#ijzer — Public Fediverse posts

Faits divers (51)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer: ijzer uit Apeldoorn, de Odyssee, een necrologie, Krommenie, bioarcheologisch nieuws en uiteenlopende toepassingen van A.I..

Apeldoorn

In Trouw stond een verbluffend mooi stuk over de technieken waarmee mensen in de Oudheid en Vroege Middeleeuwen ijzer bewerkten. Het heeft vooral betrekking op Apeldoorn, waar eeuwenlang ijzer is gewonnen, al is nog geen ijzervondst gedaan waarvan zeker is dat die komt van de Veluwe. Ik wil meer, méér van dit soort inhoudelijk sterke stukken.

De Odyssee

Christopher Nolan heeft de Odyssee verfilmd, en de discussie lijkt te gaan over de Amerikaanse accenten van de acteurs. Het is immers algemeen bekend met welk Brits accent fictieve personages spraken. Maar alle gekheid op een stokje: als Nolan aangeeft dichtbij de tekst te blijven, vraag je je af hoe hij aan het einde van zijn film de opzettelijk onmenselijke executie van de slavinnen (μὴ καθαρῷ θανάτῳ) in beeld wil brengen.

Ittai Gradel

De naam Ittai Gradel zal niet iedereen iets zeggen, maar hij verdient uw aandacht. Hij publiceerde een kwart eeuw geleden een standaardwerk over de Romeinse keizercultus, waarin hij aantoonde dat die belangrijker en doorleefder was dan oudheidkundigen eerder hadden aangenomen. Omdat het academisch klimaat hem steeds meer tegenstond, nam hij ontslag bij zijn universiteit en begon hij zich toe te leggen op antieke gemmen en cameeën.

Al snel ontdekte hij dat er voorwerpen werden verhandeld die verdacht veel leken op voorwerpen uit het British Museum, dat de diefstal aanvankelijk ontkende. Gradel kreeg echter wel gelijk. De schade aan de museale collectie was aanzienlijk, de betreffende medewerker is ontslagen. Gradel overleed eind april.

De genetische smeltkroes

Een recente publicatie in Nature presenteert genetisch bewijs dat de bevolking van West-Europa afstamt van de gewone, gestaag vermengde bevolking die hier woonde in de Late Oudheid. Er is nauwelijks sprake geweest van een gewelddadige golf van indringers. Dit onderzoek is leuk en belangrijk, maar

1. dit wisten we al een eeuw,
2. het heeft betrekking op Beieren en niet op pakweg het Balkanschiereiland, waar door de komst van de Avaren wel degelijk iets veranderde,
3. het zou fijn zijn als archeologen eens ophielden met beweren dat de geschiedenisboeken herschreven moeten worden.

Dat laatste is niet alleen een leugen – zie (1) – maar historici beweren ook niet dat zij archeologieboeken kunnen herschrijven, zoals biologen geen economieboeken herschrijven en anatomen geen wiskundeboeken. Heb toch eens wat respect voor de wetenschap.

Niettemin: zolang politici “de val” van het Romeinse Rijk – bedoeld is doorgaans: de impasse in het keizerlijk gezag in West-Europa tussen 476 en 539 – blijven aanhalen als afschrikwekkend voorbeeld, zijn bioarcheologische publicaties die herhalen wat al bekend was, niet helemáál gespeend van betekenis.

Krommenie

Ik zal als eerste erkennen dat de opgraving in Krommenie niet de allerbelangrijkste aller tijden was. Spectaculaire nieuwe inzichten zijn er niet. Maar zoals Krommenie een leuk stadje is met karakter, zo vormt de Romeinse wachttoren die er in de eerste eeuw na Chr. heeft gestaan een leuke opgraving. In het Huis van Hilde, het archeologisch depot/museum van de provincie Noord-Holland in Castricum, is nog tot het einde van deze maand de kleine expositie “Romeinen op de uitkijk”. Er is een mooie maquette, waarvan ik hoop dat ’ie in de vast opstelling blijft staan.

Artificiële intelligentie (1)

Artificiële intelligentie is te beschouwen als een versterker. Als de knowledge base is gevuld met goede informatie, zal de inference engine goede informatie doorgeven. Hier is een overzicht van de manier waarop de wetenschap er inmiddels van profiteert.

De digitale paleografie is een voorbeeld van wat mogelijk is in de oudheidkundige disciplines: de A.I. versterkt en versnelt processen, en die kwantitatieve verbetering leidt tot een kwalitatieve verbetering. Nu handschriftherkenning mogelijk is, proberen paleografen teksten ook met A.I. te dateren. Dit is echt tof.

Artificiële intelligentie (2)

Het gevaar bestaat echter dat de A.I. zélf het nieuws vormt. Een onprettig voorbeeld komt uit Pompeii, waar men onlangs een met A.I. gegenereerd beeld naar buiten bracht. Het zat tjokvol sensationalisme en was even geestloos als alle andere botshit.

En vooral: het trok weer eens de aandacht zonder dat duidelijk werd waartoe. Tot het werk aan de conservering van Pompeii, waarvoor de archeologische dienst een EU-miljoenensubsidie kreeg? Nee. Tot het eigenlijke werk? Evenmin. Tot antwoorden op publieksvragen? Ook al niet. Tot de bedreiging van het erfgoed in een land dat te veel erfgoed bezit? Nee. De strekking van de berichtgeving was dat ook archeologen A.I. gebruiken. Tot de dingen die oneindig zijn, behoort ook & vooral de archeologische zelftrivialisering.

Artificiële intelligentie (3)

Hoe het wél kan? Kijk eens hoe het Romeinenmuseum in Heerlen onlangs naar buiten bracht dat dankzij A.I. de regels waren achterhaald van een antiek bordspel. Of ontleen inspiratie aan Dig It All in het Groningse universiteitsmuseum. Het is heus niet moeilijk de inhoud wél centraal te stellen.

