#festivaloudemuziek — Public Fediverse posts

Componerende dames in Festival Oude Muziek: eendagsvliegen of blijvers?

Vandaag de vierde herpublicatie van een column over de onzichtbaarheid van vrouwelijke componisten op de muziekpodia. In 2006 leek er even een sprankje hoop, toen het Festival Oude Muziek grootheden als Barbara Strozzi, Francesca Caccini en Isabella Leonarda programmeerde. Daarna zakte de aandacht voor de dames helaas weer snel weg.

Maar na mijn column over hoe Henriëtte Bosmans in eigen naam het zwijgen werd opgelegd, beterde de organisatie haar leven en engageerde twee vrouwelijke juryleden. Mayke Nas drong zelfs door tot de finale. Helaas won zij niet, maar in 2016 werd zij uitgeroepen tot Componist des Vaderlands.

Componist m/v (3)
Verschenen in tijdschrift Luister, april 2006

Ik hoor u zuchten: ‘Begint ze nou wéér over die vrouwen?’ Maar ik kan u geruststellen, want begin januari heb ik een felroze bril op mijn neus geplant. Ik registreer dan ook verschillende stapjes in de goede richting. Neem de Nederlandse Muziekdagen van afgelopen februari.

Op een totaal van 22 composities waren er vier geschreven door een vrouw. Toegegeven, nog niet direct een jubelpercentage, maar toch. En het moet gezegd: tijdens de openingsavond was het stuwende Derde Pianconcert van Hanna Kulenty verreweg de interessantste compositie. De tweede avond betoonden Sumire Nukina en Selma Beuger zich uiterst originele toondichters.

Tijdens deze Muziekdagen werd ook de Henriëtte Bosmansprijs uitgereikt. Anderhalf jaar geleden hekelde ik hier het feit dat deze naar een vrouw vernoemde prijs nog nooit aan een dame was uitgereikt, en dat zowel jury als genomineerden steevast uit mannen bestonden. Welnu, men had zijn leven gebeterd en twee vrouwelijke juryleden aangesteld. En ziedaar: de immer speelse Mayke Nas behoorde tot de genomineerden! Jammer genoeg won ze niet, maar een mens kan niet alles hebben.

Al even hartverwarmend is dat het Festival Oude Muziek na jaren van veronachtzaming de componerende dames in de armen sluit. Directeur Jan van den Bossche heeft voor de komende aflevering niet alleen muziek geprogrammeerd van de briljante Barbara Strozzi, Francesca Caccini en Isabella Leonarda, maar ook van hun minder bekende collega’s, die actief waren in nonnenkloosters. Nu maar hopen dat het geen ééndagsvlieg betreft en dat de vrouwen bij dit gerenommeerde evenement definitief uit de schaduw van de geschiedvervalsing treden.

Maar zelfs mijn uiterst rooskleurige bril kan niet verhullen dat nog altijd veel programmeurs – man én vrouw – de goede noten van vrouwen als vanzelfsprekend links laten liggen. Zolang die toestand voortduurt, zal ik blijven getuigen, wetende dat één druppel water uiteindelijk zelfs de hardste steen uitholt…

#BarbaraStrozzi #FestivalOudeMuziek #HannaKulenty #HenriëtteBosmans #IsabellaLeonarda #MaykeNas

Geslaagde concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in OBA

Op zondag 6 september gaf ik, bijgestaan door de pianist Marcel Worms de concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in het theater van de OBA in Amsterdam. Onze reis langs de ontwikkelingen van de hedendaagse muziek begon bij Chopin en eindigde bij Oestvolskaja. Er waren aardig wat mensen op afgekomen, die zonder uitzondering enthousiast reageerden. De samenwerking met Marcel verliep vlekkeloos, alsof we de lezing al vele malen hadden gepresenteerd. Gelukkig had mijn uitgever wat extra boeken meegenomen, anders had ik er niet genoeg bij me gehad voor de signeersessie. Voor herhaling vatbaar.

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

De vrijdag ervoor hadden Marcel en ik al een voorproefje gegeven in het programma Kunst & Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Hoewel we vanwege een stortbui als verzopen katers aankwamen, verliep ook deze uitzending gesmeerd, met ad hoc uitvoeringen van Satie en Oestvolskaja. Het gesprek is hier terug te luisteren.

