home.social

#graan — Public Fediverse posts

Live and recent posts from across the Fediverse tagged #graan, aggregated by home.social.

  1. Voor-westerse geschiedenis (5) de eerste boeren

    Akkerbouw lijkt zo logisch maar was dat in de voor-westerse wereld allerminst. Ik wees er al op dat het landschap in het Midden-Oosten en rond de Middellandse Zee weliswaar heel gevarieerd is maar zelden gastvrij. In een ander blogje vertelde ik dat de regens vallen op het verkeerde moment. Waar bergen zijn – en waar was dat eigenlijk niet? – is weinig ruimte voor akkerbouw. De rivier- en kustvlakten zijn doorgaans klein, als ze niet onleefbaar waren door de eeuwenlang alom aanwezige malaria. Het is logisch dat de akkerbouw doorbrak op de grote vlakte van Mesopotamië, al is dat, zoals we nog zullen zien, niet waar deze activiteit is ontstaan.

    De rivieren waren namelijk bepaald niet behulpzaam voor de eerste boeren. De Eufraat en Tigris, gevoed door de in het voorjaar smeltende sneeuw van Armenië, traden namelijk buiten hun oevers op het moment waarop de gewassen ontkiemden. Dat dwong de akkerbouwers in deze regio om dammen, dijken en cisternen te bouwen. De extra inspanning gold blijkbaar als een acceptabele prijs om te betalen voor het jaarlijks afgezette laagje vruchtbare klei, de aanwezigheid van vis en de mogelijkheid van eenvoudig transport.

    Maar rivieren waren wispelturig. Voor wie mocht denken dat overstromingen iets uit de diepe, diepe Oudheid zijn: tot het koninkrijk Italië in dijken en kanalen investeerde, kon de Tiber verwoestend huishouden in een stad als Rome. Onze eigen Waal kon ook levensgevaarlijk zijn. Uit mijn jeugd in Beneden-Leeuwen herinner ik me het monumentje dat de watersnood van 1855 gedacht.

    Het ontstaan van de landbouw

    Akkerbouw en veeteelt zijn ontstaan in het Nabije Oosten. Johan Hendriks typeert het proces elegant als hij in Dageraad (2025) schrijft dat “planten en daartoe geschikte dieren ondergeschikt werden gemaakt aan de wil van de mens”. Het omgekeerde is ook waar: het graan en het vee hebben de mens gedomesticeerd, want die moest zijn leven aanpassen aan de eisen van de landbouw.

    En de boer, hij ploegde voort (Louvre, Parijs)

    De beroemde archeoloog Gordon Childe meende dat de landbouw vrij snel was ontstaan en introduceerde daarvoor de term “Neolithische Revolutie”, maar het Iraq-Jarmo-project toonde aan dat akkerbouw, veeteelt, vaste woonplaatsen en keramiek zijn ontstaan in de loop van enkele millennia. Het ging bovendien niet overal op dezelfde manier. In het Nabije Oosten zijn vier fases te onderscheiden, die samen bekendstaan als PPN, het Pre-Pottery Neolithic, en zijn gedocumenteerd op diverse plekken.

    • Vanaf 12.500 v.Chr.: Zwervende groepen in de Zagros en Taurus beginnen graanhalmen te verzamelen en op wrijfstenen te bewerken (oudste voorbeeld: Ohala in Israël, 19.000 v.Chr.)
    • 9700-8500 v.Chr.: beginnende teelt van emmertarwe in de Levant, eenkoorn in de Taurus en gerst in de Zagros; opslag; tijdelijke hutten
    • 8500-6800 v.Chr.: feitelijke domesticatie van graan en vee; permanente hutten; ontstaan privébezit (?); grotere nederzettingen
    • 6800-6200 v.Chr.: beter aardewerk; verspreiding van de nieuwe levenswijze door middel van migratie

    Anders gezegd: in het Nabije Oosten werden jagers/verzamelaars eerst sedentair en vervolgens boer. Elders verliep het anders. In Egypte werd men eerst akkerbouwer en pas daarna sedentair (“a-sedentaire landbouw” in jargon). In alle gevallen waren de gevolgen ingrijpend. Het privébezit ontstond, en vervolgens zijn er aanwijzingen voor exploitatie, strijd, machtsuitoefening en oorlog. Dat laatste blijkt niet alleen uit verminkte skeletten maar ook uit het ontstaan van (archeologisch goed herkenbare) nederzettingen met stadsmuren.