De Facebookpagina van de oudhistorici van de universiteit Leuven gaf als commentaar op het maaksel van de Pompeiaanse bietekwieten: “misschien wel de meest nutteloze toepassing van A.I. die we tot nu toe zagen”. Daar zullen we het verder maar bij laten.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

https://www.europesays.com/nl/165938/ Astronomen ontdekken uiterst zeldzame ster uit het vroege heelal #astrofysica #ASTRONOMIE #DarkEnergyCamera #Dutch #dwergsterrenstelsel #heelal #ijzer #JongeHeelal #koolstof #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #PicII503 #PictorII #POPII #PopIII #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #stofwolken #Technologie #Technology #universum #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie #ZeldzameSter

https://www.europesays.com/be-nl/29321/ Astronomen ontdekken uiterst zeldzame ster uit het vroege heelal #astrofysica #astronomie #BE #België #Belgium #DarkEnergyCamera #dwergsterrenstelsel #heelal #ijzer #JongeHeelal #koolstof #PicII503 #PictorII #POPII #PopIII #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #stofwolken #Technologie #Technology #universum #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie #ZeldzameSter

Astronomen vinden een “ijzeren balk”’ in de Ringnevel
Astronomen hebben met behulp van de WHT Enhanced Area Velocity Explorer (WEAVE), een krachtig nieuw instrument op de William Herschel
#ijzer #Messier57 #nevel #ringnevel #WilliamHerschelTelescoop
https://www.kuuke.nl/astronomen-vinden-een-ijzeren-balk-in-de-ringnevel/

Vragen rond de jaarwisseling (3)

Een kleine drie weken geleden nodigde ik u uit om de inmiddels traditionele vragen rond de jaarwisseling te stellen. Ik ontving er vrij veel en zal vandaag de vragen beantwoorden over de joodse wereld. Dat waren er opvallend veel.

Het verhaal van de “zondvloed” komt in uiteenlopende versies voor in zowat elke cultuur. Is er ooit een universele ramp gebeurd en wanneer zouden we deze kunnen situeren ?

Voor zover ik weet zijn de meeste verhalen over een grote overstroming en een kleine groep mensen die de beschaving (plus veestapel) redt, te herleiden tot een beperkt aantal originelen. De bekendste stamt uit Mesopotamië, met als varianten het Bijbelverhaal en een versie uit India en Perzië. De “Noach” in deze verhalen verneemt van de godheid waaronder de oerwateren ressorteren over de naderende ramp en bouwt een schip. Een ander origineel is dat van de vroege bewoners van de Amerika’s. Hierin dankt de mensheid haar redding aan een bergtop. Een derde verhaal komt uit China, waar archeologen op zoek zijn naar een historische gebeurtenis.

Zoals de vragensteller al aangeeft, zijn de verhalen bekend uit “zowat” alle culturen. Uit bijvoorbeeld Japan en Egypte, waar toch ook oude beschavingen waren, kennen we zo’n verhaal niet. Afrikaanse verhalen schijnen ook te ontbreken of zijn via de monotheïstische godsdiensten geïnspireerd door Mesopotamië.

Is er een universele ramp geweest? Nee. Voor Mesopotamië is wel gewezen op de door dikke kleipakketten gedocumenteerde watersnoodrampen uit het vroege derde millennium v.Chr. In de stad Ur ligt zo’n kleilaag rond 3100 v.Chr.; dit is een van de beroemdste archeologische vondsten aller tijden. In Uruk en Kish ligt zo’n laag rond 2900 v.Chr.,  in Šuruppak rond 2750 en uit Kish dateert een tweede kleilaag van rond 2500. Dit is zo inconsistent dat je mag aannemen dat de mythe wél verwijst naar traumatische gebeurtenissen maar niet naar één universele traumatische gebeurtenis.

Wat weten we over het voor-Bijbelse Israël?

De kwestie is de definitie van Israël. Als is bedoeld: wat gebeurde in het gebied van het latere koninkrijk van David en Salomo, dan valt te wijzen op een aantal stadstaten, die deels bekend zijn uit opgravingen en deels uit bijvoorbeeld de Amarna-brieven. Die steden waren niet heel anders dan die in Syrië. In de Late Bronstijd zijn ze sterk verkleind, waarna we in de Vroege IJzertijd allerlei dorpjes vinden in het hoogland.

Als is bedoeld of er al iets heeft bestaan dat de naam “Israël” droeg, dan is het antwoord dat een inscriptie uit Thebe vermeldt dat de Egyptische koning Merenptah in Kanaän de legers van de steden Ashkelon, Gezer en Yanoam heeft verslagen en dat Israël niet langer bestaat (“zijn zaad is niet langer”). De naam is geschreven met een teken dat duidt op een nomadisch volk, wat wel is opgevat als verwijzing naar de jaren waarin de Hebreeën door de woestijn zwierven.

Ik wijs verder op de Apiru. Dit waren mensen die de belastingen niet meer konden betalen, hun land verlieten en zonder veel bestaanszekerheid leefden in afgelegen gebieden. Ze legden zich toe op banditisme en verhuurden zich als soldaten of dagloners. De mensen die woonden in de dorpjes in het hoogland zullen door de laatste bewoners van de leeglopende steden wel als Apiru zijn beschouwd, net als nomaden zoals “Israël” die naar Kanaän trokken. In elk geval waren de mensen uit de bergdorpjes de voorouders van de groepen die zich in de tiende eeuw onder koning David verenigden. Maar veel is onzeker.

Iedereen kent de uitdrukking “zwaarden omsmeden tot ploegscharen”, maar de profeet Joël noemt ook ploegscharen die tot zwaarden worden omgesmeed.noot Joël 4.10. Kan het zijn dat ijzer zo schaars was dat het werd gerecycled?