In de week voorafgaand was ik druk met het maken van reportages en interviews rond het Festivsl Oude Muziek voor het Festivaljournaal van AVROTROS Klassiek op Radio 4. Ik volgde het ensemble in residence Vox Luminis op de voet, voelde Benjamin Bagby aan de tand over het middeleeuwse epos Beowulf, vroeg Les Basses Réunies de lyra-viol te demonstreren en ving publieksreacties op van het openingsconcert met Jordi Savall. Ik gaf  op Cultuurpers ook vijf concerttips.

Op 25 augustus overleed Hans van Beers, een belangrijk man in de cultuursector, die steevast met zijn kalme charme kibbelende partijen tot elkaar wist te brengen. Ik schreef een necrologie voor Cultuurpers.

Maar het leven gaat door, en ook ondanks de vele ingrijpende bezuinigingen gebeurt er ook nog altijd veel op muziekgebied. Zo ging 5 september in Zwolle de kameropera Ik Vertrek van Lucas Wiegerink in première, waarover ik hem sprak voor Cultuurpers. De geplande eerste uitvoering op vrijdag 4 september viel wegens overmatige regen letterlijk in het water.

Het Festival Oude Muziek was nog niet voorbij, of de Gaudeamus Muziekweek stond alweer in de startblokken, met een prestigieuze Academy, niet alleen bedoeld voor de vijf genomineerde componisten, maar ook voor andere jonge toondichters en publiek. Ik sprak met programmeur Martijn Buser.

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan ‘t IJ

Terwijl de Muziekweek in volle gang is, viert ook het Muziekgebouw aan ‘t IJ zijn 10-jarig jubileum, met een groots festivalweekend. Dat ga ik helaas missen, omdat ik vrijdag 11 en zaterdag 12 september concertinleidingen verzorg voor Gaudeamus. Ik vond wel tijd voor een artikel voor Cultuurpers.

Volgende week start in Maastricht alweer het vierdaagse festival Musica Sacra, dit jaar gewijd aan het thema ‘De weg’, met als centrale vraag of het onderweg zijn niet belangrijker is dan de aankomst. Ook hiervoor selecteerde ik vijf concerttips.

Het had maar een haartje gescheeld of het geplande interview met Calliope Tsoupaki over haar nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten was niet doorgegaan. Gelukkig wist de hoofdredacteur van Luister op de valreep toch nog twee pagina’s te reserveren. We hadden op dinsdag 18 augustus een bijzonder geanimeerd gesprek en ik ben ervan overtuigd dat het een mooie opera wordt.

In de week daarvoor had ik twee concerten bezocht in de NJO Muziekzomer. Zoals altijd was dit weer een waar spektakel, met uitvoeringen op topniveau, onder andere in de feeërieke ‘kathedraal’ van voormalig zendstation Radio Kootwijk. Ik schreef hiervan een recensie voor Cultuurpers, net als van het slotconcert op 16 augustus.

Op 11 augustus trof ik Ton Koster, een van de rebellen die in 1969 de Hogeschool van Tilburg bezetten en een concert van het Brabants Orkest verstoorden. Hij was een belangrijke informant voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw, maar woont tegenwoordig in Amerika. Het toeval wil dat het café waar we een wijntje dronken direct om de hoek ligt bij Reinberts woning.

Het was leuk weer even met Ton bij te kletsen, temeer daar ik niet lang daarna de opnames maakte voor aflevering XI van Panorama de Leeuw, waarin ik uitvoerig inga op de voortrekkersrol van Brabant in de jaren zestig. Zo was de veel beroemder geworden ‘Aktie Notenkraker’ van Reinbert cs een uitvloeisel van de Brabantse opstand. Ik noemde de aflevering dan ook ‘Oproer in Brabant’. Je kunt hem hier terugluisteren.

#AmsterdamFM #AVROTROSKlassiek #BenjaminBagby #BrabantsOrkest #CalliopeTsoupaki #Concertzender #Cultuurpers #FabiolaVeerman #FestivalOudeMuziek #GaudeamusMuziekweek #GMWAcademy #HansVanBeers #HogeschoolTilburg #JanWolff #JordiSavall #LesBassesRéunies #Lucas #LucasWiegerink #MarcelWorms #MarikenInDeTuinDerLusten #MartijnBuser #MusicaSacra #MuziekgebouwAanTIJ #NJOMuziekzomer #OBA #Oestvolskaja #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TonKoster #VoxLuminis

Musiqolog over #Reinbertbio: ‘Informatief voor zowel leek als vakman’

Het Festival Oude Muziek is weer achter de rug. Het was een geslaagde editie met aanzienlijk meer bezoekers dan vorig jaar, toen het epicentrum nog in de Pandhof lag. Ik maakte dagelijks voor het Festivaljournaal van de AVROTROS een reportage, onder andere van de masterclass van de afdeling oude muziek van Juilliard, de workshop Gregoriaans van Hendrik Vanden Abeele, de laboratoriumproductie Medea en de Oudemuziekmarkt. Alle reportages zijn hier terug te luisteren.

