#eboluzioa — Public Fediverse posts

Duela 200.000 urte baino gehiagoko Homo baten garezur-zati bat aurkitu dute Ruideran (Gaztela-Mantxa). Antzinagoko espezieen ezaugarriak gordetzen ditu; horrenbestez, berretsi dute giza eboluzioa ez dela lineala, eta espezie bat baino gehiago bizi izan zela garai berean

👉 Albistea: https://www.csic.es/es/actualidad-del-csic/descubren-en-el-yacimiento-de-ruidera-un-fosil-craneal-del-genero-homo-de-mas-de-200000-anos
👉 Ikerketa, irekian: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0047248426000606?via%3Dihub
#arkeologia #eboluzioa
📷 CSIC

#Historiaurrea
Gaur egungo zein animalia dira Kretaziko/Paleozenoko muga ezarri zuen meteoritoaren talkaren ondoriozko estintzioa gainditu eta biziraun zuten espezieen oinordekoak? Haritxo interesgarri bat: https://sauropods.win/@keesey/112157835287441074 #eboluzioa #paleontologia #biologia #dinosauruak

#Historiaurrea
Gaur egungo zein animalia dira Kretaziko/Paleozenoko muga ezarri zuen meteoritoaren talkaren ondoriozko estintzioa gainditu eta biziraun zuten espezieen oinordekoak? Haritxo interesgarri bat: https://sauropods.win/@keesey/112157835287441074 #eboluzioa #paleontologia #biologia #dinosauruak

Üçağızlı II aztarnategian (Turkia) #neandertal en eta #sapiens en aztarnak ikertuta, ondorioztatu dute, sapiensek, duela 59.000-47.000 urte, leku hartan haien aurretik egon ziren neandertalen jokabideei jarraipena eman zietela, bai bizirauteko estrategietan, bai bestelako portaeretan.

Agian zuei ere gustatuko zaizue, @jorios @theklan ...

👉 PNAS-en bidez:
https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2609061123

#eboluzioa #gizakia #kultura #arkeologia

Üçağızlı II aztarnategian (Turkia) #neandertal en eta #sapiens en aztarnak ikertuta, ondorioztatu dute, sapiensek, duela 59.000-47.000 urte, leku hartan haien aurretik egon ziren neandertalen jokabideei jarraipena eman zietela, bai bizirauteko estrategietan, bai bestelako portaeretan.

Agian zuei ere gustatuko zaizue, @jorios @theklan ...

👉 PNAS-en bidez:
https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2609061123

#eboluzioa #gizakia #kultura #arkeologia

Liang Buako #Homofloresiensis en arrastoak aztertuta, ondorioztatu dute haien portaera ez zela lehen uste zuten bezain konplexua, adb, ehizatzean edo sua erabiltzean.

Ikerketak berriro jarri du zalantzan gizaki haien erro ebolutiboak

👉 https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aeb7219

#eboluzioa #floresiensis #hobbit

Homo erectus espeziea (duela 2 milioi urte sortu zena) eta denisovarrak hibridatu zirela frogatu dute. Giza espezieen arteko hibridazioen frogarik zaharrena da
👉 @ElhuyarZientzia https://zientzia.eus/artikuluak/ihomo-erectusi-espeziea-eta-denisovarrak-hibridatu-zirela-frogatu-dute/
#eboluzioa

Homo erectus espeziea (duela 2 milioi urte sortu zena) eta denisovarrak hibridatu zirela frogatu dute. Giza espezieen arteko hibridazioen frogarik zaharrena da
👉 @ElhuyarZientzia https://zientzia.eus/artikuluak/ihomo-erectusi-espeziea-eta-denisovarrak-hibridatu-zirela-frogatu-dute/
#eboluzioa

Eta hemen albistea euskaraz:
https://zientzia.eus/artikuluak/ihomo-erectusi-espeziea-eta-denisovarrak-hibridatu-zirela-frogatu-dute/
#erectus #denisova #sapiens #eboluzioa

Lystrosaurusa, ugaztunen arbaso landarejale bat, espezie nagusietako bat bihurtu zen Permiar amaierako iraungipen masiboaren ondoren, duela 252 milioi urte inguru.

