 263ff.

    #BriefAanFilemon #Cilicië #FikMeijer #FotiosI #GaiusJurist #Gischala #HandelingenVanDeApostelen #JeromeMurphyOConnor #Lukas #NieuweTestament #Origenes #PaulLeunissen #Paulus #Peshitta #Tarsos
  5. Der Papst, ein Nerd?

    von Malte, Lukas und Leo XIV

    Ich möchte an dieser Stelle anmerken, dass mir als evangelischer Christ sowas nicht oft passiert. Das mir ein Zitat des Papstes über den Weg läuft, das mich dazu verleitet, in eine Enzyklika zu schauen. Aber wenn der Papst darin Gandalf zitiert, naja, dann muss ich doch

    the-nerdchurch.de/2026/07/05/d

    #gandalf #HerrDerRinge #Lukas #Papst #Podcast #Tolkien

  6. Halleluja! Die Dunkelheit ist überwunden, der Tod ist besiegt. Heute feiern wir die Auferstehung Jesu Christi. Aus der Trauer des Karfreitags wird die grenzenlose Freude von Ostern. Es ist die Botschaft, die unsere Welt verändert hat und uns Hoffnung gibt, die niemals vergeht. Das Grab ist leer! Das Leben hat gesiegt!

    Der Vers:

    „Der Herr ist auferstanden, er ist wahrhaftig auferstanden!“ (Lukas 24,34)


    #Bibel #Lukas #bibelverse #glaube #christlich
    glaubemir.de/der-sieg-d...

  7. Hoch Lukas sorgt morgen am Mittwoch wieder fast überall in Deutschland für freundliches und auch wärmeres Frühlings-Wetter: wetterkontor.de/wetter-vorhers

    #Wetter #Frühling #Hoch #Lukas #Deutschland #Sonnenschein

  8. Morgen am Dienstag halten sich in der Westhälfte noch Wolken und etwas Regen von Tief Katie. Im Osten und in Ostbayern setzt sich schon freundliches Wetter durch. Am Mittwoch setzt sich Hoch Lukas dann fast überall in Deutschland durch: wetterkontor.de/wetter-vorhers wetterkontor.de/de/filme/wolke

    #Wetter #Deutschland #Tief #Katie #Hoch #Lukas

  9. „Kommunikationslage war unübersichtlich“ – Kwasniok bittet um Entschuldigung

    Kölns Trainer Lukas Kwasniok hat sich in einem minutenlangen Statement nach teils irritierenden Aussagen über den eingestellten Fan…
    #Koeln #Koln #Cologne #Deutschland #Deutsch #DE #Schlagzeilen #Headlines #Nachrichten #News #Europe #Europa #EU #Köln #Aussagen #eingestellt #entschuldigt #Fan #Germany #Heimspiel #Kwasniok #Lukas #Nordrhein-Westfalen #Notfall #Spiel #Stadion #Trainer
    europesays.com/de/824948/

  10. Wahrlich, ich sage euch: Wer das Reich Gottes nicht empfängt als ein Kindlein, der wird nicht hineinkommen. Lukas 18,17


    #Bibel #Lukas #bibelverse #glaube #christlich
    glaubemir.de/wahrlich-ich-sage

  11. 𝗗𝘂𝗶𝗺 𝗟𝘂𝗸𝗮𝘀 𝗪𝗶𝗹𝗱𝗲𝗺𝗮𝗻 𝗮𝗮𝗻 𝗯𝗲𝘁𝗲𝗿𝗲 𝗵𝗮𝗻𝗱 𝗻𝗮 𝗼𝗽𝗲𝗿𝗮𝘁𝗶𝗲: '𝗭𝗶𝗲𝘁 𝗲𝗿 𝗺𝗼𝗼𝗶 𝘂𝗶𝘁'

    Afgelopen week werd Lukas Wildeman opgenomen in het ziekenhuis. De 'Een huis vol'-ster had last van ernstige klachten aan zijn duim en moest daarvoor onder het mes. Op Instagram geeft zijn vrouw Priscilla Wildeman een update hoe het nu met hem gaat.

    rtl.nl/boulevard/artikel/55652

    #Duim #Lukas #Operatie

  12. 𝗟𝘂𝗸𝗮𝘀 𝗪𝗶𝗹𝗱𝗲𝗺𝗮𝗻 𝘂𝗶𝘁 𝗘𝗲𝗻 𝗵𝘂𝗶𝘀 𝘃𝗼𝗹 𝗴𝗲𝗼𝗽𝗲𝗿𝗲𝗲𝗿𝗱 𝗮𝗮𝗻 𝘇𝗶𝗷𝗻 𝗱𝘂𝗶𝗺: '𝗛𝗶𝗷 𝗸𝗲𝗲𝗸 𝗲𝗿 𝗺𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗻 𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻𝗼𝗽'

