#fizyka — Public Fediverse posts
Live and recent posts from across the Fediverse tagged #fizyka, aggregated by home.social.
-
Największa mapa Wszechświata gotowa. Właśnie zaczyna się trzęsienie ziemi w świecie fizyki
Instrument DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) oficjalnie zakończył swój pierwszy, zaplanowany na pięć lat cykl pomiarowy.
W tym czasie skatalogował 47 milionów galaktyk i 20 milionów gwiazd, obejmując 11 miliardów lat historii kosmosu i tworząc największą w dziejach trójwymiarową mapę Wszechświata. Choć sam proces głównego skanowania nieba dobiegł końca, dla astrofizyków prawdziwa praca i wielkie pytania dopiero się zaczynają.
Koniec misji obserwacyjnej w astronomii rzadko oznacza koniec projektu. Jak tłumaczy prof. Will Percival, jeden z szefów projektu DESI: „Kiedy dysponujesz takim przeglądem galaktyk, stoisz przed prawdziwą kopalnią złota. W rozmieszczeniu tych obiektów zakodowana jest potężna ilość fizyki”. Przetwarzanie i naukowa analiza zebranych danych potrwa od kilku miesięcy do nawet kilku lat, a stawka jest gigantyczna – chodzi o odpowiedź na pytanie, jak ewoluuje Wszechświat i jak może wyglądać jego koniec.
Problem ze stałą Einsteina
Współczesna kosmologia opiera się na tzw. stałej kosmologicznej (lambda), wprowadzonej jeszcze przez Alberta Einsteina. To ona matematycznie opisuje ciemną energię – tajemniczą siłę, która odpowiada za to, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. Standardowy model zakłada, że gęstość tej energii jest absolutnie stała i niezmienna w czasie.
Problem w tym, że dane z instrumentu DESI zdają się temu przeczyć. Już analiza wyników z pierwszych trzech lat działania teleskopu zasugerowała, że ciemna energia może wcale nie być stała, lecz ewoluować i zmieniać się w czasie. „Gdyby to się ostatecznie potwierdziło, mówimy o potężnym odkryciu, które wywróciłoby do góry nogami standardowy model kosmologii” – zauważa astrofizyk Kev Abazajian z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine.
Dla fizyków teoretycznych to sytuacja niezwykle problematyczna. Wbudowanie lambdy w stuletni gmach teoretycznej fizyki było tak trudne, że dziś nikt nie wie, jak i gdzie zacząć go przebudowywać w przypadku udowodnienia błędu. Naukowcy mówią wprost o swego rodzaju przeciąganiu liny między rzeczywistym zachowaniem Wszechświata a ugruntowanymi od dekad prawami fizyki.
Co dalej?
Aby ostatecznie potwierdzić anomalię ciemnej energii, badacze muszą mieć absolutną pewność co do marginesu błędu w swoich pomiarach. Obecnie trwa przygotowywanie finalnej, „czystej” paczki danych z pełnych pięciu lat działania DESI (proces ten zajmie jeszcze od dwóch do czterech miesięcy). Równolegle przygotowywane są kolejne publikacje naukowe oparte na dotychczasowych informacjach.
Jednocześnie fizycy z niecierpliwością czekają na wyniki z innego, niezależnego źródła – europejskiego teleskopu kosmicznego Euclid, którego pierwsze, ogromne zbiory danych mają zostać opublikowane w październiku tego roku. Jeśli oba, tak różniące się od siebie systemy obserwacyjne, wykażą dokładnie takie same, ewolucyjne cechy ciemnej energii, świat nauki czeka wkrótce potężne trzęsienie ziemi i konieczność napisania podręczników na nowo.
#astronomia #ciemnaEnergia #DESI #Euclid #fizyka #Kosmos #mapaWszechświata #Nauka #technologieKosmiczne #wszechświat -
Największa mapa Wszechświata gotowa. Właśnie zaczyna się trzęsienie ziemi w świecie fizyki
Instrument DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) oficjalnie zakończył swój pierwszy, zaplanowany na pięć lat cykl pomiarowy.
W tym czasie skatalogował 47 milionów galaktyk i 20 milionów gwiazd, obejmując 11 miliardów lat historii kosmosu i tworząc największą w dziejach trójwymiarową mapę Wszechświata. Choć sam proces głównego skanowania nieba dobiegł końca, dla astrofizyków prawdziwa praca i wielkie pytania dopiero się zaczynają.