Ja, want ijzer was kostbaar. Op een slagveld werden de gesneuvelden beroofd van hun wapenrustingen en een verslagen aanvoerder kon alleen de naakte lichamen van zijn manschappen terugvragen. Ik meen te weten dat er ook chemisch onderzoek is gedaan waaruit blijkt dat ijzer herhaaldelijk werd omgesmolten: van zwaarden naar ploegscharen en weer terug. We moeten opmerkingen over het omsmeden van zwaarden tot ploegscharen en vice versa dus serieus nemen, hoewel ze natuurlijk tegelijk symbolisch zijn.

Was/is Elohim een meervoudsvorm of een uiting van eerbied en machtserkenning?

Elohim, een van de namen van God, is van oorsprong inderdaad een meervoud en betekent zoiets als “de goden”, maar wordt consequent verbonden met werkwoorden in het enkelvoud. Deftig gezegd: morfologisch meervoud, syntactisch enkelvoud. Of mensen destijds het meervoud hebben herkend, is maar de vraag; ons woord “schoen” was ook ooit een meervoud maar niemand herkent dat nog.

Is het meervoud een uiting van eerbied? Ik vroeg het Gert Knepper, die weleens schrijft voor deze blog.

Dichter in de buurt komen als we ook kijken naar andere oude Semitische talen, zoals het Phoenicisch en het Akkadisch. Net als in het Hebreeuws kun je daar een meervoud gebruiken om abstractie uit te drukken. Zo drukt het Hebreeuws het abstracte begrip ‘vaderschap’ uit door het meervoud ‘vaders’. En zowel het Phoenicisch, het Akkadisch als het Hebreeuws kunnen het meervoudige ‘goden’ gebruiken om naar één persoon te verwijzen, waarbij de abstractie die het meervoud uitdrukte (‘goddelijkheid’) waarschijnlijk de functie had om uitnemendheid weer te geven: ‘de god par excellence’. ‘Elohim’ is dus Semitisch idioom, het meervoud heeft in eerste instantie een abstraherende functie (‘god[delijk]heid)’, en die functie dient om aan te geven dat het gaat om een ‘godheid bij uitstek

Hoe kwam het scheppingsverhaal in de Bijbel terecht?

De Bijbel bevat diverse verhalen over het ontstaan van de wereld. In Psalm 102 lezen we dat God vóór het ontstaan van de tijd – hoe dit mogelijk is, weet ik niet – de hemel schiep en de fundamenten legde van de aarde. In Job 26 heeft God de aardschijf opgehangen boven het niets.

Het bekendst zijn de verhalen uit Genesis. In Genesis 2 schept Jahweh de mens en geeft hem een tuin in Eden. Dit verhaal moet vrij oud zijn, al weet niemand precies hoe oud. Tot slot is er het scheppingsverhaal uit Genesis 1-2.4, waarin Elohim de wereld schept in zes dagen en de sabbat als kroon plaatst op het werk. Hier wordt het voorgelezen:

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=njpWalYduU4?feature=oembed&w=640&h=480]

Al deze verhalen bevatten beelden en ideeën die gangbaar waren in de oude wereld. Eigenlijk hebben alle volken wel een verhaal over de twee eerste mensen en over een paradijselijke oertoestand die om een of andere reden ten einde is gekomen. Het feit dat de Bijbelse beelden elkaar tegenspreken, bewijst dat de Joden geen behoefte hadden aan één bindend verhaal.

Er is echter wel iets bijzonders aan de hand in Genesis 1.2-4. Antieke scheppingsverhalen eindigden nogal eens met de schepping van het koningschap. Je zou in het zevendagenverhaal verwachten dat God na de schepping van de mens ook de monarchie zou hebben geschapen – maar daar doorbreekt de auteur de verwachting: zoals gezegd is de sabbat het summum. Meer daarover hier.

Ik las eens dat Jezus mogelijk ooit in India is geweest. Zou dat waar kunnen zijn?

Nee.

[morgen meer]

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

Vragen rond de jaarwisseling (3)

Een kleine drie weken geleden nodigde ik u uit om de inmiddels traditionele vragen rond de jaarwisseling te stellen. Ik ontving er vrij veel en zal vandaag de vragen beantwoorden over de joodse wereld. Dat waren er opvallend veel.

Het verhaal van de “zondvloed” komt in uiteenlopende versies voor in zowat elke cultuur. Is er ooit een universele ramp gebeurd en wanneer zouden we deze kunnen situeren ?

Voor zover ik weet zijn de meeste verhalen over een grote overstroming en een kleine groep mensen die de beschaving (plus veestapel) redt, te herleiden tot een beperkt aantal originelen. De bekendste stamt uit Mesopotamië, met als varianten het Bijbelverhaal en een versie uit India en Perzië. De “Noach” in deze verhalen verneemt van de godheid waaronder de oerwateren ressorteren over de naderende ramp en bouwt een schip. Een ander origineel is dat van de vroege bewoners van de Amerika’s. Hierin dankt de mensheid haar redding aan een bergtop. Een derde verhaal komt uit China, waar archeologen op zoek zijn naar een historische gebeurtenis.

Zoals de vragensteller al aangeeft, zijn de verhalen bekend uit “zowat” alle culturen. Uit bijvoorbeeld Japan en Egypte, waar toch ook oude beschavingen waren, kennen we zo’n verhaal niet. Afrikaanse verhalen schijnen ook te ontbreken of zijn via de monotheïstische godsdiensten geïnspireerd door Mesopotamië.

