home.social

#geneeskunde — Public Fediverse posts

Live and recent posts from across the Fediverse tagged #geneeskunde, aggregated by home.social.

  1. Naar de dokter

    Bezoek aan de dokter (Musée national des antiquités, Algiers)

    Zoals u wellicht heeft gemerkt, was ik onlangs in Algerije. Daarover later meer. Maar eerst eens een blogje over een mozaïek dat ik in Algiers zag in het Musée national des antiquités. Het is gevonden in een voorstad van Batna die Ouled Arif heet; in de Oudheid heette de plaats Lambiridi. Het mozaïek vormde de vloer van een familiegraf, waarin drie sarcofagen stonden. De voornaamste was van een zekere Cornelia Urbanilla, die hier rustte na “te zijn gered van een groot gevaar” en een leven van achtentwintig jaar, tien maanden twaalf dagen en negen uur. Dat is vreemd precies, want doorgaans wisten Romeinen niet zo goed hoe oud ze waren.

    Het schijnt dat zulke nauwkeurige aanduidingen duiden op horoscoopgebruik, maar ook als dat zo is, is mij niet duidelijk aan welk gevaar Urbanilla is ontkomen. Misschien is het leven zelf wel het bedoelde gevaar. Daarvoor pleit dat links twee pauwen zijn afgebeeld, vogels die in de derde eeuw na Chr., toen dit mozaïek werd gemaakt, een symbool waren voor de wederopstanding en verlossing uit dit ondermaanse tranendal. Maar ja, dat verklaart dan weer niet waarom rechts twee eenden staan.

    Cornelia Urbanilla is afgebeeld op het mozaïek, maar niet als portret, zoals we zouden verwachten, maar als lijk. Helemaal bovenaan zien we haar mummie, waaronder afgekort staat

    MC Urbanillae
    Memoriae Corneliae Urbanillae
    Aandenken aan Cornelia Urbanilla

    Dit is in Latijnse letters, net zoals het daaronder afgebeelde Griekse woord Euterpius, wat zoiets betekent als “veel blijdschap brengend”. Verder zien we vier slangpotige reuzen die een cirkelvormige afbeelding dragen van een arts die een mannelijke patiënt onderzoekt. De dokter draagt een Grieks kledingstuk, wat suggereert dat de mozaïeklegger een voorbeeldenboek gebruikte, en niet probeerde een arts af te beelden zoals je die in Romeins Numidië zou hebben kunnen ontmoeten.

    Ook hier is een tekst, dit keer in het Grieks:

    οὐκ ἤμην
    ἐγενόμην
    οὐκ εἰμί
    οὐ μέλει μοι

    Ik was niet
    Ik was er
    Ik ben niet
    Het deert me niet

    Je krijgt, ondanks de onbegrijpelijke eenden, de indruk dat Cornelia Urbanilla heeft willen zeggen blij te zijn dat ze is verlost van de ziekte die leven heet. Ik moest denken aan de woorden van de stervende Sokrates, geciteerd in de dialoog Faidon van Plato, dat zijn vrienden een offer verschuldigd waren aan de god van de geneeskunst. De interpretatie dat Sokrates dacht dat de dood zag als een soort genezing, staat al heel lang ter discussie omdat er niet zoveel bewijs is dat de Atheners het leven zagen als ziekte. (En bovendien, de proloog van de Faidon noemt iemand die moet genezen, en u zoekt zelf maar op aan wiens genezing de stervende Sokrates, althans volgens Plato, heeft gedacht.) Misschien hebben we met dit mozaïek echter toch een aanwijzing dat er in de Oudheid een traditie heeft bestaan dat het leven een ziekte was.

    De kwaliteit van het mozaïek is overigens niet geweldig: het palet is nogal vlak, hoewel steentjes met allerlei kleuren in de omgeving van Batna betrekkelijk gemakkelijk te krijgen zijn. Het oogt als haastwerk en misschien moeten we het eindresultaat wel heel anders uitleggen: dit mozaïek is onnadenkend tot stand gekomen, er is geen diepere betekenis, het is gewoon een allegaartje.

    [Dit was het 513e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

    Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. Ik bied ook cursussen aan.