    De verspreiding van de akkerbouw

    Verspreiding

    Toen de akkerbouw er eenmaal was, begon ze zich te verspreiden. Eerst naar Mesopotamië waar, zoals gezegd, de garantie van een jaarlijks laagje vruchtbare klei en de aanwezigheid van vis en transportmogelijkheden de extra werkzaamheden royaal compenseerden. In Griekenland, met zijn kleine vlaktes en dito bergbeekjes, was het zoet water een probleem. De mythe van de Danaïden, die eindeloos water sleepten, is illustratief. Egypte was een laatkomer, maar had het daarna goed getroffen met de Nijl, die de vruchtbare kleilaag tenminste afzette op het juiste moment.

    Rond het midden van het zevende millennium v.Chr. had de nieuwe levenswijze de Balkan bereikt en rond 5000 v.Chr. stonden er al boerderijen aan de Oceaankust. In onze contreien namen de mensen van de Swifterbantcultuur, die leefden benoorden de grote rivieren, rond 4500 v.Chr. de landbouw over van de mensen van de Bandkeramiek, die leefden in Limburg. Rond 3500 v.Chr. waren er ook landbouwers op de Britse eilanden.

    Maar zoals gezegd: de boeren pasten hun levenswijze aan aan de cyclus van de landbouw en de eisen van hun vee. Weliswaar konden landbouwers meer monden voeden, het leven was moeilijker. Het is geen toeval dat elke agrarische samenlevingen utopieën kent over een Land van Cocagne waar de gebraden duiven je in de mond vliegen. Daarover meer in een volgend blogje.

    [Een overzicht van de blogjes in deze reeks groeit hier.]

    Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal. In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier.

    Zelfde tijdvak


    Proto-Indo-Europees in de Breestraat

    april 26, 2024
    Prehistorisch DNA

    maart 23, 2017
    De oudste poëzie

    oktober 9, 2024 Deel dit: #akkerbouw #Bandkeramiek #Danaïden #eersteLandbouwers #GordonChilde #graan #IraqJarmoProject #JohanHendriks #landbouw #MiddellandseZee #NabijeOosten #NeolithischeRevolutie #neolithisering #Ohala #PrekeramischNeolithicum #Swifterbantcultuur #Taurus #veeteelt #voorWesterseGeschiedenis #Zagros
  2. 'Alles speelt zich af op een verfomfaaide graanakker, schuin omhooglopend, met her en der wat verdwaald koren rond een enorme bomkrater, en de geur van mest'.

    De historische graanloods De Bunker in Assen is de arena van Peergroup's muzikale theatervoorstelling #Graan
    shorturl.at/tMyEU

  3. 'Alles speelt zich af op een verfomfaaide graanakker, schuin omhooglopend, met her en der wat verdwaald koren rond een enorme bomkrater, en de geur van mest'.

    De historische graanloods De Bunker in Assen is de arena van Peergroup's muzikale theatervoorstelling #Graan
    shorturl.at/tMyEU

  4. 'Alles speelt zich af op een verfomfaaide graanakker, schuin omhooglopend, met her en der wat verdwaald koren rond een enorme bomkrater, en de geur van mest'.

    De historische graanloods De Bunker in Assen is de arena van Peergroup's muzikale theatervoorstelling #Graan
    shorturl.at/tMyEU

  5. 'Alles speelt zich af op een verfomfaaide graanakker, schuin omhooglopend, met her en der wat verdwaald koren rond een enorme bomkrater, en de geur van mest'.

    De historische graanloods De Bunker in Assen is de arena van Peergroup's muzikale theatervoorstelling #Graan
    shorturl.at/tMyEU

  6. Volgens deze nieuwe Caring Farmer Winny Van Buuren-Tessers van Landgoed Velhorst, is de bodem hét productiekapitaal van een boer. En sinds 2018 doen Winny en Arjan er dan ook alles aan om de bodem te verbeteren, in nauwe samenwerking met oa Natuurmonumenten.
    En zoveel mogelijk in harmonie met de natuur. Lees hun mooie verhaal op caringfarmers.nl/caringcommuni

    #biologisch #natuurinclusief #graan #bodem

  7. Volgens deze nieuwe Caring Farmer Winny Van Buuren-Tessers van Landgoed Velhorst, is de bodem hét productiekapitaal van een boer. En sinds 2018 doen Winny en Arjan er dan ook alles aan om de bodem te verbeteren, in nauwe samenwerking met oa Natuurmonumenten.
    En zoveel mogelijk in harmonie met de natuur. Lees hun mooie verhaal op caringfarmers.nl/caringcommuni

