#hendrik-vanden-abeele — Public Fediverse posts

Celestial versus abysmal sounds: Hildegard von Bingen meets Galina Ustvolskaya

In spite of fierce galactic gales, a substantial audience had found its way to the Amsterdam Muziekgebouw aan ‘t IJ on Thursday 23 February. They had good reason to defy the weather warning – code orange – because the Flemish instrumental ensembles Het Collectief and vocal choir Psallentes presented a double bill of Hildegard von Bingen and Galina Ustvolskaya.

Though to my knowledge the music of the medieval nun and the quirky 20th century Russian composer was never before combined, this is less unlikely than it may seem. Both composed from a deeply felt inner necessity and transcended the limits of convention. Both were deeply inspired by their religion, the difference being that Von Bingen composed for the liturgy of her own nunnery, while Ustvolskaya cherished a rather more personal relation to God.

Swirling melodies versus fierce hammering

Von Bingen’s swirling melodies far outreach the rather more introverted Gregorian chant of her day. In the face of Ustvolskaya’s furious hammerings even the pained outcries of her teacher Shostakovich pale.

As pianist Thomas Dieltjens of Het Collectief and Hendrik Vanden Abeele, leader of Psallentes pointed out during our pre-concert talk: both ladies only accepted accountability to themselves. However different their musical language may be, both were radical in their views, each in her own, existentialist way.

Hendrik Vanden Abeele – Thea Derks – Thomas Dieltjens, Muziekgebouw aan ‘t IJ 23 February

Dialogue rather than clash

Rather than making Von Bingen’s heavenly singing clash with Ustvolskaya’s relentless gruntings, Dieltjens and Vanden Abeele sought to establish a dialogue. Ustvolskaya may be called ‘the lady with the hammer’ because of her often extremely loud dynamics, yet there are moments of utter quietude, too. Suddenly the markings drop to quadruple, fivefold or even stronger pianissimo, and ethereal lines rise up to heaven from this stillness.

Dieltjens and Vanden Abeele hunted out these moments in Ustvolskaya’s Trio, Grand Duet, Composition nr. 1 and Piano Sonata 6, and used them to spark off nine chants from Von Bingen’s Ordo Virtutum. In this first ever mystery play a righteous soul fights off the temptations of the devil with the help of the virtues. The – spoken – part of the devil was not included, since Vanden Abeele considered Ustvolskaya’s unsettling sounds could easily represent his role.

Tapestry of celestial and abysmal sounds

The ‘devil’ takes the stage in the form of Thomas Dieltjens, furiously banging away on his concert grand in Piano Sonata 6. After five minutes the loud and dissonant clusters abruptly give way to a soft and wistful melody, and offstage the women’s voices start singing ‘O antiqui’. It’s a striking moment of sheer beauty, causing goose bumps all over.

In some 80 minutes the two ensembles weave a tapestry of celestial and abysmal sounds, in which the wonderfully pure voices of the choir cleverly intermingle with the instruments.

Psallentes

Sometimes the ensembles echo or imitate each other’s parts, the choir even presenting some modern, dissonant polyphony. At other times the instrumentalists generate sensitive, improvised murmurings to soften a harsh transition. Thus the sound worlds of Von Bingen and Ustvolskaya seem to merge naturally.

New age type of improvisation

Psallentes is an amazing choir, with perfect pitch, homogeneity and concentration. The singers are counterbalanced by the fine musicians of Het Collectief, who defend Ustvolskaya’s music with admirable gusto. Yet I’m in two minds about the result, for in the long run the returning improvisations take on an aspect of new age, making my attention waver.

And however ingeniously Ustvolskaya’s music is cut up and interspersed with Von Bingen’s, gradually I’m numbed and start longing to hear at least one integral piece of hers.

Psallentes and Het Collectief can’t be praised enough for bringing the music of Von Bingen and Ustvolskaya together, a daring and visionary experiment. Still, I’d be very much interested in a concert where they are simply presented next to each other. Both may be the stronger for it.

I was interviewed for NPORadio1 on this concert. 