Orain, Lystrosaurus fosil bati esker jakin dute arrautzetatik jaiotzen zirela, gaur egungo ornitorrinkoak eta ekidnak bezala.

👉 Albistea, @ElhuyarZientzia n: https://zientzia.eus/artikuluak/ugaztunen-arbaso-obiparo-baten-enbrioi-fosila-aurkitu-dute/
#eboluzioa #zientzia

Neandertalak eta gizaki modernoak hibridatu zirenean, gehien bat neandertal arrak sapiens emeekin hibridatu zirela ondorioztatu dute ikertzaileek
🔸 neandertaletatik etorritako DNA oso urria da X kromosoman
🔸 hasierako hibridazioak gertatu ondoren, neandertalen X kromosometan sapiens jatorriko DNAren proportzioa % 62 handiagoa da beste kromosometan baino
🔸 ez dute baztertu beste arrazoiren bat ere
👉 Xehetasunak, @ElhuyarZientzia n: https://zientzia.eus/artikuluak/neandertal-arrak-eta-sapiens-emeak/
#neandertal #eboluzioa #genetika

Neandertalak eta gizaki modernoak hibridatu zirenean, gehien bat neandertal arrak sapiens emeekin hibridatu zirela ondorioztatu dute ikertzaileek
🔸 neandertaletatik etorritako DNA oso urria da X kromosoman
🔸 hasierako hibridazioak gertatu ondoren, neandertalen X kromosometan sapiens jatorriko DNAren proportzioa % 62 handiagoa da beste kromosometan baino
🔸 ez dute baztertu beste arrazoiren bat ere
👉 Xehetasunak, @ElhuyarZientzia n: https://zientzia.eus/artikuluak/neandertal-arrak-eta-sapiens-emeak/
#neandertal #eboluzioa #genetika

Giza eboluzioa eta hari buruzko teoriak eta azterketak gustuko dituzuenontzat, hona hemen review bat irekian, ipuin baten moduan irakur daitekeena: https://link.springer.com/article/10.1186/s40101-024-00382-3
#eboluzioa #sapiens

1850ean, enbor-itxurako fosil batzuk aurkitu zituzten Kanadan. Hasiera batean, koniferoen enborrak zirela uste izan zuten. Gerora, ezetz ikusi zuten, eta onddoak izan zitezkeela proposatu zuten.

Prototaxites izena dute fosil horiek. 400 milioi urte inguru dituzte, eta, orain, Eskoziako aztarnategi batean dauden prototaxitesen eta onddoen fosilak aztertuta eta alderatuta, "beste zerbait" direla ondorioztatu dute.

👉 @ElhuyarZientzia https://zientzia.eus/artikuluak/prototaxites-fosilak-bestelako-organismo-mota-bat-ziren-aspaldi-iraungitakoa/
#eboluzioa #bizitza

1850ean, enbor-itxurako fosil batzuk aurkitu zituzten Kanadan. Hasiera batean, koniferoen enborrak zirela uste izan zuten. Gerora, ezetz ikusi zuten, eta onddoak izan zitezkeela proposatu zuten.

Prototaxites izena dute fosil horiek. 400 milioi urte inguru dituzte, eta, orain, Eskoziako aztarnategi batean dauden prototaxitesen eta onddoen fosilak aztertuta eta alderatuta, "beste zerbait" direla ondorioztatu dute.

👉 @ElhuyarZientzia https://zientzia.eus/artikuluak/prototaxites-fosilak-bestelako-organismo-mota-bat-ziren-aspaldi-iraungitakoa/
#eboluzioa #bizitza

Marmokak eta anemonak aztertuta (garunik gabeko animalia "sinpleak"), ikertzaile-talde batek baieztatu du loak erro oso sakonak dituela eboluzioan, eta DNA babesteko eta haren akatsak konzpontzeko funtzioa duela.

👉 Xehetasunak, zientzia.eus atarian: https://zientzia.eus/artikuluak/loa-funtsezkoa-da-baita-marmoka-eta-anemonentzat-ere/

#eboluzioa #loa #DNA

Marmokak eta anemonak aztertuta (garunik gabeko animalia "sinpleak"), ikertzaile-talde batek baieztatu du loak erro oso sakonak dituela eboluzioan, eta DNA babesteko eta haren akatsak konzpontzeko funtzioa duela.