    Zelfde tijdvak


    Antieke migraties en migranten (1)

    augustus 24, 2020
    Precolumbiaanse culturen

    november 2, 2024
    Misverstand: Romeins burgerrecht

    mei 8, 2020 Deel dit:

    #Algerije #eend #Faidon #geneeskunde #horoscoop #mozaïek #mummie #Numidië #pauw #Plato #Sokrates #symboliek

  2. 𝗡𝗼𝗯𝗲𝗹𝗽𝗿𝗶𝗷𝘀 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗚𝗲𝗻𝗲𝗲𝘀𝗸𝘂𝗻𝗱𝗲 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿𝘇𝗼𝗲𝗸 𝗻𝗮𝗮𝗿 𝗮𝗳𝘄𝗲𝗲𝗿𝘀𝘆𝘀𝘁𝗲𝗲𝗺

    De Nobelprijs voor Geneeskunde is dit jaar uitgereikt aan de Amerikaanse wetenschappers Mary Brunkow en Fred Ramsdell en de Japanse onderzoeker Shimon Sakaguchi. Zij deden onderzoek naar het afweersysteem.

    rtl.nl/nieuws/buitenland/artik

    #Nobelprijs #Geneeskunde #Afweersysteem

  3. Aderlaten

    Kommen voor bij het aderlaten (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

    Een van de voor ons wat lastig navoelbare aspecten van de antieke wereld was het idee dat de gezondheid van een patiënt samenhing met zijn vochthuishouding. Men herkende vier humores ofwel lichaamssappen: bloed, gele gal, zwarte gal, slijm. Ze correspondeerden met de vier elementen (lucht, water, aarde, vuur), met de vier jaargetijden en met vier soorten temperamenten. Wie bijvoorbeeld wat meer zwarte gal had dan gele gal, bloed en slijm, zou een zwartgallig karakter hebben.

    De auteur van een aan de arts Hippokrates van Kos (460-377 v.Chr.) toegeschreven tekst legt uit:

    • mensen die wat meer rood bloed hebben zijn vriendelijk, maken grapjes, zijn rooskleurig, ja een beetje rood, en hebben een mooie huid;
    • mensen met gele gal zijn bitter, opvliegend en moedig, zien er wat groenachtig uit en hebben een gelige huid;
    • zwartgallige mensen zijn lui, angstig en ziekelijk, hebben donker haar en donkere ogen;
    • mensen met veel slijm zijn neerslachtig, vergeetachtig en hebben wit haar.

    Deze wonderlijke vorm van psychologie leeft in zoverre voort dat we mensen nog steeds sanguïnistisch (bloedrijk), cholerisch (geelgallig), melancholiek (zwartgallig) en flegmatisch (slijmerig) kunnen noemen – hoewel de woorden inmiddels wel iets anders betekenen.

    Medische behandelingen konden gericht zijn op de balans tussen de lichaamssappen. Zo gold purgeren, het kunstmatig opwekken van ontlasting om zo vocht aan het lichaam te onttrekken, als een manier om het lichaam van kwalijke sappen te reinigen en een evenwicht te herstellen. Ik zeg er even bij dat er geen bewijs is dat deze methode op een of andere manier effectief is, al ben ik natuurlijk geen arts. Desondanks zou ik toch de wonderolie maar laten wat ze is.

    Een vergelijkbare techniek was het aderlaten, waarbij de arts de patiënt verwondde en liet bloeden. De doorbloeding kon worden bevorderd met zuignappen. Als ik me goed herinner, vertelt de encyclopedist Plinius de Oudere ergens dat artsen ook bloedzuigers voor medische doeleinden inzetten. Hoe purgeren en aderlaten wél iemands lichaamssappen in evenwicht brachten maar niet zijn temperament veranderden, is een van de raadselen der antieke geneeskunst.

    De bovenstaande kommen, afkomstig uit Priëne en tegenwoordig te zien in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel, zijn bedoeld geweest om het bloed op te vangen; de vloeistof kon worden benut om geneesmiddelen te bereiden. Ze zijn van brons, maar we kennen ook exemplaren van been of edelmetaal. Sommige artsen zijn op grafstèles afgebeeld met nappen en zulke kommen, wat suggereert dat ze golden als symbolisch voor de beroepsgroep.