Is er een universele ramp geweest? Nee. Voor Mesopotamië is wel gewezen op de door dikke kleipakketten gedocumenteerde watersnoodrampen uit het vroege derde millennium v.Chr. In de stad Ur ligt zo’n kleilaag rond 3100 v.Chr.; dit is een van de beroemdste archeologische vondsten aller tijden. In Uruk en Kish ligt zo’n laag rond 2900 v.Chr.,  in Šuruppak rond 2750 en uit Kish dateert een tweede kleilaag van rond 2500. Dit is zo inconsistent dat je mag aannemen dat de mythe wél verwijst naar traumatische gebeurtenissen maar niet naar één universele traumatische gebeurtenis.

Wat weten we over het voor-Bijbelse Israël?

De kwestie is de definitie van Israël. Als is bedoeld: wat gebeurde in het gebied van het latere koninkrijk van David en Salomo, dan valt te wijzen op een aantal stadstaten, die deels bekend zijn uit opgravingen en deels uit bijvoorbeeld de Amarna-brieven. Die steden waren niet heel anders dan die in Syrië. In de Late Bronstijd zijn ze sterk verkleind, waarna we in de Vroege IJzertijd allerlei dorpjes vinden in het hoogland.

Als is bedoeld of er al iets heeft bestaan dat de naam “Israël” droeg, dan is het antwoord dat een inscriptie uit Thebe vermeldt dat de Egyptische koning Merenptah in Kanaän de legers van de steden Ashkelon, Gezer en Yanoam heeft verslagen en dat Israël niet langer bestaat (“zijn zaad is niet langer”). De naam is geschreven met een teken dat duidt op een nomadisch volk, wat wel is opgevat als verwijzing naar de jaren waarin de Hebreeën door de woestijn zwierven.

Ik wijs verder op de Apiru. Dit waren mensen die de belastingen niet meer konden betalen, hun land verlieten en zonder veel bestaanszekerheid leefden in afgelegen gebieden. Ze legden zich toe op banditisme en verhuurden zich als soldaten of dagloners. De mensen die woonden in de dorpjes in het hoogland zullen door de laatste bewoners van de leeglopende steden wel als Apiru zijn beschouwd, net als nomaden zoals “Israël” die naar Kanaän trokken. In elk geval waren de mensen uit de bergdorpjes de voorouders van de groepen die zich in de tiende eeuw onder koning David verenigden. Maar veel is onzeker.

Iedereen kent de uitdrukking “zwaarden omsmeden tot ploegscharen”, maar de profeet Joël noemt ook ploegscharen die tot zwaarden worden omgesmeed.noot Joël 4.10. Kan het zijn dat ijzer zo schaars was dat het werd gerecycled?

Ja, want ijzer was kostbaar. Op een slagveld werden de gesneuvelden beroofd van hun wapenrustingen en een verslagen aanvoerder kon alleen de naakte lichamen van zijn manschappen terugvragen. Ik meen te weten dat er ook chemisch onderzoek is gedaan waaruit blijkt dat ijzer herhaaldelijk werd omgesmolten: van zwaarden naar ploegscharen en weer terug. We moeten opmerkingen over het omsmeden van zwaarden tot ploegscharen en vice versa dus serieus nemen, hoewel ze natuurlijk tegelijk symbolisch zijn.

Was/is Elohim een meervoudsvorm of een uiting van eerbied en machtserkenning?

Elohim, een van de namen van God, is van oorsprong inderdaad een meervoud en betekent zoiets als “de goden”, maar wordt consequent verbonden met werkwoorden in het enkelvoud. Deftig gezegd: morfologisch meervoud, syntactisch enkelvoud. Of mensen destijds het meervoud hebben herkend, is maar de vraag; ons woord “schoen” was ook ooit een meervoud maar niemand herkent dat nog.

Is het meervoud een uiting van eerbied? Ik vroeg het Gert Knepper, die weleens schrijft voor deze blog.

Dichter in de buurt komen als we ook kijken naar andere oude Semitische talen, zoals het Phoenicisch en het Akkadisch. Net als in het Hebreeuws kun je daar een meervoud gebruiken om abstractie uit te drukken. Zo drukt het Hebreeuws het abstracte begrip ‘vaderschap’ uit door het meervoud ‘vaders’. En zowel het Phoenicisch, het Akkadisch als het Hebreeuws kunnen het meervoudige ‘goden’ gebruiken om naar één persoon te verwijzen, waarbij de abstractie die het meervoud uitdrukte (‘goddelijkheid’) waarschijnlijk de functie had om uitnemendheid weer te geven: ‘de god par excellence’. ‘Elohim’ is dus Semitisch idioom, het meervoud heeft in eerste instantie een abstraherende functie (‘god[delijk]heid)’, en die functie dient om aan te geven dat het gaat om een ‘godheid bij uitstek

Hoe kwam het scheppingsverhaal in de Bijbel terecht?

De Bijbel bevat diverse verhalen over het ontstaan van de wereld. In Psalm 102 lezen we dat God vóór het ontstaan van de tijd – hoe dit mogelijk is, weet ik niet – de hemel schiep en de fundamenten legde van de aarde. In Job 26 heeft God de aardschijf opgehangen boven het niets.

Het bekendst zijn de verhalen uit Genesis. In Genesis 2 schept Jahweh de mens en geeft hem een tuin in Eden. Dit verhaal moet vrij oud zijn, al weet niemand precies hoe oud. Tot slot is er het scheppingsverhaal uit Genesis 1-2.4, waarin Elohim de wereld schept in zes dagen en de sabbat als kroon plaatst op het werk. Hier wordt het voorgelezen:

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=njpWalYduU4?feature=oembed&w=640&h=480]

Al deze verhalen bevatten beelden en ideeën die gangbaar waren in de oude wereld. Eigenlijk hebben alle volken wel een verhaal over de twee eerste mensen en over een paradijselijke oertoestand die om een of andere reden ten einde is gekomen. Het feit dat de Bijbelse beelden elkaar tegenspreken, bewijst dat de Joden geen behoefte hadden aan één bindend verhaal.

