#forum-standaardisatie — Public Fediverse posts

Keuzehulp Open Publiceren volledig vernieuwd

De online keuzehulp voor het open publiceren van overheidsinformatie en -data is volledig vernieuwd. De keuzehulp Open Publiceren is een praktisch instrument voor het kiezen van het juiste bestandsformaat of de beste documentstandaard om open en leveranciersonafhankelijk te publiceren.

Aan de hand van een serie korte vragen ontvang je advies. Dit advies volgt hierbij wet- en regelgeving. Het helpt ook bij het vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar publiceren van informatie.

Nieuwe versie voor de keuzehulp

De vorige versie van Open Publiceren was een aantal jaar oud en sloot niet helemaal meer aan bij de huidige tijd. Daarom besloten Open State Foundation en Forum Standaardisatie de keuzehulp volledig te vernieuwen. De nieuwe versie van de keuzehulp is te raadplegen vanaf vandaag. En dat is geen toeval, want het is Document Freedom Day 2026.

Open Publiceren is een initiatief van Open State Foundation en Forum Standaardisatie, met advies van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, Nationaal Archief, ACOI, RvIHH, developer.overheid.nl, KVAN en Open Nederland. Open Publiceren is onderdeel van het Actiepunt Standaarden van Forum Standaardisatie uit Actieplan Open Overheid 2023-2027.

Open Spreekuur over open en leveranciersonafhankelijk publiceren

Speciaal vanwege de lancering van de vernieuwde keuzehulp is er een Open Spreekuur. Je bent welkom met al je vragen op woensdag 1 april (geen grap), tussen 14.00 en 15.00 uur. Aanmelden is niet nodig.

Meer informatie

• Raadpleeg de praktische keuzehulp Open Publiceren.
• Doe mee met het Open Spreekuur over open en leveranciersonafhankelijk publiceren op 1 april om 14.00 uur.
• Volg de sessie over de keuzehulp Open Publiceren op het Multistakeholder Forum van de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken op 26 maart 2026, van 13.00 tot 15.00 uur.
• Lees 3 nieuwe artikelen over open en leverancier-onafhankelijk publiceren op de website van Forum Standaardisatie.
• Document Freedom Day: waarom open standaarden belangrijk zijn.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#forumStandaardisatie #OpenPubliceren #openSoftware #OpenStateFoundation #overheidsinformatie

Consultatie over standaarden voor dreigingsinformatie

Forum Standaardisatie is een internetconsultatie gestart over het verplicht stellen van vernieuwde standaarden voor het delen van cyberdreigingsinformatie binnen de overheid. Reageren kan tot en met 16 februari 2026.

Om welke verplichting gaat het?

De consultatie gaat over versie 2.1 van de standaarden STIX en TAXII. Deze maken het mogelijk om informatie over cyberdreigingen gestructureerd en geautomatiseerd uit te wisselen tussen organisaties. Zoals Security Operations Centers en CERT’s.

Op dit moment staan oudere versies van deze standaarden op de lijst ‘pas toe of leg uit’. Met de consultatie wordt voorgesteld om versie 2.1 hiervoor in de plaats te laten komen. Deze versie sluit beter aan op de huidige praktijk en wordt al gebruikt door onder andere het NCSC (Nationaal Cyber Security Centrum).

Mening geven?

Via internetconsultatie.nl kun je reageren op het expertadvies om deze versie verplicht te stellen. De reacties worden meegenomen in het definitieve advies van Forum Standaardisatie aan het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO).

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#cyberdreigingen #digitaleWeerbaarheid #forumStandaardisatie #gegevensuitwisseling #informatiebeveiliging #internetconsultatie #NDS #nieuwsbrief22026 #openStandaarden #overheidIt #pasToeLegUit #STIX #TAXII

Artificiële intelligentie: vooral een bestuurlijke uitdaging

Artificiële intelligentie ontwikkelt zich in hoog tempo en raakt steeds meer domeinen van de overheid. De technologie biedt kansen voor betere dienstverlening en efficiëntere processen, maar brengt ook risico’s met zich mee op het gebied van veiligheid, autonomie en publieke waarden. Binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is AI daarom 1 van de 6 prioriteiten. 

Het aanjaagteam AI onder leiding van Larissa Zegveld werkt aan een gezamenlijke aanpak, waarmee alle overheidslagen verantwoord gebruik kunnen maken van deze technologie.