Voor Cultuurpers schreef ik tevens besprekingen van de uiteindelijke voorstelling van het melodrama Medea van Georg Benda op 2 september in Theater Kikker, en van het controversiële project Trabe Dich, Thierlein van het Vlaamse koor Graindelavoix in TivoliVredenburg.

Op donderdag 4 september maakte ik even een uitstapje naar de nieuwe muziek, tijdens een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie bij Nawijn & Polak in Apeldoorn. Dolf Weverink van Leporello Uitgevers begeleidde mij. Het publiek was bijzonder aandachtig en betrokken en hielp uitbater Ivan Borghstijn na afloop van zijn gehele voorraad af Reinbertbio’s af; hij moest zelfs bijbestellen.

Borghstijn was ook zelf enthousiast en nodigde me meteen uit voor zijn radioprogramma Da Vinci bij Hofstreek FM. Donderdag 11 september a.s. zal hij me rond 20.05 uur interviewen. De uitzending is via internet in heel Nederland te beluisteren.

Gisteren, op 8 september, vierde Reinbert de Leeuw zijn 76e verjaardag. In reactie op mijn tweet hierover stuurde musicoloog Wouter Steenbeek subiet een mooie bespreking van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. – Het voelde een beetje alsof ik zelf jarig was.

Steenbeek looft mijn brede aanpak, die niet alleen het algemene publiek meeneemt op een ontdekkingsreis langs de nieuwe muziek, maar ook voor de vakman veel wetenswaardigs te bieden heeft. Dankzij mijn boek heeft hij bijvoorbeeld de Canadese componist Claude Vivier leren kennen. Steenbeek schrijft onder andere:

De vakman kan intussen al lezend zijn kennis opfrissen: wie schreven er ook alweer mee aan Reconstructie? Hoe zat het met Donemus? Welke musicus hoorde bij welke factie? Bovendien is er altijd wel iets dat een deskundige nog niet weet. Zo had ik nog nooit gehoord van Claude Vivier, een door Reinbert de Leeuw zeer bewonderde Canadees. Daar heb ik al die jaren toch heel wat aan gemist, bleek wel na een korte luisterbeurt.

[…]

Het laaiende enthousiasme van Thea Derks over de moderne muziek heeft vooral een gunstig effect. Wie die moderne componisten altijd maar hermetisch en onbegrijpelijk vond, wordt spelenderwijs duidelijk gemaakt wat hun muziek kan betekenen voor hen die ermee omgaan en hen die ervan houden.

Morgen begint de vierde editie in Utrecht van de Gaudeamus Muziekweek, met een concert van het Asko|Schönberg in de Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ook Gaudeamus maakt dankbaar gebruik van het nieuwe ‘muziekpaleis’, dat tot festivalhart is uitgeroepen. De juryleden Vanessa Lann, Oscar Bianchi en Wim Henderickx beoordelen nieuwe composities van componisten onder de dertig, die meedingen naar de Gaudeamus muziekprijs en de aanmoedigingsprijs.

Op donderdag 11 september ben ik te gast bij een door Gaudeamus en het BIMhuis georganiseerd seminar over muziekkritiek in cultureel centrum Rasa in Utrecht. Onder leiding van Emile Wennekes zal ik samen met Mischa Andriessen (Trouw, Cultuurpers) en Marianne de Feijter (Muziekvan.nu) discussiëren over de afnemende aandacht die de reguliere media schenken aan muziek en over de manieren waarop websites als Cultuurpers en Muziekvan.nu pogen deze lacune op te vullen.

