#cybernetyka — Public Fediverse posts

#Mazur #Tadeusiewicz #Cybernetyka #TeoriaUkladówSamodzielnych #Symulacja #SI

(Abstrakt, OCR, korekta: Nawigator #MKTW na substracie #Claude)

Pełny tekst: https://www.dropbox.com/scl/fi/ezllfv7zucvxcnnnwbup3/Model_ukladu_samodzielnego.md?rlkey=0jaag9cbmmqhrnvsiobt5fhzl&st=n6ac0zcx&dl=0

Źródło: Ryszard Tadeusiewicz, Model układu samodzielnego, w: Modelowanie cybernetyczne systemów biologicznych. Materiały z konferencji naukowej 16–17.V.1979 r., Akademia Medyczna im. M. Kopernika w Krakowie, Kraków 1979, s. 166–176.

Artykuł referuje i empirycznie testuje koncepcję „układu samodzielnego” Mariana Mazura (Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, PWN 1966) drogą modelowania cyfrowego. Mazur wyróżnia cztery klasy układów funkcjonujących w otoczeniu, uporządkowane wg rosnącej autonomii: układ zorganizowany (wykonuje reakcje dla dobra zewnętrznego organizatora, np. łopata), układ sterowny (posiada własny akumulator energii, ale nadal działa zgodnie z życzeniami organizatora, np. samochód), układ samosterowny (obserwuje skutki własnego działania przez „receptor” i dostosowuje się do zakłóceń środowiska, np. termostat) oraz układ samodzielny — układ, który jest swoim własnym organizatorem, a celem wszystkich jego działań jest przedłużenie własnej egzystencji.

Tadeusiewicz relacjonuje wyniki badań własnych (prace [2], [3]) nad modelem komputerowym pojedynczego układu samodzielnego współdziałającego z częściowo stochastycznym środowiskiem, po czym opisuje kolejny, główny eksperyment tej pracy: symulację dwóch układów samodzielnych działających wspólnie w tym samym środowisku, rywalizujących o pozyskiwaną z niego energię. Każdy z modelowanych układów wyposażono dodatkowo w dwa elementy nieobecne w klasycznym modelu Mazura: pamięć skojarzeniową (przechowującą informacje jako pary: informacja–waga, z dynamicznie zmiennymi, asymetrycznymi podobieństwami międzyinformacyjnymi) oraz moduł „Emocja”, nadający wagę zapamiętywanym informacjom proporcjonalnie do wielkości i nieoczekiwaności uzyskanego zysku energetycznego — nie do samego zysku.

Wyniki symulacji potwierdzają w ograniczonym stopniu przewidywania sceptyków: układ samodzielny okazał się zdolny do celowego działania jedynie w ograniczonym stopniu, wykazując jednak godną uwagi zdolność do uczenia się i adaptacji do zmiennego środowiska — zwłaszcza po wyposażeniu go w elementy wiedzy wrodzonej (symulującej dziedziczenie po „układzie rodzicielskim”). Zaobserwowano zjawisko nieopisane wcześniej w literaturze: tendencję pamięci skojarzeniowej do tworzenia „martwych pętli” — samopodtrzymujących się cykli informacyjnych, z których jedyną drogą wyjścia jest napłynięcie wyjątkowo dużej korzyści lub straty energetycznej, wymuszające wejście nowej, istotnej informacji do pamięci.

Autor konkluduje ostrożnie: symulacja pozwoliła wyrobić racjonalny stosunek do możliwości i właściwości układów samodzielnych, ale przypisywanie im cech organizmów żywych pozostaje „do tej chwili zbyt daleko idącym uproszczeniem”.