Zegveld is algemeen directeur van Stichting Kennisnet en voorzitter van Forum Standaardisatie. Ze volgt de NDS al sinds de contouren werden geschetst. Toen bleek dat deze strategie ondanks politieke wisselingen toch doorgang vond, besloot ze zich te committeren aan de rol van voorzitter. “Ik zag een sterke wil om dit echt collectief op te pakken. Het moment is nu. Dit lukt alleen als we bereid zijn anders te gaan samenwerken.”

Het belang van investeren in AI

AI is volgens Zegveld meer dan een technologische vernieuwing. Ze beschouwt het als een strategische factor die samenvalt met grotere geopolitieke en economische ontwikkelingen. “De afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers groeit snel en roept de vraag op hoe Nederland en Europa hun autonomie kunnen behouden. We nemen grote woorden in de mond, zoals soevereiniteit. Maar als we dat serieus menen, moeten we nu handelen. De afslag die nodig is om nog alternatieven te ontwikkelen, komt maar 1 keer voorbij.”

Ze is optimistisch gestemd over het vermogen van Nederland om die alternatieven te kunnen ontwikkelen. Ze wijst op het groeiende aantal experimenten en initiatieven. Ook ziet ze in Europa meer bereidheid om gezamenlijk te investeren in technologie die past bij Europese waarden. “Nederland is een gidsland op het gebied van digitale standaarden. We hebben vaker aangetoond dat we leveranciers kunnen bewegen zich aan onze normen te houden. Dat geeft vertrouwen dat we een eigen positie kunnen innemen.”

Kaderstelling voor verantwoord gebruik

AI kan de overheid veel brengen, van snellere dienstverlening tot slimmere ondersteuning van professionals. Maar innovatie vraagt om stevige kaders. Overheidsorganisaties werken met persoonsgegevens en met voorzieningen die maatschappelijk vitaal zijn. Dat maakt het zorgvuldig ontwerpen en gebruiken van AI onmisbaar. “Wij leveren publieke dienstverlening waarvoor gebruikers niet kunnen uitwijken naar een concurrent”, zegt Zegveld. “Daar hoort een extra verantwoordelijkheid bij.”

Het aanjaagteam AI werkt daarom aan gezamenlijke randvoorwaarden. Europese regels zoals de AI Act vormen belangrijke bouwstenen, maar moeten worden vertaald naar de Nederlandse context. Vervolgens moeten deze kaders ook doorwerken in inkoop, toepassing en beheer. “We moeten duidelijk maken wat we verstaan onder verantwoorde inzet. Dat vraagt om normering en om vertaling naar de praktijk.”

De bestuurlijke uitdaging

De grootste hobbel ligt voor Zegveld niet op technisch vlak, maar in de bestuurlijke context. Het doorbreken van institutionele grenzen is volgens haar essentieel om tot collectieve voorzieningen te komen. “Dit is geen technisch probleem. Dit is een bestuurlijke uitdaging. We bereiken alleen massa in alternatieven, zoals Vlam.ai, als we er samen achter gaan staan. Dat vraagt om ander gedrag, om over grenzen heen durven stappen.”

Nederland heeft een sterke traditie van zelfstandige uitvoeringsorganisaties en departementen met eigen verantwoordelijkheden. Dat maakt samenwerken soms complexer dan in landen met een centralere governance. Toch ziet Zegveld verandering. De prioriteiten van de NDS maken duidelijk waar de komende jaren de focus moet liggen. “We hebben uitgesproken dat dit de 6 onderwerpen zijn die we belangrijk vinden. Dat betekent ook dat we soms nee zeggen tegen dingen die daar niet onder vallen.”

Het aanjaagteam AI: versnellen en verbinden

Binnen het aanjaagteam werken de CIO’s en directeuren van uitvoeringsorganisaties, departementen, gemeenten, provincies en waterschappen samen. Hiermee is de uitvoering vanaf het begin aan tafel. Dat is bewust, zegt Zegveld. “De oplossingen moeten daar landen, dus moeten zij ook mee ontwerpen en realiseren. Zij weten als geen ander wat uitvoerbaar is.”