#BIMhuis #Cultuurpers #FestivalOudeMuziek #Gaudeamus #GeorgBenda #Graindelavoix #HendrikVandenAbeele #HofstreekFm #JuilliardSchoolOfMusic #LeporelloUitgevers #MarianneDeFeijter #Medea #MischaAndriessen #MuziekvanNu #NawijnPolak #Rasa #ReinbertDeLeeuw #seminarMuziekkritiek #TheaDerks #TivoliVredenburg

Maarten ‘t Hart over #Reinbertbio: ‘Derks verdient een pluim’

Net terug van vakantie is het leven meteen weer druk. Ik ben onder andere volop bezig met de voorbereidingen voor mijn reportages van het komende Festival Oude Muziek voor Radio 4. En afgelopen maandag had ik een zeer boeiend gesprek met Theo Loevendie over zijn nieuwe opera Spinoza. Deze gaat op 11 oktober 2014 in première in de NTRZaterdagMatinee, waarvoor ik de toelichting schrijf. Toen ik bij hem aanbelde, had Loevendie net de laatste noot van de partituur geschreven, hij was opgetogen. We maakten een selfie als ‘Theo & Thea’.

Theo & Thea, 25-11-2014

In de spaarzame momenten dat ik niet aan het werk was, heb ik de aflevering bekeken van VPRO Zomergasten met Reinbert de Leeuw van 10 augustus 2014. Een boeiende avond, waarin Reinbert op zijn bekende bevlogen manier vertelt over componisten als bijvoorbeeld Olivier Messiaen, Galina Oestvolskaja en Charles Ives, vaak in bijna exact dezelfde bewoordingen als in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Maar daarin komen uiteraard nog véél meer toondichters aan bod. Jammer dat Reinbert zich opnieuw misprijzend over mijn biografie uitliet en wederom ontkende dat ik hem het manuscript in januari 2013 ter correctie heb voorgelegd.

Enkele lezers stuurden mij links van recensies van deze aflevering van Zomergasten uitzending die ik niet zelf over het hoofd had gezien. Bas Paternotte bespreekt hem uitvoerig op The Post Online, onder de titel ‘Een bezield mens met een rauw randje en een kalasjnikov’. Hij roemt de bevlogenheid van De Leeuw en diens ‘avond-college over vernieuwers in de muziek’ en vindt het jammer dat hij niet zelf piano speelt, want de man ‘is muziek’. Over De Leeuws reactie op mijn biografie schrijft Paternotte:

Deze aardige welbespraakte – en –denkende zeventiger bleek namelijk met een brok rancune te kampen waar stervoetballer Robin van Persie nog een puntje aan kan zuigen. […]

Hier zat een man die zo min mogelijk over zijn privéleven kwijt wilde. De verwende kijker die méér wilde weten over de achtergrond van deze muzikale alleskunner kreeg het lid op de neus. U begrijpt, een deel van deze aflevering was dus een perfecte advertentie voor Derks’ biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Vandaag voor 23:00 uur besteld, morgen in huis.

De uitzending werd zelfs besproken door Henk Brussen op de website Geenstijl.nl. In zijn inleiding zet hij het programma neer als een speeltje van de elite dat zijn beste tijd gehad heeft en ‘waar geen hond naar kijkt’. Maar vervolgens erkent hij toch wel geboeid te zijn geraakt.

Ook Brussen reageert op De Leeuws uitlatingen over mijn biografie:

Zelden illustreerde iemand zo pijnlijk duidelijk wat ‘ongeautoriseerd’ betekent in de zin ‘een ongeautoriseerde biografie’. […]
“Ik vertrouw geen enkel citaat uit die biografie”, zei hij toen De Jong een vleiend citaat van een muze-actrice voorlas uit de biografie, waarmee hij alles over die biografie had gezegd.

Een andere vriend stuurde me een filmpje waarin Maarten ‘t Hart mijn biografie aanprijst, samen met Van Bach tot Bernstein van Thierry Baudet en Arie Boomsma. Hij noemt Reinbert de Leeuw ‘een nurkse man, een Einzelgänger’, en vindt mijn boek ‘juist zo leuk, omdat het een mooi, afgerond portret schetst van een fanaticus […] Ik vind dat mevrouw Derks een pluim verdient.’

Gistermiddag werd ik in het programma ‘Matinee’ geïnterviewd door RTV Apeldoorn over mijn lezing volgende week donderdag 4 september bij boekhandel Nawijn & Polak in Apeldoorn.

#ArieBoomsma #FestivalOudeMuziek #GeenstijlNl #HenkBrussen #NawijnPolak #NJOZomeracademie #NTRZaterdagmatinee #ReinbertDeLeeuw #RTVApeldoorn #Spinoza #TheaDerks #TheoLoevendie #ThierryBaudet #VPROZomergasten