#euratom201170 — Public Fediverse posts

OFL start met maken participatieplan voor besluitvorming eindberging kernafval

Het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) is officieel van start gegaan met het voorbereiden van een participatieplan voor de besluitvorming over de eindberging van kernafval. Op dinsdag 17 maart vond in Utrecht hiervoor de eerste bijeenkomst van "de deskundigengroep" plaats. Met dit traject zet het ministerie van IenW een eerste stap naar eindberging, zoals geadviseerd door het Rathenau Instituut. Het ontwerpen van het participatieplan is onderdeel van het 'Actieplan Eindberging' en als zodanig onderdeel van de ontwerp-'routekaart naar eindberging'.

De bijeenkomst op 17 maart werd geleid door OFL-voorzitter Johan van de Gronden en geopend door het ministerie van IenW. Het OFL heeft voor het opstellen van het participatieplan vertegenwoordigers van uiteenlopende partijen uitgenodigd: naast kennisorganisaties als TNO, RIVM en de TU Delft en landelijke en regionale overheden, namen ook COVRA en Urenco deel, evenals de Vereniging van waterbedrijven (Vewin) en NGO's, waaronder Laka. Voor de zomervakantie staat een volgende bijeenkomst gepland.

Het feitelijke opstellen van het participatieplan ligt bij het ontwerpteam onder leiding van de OFL-voorzitter. Zij streven het plan in het najaar aan de staatssecretaris van IenW aan te bieden.

Bij de start van de bijeenkomst deelde het ministerie van IenW desgevraagd mee dat het Nationaal Programma Radioactief Afval — met daarin de reactie de ruim 1600 ingediende zienswijzen — waarschijnlijk pas in het najaar van 2026 naar de Tweede Kamer komt. Het door het OFL op te stellen participatieplan is namelijk onderdeel van het nationaal radioactief afval beleid. Alleen is het het nationaal beleid nog niet officieel vastgesteld: Niet alleen zijn er vanuit de noordelijke provincies er heel veel kritische zienswijzes op ingediend, de vertraging wordt ook veroorzaakt door het opnieuw opstellen van het milieueffectrapport, nadat de Commissie mer had geconcludeerd dat het eerdere Mer ondermaats was.

De bedoeling is dat het op te stellen participatieplan wordt opgenomen in het Actieprogramma Eindberging Radioactief Afval (AERA), dat eind 2027 naar de Tweede Kamer gaat. De inzet van het kabinet is om in 2050 de definitieve beslissingen over de eindberging van kernafval te nemen — over beheermethode, locatie.

Laka krijgt van het traject een beetje een déja vu gevoel. Maar de hernieuwde politieke wind voor kernenergie maakt deelname voor Laka toch relevant: zo kan ze haar zorgen over kernafval in ieder geval in dit traject op de agenda houden.

“In de mist”: Laka publiceert zienswijze kernafval

Vandaag, op de laatste dag dat dit kan, dient Laka haar zienswijze in op het ontwerp nationale programma radioactief afval. Laka geeft haar zienswijze als titel "in de mist".
Wat deze keer heel bijzonder was dat pas helemaal aan het einde van de inspraakprocedure de 7-jaarlijkse evaluatie van de COVRA werd gepubliceerd en dat COVRA afgelopen vrijdag ook nog pardoes nog met twee safety cases en een nieuwe kostenschatting kwam. En daaruit bleek dan ook nog een keer dat er wèl een aparte audit is gedaan naar de vorige kostenschatting. Nou ja, in de mist dus.

In 2015 heeft Laka ook een zienswijze ingediend op het eerste ontwerp NPRA, toen was de titel “Wait and see”. In de aanloop van het eerste NPRA waarschuwde onder andere het hoofd van de Zweedse stralingsbeschermingautoriteit Strålsäkerhetsmyndigheten ons land namelijk om eerder dan het jaar 2130 werk te maken van de eindberging van radioactief afval. Maar de regering stak haar kop in het zand en week in het NPRA niet af van het toen al dertig jaar oude beleid om het aanleggen van een kernafval eindberging op de hele lange baan te schuiven.