De werkwijze van het aanjaagteam is gericht op concrete stappen vooruit. Er zijn 6 versnellers opgesteld. Deze omvatten wat er moet gebeuren en welke resultaten worden nagestreefd. “We zijn gestopt met het perfectioneren van papier”, zegt Zegveld. “De uitwerkingen zijn goed genoeg om aan de slag te gaan. Dat is op zichzelf al een verandering. We gaan het nu echt doen.”

“De tijd van vrijblijvendheid is voorbij.”
Larissa Zegveld

In de komende periode worden teams samengesteld die per versneller resultaten gaan boeken. Ook bekijkt het aanjaagteam welke lopende initiatieven kunnen worden omarmd of opgeschaald. Daarbij gaat het onder meer om Vlam.ai, GPT-NL en de recent gelanceerde AI Factory. Het aanjaagteam wil bepalen welke voorzieningen passen binnen de gezamenlijke kaders en waar de overheid als launching customer kan optreden. “Dat is de manier om alternatieven daadwerkelijk volwassen te laten worden.”

Strategische doelen voor AI binnen de overheid

De prioriteit AI kent 2 strategische doelen. Het eerste doel richt zich op het verbeteren van de dienstverlening en het oplossen van maatschappelijke opgaven met behulp van AI. Dat vraagt volgens Zegveld om zorgvuldige toepassing. De overheid werkt met data die burgers verplicht moeten aanleveren en is verantwoordelijk voor betrouwbare dienstverlening. “Dat maakt dat wij anders met nieuwe technologie moeten omgaan dan commerciële bedrijven. Innovatie mag, maar moet verantwoord zijn.”

Het tweede doel is het realiseren van een hoogwaardige AI-infrastructuur die voldoet aan publieke waarden. Het gaat om betrouwbare modellen, toegang tot hoogwaardige datasets, voldoende rekenkracht en om het opleiden en behouden van talent. Dit alles vraagt om een gezamenlijke aanpak. “We hebben uitgesproken dat vrijblijvendheid voorbij is. We gaan voor gemeenschappelijke voorzieningen waar iedereen gebruik van maakt. Individuele oplossingen brengen ons niet verder.”

Relatie met andere prioriteiten

AI staat niet op zichzelf. De samenhang met cloud, data en cybersecurity is direct en intensief. AI-modellen functioneren alleen wanneer de juiste data met voldoende kwaliteit beschikbaar is. Tegelijk moet helder zijn waar die data worden opgeslagen, hoe ze worden beveiligd en of ze binnen de gewenste rechtsorde blijven. “We zijn al jaren bezig met eenmalige uitvraag en meervoudig gebruik. Dat geldt net zo goed voor AI. Je moet precies weten waar data is en waar het naartoe gaat.”

Ook de afhankelijkheid van cloudvoorzieningen vormt een directe koppeling met de prioriteit Cloud. Een soevereine AI-positie is niet denkbaar zonder grip op de onderliggende infrastructuur. De samenwerking tussen voorzitters van de aanjaagteams is daarom intensief. “We treffen elkaar in de NDS-Raad en in het Programma Regie Overleg. Dat voorkomt eilandvorming en zorgt voor samenhang.”

Vooruitblik en boodschap aan de lezer

Over een jaar hoopt Zegveld dat er toepassingen zijn opgeschaald die in brede zin worden gebruikt. Dit betekent dat een succesvolle oplossing van 1 organisatie door andere is overgenomen en dat gezamenlijke voorzieningen de norm beginnen te worden. “Opschalen is de sleutel. Daar moeten we echt naartoe.”

Haar centrale boodschap is helder: de tijd van praten is voorbij. “We gaan het nu echt doen. Vrijblijvendheid is geen optie meer. Als wij grote woorden gebruiken zoals autonomie en soevereiniteit, moeten we daar ook naar handelen. Dat kan alleen als we anders gaan samenwerken.”

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#1Overheid #AI #AIAct #AIInfrastructuur #autonomie #forumStandaardisatie #interbestuurlijkeSamenwerking #kadersEnStandaarden #kennisnet #NDS #ndsnieuwsbrief12026 #opschalen #verantwoordDatagebruik

@forumstandaardisatie roept experts op om een bijdrage te leveren aan een consultatie over het gebruik van ACME (Automatic Certificate Management Environment) binnen de overheid.