    Nog in de negentiende eeuw namen artsen patiënten op deze wijze bloed af. Een triest voorbeeld is Lord Byron, die naar Griekenland ging om de Grieken te helpen in hun onafhankelijkheidsstrijd. Begin 1824 werd hij echter ziek en hij verzwakte door een aderlating alleen maar verder. Toen hij – eerder ondanks dan dankzij de ingreep – iets herstelde, werd hij echter verkouden, waarop de artsen hem opnieuw bloed afnamen, zodat hij verder verzwakte en bezweek.

    [Dit was het 469e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

    Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. Ik bied ook cursussen aan.

    Deel dit:

    #aderlating #geneeskunde #HippokratesVanKos #LordByron #PliniusDeOudere #Priëne #vierElementen

  4. Heb je interesse in dieren en zou je het leuk vinden om wat meer te leren over diergeneeskunde? Of heb je gewoon zin in een gezellig en gratis dagje uit? Kom dan naar het Diergeneeskunde Outdoor Event, vlak bij Zeist, op zaterdag 25 mei!

    Zie zeistermagazine.nl/diergeneesk

    #zeist #zeistermagazine #deuithof #uithof #usp #sciencepark #utrecht #utrechsciencepark #diergeneeskunde #outdoor #event #doe #diergeneeskundeoutdoorevent #dieren #paarden #leren #dagjeuit #gezellig #geneeskunde #dier

  5. Heb je interesse in dieren en zou je het leuk vinden om wat meer te leren over diergeneeskunde? Of heb je gewoon zin in een gezellig en gratis dagje uit? Kom dan naar het Diergeneeskunde Outdoor Event, vlak bij Zeist, op zaterdag 25 mei!

    Zie zeistermagazine.nl/diergeneesk

    #zeist #zeistermagazine #deuithof #uithof #usp #sciencepark #utrecht #utrechsciencepark #diergeneeskunde #outdoor #event #doe #diergeneeskundeoutdoorevent #dieren #paarden #leren #dagjeuit #gezellig #geneeskunde #dier

  6. Heb je interesse in dieren en zou je het leuk vinden om wat meer te leren over diergeneeskunde? Of heb je gewoon zin in een gezellig en gratis dagje uit? Kom dan naar het Diergeneeskunde Outdoor Event, vlak bij Zeist, op zaterdag 25 mei!

    Zie zeistermagazine.nl/diergeneesk

    #zeist #zeistermagazine #deuithof #uithof #usp #sciencepark #utrecht #utrechsciencepark #diergeneeskunde #outdoor #event #doe #diergeneeskundeoutdoorevent #dieren #paarden #leren #dagjeuit #gezellig #geneeskunde #dier

  7. Heb je interesse in dieren en zou je het leuk vinden om wat meer te leren over diergeneeskunde? Of heb je gewoon zin in een gezellig en gratis dagje uit? Kom dan naar het Diergeneeskunde Outdoor Event, vlak bij Zeist, op zaterdag 25 mei!

    Zie zeistermagazine.nl/diergeneesk

    #zeist #zeistermagazine #deuithof #uithof #usp #sciencepark #utrecht #utrechsciencepark #diergeneeskunde #outdoor #event #doe #diergeneeskundeoutdoorevent #dieren #paarden #leren #dagjeuit #gezellig #geneeskunde #dier

  8. 10 miljoen euro extra voor meer studenten? Andere studierichtingen ondergaan ook schommelingen in aantallen doorheen de jaren, maar die moeten dat maar opvangen met de middelen die ze hebben. #hogeronderwijs #universiteit #geneeskunde vrt.be/vrtnws/nl/2023/11/14/vl

  9. "Geneeskunde gaat om meer dan alleen genezen’
    "In het LUMC Centrum voor #Ouderengeneeskunde slaan professionals in zorg, wetenschap en onderwijs de handen ineen met het ouderenberaad."
    "Eigenlijk is alle #geneeskunde ouderengeneeskunde"

    #Interview samen met Ariane van Santen en Mary Leune

    leidschdagblad.nl/cnt/dmf20230

  10. #belgie heeft een tekort aan artsen. Tegelijkertijd wordt de instroom van nieuwe studenten geneeskunde beperkt door een ingangsexamen. Dit heeft voor gevolg dat artsen uit #nederland #frankrijk #duitsland en #roemenie hier aan de slag gaan.
    Maar heeft #nederland niet zelf een huisartsenprobleem? Ik heb tal van artikels gelezen over wantoestanden bij praktijken van o.a. #comed waar sommige praktijken zonder arts ‘functioneren’. Soms zijn er enkel assistenten werkzaam. Zorgwekkend. #geneeskunde