#GalinaUstvolskaya #HendrikVandenAbeele #HetCollectief #HildegardVonBingen #Psallentes #ThomasDieltjens

Musiqolog over #Reinbertbio: ‘Informatief voor zowel leek als vakman’

Het Festival Oude Muziek is weer achter de rug. Het was een geslaagde editie met aanzienlijk meer bezoekers dan vorig jaar, toen het epicentrum nog in de Pandhof lag. Ik maakte dagelijks voor het Festivaljournaal van de AVROTROS een reportage, onder andere van de masterclass van de afdeling oude muziek van Juilliard, de workshop Gregoriaans van Hendrik Vanden Abeele, de laboratoriumproductie Medea en de Oudemuziekmarkt. Alle reportages zijn hier terug te luisteren.

Voor Cultuurpers schreef ik tevens besprekingen van de uiteindelijke voorstelling van het melodrama Medea van Georg Benda op 2 september in Theater Kikker, en van het controversiële project Trabe Dich, Thierlein van het Vlaamse koor Graindelavoix in TivoliVredenburg.

Op donderdag 4 september maakte ik even een uitstapje naar de nieuwe muziek, tijdens een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie bij Nawijn & Polak in Apeldoorn. Dolf Weverink van Leporello Uitgevers begeleidde mij. Het publiek was bijzonder aandachtig en betrokken en hielp uitbater Ivan Borghstijn na afloop van zijn gehele voorraad af Reinbertbio’s af; hij moest zelfs bijbestellen.

Borghstijn was ook zelf enthousiast en nodigde me meteen uit voor zijn radioprogramma Da Vinci bij Hofstreek FM. Donderdag 11 september a.s. zal hij me rond 20.05 uur interviewen. De uitzending is via internet in heel Nederland te beluisteren.

Gisteren, op 8 september, vierde Reinbert de Leeuw zijn 76e verjaardag. In reactie op mijn tweet hierover stuurde musicoloog Wouter Steenbeek subiet een mooie bespreking van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. – Het voelde een beetje alsof ik zelf jarig was.

Steenbeek looft mijn brede aanpak, die niet alleen het algemene publiek meeneemt op een ontdekkingsreis langs de nieuwe muziek, maar ook voor de vakman veel wetenswaardigs te bieden heeft. Dankzij mijn boek heeft hij bijvoorbeeld de Canadese componist Claude Vivier leren kennen. Steenbeek schrijft onder andere:

De vakman kan intussen al lezend zijn kennis opfrissen: wie schreven er ook alweer mee aan Reconstructie? Hoe zat het met Donemus? Welke musicus hoorde bij welke factie? Bovendien is er altijd wel iets dat een deskundige nog niet weet. Zo had ik nog nooit gehoord van Claude Vivier, een door Reinbert de Leeuw zeer bewonderde Canadees. Daar heb ik al die jaren toch heel wat aan gemist, bleek wel na een korte luisterbeurt.

[…]

Het laaiende enthousiasme van Thea Derks over de moderne muziek heeft vooral een gunstig effect. Wie die moderne componisten altijd maar hermetisch en onbegrijpelijk vond, wordt spelenderwijs duidelijk gemaakt wat hun muziek kan betekenen voor hen die ermee omgaan en hen die ervan houden.

Morgen begint de vierde editie in Utrecht van de Gaudeamus Muziekweek, met een concert van het Asko|Schönberg in de Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ook Gaudeamus maakt dankbaar gebruik van het nieuwe ‘muziekpaleis’, dat tot festivalhart is uitgeroepen. De juryleden Vanessa Lann, Oscar Bianchi en Wim Henderickx beoordelen nieuwe composities van componisten onder de dertig, die meedingen naar de Gaudeamus muziekprijs en de aanmoedigingsprijs.

Op donderdag 11 september ben ik te gast bij een door Gaudeamus en het BIMhuis georganiseerd seminar over muziekkritiek in cultureel centrum Rasa in Utrecht. Onder leiding van Emile Wennekes zal ik samen met Mischa Andriessen (Trouw, Cultuurpers) en Marianne de Feijter (Muziekvan.nu) discussiëren over de afnemende aandacht die de reguliere media schenken aan muziek en over de manieren waarop websites als Cultuurpers en Muziekvan.nu pogen deze lacune op te vullen.

#BIMhuis #Cultuurpers #FestivalOudeMuziek #Gaudeamus #GeorgBenda #Graindelavoix #HendrikVandenAbeele #HofstreekFm #JuilliardSchoolOfMusic #LeporelloUitgevers #MarianneDeFeijter #Medea #MischaAndriessen #MuziekvanNu #NawijnPolak #Rasa #ReinbertDeLeeuw #seminarMuziekkritiek #TheaDerks #TivoliVredenburg