👉 Xehetasunak, zientzia.eus atarian: https://zientzia.eus/artikuluak/loa-funtsezkoa-da-baita-marmoka-eta-anemonentzat-ere/

#eboluzioa #loa #DNA

Homo habilis-aren eskeletorik osoena eta ondoen kontserbatutakoa aurkitu dute
🔸 2,2-2,6 milioi urte ditu
🔸 Keniaren iparraldean aurkitu dute
🔸 oso baliagarria da gizakiaren anatomiaren eboluzioa ezagutzeko

👉 Kataluniako Paleontologia Institutuaren bidez: https://www.icp.cat/index.php/ca/sala-de-premsa-4/noticies-icp/item/3640-esquelet-homo-habilis-anatomical-records-hammond-icp
#eboluzioa #homo

Homo habilis-aren eskeletorik osoena eta ondoen kontserbatutakoa aurkitu dute
🔸 2,2-2,6 milioi urte ditu
🔸 Keniaren iparraldean aurkitu dute
🔸 oso baliagarria da gizakiaren anatomiaren eboluzioa ezagutzeko

👉 Kataluniako Paleontologia Institutuaren bidez: https://www.icp.cat/index.php/ca/sala-de-premsa-4/noticies-icp/item/3640-esquelet-homo-habilis-anatomical-records-hammond-icp
#eboluzioa #homo

Sapiensen gertuko arbaso baten fosilak aurkitu dituzte Marokon.

Ikerketan parte hartu duen Asier Gomez Olivenciak lagundu digu albistea osatzen: “Homo sapiens eta neandertal leinuen arteko banaketa kronologia zahar batean gertatu zela erakusten du: duela 800 mila urte baino lehenago; agian 1 edo 1.2 miloi urte”.

Mila esker, Asier!

👉 Xehetasunak, @ElhuyarZientzia n: https://zientzia.eus/artikuluak/sapiensen-gertuko-arbaso-baten-fosilak-aurkitu-dituzte-marokon/
#arkeologia #eboluzioa #sapiens

RE: https://c.im/@RadicalAnthro/115767721006287546

Sapiensak Iberiar penintsulara nola sartu eta hedatu ziren, eta geratzen ziren neandertalekin izan zitzaketen interakzioak erakusten dituen eredua.
Gustura ezagutuko nuke @jorios en iritzia!
#neandertal #sapiens #eboluzioa

RE: https://c.im/@RadicalAnthro/115767721006287546

Sapiensak Iberiar penintsulara nola sartu eta hedatu ziren, eta geratzen ziren neandertalekin izan zitzaketen interakzioak erakusten dituen eredua.
Gustura ezagutuko nuke @jorios en iritzia!
#neandertal #sapiens #eboluzioa

Hilekoa eboluzioarekin batera aldatuz joan da? Neardentalek zuten hilekoaren zikloa eta guk daukaguna berdinak dira? #eboluzioa #historia #historiaurrea #historia #emakumearenosasuna #osasuna #zientzia #arkeologia

Hilekoa eboluzioarekin batera aldatuz joan da? Neardentalek zuten hilekoaren zikloa eta guk daukaguna berdinak dira? #eboluzioa #historia #historiaurrea #historia #emakumearenosasuna #osasuna #zientzia #arkeologia

Alfa arraren edo ar menderatzailearen rola ontzat eman da primateetan. Orain, 121 primate-espezie ebolutiboki aztertuta, ondorioztatu dute:

♀️Emeak nagusi dira ugalketaren gaineko kontrol handiagoa lortu dutenean, adb. espezie monogamoetan, monomorfoetan edo zuhaiztarretan
♂️Arrak gailentzen dira espezie lurtar, sexualki dimorfiko eta poliginoetan
❗Ikerketak eragina izan dezake pertsonen genero-rolen jatorriari buruzko eztabaidan

👉Ikerketa, irekian: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2500405122

#eboluzioa #generoa

Oraintsu arte, musika eta lengoaia gizakion bereizgarritzat jo izan dira. Azkenaldian egin diren ikerketek, ordea, argi utzi dute gure gertuko primateek ere badituztela oinarrizko gaitasun musikalak eta ahozko komunikaziokoak.