Alles is nu anders, maar alles is toch ook het zelfde gebleven. De regering heeft namelijk forse kernenergie ambities, en dan moet je toch wat met dat kernafval. De staatssecretaris van IenW besloot daarom vorig jaar, mede op advies van het Rathenau Instituut, om voor de aanleg van die eindberging niet meer terug te redeneren vanaf het jaar 2130, maar nu “gewoon” te beginnen in een stapsgewijze participatieve aanpak. Dat zou dan mogelijk kunnen leiden tot een beheer- en locatiekeuze in 2050. Vijftig jaar eerder, tel uit je winst.

Tekst gaat door onder de video

En alhoewel de uitbouw van kernenergie in Nederland momenteel niet zo vlot verloopt als een meerderheid in de Tweede Kamer wensdenkt – waarbij de nadruk vooral ook lijkt te liggen bij het frustreren van effectief klimaatbeleid – blijft het toch opmerkelijk hoe veel voortvarender kernenergie wordt opgepakt dan het afhechten van de kernenergie back end. Dan krijg je toch het idee dat dit zaakje stinkt.

Voor twee nieuwe kerncentrale was direct een voorkeurslocatie in beeld, maar zodra iemand ook maar suggereert dat de eindberging uiteindelijk toch in Groningen of Drenthe komt “dan zijn we daar nog helemaal niet aan toe”. Zo stelt dezelfde staatssecretaris van IenW nu dat we rond 2050 goed in kaart hebben wat de mogelijkheden zijn en of we eindberging in Nederland, of toch in het buitenland gaan doen. Akkoord, het is vijftig jaar eerder, maar het is nog steeds pas over 25 jaar dat de overheid overweegt een echt gesprek over eindberging te gaan voeren. Dan vraag je je toch af: hoe moeilijk is het dan om een mijn te bouwen?

De nota radioactief afval uit 1984 had over een bovengrondse opslagtermijn van 100 jaar, het NPRA-2015 over 115 jaar, en het voorliggende ontwerp-NPRA over nog zeker 25 jaar. Hoe het ook zij: comfortabel ver weg. En Laka heeft zo het vermoeden dat zodra die 25 jaar haar ommekomst nadert, enige decennia nader uitstel niet ver weg zullen zijn.

Laka heeft ook nog steeds een kater van de “klankbordgroep” die op grond van het NPRA-2015 zou worden opgezet. Dat werd eerst een kwartiermaker die in 2018 concludeerde dat ‘klankborden’ wel wat passief klonk. Daarop heeft het ministerie van IenW het Rathenau Instituut verzocht op zoek te gaan naar hoe maatschappelijke betrokkenheid bij eindberging wel kan worden georganiseerd. En dat resulteerde dus in een advies om eindberging naar voren te halen.

Daarom geeft Laka haar zienswijze dit maal als titel “In de mist”. Met de geproclameerde vervroeging van de eindberging prijkt er opeens een gat van ruim honderd keer COVRA’s jaaromzet in de eindbergingsbegroting - dat toch echt door de afvalproducenten zal moeten worden gedicht, van de nieuwe participatieve stapsgewijze aanpak bestaat nog niet meer dan een schets, pal op de deadline publiceerde COVRA pardoes nog een nieuwe kostenschatting en twee safety cases die nog kijken naar 2130(!): Eigenlijk hebben we nog geen idee van wat er nu écht gaat gebeuren.

‘Klankborden’ is ondertussen tien jaar bezig maar de overheid houdt maatschappelijke organisaties zoals Laka nog steeds angstvallig buiten de deur. Met die ervaring in het achterhoofd vragen we ons hardop af, welke garantie is er dat als “participatieve stapsgewijze aanpak”, die in 2027 zou moeten beginnen, niet opnieuw een adviestraject wordt ingezet?

En dan is het 2035 voordat je er erg in hebt.

Vandaag is de laatste dag dat je ook zelf een zienswijze kan indienen. Zie voor voorbeelden hier, hier en  hier.

#Euratom201170 #Klankbordgroep #Laka #Rathenau