Heb jij kennis van dit onderwerp? Neem dan deel aan de consultatie. Zie de oproep:

https://www.forumstandaardisatie.nl/nieuws/acme-de-aandacht-geef-uw-mening

https://nluug.nl/nieuws/forum-standaardisatie-oproep-experts-acme.md/

#acme #internetconsultatie #forumstandaardisatie #nluug

Vernieuwde handreiking betrouwbaarheidsniveaus online

Forum Standaardisatie heeft een vernieuwde versie van de Handreiking Betrouwbaarheidsniveaus gepubliceerd. Deze handreiking helpt overheden en organisaties bij het kiezen van het juiste betrouwbaarheidsniveau voor digitale diensten.

Wat is er nieuw?

De nieuwe handreiking houdt rekening met belangrijke veranderingen in wet- en regelgeving. Denk aan de Wet digitale overheid (Wdo) en de Regeling betrouwbaarheidsniveaus authenticatie elektronische dienstverlening. Deze wetten en regels bepalen welk betrouwbaarheidsniveau nodig is voor overheidsdiensten. De handreiking vult deze wetgeving aan. Het document beschrijft onderwerpen die van belang zijn bij het bepalen van betrouwbaarheidsniveaus, maar buiten de wetgeving vallen.

In de nieuwe versie komen onder andere de volgende onderwerpen aan bod:

• Machtigingen;
• Applicatie-applicatieverkeer;
• Retourstromen;
• Gebruikservaring en eenmalig inloggen;
• Ondertekenen.

Waarom was de actualisatie nodig?

De veranderingen in wet- en regelgeving vereisten een update van de handreiking. Deze nieuwe regels stellen duidelijke eisen voor de beveiliging en authenticatie van digitale overheidsdiensten. De handreiking biedt nu aanvullende informatie en praktische handvatten voor organisaties die de betrouwbaarheid van hun digitale diensten willen waarborgen. Vooral bij complexe zaken zoals machtigingen en digitale ondertekeningen.

Meer informatie

Verschillende experts hielpen bij het opstellen van de nieuwe handreiking. De klankbordgroep bestaat uit vertegenwoordigers van onder andere het ministerie van Binnenlandse Zaken, ministerie van Volksgezond Welzijn en Sport, RVO, VNG, RDI, KVK en Logius. De nieuwe handreiking is nu beschikbaar en kan je downloaden via de website van Forum Standaardisatie. Kijk voor meer informatie  op de themapagina van betrouwbaarheidsniveaus.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#forumStandaardisatie #nieuwsbrief202024 #openStandaarden #Standaarden #veiligheidsstandaarden

De Mastodon overheidsserver

"... De Mastodon-pilotomgeving van de Overheid is momenteel alleen open voor registraties van overheidsorganisaties, bewindspersonen, overheidsplatformen en programma’s..."
https://social.overheid.nl/about

Belastingdienst - @belastingdienst pakt door met open communicatie
https://www.forumstandaardisatie.nl/belastingdienst-pakt-door-met-open-communicatie-0

via "Belastingdienst pakt door met open communicatie..."
bron: https://x.com/openstandaarden/status/1858404776444129740

#OpenStandaard #OpenStandaarden #Mastodon #Overheid #Belastingdienst #ForumStandaardisatie

API’s als sleutel tot een efficiënte digitale overheid

De toepassing van Application Programming Interfaces (API’s) neemt snel toe binnen de overheid. Ze zijn cruciaal voor de uitwisseling van data tussen systemen en sluiten goed aan bij het principe van ‘data bij de bron’. Frank Terpstra van Geonovum vertelt over het belang van API’s en hoe de Gouden API-verkiezing dit stimuleert.

API’s spelen een steeds grotere rol in het delen van informatie tussen overheidsorganisaties, burgers en bedrijven. Terpstra: “Een API zorgt ervoor dat je data kunt opvragen zonder deze te kopiëren. Het grote voordeel is dat de data beschikbaar blijft bij de bron. Dit voorkomt dat er verschillende versies van gegevens ontstaan. En blijven gegevens altijd actueel en betrouwbaar.”