    Spannende uren voor Lukas Wildeman. De 'Een huis vol'-ster moest onder het mes vanwege ernstige klachten aan zijn duim. Op Instagram deelt zijn partner hoe hij de operatie heeft ervaren en dat ging niet zonder zenuwen.

    rtl.nl/boulevard/entertainment

    #Lukas #Geopereerd #Duim

  13. Ich versichere euch: Wer sich Gottes Reich nicht wie ein Kind schenken lässt, der wird ganz sicher nicht hineinkommen. Lukas 18,17


    #Bibel #Lukas #bibelverse #glaube #christlich
    glaubemir.de/ich-versichere-eu

  14. #PhilippMalicsek (born 3 June 1997) is an Austrian footballer who plays for #VorwärtsSteyr. His brother #Lukas and his cousin #ManuelMaranda are footballer.

  15. 𝗟𝘂𝗸𝗮𝘀 𝗲𝗻 𝗣𝗿𝗶𝘀𝗰𝗶𝗹𝗹𝗮 𝗪𝗶𝗹𝗱𝗲𝗺𝗮𝗻 𝗯𝗹𝗶𝗸𝗸𝗲𝗻 𝘁𝗲𝗿𝘂𝗴 𝗼𝗽 𝗯𝗲𝘄𝗼𝗴𝗲𝗻 𝗵𝘂𝘄𝗲𝗹𝗶𝗷𝗸 𝗶𝗻 𝗘𝗲𝗻 𝗵𝘂𝗶𝘀 𝘃𝗼𝗹: '𝗠𝗶𝗻𝗱𝗲𝗿𝗲 𝗽𝗲𝗿𝗶𝗼𝗱𝗲 𝗴𝗲𝗵𝗮𝗱'

    Lukas (41) en Priscilla Wildeman (41) vieren in 'Een huis vol' niet alleen hun trouwjubileum met een romantisch uitje, maar staan ook stil bij hun roerige relatie. Terwijl oma Nel thuis met de kinderen stiekem een...

    rtl.nl/boulevard/entertainment

    #Lukas #Priscilla #huwelijk

  16. Heute war es soweit - erstmals seit 10+ Jahren habe ich es gesehen.

    Bin mal wieder um vier aus dem Bett gefallen und hab was an den Systemen der Genossenschaft rumgefrickelt. Irgendwann ist #Lukas dann auch mal aufgestanden und wollte in den #Garten.

    5:50 Uhr waren noch mehrere Fledermäuse unterwegs, es dämmerte gerade. Da habe ich mich vor die Kästen gestellt und zack, ist eine in einem Wahnsinnstempo da rein gezischt. In den rechten.

    Boah!

    #Fledermaus

  17. Mattias, een van de Twaalf

    Romeinse bijl (Noord-Brabants Museum, Den Bosch)

    Historici zijn simpele mensen. Ze willen alleen maar weten hoe iets in het verleden is geweest. Zo simpel. Dat doen ze niet omdat ze het verleden inspirerend vinden of omdat ze aandrang voelen deze of gene praktijk verontwaardigd te veroordelen. Het is voor historici voldoende om gebeurtenissen, meningen of maatschappijstructuren te kennen. Gesubsidieerde historici spreken weleens over de relevantie van het verleden, maar daarvan hoeven wij ons niks aan te trekken. Het is immers voldoende dat verleden gewoon interessant is.

    Wij hoeven slechts te constateren dat er in het tweede kwart van de eerste eeuw na Chr. binnen het jodendom een groep ontstond die “christenen” werd genoemd. Anderen mogen daarvan zeggen dat het christendom, van de vele wegen die naar de hemel leiden, een vrij directe is, of juist beweren dat de mensheid beter niet christelijk was geweest. Dat mag allemaal, maar de historicus heeft daarover, althans professioneel, geen mening. Die zet de feiten op een rij. Niet meer. Niet minder. De historicus is een simpel mens.

    De apostelen en de Twaalf

    Het is vandaag Pinksteren. Daarover heb ik al eens geblogd en ik laat het nu rusten. Interessanter vind ik vandaag het verhaal dat in de Handelingen van de Apostelen voorafgaat aan het Pinksterverhaal: de keuze van een nieuw lid van de Twaalf. Judas Iskariot was immers dood, er dus werd een vervanger gezocht.

    Ze stelden twee mannen voor: Josef Barsabbas, die de bijnaam Justus had, en Mattias. … Ze lieten hen loten en het lot viel op Mattias. Hij werd aan de elf apostelen toegevoegd.noot Handelingen 1.23, 26.