Er is echter wel iets bijzonders aan de hand in Genesis 1.2-4. Antieke scheppingsverhalen eindigden nogal eens met de schepping van het koningschap. Je zou in het zevendagenverhaal verwachten dat God na de schepping van de mens ook de monarchie zou hebben geschapen – maar daar doorbreekt de auteur de verwachting: zoals gezegd is de sabbat het summum. Meer daarover hier.

Ik las eens dat Jezus mogelijk ooit in India is geweest. Zou dat waar kunnen zijn?

Nee.

[morgen meer]

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

Modern Kerkrade

#Fundafun #Funda #Kerkrade #Modern #Goedemorgen #strak #kunstig #drank #wijnkelder #wattedoenmeteenmiljoen #Beton #IJzer

https://www.funda.nl/detail/koop/kerkrade/huis-teutelebroekstraat-10/43285288/

Modern Kerkrade

#Fundafun #Funda #Kerkrade #Modern #Goedemorgen #strak #kunstig #drank #wijnkelder #wattedoenmeteenmiljoen #Beton #IJzer

https://www.funda.nl/detail/koop/kerkrade/huis-teutelebroekstraat-10/43285288/

Modern Kerkrade

#Fundafun #Funda #Kerkrade #Modern #Goedemorgen #strak #kunstig #drank #wijnkelder #wattedoenmeteenmiljoen #Beton #IJzer

https://www.funda.nl/detail/koop/kerkrade/huis-teutelebroekstraat-10/43285288/

Modern Kerkrade

#Fundafun #Funda #Kerkrade #Modern #Goedemorgen #strak #kunstig #drank #wijnkelder #wattedoenmeteenmiljoen #Beton #IJzer

https://www.funda.nl/detail/koop/kerkrade/huis-teutelebroekstraat-10/43285288/

Modern Kerkrade

#Fundafun #Funda #Kerkrade #Modern #Goedemorgen #strak #kunstig #drank #wijnkelder #wattedoenmeteenmiljoen #Beton #IJzer

https://www.funda.nl/detail/koop/kerkrade/huis-teutelebroekstraat-10/43285288/

De persoonlijke faits divers (39)

Deze aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, de negenendertigste alweer, bevat vooral nieuws dat eigenlijk totaal onbelangrijk is en vermoedelijk alleen mijzelf boeit (Apeldoorn), inspireert (vissaus), irriteert (Egypte), fascineert (Tartessos) en vleit (doorlezen tot het einde).

***

Apeldoorn

Wie van Barneveld naar Apeldoorn fietst, komt over de Asselse Heide. Daar zijn nog de kuilen te zien waar mensen ooit de klapperstenen vonden waaruit ze ijzeroer wonnen. De Veluwse beekjes en de later aangelegde sprengen zijn eveneens ijzerhoudend.noot Ik hoorde nog vorige week iemand vertellen dat haar broer ergens in de jaren zeventig in het ijzerhoudende water was gevallen en dat diens kleren niet meer schoon te wassen waren. Aan de andere kant van Apeldoorn, in de richting van de IJssel, lagen drassige gebieden, waar moeraserts werd gewonnen. Omdat de plek dus quasi-letterlijk drijft op ijzer, speculeerden de medewerkers van het toenmalige archeologisch museum Moerman een halve eeuw geleden dat het erts via Apeldoorn verhandeld moest zijn geweest met het Romeinse leger, dat gestationeerd was aan de Rijn bij Arnhem. Het was immers slechts een dag lopen van producent naar consument.

Nu konden de museummedewerkers dat wel bedenken, maar destijds ontbrak in Apeldoorn ieder bewoningsspoor uit de Romeinse tijd. Een jaar of wat geleden vond men in het westen van de huidige stad echter bewijs voor een voor Germaanse begrippen vrij grote nederzetting. Als ik me goed herinner, werd dat toen ook meteen met de ertshandel in verband gebracht. Inmiddels is er ook bewijs dat er boeren hebben gewoond in Apeldoorn.

Groot nieuws is dit vanzelfsprekend niet. Het is slechts dataverwerving en dataverwerving is een voorwaarde voor wetenschap en geen wetenschap. Maar als oud-Apeldoorner vind ik dit dus wel leuk.

Vissaus

Nog een trivialiteit, al is het een serieuze: onderzoekers hebben de samenstelling van antieke vissaus (garum) ontdekt, waarbij de crux is dat ze niet alleen graten vonden in de kuipen waarin de vis wekenlang lag te rotten, maar dat ze die graten ook nog geschikt konden maken voor DNA-onderzoek. Met dit onderzoek worden geen grote sociaalwetenschappelijke vragen opgelost of zelfs maar gesteld, maar het is een nieuw soort inzicht, mogelijk door nieuwe methoden. En dat is wetenschappelijke vernieuwing.

Voor wie nu zelf vissaus wil maken: sommige producenten gebruikten ansjovis, andere sardine, en daarnaast maakte men gebruik van sprot en okselzeebrasem. Die smurrie stinkt behoorlijk, dus mijn advies is: haal een fles Vietnamese vissaus bij uw toko.

Egypte

Een claim die veel media haalde: een Brits onderzoeksteam slaagde erin het vrijwel complete DNA van een oude Egyptenaar uit te lezen en deed isotopenonderzoek, zodat ze veel over de overledene te weten konden komen. Inclusief het feit dat die onder zijn voorouders ook Mesopotamiërs had. Alle bombarie kan echter niet verhullen dat er weinig nieuws was. Het enige nieuwe is dat voor het eerst antiek Egyptisch genoom vrijwel compleet is uitgelezen. Men is dus verder dan ooit gelopen langs een al bekende weg, zeg maar een soort afstandsrecord. Zoiets is eigenlijk alleen relevant voor de laboratoriummensen, zoals het behalen van het hoogste punt van een nieuw huis alleen interessant is voor bouwvakkers.