    #biologisch #natuurinclusief #graan #bodem

  8. Volgens deze nieuwe Caring Farmer Winny Van Buuren-Tessers van Landgoed Velhorst, is de bodem hét productiekapitaal van een boer. En sinds 2018 doen Winny en Arjan er dan ook alles aan om de bodem te verbeteren, in nauwe samenwerking met oa Natuurmonumenten.
    En zoveel mogelijk in harmonie met de natuur. Lees hun mooie verhaal op caringfarmers.nl/caringcommuni

    #biologisch #natuurinclusief #graan #bodem

  9. 𝗚𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗹𝗼𝗼𝗽𝘁 𝘃𝗮𝗻𝗻𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗮𝗳, 𝗢𝗲𝗸𝗿𝗮ï𝗻𝗲 𝗲𝗻 𝗥𝘂𝘀𝗹𝗮𝗻𝗱 𝗻𝗼𝗴 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗲𝗲𝗻𝘀 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘃𝗲𝗿𝗹𝗲𝗻𝗴𝗶𝗻𝗴

    Komende nacht loopt de graandeal tussen Oekraïne en Rusland af. De twee landen spreken al de hele week over een verlenging, maar er is nog geen akkoord. Punt van discussie: Rusland wil verlengen met 60 dagen, Oekraïne met 120.

    nos.nl/l/2467938 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  10. 𝗚𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗹𝗼𝗼𝗽𝘁 𝘃𝗮𝗻𝗻𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗮𝗳, 𝗢𝗲𝗸𝗿𝗮ï𝗻𝗲 𝗲𝗻 𝗥𝘂𝘀𝗹𝗮𝗻𝗱 𝗻𝗼𝗴 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗲𝗲𝗻𝘀 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘃𝗲𝗿𝗹𝗲𝗻𝗴𝗶𝗻𝗴

    Komende nacht loopt de graandeal tussen Oekraïne en Rusland af. De twee landen spreken al de hele week over een verlenging, maar er is nog geen akkoord. Punt van discussie: Rusland wil verlengen met 60 dagen, Oekraïne met 120.

    nos.nl/l/2467938 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  11. 𝗚𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗹𝗼𝗼𝗽𝘁 𝘃𝗮𝗻𝗻𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗮𝗳, 𝗢𝗲𝗸𝗿𝗮ï𝗻𝗲 𝗲𝗻 𝗥𝘂𝘀𝗹𝗮𝗻𝗱 𝗻𝗼𝗴 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗲𝗲𝗻𝘀 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘃𝗲𝗿𝗹𝗲𝗻𝗴𝗶𝗻𝗴

    Komende nacht loopt de graandeal tussen Oekraïne en Rusland af. De twee landen spreken al de hele week over een verlenging, maar er is nog geen akkoord. Punt van discussie: Rusland wil verlengen met 60 dagen, Oekraïne met 120.

    nos.nl/l/2467938 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  12. 𝗚𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗹𝗼𝗼𝗽𝘁 𝘃𝗮𝗻𝗻𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗮𝗳, 𝗢𝗲𝗸𝗿𝗮ï𝗻𝗲 𝗲𝗻 𝗥𝘂𝘀𝗹𝗮𝗻𝗱 𝗻𝗼𝗴 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗲𝗲𝗻𝘀 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘃𝗲𝗿𝗹𝗲𝗻𝗴𝗶𝗻𝗴

    Komende nacht loopt de graandeal tussen Oekraïne en Rusland af. De twee landen spreken al de hele week over een verlenging, maar er is nog geen akkoord. Punt van discussie: Rusland wil verlengen met 60 dagen, Oekraïne met 120.

    nos.nl/l/2467938 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  13. 𝗚𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗹𝗼𝗼𝗽𝘁 𝘃𝗮𝗻𝗻𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗮𝗳, 𝗢𝗲𝗸𝗿𝗮ï𝗻𝗲 𝗲𝗻 𝗥𝘂𝘀𝗹𝗮𝗻𝗱 𝗻𝗼𝗴 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗲𝗲𝗻𝘀 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘃𝗲𝗿𝗹𝗲𝗻𝗴𝗶𝗻𝗴