✍️ 'Musika eta lengoaia, gu baino lehen', @berria n:
https://www.berria.eus/bizigiro/musika-eta-lengoaia-gu-baino-lehen_2141680_102.html
#zientzia #eboluzioa #antropozentrismoa

🔸 Budongo oihaneko txinpantzeek (Uganda) hostoak erabiltzen dituzte ipurdia garbitzeko kaka egin ondoren, baita genitalak garbitzeko ere, koitoaren ostean.

🔸 Zauriak sendatzeko, berriz, murtxikatutako landareak jartzen dizkiote zaurituari.

Ikertzaileen esanean, jokabide horiek agerian jartzen dituzte higienearen eta zaintzaren erro ebolutiboak

👉 Ikerketa, irekian: https://www.frontiersin.org/journals/ecology-and-evolution/articles/10.3389/fevo.2025.1540922/full
k/ @theklan (Gure arbasoak)

#zientzia #eboluzioa

Ikuspegi onartuenaren arabera, gure espeziea duela 200.000-300-000 urte agertu zen lehen aldiz Afrikan, leinu bakar batetik. Orain, ordea, beste ondorio batera iritsi dira: sapiensak duela 300.000 urte hibridatu ziren bi espezieren ondorengoak direla ondorioztatu dute Cambridgeko ikertzaileak.

Xehetasunak, #Elhuyar aldizkarian:
https://aldizkaria.elhuyar.eus/albisteak/giza-eboluzioaren-pasarte-ezezagun-bat-aurkitu-dut/
#zientzia #eboluzioa

@mikelgs Eskerrik asko zure ikuspegia emateagatik, Mikel! Bultzatuko dut, ea beste norbaitek/norbaitzuk erantzuten duten!!
#eboluzioa #estralurtarrak

@mikelgs Eskerrik asko zure ikuspegia emateagatik, Mikel! Bultzatuko dut, ea beste norbaitek/norbaitzuk erantzuten duten!!
#eboluzioa #estralurtarrak

Hegaztien eta ugaztunen garunak ere eboluzio konbergentearen adibidea direla frogatu dute Achucarron eta EHko beste zentro batzuetako ikertzaileek.

Orain arte, uste zuten animalia-talde desberdinetako garunek bide bereik eboluzionatu zutela, eta diferentzia konplexutasun-mailan zegoela. Orain ikusi dute bide desberdinak hartu zituztela, nahiz eta funtzio berak dituzten

#Elhuyar aldizkarian: https://aldizkaria.elhuyar.eus/albisteak/frogatu-dute-hegaztien-eta-ugaztunen-garunek-bide/

#zientzia #eboluzioa

Hegaztien eta ugaztunen garunak ere eboluzio konbergentearen adibidea direla frogatu dute Achucarron eta EHko beste zentro batzuetako ikertzaileek.

Orain arte, uste zuten animalia-talde desberdinetako garunek bide bereik eboluzionatu zutela, eta diferentzia konplexutasun-mailan zegoela. Orain ikusi dute bide desberdinak hartu zituztela, nahiz eta funtzio berak dituzten

#Elhuyar aldizkarian: https://aldizkaria.elhuyar.eus/albisteak/frogatu-dute-hegaztien-eta-ugaztunen-garunek-bide/

#zientzia #eboluzioa

Duela 40-000-60.000 urteen artean, sapiensek Afrika utzi eta Europan hedatu ziren. Hedatzean, neandertalekin topo egin zuten, eta bi giza taldeek elkarren artean hibridatu ziren. Hori guztia jakina bazen ere, zientzialariek ez zekiten ondo zein izan zen hibridazioen dinamika eta zer bilakaera izan duen neandertalengandik jasotako herentzia genetikoak. Hori azaldu dute orain argitaratu diren bi artikuluk.
➕ #Elhuyar aldizkarian:
https://aldizkaria.elhuyar.eus/albisteak/neandertalen-eta-sapiensen-arteko-hibridazioen-epe/
#eboluzioa #neandertal #sapiens