    Eerst een kleine kanttekening: rond Jezus bestonden diverse groepen, zoals de leerlingen, de (tweeën)zeventig apostelen en de Twaalf. Om hem moverende redenen stelt de auteur van het Evangelie van Lukas en de Handelingen van de Apostelen die Twaalf gelijk aan de apostelen. Ik heb geen idee waar die gelijkstelling vandaan komt, maar het is een relevant punt, want het betekent dat toen Lukas schreef, ergens rond 80 na Chr., het onderscheid tussen deze groepen niet meer duidelijk was.

    Maar goed. De laatste zin zou dus ook kunnen luiden dat Mattias “aan de Elf werd toegevoegd”. En mijn simpele vraag is: is dat werkelijk gebeurd?

    Argumenten

    Zekerheid is er niet. Maar er zijn wel argumenten. Eén daarvan veronderstelt het zogeheten “criterium van de discontinuïteit” en de redenering is als volgt. Als in de jonge kerk de Twaalf een rol zouden hebben gespeeld, was het op dat moment belangrijk te vernemen hoe de Elf waren aangevuld. Maar de Twaalf spelen in het vroege christendom geen rol.

    • De Handelingen gaan over mensen als Petrus (wel een van de Twaalf), over de diakens zoals Stefanos en Filippos, en over Barnabas en Paulus, die zich in zijn eigen brieven apostel noemt maar nooit bij de Twaalf heeft gehoord.
    • De nieuwtestamentische brieven en vroegchristelijke auteurs noemen de Twaalf ook al niet bijster vaak.
    • Uit Lukas’ begripsverwarring blijkt dat hij ook niet meer precies wist wat de Twaalf waren.

    De Twaalf kunnen, zo luidt de redenering, dus niet zijn verzonnen om een praktijk uit de vroege kerk te voorzien van een antecedent. Er is een discontinuïteit tussen de aanwezigheid van de Twaalf ten tijde van Jezus’ leven en de afwezigheid in de tijd erna.

    Dit is natuurlijk niet het enige argument. Ook het “criterium van de gêne” is relevant. Dat Jezus door een lid van de Twaalf is verraden, is wel wat beschamend. Als de Twaalf zouden zijn verzonnen, zou dit niet zijn bedacht.

    We hebben zo bezien twee aanwijzingen dat er een groep heeft bestaan die de Twaalf heet. En als die er is geweest, maar als die geen rol meer speelde toen Lukas eenmaal aan het schrijven was, dan zal de anekdote over de aanvulling van de Elf ook wel niet zijn verzonnen.

    Complexiteit

    Daar is ook een meer positieve aanwijzing voor: de complexiteit. Als Lukas alleen maar hoefde verzinnen dat de Elf een extra lid aantrokken, zou je iets hebben verwacht als “Mattias blonk uit in vroomheid en werd daarom gecoöpteerd”. De auteur heeft geen reden om het verhaal complexer te maken. Dat dit wel is gebeurd, suggereert dat de kandidatuur van Josef Barsabbas algemeen bekend was. Dat duidt minimaal op een heel oude traditie.

    Wat we bij deze simpele vraag steeds zien, is dat we aannames doen over de vroege kerk en aan de hand daarvan redeneren of de Twaalf en de benoeming van Mattias eind eerst eeuw kunnen zijn verzonnen. Persoonlijk denk ik dat de aannames correct zijn en dat we dus kunnen concluderen dat ook het bestaan van de Twaalf en Mattias’ benoeming wel historische feiten zijn. Maar u merkt ook: hoe simpel de vraag ook is, er is aanzienlijke ruimte voor twijfel.

    Meer valt er niet van te maken. Dat Mattias met een bijl zou zijn onthoofd, is middeleeuwse legendevorming. Romeinse bijlen waren daarvoor bovendien niet geschikt, daarvoor waren ze veel te klein, zoals het plaatje bovenaan dit blogje toont. Mattias is, net als Josef Barsabbas, een naam, niet méér.

    Mijn boek over Libanon verschijnt donderdag 12 juni, maar u kunt het al bestellen. De opbrengst is geoormerkt voor Cordaid Libanon. U bent welkom bij de presentatie.

    PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.

    Zelfde tijdvak


    Domitianus (19): Domitia Longina

    januari 13, 2022
    Gesprekken van alledag

    mei 29, 2022
    Taxila

    oktober 17, 2013 Deel dit:

    #criteriumVanDeDiscontinuïteit #criteriumVanDeGêne #deTwaalf #EvangelieVanLukas #HandelingenVanDeApostelen #Lukas #Mattias #NieuweTestament

Share on Mastodon

Enter the server where you have an account.