Koniec misji obserwacyjnej w astronomii rzadko oznacza koniec projektu. Jak tłumaczy prof. Will Percival, jeden z szefów projektu DESI: „Kiedy dysponujesz takim przeglądem galaktyk, stoisz przed prawdziwą kopalnią złota. W rozmieszczeniu tych obiektów zakodowana jest potężna ilość fizyki”. Przetwarzanie i naukowa analiza zebranych danych potrwa od kilku miesięcy do nawet kilku lat, a stawka jest gigantyczna – chodzi o odpowiedź na pytanie, jak ewoluuje Wszechświat i jak może wyglądać jego koniec.
Problem ze stałą Einsteina
Współczesna kosmologia opiera się na tzw. stałej kosmologicznej (lambda), wprowadzonej jeszcze przez Alberta Einsteina. To ona matematycznie opisuje ciemną energię – tajemniczą siłę, która odpowiada za to, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. Standardowy model zakłada, że gęstość tej energii jest absolutnie stała i niezmienna w czasie.
Problem w tym, że dane z instrumentu DESI zdają się temu przeczyć. Już analiza wyników z pierwszych trzech lat działania teleskopu zasugerowała, że ciemna energia może wcale nie być stała, lecz ewoluować i zmieniać się w czasie. „Gdyby to się ostatecznie potwierdziło, mówimy o potężnym odkryciu, które wywróciłoby do góry nogami standardowy model kosmologii” – zauważa astrofizyk Kev Abazajian z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine.
Dla fizyków teoretycznych to sytuacja niezwykle problematyczna. Wbudowanie lambdy w stuletni gmach teoretycznej fizyki było tak trudne, że dziś nikt nie wie, jak i gdzie zacząć go przebudowywać w przypadku udowodnienia błędu. Naukowcy mówią wprost o swego rodzaju przeciąganiu liny między rzeczywistym zachowaniem Wszechświata a ugruntowanymi od dekad prawami fizyki.
Co dalej?
Aby ostatecznie potwierdzić anomalię ciemnej energii, badacze muszą mieć absolutną pewność co do marginesu błędu w swoich pomiarach. Obecnie trwa przygotowywanie finalnej, „czystej” paczki danych z pełnych pięciu lat działania DESI (proces ten zajmie jeszcze od dwóch do czterech miesięcy). Równolegle przygotowywane są kolejne publikacje naukowe oparte na dotychczasowych informacjach.
Jednocześnie fizycy z niecierpliwością czekają na wyniki z innego, niezależnego źródła – europejskiego teleskopu kosmicznego Euclid, którego pierwsze, ogromne zbiory danych mają zostać opublikowane w październiku tego roku. Jeśli oba, tak różniące się od siebie systemy obserwacyjne, wykażą dokładnie takie same, ewolucyjne cechy ciemnej energii, świat nauki czeka wkrótce potężne trzęsienie ziemi i konieczność napisania podręczników na nowo.
#astronomia #ciemnaEnergia #DESI #Euclid #fizyka #Kosmos #mapaWszechświata #Nauka #technologieKosmiczne #wszechświat -
Dr hab. Andrzej Odrzywołek z UJ, astrofizyk, udowodnił, że wszystkie podstawowe funkcje matematyczne, a do tego sinus, cosinus, pierwiastek i parę innych mają wspólną formę.
eml(x,y) = exp(x) - ln(y)
Nie jestem pewien, bo za cholerę tego nie rozumiem, ale poruszenie jest duże prawdopodobnie dlatego, że 1) jest to niespodziewane i trochę romantyczne, 2) może to wpłynąć pozytywnie na obliczenia wykonywane na komputerze. Czas pewnie pokaże. A poniżej pan dr hab. Odrzywołek na zdjęciu ze swojej strony internetowej.
-
🍫 To, że czekolada „magicznie” topi się w ustach, wynika z fizyki tłuszczu kakaowego: Britannica wyjaśnia, że w zależności od struktury krystalicznej tłuszcz w maśle kakaowym topi się w okolicach 27–35 °C i jest stały w temperaturze pokojowej (ok. 25 °C). Czyli różnica kilku stopni robi efekt „klik”: na blacie tabliczka jest twarda jak klocek, a w ustach przechodzi w aksamit, jakbyś trzymał w dłoni wosk, który nagle staje się płynny w cieple palców, tylko szybciej. To też powód, dla którego producenci tak dbają o strukturę kryształów (temperowanie): w pewnym sensie „projektują” Ci doświadczenie topnienia, jak inżynier projektuje sprężynę, żeby zadziałała dokładnie w odpowiednim momencie.
#ciekawostki #jedzenie #fizyka -
Naukowcy opracowali aktywną metodę „oszukiwania” czujników podczerwieni, pozwalającą radykalnie zmieniać sposób, w jaki obiekty są postrzegane termicznie.