    Komende nacht loopt de graandeal tussen Oekraïne en Rusland af. De twee landen spreken al de hele week over een verlenging, maar er is nog geen akkoord. Punt van discussie: Rusland wil verlengen met 60 dagen, Oekraïne met 120.

    nos.nl/l/2467938 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  14. 𝗚𝗲𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗴𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗶𝗻 𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗳𝗮𝘀𝗲, 𝗴𝗲𝘀𝘁𝗲𝗴𝗴𝗲𝗹 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘁𝗶𝗷𝗱𝘀𝗱𝘂𝘂𝗿 𝗮𝗸𝗸𝗼𝗼𝗿𝗱

    De gesprekken over een nieuwe verlenging van het graanakkoord tussen Oekraïne en Rusland lijken in de laatste fase. Rusland meldde eerder vanochtend zelfs al dat er een akkoord was, maar dat wordt door andere partijen tegengesproken. Een van de struikelblokken is nog de termijn waarmee het akkoord moet wordt verlengd.

    nos.nl/l/2467411 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  15. 𝗚𝗲𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗴𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗶𝗻 𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗳𝗮𝘀𝗲, 𝗴𝗲𝘀𝘁𝗲𝗴𝗴𝗲𝗹 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘁𝗶𝗷𝗱𝘀𝗱𝘂𝘂𝗿 𝗮𝗸𝗸𝗼𝗼𝗿𝗱

    De gesprekken over een nieuwe verlenging van het graanakkoord tussen Oekraïne en Rusland lijken in de laatste fase. Rusland meldde eerder vanochtend zelfs al dat er een akkoord was, maar dat wordt door andere partijen tegengesproken. Een van de struikelblokken is nog de termijn waarmee het akkoord moet wordt verlengd.

    nos.nl/l/2467411 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  16. 𝗚𝗲𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗴𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗶𝗻 𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗳𝗮𝘀𝗲, 𝗴𝗲𝘀𝘁𝗲𝗴𝗴𝗲𝗹 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘁𝗶𝗷𝗱𝘀𝗱𝘂𝘂𝗿 𝗮𝗸𝗸𝗼𝗼𝗿𝗱

    De gesprekken over een nieuwe verlenging van het graanakkoord tussen Oekraïne en Rusland lijken in de laatste fase. Rusland meldde eerder vanochtend zelfs al dat er een akkoord was, maar dat wordt door andere partijen tegengesproken. Een van de struikelblokken is nog de termijn waarmee het akkoord moet wordt verlengd.

    nos.nl/l/2467411 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  17. 𝗚𝗲𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗴𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗶𝗻 𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗳𝗮𝘀𝗲, 𝗴𝗲𝘀𝘁𝗲𝗴𝗴𝗲𝗹 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘁𝗶𝗷𝗱𝘀𝗱𝘂𝘂𝗿 𝗮𝗸𝗸𝗼𝗼𝗿𝗱

    De gesprekken over een nieuwe verlenging van het graanakkoord tussen Oekraïne en Rusland lijken in de laatste fase. Rusland meldde eerder vanochtend zelfs al dat er een akkoord was, maar dat wordt door andere partijen tegengesproken. Een van de struikelblokken is nog de termijn waarmee het akkoord moet wordt verlengd.

    nos.nl/l/2467411 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  18. 𝗚𝗲𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗴𝗿𝗮𝗮𝗻𝗱𝗲𝗮𝗹 𝗶𝗻 𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀𝘁𝗲 𝗳𝗮𝘀𝗲, 𝗴𝗲𝘀𝘁𝗲𝗴𝗴𝗲𝗹 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝘁𝗶𝗷𝗱𝘀𝗱𝘂𝘂𝗿 𝗮𝗸𝗸𝗼𝗼𝗿𝗱

    De gesprekken over een nieuwe verlenging van het graanakkoord tussen Oekraïne en Rusland lijken in de laatste fase. Rusland meldde eerder vanochtend zelfs al dat er een akkoord was, maar dat wordt door andere partijen tegengesproken. Een van de struikelblokken is nog de termijn waarmee het akkoord moet wordt verlengd.

    nos.nl/l/2467411 #nieuws #nos #graan #oekraine #rusland

  19. Dit graanschip is voor koeien, en niet voor Afrika. Lijkt me een duidelijke boodschap aan #Vleeseters.
    #Graan
    #WereldVoedselProbleem
    #Plantaardig
    #Vegan
    Dit graanschip is voor koeien, en niet voor Afrika - nos.nl/l/2453958