Daniel Soliman van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden geeft in De Volkskrant bovendien als commentaar dat we aan één Egyptenaar niet zo veel hebben. Wat we nodig hebben, is een representatieve steekproef van de gehele bevolking. Wat we zeker niet nodig hebben, is berichtgeving waarin het enige nieuwsfeit bestaat uit een laboratorium-record. Terwijl je van wetenschap blij kunt worden, trokken de onderzoekers nu de aandacht tot geen enkel nieuw inzicht, boden ze antwoord op geen enkele vraag en riepen ze enkel een gevoel op van verveling.

Spanje

In Spanje tonen ze hoe het beter kan. Archeologen herkennen daar in het zuiden een IJzertijdcultuur die ze Tartessos noemen, naar een uit Griekse bronnen bekende halflegendarische stad voorbij de Zuilen van Herakles. Rond 500 v.Chr. verplaatste het Tartessische kerngebied zich van de vallei van de Guadalquivir naar het noorden, naar de Guadiana. Een van de belangrijkste opgravingen daar in het binnenland is Turuñuelo, waar onlangs een zuil is opgegraven van marmer, e dat bleek helemaal van het eiland Marmara afkomstig.

Die pilaar is natuurlijk slechts dataverwerving en het dagdagelijkse proces van normale wetenschap vormt geen nieuws. Je kunt het echter gebruiken om de aandacht te trekken naar iets wezenlijkers, en kijk: de Spaanse media plaatsen de vondst wél in een bredere context, namelijk het groeiende bewijs voor de uitgestrektheid van de antieke handelsnetwerken. Door Griekse kooplieden vervoerde producten bereikten niet alleen de Andalusische kust, maar ook het binnenland.

Ik ga nog een stap verder. Aangezien je dezelfde route in twee richtingen kunt afleggen, benadrukt deze conclusie de noodzaak dat we bij het analyseren van de Griekse cultuur meer dan ooit rekening moeten houden met invloeden uit Iberië.

Vanitas vanitatum

Tot slot: ik ben onlangs geïnterviewd in het wetenschapsprogramma van de Amsterdamse stadsomroep Salto. U kunt het hier beluisteren. Wat ik niet zag aankomen maar superleuk vind, is dat Science Guide, zeg maar de online-krant van de Nederlandse universiteiten, het oppikte. En ik zou een slechte leugenaar zijn als ik ontkende te hebben gebloosd toen ik las dat deze blog een snoepwinkel is voor Oudheidliefhebbers en misschien wel een van de mooiste in ons taalgebied. U leest het verhaal hier en als de betaalmuur te hoog blijkt, leest u het daar.

Mijn boek over Libanon is verschenen. De opbrengst is geoormerkt voor Cordaid Libanon.

PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.

#Apeldoorn #DNAOnderzoek #FaitsDivers #garum #ijzer #isotopenonderzoek #Spanje #Tartessos #Turuñuelo #vanitasVanitatum

https://www.studioplantaardig.nl/Podcast/vegan-journaal-62-horeca-kan-76-miljoen-dieren-uitsparen-plus-133-miljoen-garnalen/

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

https://www.studioplantaardig.nl/Podcast/vegan-journaal-62-horeca-kan-76-miljoen-dieren-uitsparen-plus-133-miljoen-garnalen/

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

https://www.studioplantaardig.nl/Podcast/vegan-journaal-62-horeca-kan-76-miljoen-dieren-uitsparen-plus-133-miljoen-garnalen/

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

https://www.studioplantaardig.nl/Podcast/vegan-journaal-62-horeca-kan-76-miljoen-dieren-uitsparen-plus-133-miljoen-garnalen/

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Luisteraar Ivo (vegetariër en bezig richting een geheel plantaardig eetpatroon), stelde een vraag over de vleesbehoefte (ijzer?) tijdens menstruatie van zijn vriendin. Lobke Faasen (plantaardig diëtist) kwam met een “vreselijk genuanceerd” antwoord, zoals Pablo dit zo mooi omschreef. ;) Dank je Lobke!

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Luisteraar Ivo (vegetariër en bezig richting een geheel plantaardig eetpatroon), stelde een vraag over de vleesbehoefte (ijzer?) tijdens menstruatie van zijn vriendin. Lobke Faasen (plantaardig diëtist) kwam met een “vreselijk genuanceerd” antwoord, zoals Pablo dit zo mooi omschreef. ;) Dank je Lobke!

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Luisteraar Ivo (vegetariër en bezig richting een geheel plantaardig eetpatroon), stelde een vraag over de vleesbehoefte (ijzer?) tijdens menstruatie van zijn vriendin. Lobke Faasen (plantaardig diëtist) kwam met een “vreselijk genuanceerd” antwoord, zoals Pablo dit zo mooi omschreef. ;) Dank je Lobke!

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Luisteraar Ivo (vegetariër en bezig richting een geheel plantaardig eetpatroon), stelde een vraag over de vleesbehoefte (ijzer?) tijdens menstruatie van zijn vriendin. Lobke Faasen (plantaardig diëtist) kwam met een “vreselijk genuanceerd” antwoord, zoals Pablo dit zo mooi omschreef. ;) Dank je Lobke!

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Luisteraar Ivo (vegetariër en bezig richting een geheel plantaardig eetpatroon), stelde een vraag over de vleesbehoefte (ijzer?) tijdens menstruatie van zijn vriendin. Lobke Faasen (plantaardig diëtist) kwam met een “vreselijk genuanceerd” antwoord, zoals Pablo dit zo mooi omschreef. ;) Dank je Lobke!

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Lobke Faasen beantwoordt vraag over ijzer. Ze vertelt ons hoe je dat dan doet, voldoende én optimaal ijzer binnen halen via plantaardige voeding.