“De grote doorbraak kwam in 2019, toen de eerste versie van de API-strategie werd vastgesteld.”Frank Terpstra, senior adviseur Geonovum

Opkomst van API’s binnen de overheid

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) was in 2012 een van de eerste overheidsorganisaties die API’s ging toepassen, vertelt Terpstra. Hij vervolgt: “De overheid begon in 2016 serieus na te denken over het gebruik van API’s. Dit gebeurde nadat er eerder werd geïnvesteerd in andere vormen van gegevensuitwisseling, zoals Digikoppeling op basis van SOAP (Simple Object Access Protocol). Dit is een protocol waarin beschreven staat hoe webservices met elkaar communiceren of met cliënttoepassingen die ze aanroepen. Hoewel deze standaarden goed werkten, bleek dat API’s voor ontwikkelaars makkelijker te gebruiken zijn. Ook zorgen ze voor bredere toegankelijkheid van data. De grote doorbraak kwam in 2019, toen de eerste versie van de API-strategie werd vastgesteld. Dit was ook het moment waarop Forum Standaardisatie de REST API design rules, onderdeel van deze strategie, opnam op de lijst met verplichte standaarden. Deze standaard heeft als doel om het gebruik van API’s binnen de overheid te standaardiseren en de interoperabiliteit te bevorderen.”

Innovatie in de schijnwerpers

Om het gebruik van API’s verder te stimuleren, werd in 2018 de Gouden API geïntroduceerd door Geonovum. Deze prijs wordt uitgereikt aan de overheidsorganisatie met de meest succesvolle en gebruiksvriendelijke API.  “De Gouden API heeft als doel de kwaliteit van API’s te belonen. Daarnaast willen we de bekendheid vergroten van het belang van goede documentatie en brede toegankelijkheid”, legt Terpstra uit.

In 2019 won het Kadaster als eerste organisatie de prijs voor hun Basisregistratie Adressen en Gebouwen(BAG)-API. Binnen een jaar verwerkte deze API meer dataverzoeken dan via de eerdere manieren van gegevensuitwisseling in de 7 jaar ervoor. Dit kwam doordat de API een groter bereik had en andere doelgroepen aantrok.

De laatste winnaar was Samenwerkende Universitaire Reken Faciliteiten (SURF) met hun Open Onderwijs-API. Alle universiteiten kunnen deze API implementeren. Als student kun je daarmee in je eigen universiteitsportaal het aanbod aan gastcolleges van alle aangesloten universiteiten zien. En je ervoor inschrijven. “In mijn tijd moest je maar net weten dat een andere universiteit een interessant gastcollege had. En dan was je 2 dagen bezig voordat je was ingeschreven. Met deze API kan dat gewoon met 1 klik”, zegt Terpstra enthousiast.

“Door gebruik te maken van API’s kunnen overheden efficiënter werken. Ze voorkomen dat gegevens verouderd raken of foutief worden gebruikt.”Frank Terpstra, senior adviseur Geonovum

Data bij de bron

API’s zijn een belangrijk onderdeel van het overheidsbeleid voor ‘data bij de bron’. Dit beleid houdt in dat gegevens niet gekopieerd worden, maar op de oorspronkelijke locatie blijven. API’s maken het mogelijk om de gegevens op te vragen of aan te passen zonder ze te verplaatsen.

Terpstra legt uit: “Een REST API (Representational State Transfer Application Programming Interface) werkt precies volgens dit principe. De data wordt niet gedupliceerd, maar blijft bij de eigenaar en kan daar worden geraadpleegd of aangepast. Door gebruik te maken van API’s kunnen overheden efficiënter werken. Ze voorkomen dat gegevens verouderd raken of foutief worden gebruikt. Je kunt verschillende bronnen eenvoudig met elkaar combineren zonder de gegevens fysiek samen te voegen. Dit principe wordt ook ondersteund door het Federatief DataStelsel, dat de technische barrières voor data-uitwisseling wegneemt.”

Toekomstige ontwikkelingen

De API-strategie blijft zich ontwikkelen. Terpstra: “Zo is er inmiddels een 2e versie van de REST API Design Rules beschikbaar. Steeds meer overheidsorganisaties ondertekenen de intentieverklaring die hoort bij de API-strategie. Daarmee committeren ze zich aan het gebruik van API-standaarden en werken ze samen binnen de API-community. De komende jaren ligt de focus op het verder stimuleren van het API-gebruik binnen de overheid. Dit gebeurt vooral door bewustwording te creëren bij bestuurders. “Bestuurders hoeven niet alles te weten over API’s, maar het is belangrijk dat ze begrijpen waarom ze essentieel zijn voor moderne overheidsdiensten”, zegt Terpstra.

Gouden API

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#API #apiS #forumStandaardisatie #nieuwsbrief172024