Zespół badaczy zaproponował koncepcję aktywnych metapowierzchni termicznych, czyli specjalnych granic wyposażonych w sieć precyzyjnie sterowanych, miniaturowych grzałek i chłodnic. Metoda ta określana termicznym superskaterowaniem, dodaje do systemu zewnętrzną energię, dzięki czemu nie łamie on praw termodynamiki, a jedynie symuluje pożądany efekt.
Jako tło wykorzystano miedzianą płytę, której końce utrzymywano w stałych temperaturach ok. 47°C i ok. 14°C, tworząc w ten sposób jednolity gradient ciepła.
W centrum umieszczono mały, izolowany dysk o promieniu zaledwie 10 mm.
Spektakularny efekt zapewnił jednak pierścień o promieniu 30 mm, który był złożony z 10 niezależnych modułów termoelektrycznych.
Każdy z nich, działając jak mikroskopijna pompa ciepła, mógł lokalnie dogrzewać lub chłodzić powierzchnię miedzi.
Dla sensorów podczerwieni izolowany obszar o promieniu 10 mm wyglądał tak, jakby miał promień 90 mm.Potencjalne zastosowania tego rozwiązania obejmują zaawansowany kamuflaż wojskowy w podczerwieni (np. zmienianie postrzeganego rozmiaru lub kształtu celu) oraz precyzyjne zarządzanie ciepłem w elektronice (np. chłodzenie procesorów).
Skonstruowany system jest jeszcze energochłonny, skomplikowany i działa w ściśle kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, a droga do praktycznego, przenośnego urządzenia, które można by zastosować w terenie lub w smartfonie, jest jeszcze bardzo długa.
#nauka #technika #wiedza #fizyka #TermiczneSuperskaterowanie #termowizja #wojsko #KamuflarzWPodczerwieni #elektronika
https://www.chip.pl/2025/12/oszukiwanie-czujnikow-podczerwieni-termoelektrycznosc
-
🍾 Świat zużywa rocznie około 360 milionów litrów szampana, z czego znaczna część właśnie w sylwestra. Ciśnienie w butelce szampana wynosi 5-6 atmosfer (tyle co w oponie autobusu), a korek może wystrzelic z prędkością 64 km/h — szybciej niż sprint Usaina Bolta.
-
To dużo lepsze niż Spotify Wrapped:
https://youtu.be/CPoQkE9KaAY?si=zw6nDmNmWivvJ5IP -
🪲 Chrząszcze tygrysie to supersprinterzy świata owadów, osiągają 8 km/h, co w przeliczeniu na długość ciała oznacza 120 długości na sekundę; gdyby człowiek biegł proporcjonalnie, osiągnąłby ponad 800 km/h.
#ciekawostki #owady #fizyka -
💇 Pojedynczy ludzki włos może utrzymać około 100 gramów ciężaru; wszystkie włosy na głowie (~150 000) mogą teoretycznie podtrzymać równowartość masy 8 małych samochodów, czyli około 12 ton.
-
Antymateria jest "artefaktem" po poprzedniej fazie wszechświata, w której czas płynął wstecz, a entropia malała. 🤔
-
Antymateria jest "artefaktem" po poprzedniej fazie wszechświata, w której czas płynął wstecz, a entropia malała. 🤔
-
Antymateria jest "artefaktem" po poprzedniej fazie wszechświata, w której czas płynął wstecz, a entropia malała. 🤔
-
Antymateria jest "artefaktem" po poprzedniej fazie wszechświata, w której czas płynął wstecz, a entropia malała. 🤔
-
Antymateria jest "artefaktem" po poprzedniej fazie wszechświata, w której czas płynął wstecz, a entropia malała. 🤔
-
Z wielką radością przekonałem się, że Delta wciąż żyje!
#matematyka #fizyka #astronomia #informatyka #NaukiŚcisłe #popularyzacja"Delta" to miesięcznik upowszechniający nauki ścisłe, przede wszystkim matematykę, fizykę, astronomię i informatykę. Jesteśmy wydawani przez Uniwersytet Warszawski przy współpracy towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Polskiego Towarzystwa Astronomicznego i Polskiego Towarzystwa Informatycznego.
-
Za autorem:
Prawdopodobnie jedyny kanał na Youtube zawierający prawie wszystkie lekcje obejmujące cały program liceum ogólnokształcącego oraz lekcje powtórzeniowe dla maturzystów. Dodatkowo lekcje i filmy o wszechświecie nagrane po angielsku.
#fizyka #matura #nauka #szkola
https://youtu.be/J4HsYOX0RV0?si=MdbkayBrCawrjeQj -
Mrugaj, mrugaj gwiazdko mała,
Wiem już z czego jesteś cała.
Na podstawie światła wzoru
wiem, że składasz się z wodoru.(Autor nieznany)
(Tłumacz nieznany)