Verder hebben we het met Pablo Moleman over een onderzoek van @proveg.nl “Van Dier naar Plant”, een ultimatum voor minister Wiersma, kippenwelzijn, sjoemelsoja van Campina en veel meer!

🎧 Luister Vegan Journaal afl. 62 nu via je favoriete podcast app of https://StudioPlantaardig.nl

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Lobke Faasen beantwoordt vraag over ijzer. Ze vertelt ons hoe je dat dan doet, voldoende én optimaal ijzer binnen halen via plantaardige voeding.

Verder hebben we het met Pablo Moleman over een onderzoek van @proveg.nl “Van Dier naar Plant”, een ultimatum voor minister Wiersma, kippenwelzijn, sjoemelsoja van Campina en veel meer!

🎧 Luister Vegan Journaal afl. 62 nu via je favoriete podcast app of https://StudioPlantaardig.nl

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Lobke Faasen beantwoordt vraag over ijzer. Ze vertelt ons hoe je dat dan doet, voldoende én optimaal ijzer binnen halen via plantaardige voeding.

Verder hebben we het met Pablo Moleman over een onderzoek van @proveg.nl “Van Dier naar Plant”, een ultimatum voor minister Wiersma, kippenwelzijn, sjoemelsoja van Campina en veel meer!

🎧 Luister Vegan Journaal afl. 62 nu via je favoriete podcast app of https://StudioPlantaardig.nl

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Lobke Faasen beantwoordt vraag over ijzer. Ze vertelt ons hoe je dat dan doet, voldoende én optimaal ijzer binnen halen via plantaardige voeding.

Verder hebben we het met Pablo Moleman over een onderzoek van @proveg.nl “Van Dier naar Plant”, een ultimatum voor minister Wiersma, kippenwelzijn, sjoemelsoja van Campina en veel meer!

🎧 Luister Vegan Journaal afl. 62 nu via je favoriete podcast app of https://StudioPlantaardig.nl

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Lobke Faasen beantwoordt vraag over ijzer. Ze vertelt ons hoe je dat dan doet, voldoende én optimaal ijzer binnen halen via plantaardige voeding.

Verder hebben we het met Pablo Moleman over een onderzoek van @proveg.nl “Van Dier naar Plant”, een ultimatum voor minister Wiersma, kippenwelzijn, sjoemelsoja van Campina en veel meer!

🎧 Luister Vegan Journaal afl. 62 nu via je favoriete podcast app of https://StudioPlantaardig.nl

#Garnalen #Ijzer #Plantaardig #Dieet #Soja #Kippen #Campina #Menstruatie

Carbonaatmineralen duiden op koolstofcyclus op de jonge Mars

Curiosity heeft bewijs gevonden voor een koolstofcyclus op Mars. Daarmee komen wetenschappers dichter bij een antwoord op de vraag of er ooit leven mogelijk was op de planeet.

Curiosity ziet zijn sporen op 30 april 2023 in de verte

https://www.kuuke.nl/carbonaatmineralen-duiden-op-koolstofcyclus-op-de-jonge-mars/

#atmosfeer #carbonaat #GaleKrater #ijzer #koolstofcyclus #koolstofdioxide #mars #sideriet #zonnestelsel

Astronomen brengen de 3D-structuur van de atmosfeer van WASP-121b in kaart

Ultra hete Jupiters, een extreme klasse van planeten die niet in ons zonnestelsel voorkomen, bieden een uniek venster op atmosferische processen. Met behulp van vier telescoopeenheden van de Very large Telescope van de ESO hebben astronom

https://www.kuuke.nl/astronomen-brengen-de-3d-structuur-van-de-atmosfeer-van-wasp-121b-in-kaart/

#espresso #exoplaneet #ijzer #natrium #straalstroom #titanium #VLT #wasp121

Eigenlijk is het zever dat minister Peeters komt vertellen dat het ongezien is dat de hoge debieten op de #ijzer als excuus gebruikt dat dit gebeurt.
Wetenschappers vertellen al jaren dat het erger gaat worden door de #klimaatverandering. En vaak staat in studies dat het nog erger gaat worden dan wat ze er voorspellen.
Je kan niet op alles voorbereid zijn. En er zou altijd #waterschade zijn. Het helpt ook niet dat de #landbouw niet altijd mee wil in de actieplannen.
#deafspraak #afspraak

XRISM ziet ijzer in de accretieschijf van het zwarte gat in NGC 4151

NGC 4151 is een spiraalstelsel op een afstand van ongeveer 62 miljoen lichtjaar in de richting van het sterrenbeeld Jachthonden – Canes Venatici.

Deze artist impressie toont de mogelijke locaties van ijzer onthuld in XRISM’s röntgenspect

https://www.kuuke.nl/xrism-ziet-ijzer-in-de-accretieschijf-van-het-zwarte-gat-in-ngc-4151/

#accretieschijf #esa #ijzer #jaxa #nasa #NGC4151 #rntgenstraling #XRISM #ZwartGat

Blauw! Decennia voor Coca Cola de iconische rode outfit van Santa Claus vastlegde. #IJzer

#iron #ijzer #vegan #veganfood #plantbased #voedzaam #govegan #food #sustainability #plantpower #legumes #veggies #nuts #oat

XRISM ziet ijzer in de accretieschijf van het zwarte gat in NGC 4151

NGC 4151 is een spiraalstelsel op een afstand van ongeveer 62 miljoen lichtjaar in de richting van het sterrenbeeld Jachthonden – Canes Venatici.

Deze artist impressie toont de mogelijke locaties van ijzer onthuld in XRISM’s röntgenspect

https://www.kuuke.nl/xrism-ziet-ijzer-in-de-accretieschijf-van-het-zwarte-gat-in-ngc-4151/

#accretieschijf #esa #ijzer #jaxa #nasa #NGC4151 #rntgenstraling #XRISM #ZwartGat

XRISM ziet ijzer in de accretieschijf van het zwarte gat in NGC 4151

NGC 4151 is een spiraalstelsel op een afstand van ongeveer 62 miljoen lichtjaar in de richting van het sterrenbeeld Jachthonden – Canes Venatici.