  11. Aan sommige faculteiten heeft men blijkbaar nog nooit gehoord van lessen 2x geven … “Tel daarbij nog de tandartsstudenten, die vaak samen lessen hebben, en heb je al snel een plek nodig waar zo'n 750 man in kan." vrt.be/vrtnws/nl/2023/07/03/st #universiteit #hogeronderwijs #geneeskunde

  12. Waarom zijn er zo weinig plekken voor de #opleiding #geneeskunde?
    Gelukkig is het uitloten niet meer van toepassing maar we zijn daardoor wel potentieel geweldige huisartsen kwijtgeraakt.

  13. 𝗞𝗿𝗶𝗷𝗴𝘁 𝗶𝗲𝗱𝗲𝗿𝗲𝗲𝗻 𝗯𝗶𝗻𝗻𝗲𝗻𝗸𝗼𝗿𝘁 𝗲𝗲𝗻 𝗽𝗲𝗿𝘀𝗼𝗼𝗻𝗹𝗶𝗷𝗸 𝗺𝗲𝗱𝗶𝗰𝗮𝘁𝗶𝗲-𝗮𝗱𝘃𝗶𝗲𝘀?

    Het afstemmen van medicijnen op iemand specifieke dna vermindert ernstige bijwerkingen met 30 procent, werd vandaag bekend. Het is een voorbeeld van gepersonaliseerde geneeskunde, waarbij de behandeling wordt afgestemd op de specifieke eigenschappen van individuen en groepen.

    nos.nl/l/2462380 #nieuws #nos #geneeskunde #medicijnen #dna

  14. BVAS, de grootste Belgische artsenvereniging, dreigde het lopende conventieakkoord tussen #artsen en #ziekenfondsen op te blazen, een van de pijlers van het #zorgsysteem.

    Een voorstel van minister Vandenbroucke was hen in het verkeerde keelgat geschoten. 'Staatsgeneeskunde', doemden de artsen.

    @LiesbetDK legt de vinger op de wonde en gaat tot de kern van dit conflict dat teruggaat tot de jaren 60 en de illustere 'Operatie Valies'.

    Een grondige #hervorming van het systeem van #conventionering is volgens professor Jan De Maeseneer onvermijdelijk, want de evolutie naar een meer maatschappelijk georiënteerde #geneeskunde is niet te stoppen.

    apache.be/2023/01/30/artsen-en

  15. BVAS, de grootste Belgische artsenvereniging, dreigde het lopende conventieakkoord tussen #artsen en #ziekenfondsen op te blazen, een van de pijlers van het #zorgsysteem.

    Een voorstel van minister Vandenbroucke was hen in het verkeerde keelgat geschoten. 'Staatsgeneeskunde', doemden de artsen.

    @LiesbetDK legt de vinger op de wonde en gaat tot de kern van dit conflict dat teruggaat tot de jaren 60 en de illustere 'Operatie Valies'.

    Een grondige #hervorming van het systeem van #conventionering is volgens professor Jan De Maeseneer onvermijdelijk, want de evolutie naar een meer maatschappelijk georiënteerde #geneeskunde is niet te stoppen.

    apache.be/2023/01/30/artsen-en

  16. Een conflict over tarieven tussen de grootste Belgische artsenvereniging en minister Frank Vandenbroucke kon ternauwernood ontmijnd worden.

    Maar waar ging die veldslag nu eigenlijk ten gronde over?

    #volksgezondheid #geneeskunde #SocialeZekerheid #BVAS #conventionering

    apache.be/2023/01/30/artsen-en

  17. Een conflict over tarieven tussen de grootste Belgische artsenvereniging en minister Frank Vandenbroucke kon ternauwernood ontmijnd worden.

    Maar waar ging die veldslag nu eigenlijk ten gronde over?

    #volksgezondheid #geneeskunde #SocialeZekerheid #BVAS #conventionering

    apache.be/2023/01/30/artsen-en