Deze artist impressie toont de mogelijke locaties van ijzer onthuld in XRISM’s röntgenspect

https://www.kuuke.nl/xrism-ziet-ijzer-in-de-accretieschijf-van-het-zwarte-gat-in-ngc-4151/

#accretieschijf #esa #ijzer #jaxa #nasa #NGC4151 #rntgenstraling #XRISM #ZwartGat

XRISM ziet ijzer in de accretieschijf van het zwarte gat in NGC 4151

NGC 4151 is een spiraalstelsel op een afstand van ongeveer 62 miljoen lichtjaar in de richting van het sterrenbeeld Jachthonden – Canes Venatici.

Deze artist impressie toont de mogelijke locaties van ijzer onthuld in XRISM’s röntgenspect

https://www.kuuke.nl/xrism-ziet-ijzer-in-de-accretieschijf-van-het-zwarte-gat-in-ngc-4151/

#accretieschijf #esa #ijzer #jaxa #nasa #NGC4151 #rntgenstraling #XRISM #ZwartGat

XRISM ziet ijzer in de accretieschijf van het zwarte gat in NGC 4151

NGC 4151 is een spiraalstelsel op een afstand van ongeveer 62 miljoen lichtjaar in de richting van het sterrenbeeld Jachthonden – Canes Venatici.

Deze artist impressie toont de mogelijke locaties van ijzer onthuld in XRISM’s röntgenspect

https://www.kuuke.nl/xrism-ziet-ijzer-in-de-accretieschijf-van-het-zwarte-gat-in-ngc-4151/

#accretieschijf #esa #ijzer #jaxa #nasa #NGC4151 #rntgenstraling #XRISM #ZwartGat

Webb ontleedt de structuur van de Krabnevel

De Webb Space Telescope heeft nieuwe beelden gemaakt van de Krabnevel, waaronder infraroodgegevens van de hoogste kwaliteit die tot nu toe beschikbaar zijn om astronomen te helpen bij het onderzoeken van de gedetailleerde structuur en chemische samenstelling van deze supernovarestant.

https://www.kuuke.nl/webb-ontleedt-de-structuur-van-de-krabnevel/

#ijzer #krabnevel #Messier1 #nikkel #pulsar #supernova #webb

Als er niet onteigend wordt, gaan er toch mensen gaan verhuizen.
De verzekering voor #waterschade gaat te duur worden. Al helemaal wanneer bepaalde gebieden aangeduid gaan worden als 'secundair' om te beschermen. Uiteindelijk zal de brandweer moeten kiezen wie ze redden van het #water.
Welke gebieden prioritair zijn, is dan weer een politieke beslissing. Maar een die in de komende jaren zal genomen moeten worden
#ijzer #westhoek
https://www.standaard.be/cnt/dmf20231118_96145519

Als er niet onteigend wordt, gaan er toch mensen gaan verhuizen.
De verzekering voor #waterschade gaat te duur worden. Al helemaal wanneer bepaalde gebieden aangeduid gaan worden als 'secundair' om te beschermen. Uiteindelijk zal de brandweer moeten kiezen wie ze redden van het #water.
Welke gebieden prioritair zijn, is dan weer een politieke beslissing. Maar een die in de komende jaren zal genomen moeten worden
#ijzer #westhoek
https://www.standaard.be/cnt/dmf20231118_96145519

Eigenlijk is het zever dat minister Peeters komt vertellen dat het ongezien is dat de hoge debieten op de #ijzer als excuus gebruikt dat dit gebeurt.
Wetenschappers vertellen al jaren dat het erger gaat worden door de #klimaatverandering. En vaak staat in studies dat het nog erger gaat worden dan wat ze er voorspellen.
Je kan niet op alles voorbereid zijn. En er zou altijd #waterschade zijn. Het helpt ook niet dat de #landbouw niet altijd mee wil in de actieplannen.
#deafspraak #afspraak

Eigenlijk is het zever dat minister Peeters komt vertellen dat het ongezien is dat de hoge debieten op de #ijzer als excuus gebruikt dat dit gebeurt.
Wetenschappers vertellen al jaren dat het erger gaat worden door de #klimaatverandering. En vaak staat in studies dat het nog erger gaat worden dan wat ze er voorspellen.
Je kan niet op alles voorbereid zijn. En er zou altijd #waterschade zijn. Het helpt ook niet dat de #landbouw niet altijd mee wil in de actieplannen.
#deafspraak #afspraak

Eigenlijk is het zever dat minister Peeters komt vertellen dat het ongezien is dat de hoge debieten op de #ijzer een excuus is dat dit gebeurt.
Wetenschappers vertellen al jaren dat het erger gaat worden door de #klimaatverandering. En vaak staat in studies dat het nog erger gaat worden dan wat ze er voorspellen.
Je kan niet op alles voorbereid zijn. En er zou altijd #waterschade zijn. Het helpt ook niet dat de #landbouw niet altijd mee wil in de actieplannen.
#deafspraak #afspraak

De wederhelft heeft een werkafspraak met de Rotterdammers gepland voor aanstaande dinsdag: Even alles er doorheen duwen wat het afgelopen jaar niet gelukt is... #ijzer #smeden #feyenoord

De wederhelft heeft een werkafspraak met de Rotterdammers gepland voor aanstaande dinsdag: Even alles er doorheen duwen wat het afgelopen jaar niet gelukt is... #ijzer #smeden #feyenoord

Blauw! Decennia voor Coca Cola de iconische rode outfit van Santa Claus vastlegde. #IJzer

Blauw! Decennia voor Coca Cola de iconische rode outfit van Santa Claus vastlegde. #IJzer