#bijl — Public Fediverse posts

Antwerpen: Hoogstraten

[Vandaag bestaat de Mainzer Beobachter vijftien jaar, en ik plaats vijftien blogjes over vijftien voorwerpen uit de vijftiennoot Vandaag zijn Holland en Vlaanderen elk weer één gewest. Nederlandssprekende provincies.] 

Hoogstraten

Een van de (althans voor mij) wonderlijke aspecten van de Bronstijd is wat archeologen een depositie noemen. Simpel gezegd: mensen laten ergens met opzet kostbaarheden achter. Waarom? We kunnen het ze niet langer vragen, en het antwoord “het zal wel religieus zijn” is vanzelfsprekend een voorbeeld van de Eerste Hoofdwet van de Archeologie. Al heb ik geen idee wat het anders kan zijn geweest.

Maar goed: hierboven ziet u acht zogeheten kokerbijlen die uitmaakten van een twintigtal dat is gevonden bij Hoogstraten, ten noordoosten van Antwerpen, vlakbij de grens met Nederland, recht onder Breda. Kokerbijlen waren populair in de Late Bronstijd en vermoedelijk dateert deze depositie uit het Laat Brons of het begin van de IJzertijd. Het is beslist niet het enige voorbeeld van een opzettelijk achtergelaten verzameling kostbare bronzen voorwerpen.

Ik gaf zojuist aam dat “het zal wel religieus zijn” een wat te makkelijke interpretatie  lijkt. Het kan heel goed zijn dat iemand ze heeft begraven omdat er een vijand in de buurt was. Van de andere kant: in de Lage Landen zijn nogal wat depositievondsten gedaan op wat een “thin place” kan zijn geweest, d.w.z. plekken waar mensen mogelijkerwijs het gevoel gehad kunnen hebben contact te maken met een andere wereld. Je zou je kunnen voorstellen dat vroege boeren een zekere religieuze betekenis toekenden aan de rand van het ontgonnen land, waar de woeste gronden begonnen. Om kwade geesten op afstand te houden, offerde je dan wat zeldzame voorwerpen.

Maar er zijn natuurlijk meer mogelijkheden. Antropologen zijn vanouds gefascineerd door het verschijnsel potlatch. Het uitgangspunt is dat de gastheer van een groots feest alle aanwezigen een geschenk meegeeft – en wel zó dat de gasten niet alleen mee-eten maar ook moeten erkennen dat de gastheer een zekere rijkdom heeft. Dit is natuurlijk niet ongebruikelijk, maar het kan bij een potlatch zelfs zo zijn dat de gastheer zijn rijkdom etaleert door de geschenken te vernietigen. Het is allerminst uit te sluiten dat iemand in Hoogstraten feestelijk twintig bronzen bijlen heeft begraven om te demonstreren dat hij de rijkste en de beste was.

Nog een mogelijke functie: door metaal uit circulatie te nemen, houd je de waarde van het wel circulerende metaal hoog. Ik ervaar dit als contra-intuïtief, maar misschien is het niet heel anders dan de goudvoorraden die onze nationale banken aanhouden. Ik rond af met de constatering dat deze laatste functie en de potlatchfunctie een religieuze betekenis niet uitsluiten, en ga snel verder naar het volgende blogje in deze reeks, hop.

[Dit was het 535e voorwerp in onze reeks museumstukken. Als u deze blog waardeert en wat geld kunt missen voor het dekken van de kosten, dan wordt uw bijdrage gewaardeerd.]

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

https://www.europesays.com/nl/220179/ Man stormt op politie af met bijl, agent lost waarschuwingsschoten #bijl #BreakingNews #BreakingNews #Doodslag #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #motorcrossers #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #politie #TerApelkanaal #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws #waarschuwingsschoten

https://www.europesays.com/nl/219864/ Verdachte stormt op politie af met bijl, agent lost waarschuwingsschoten #bijl #BreakingNews #BreakingNews #Doodslag #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #motorcrossers #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #politie #TerApelkanaal #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws #waarschuwingsschoten

Een bijl uit Margiana

In de afdeling Nabije Oosten in het Louvre in Parijs is momenteel een kleine expositie van voorwerpen die normaal gesproken in het Metropolitan Museum in New York zijn. Er zijn duizend redenen om naar het Louvre te gaan, maar deze tentoonstelling behoort er niet toe: het gaat namelijk om zegge en schrijve tien objecten. Die liggen dan naast voorwerpen uit het Louvre die er enigszins op lijken, wat in museale koeterwaals dan heet dat ze een dialoog aangaan.

Een van de Amerikaanse voorwerpen is bovenstaande bijl. Het voorwerp komt – en eigenlijk klinkt dit verdacht – uit een na de Iraanse Revolutie van 1979 naar de Verenigde Staten overgebrachte collectie van een Iraanse verzamelaar. Ik heb niet kunnen achterhalen waar die verzamelaar de bijl heeft verworven, maar het voorwerpje behoort tot het zogeheten Bactria-Margiana Archaeological Complex (BMAC). Dat is een bronstijdcultuur uit het zuiden van Turkmenistan en Oezbekistan en het noorden van Afghanistan, die u moet plaatsen tussen 2200 en 1700 v.Chr. Ze kenmerkt zich door opvallend grote burchten – ik heb Gonur Deppe weleens genoemd – en handelscontacten met India, de (Indo-Europese) Andronovo-cultuur en Mesopotamië.

De bijl documenteert fenomenaal knap edelsmeedwerk. Wat we zien, is echter lastig te duiden. Middenin staat een gevleugeld wezen met een mensenlichaam en twee roofvogelkoppen. Hij lijkt twee monsterlijke wezens uit elkaar te moeten houden: aan de linkerzijde een enorm groot everzwijn en aan de rechterzijde een gevleugelde leeuw.

Die tweekoppige demon middenin is – zo lees ik op het bordje met uitleg – in deze regio en tijd ook bekend als de helper van een vruchtbaarheidsgodin. Zijn taken zouden eruit bestaan dat hij een blokkade kan opwerpen tegen duistere krachten, die mensen ervan weerhouden bij het water te komen. Die duistere krachten zouden hier gesymboliseerd zijn door de leeuw en het zwijn.

Bijlen als deze, zo lees ik verder, worden vooral aangetroffen in de graven van krijgers. Ze zouden in groter Iran – dus zeg maar Iran plus Centraal-Eurazië – gelden als statussymbolen. Deze informatie kan ik niet controleren, maar ik geef het u graag door, want ik vind het een indrukwekkend voorwerp.

Zoals gezegd: die tien Amerikaanse objecten, ook al zijn ze zo bijzonder als deze bijl, moeten geen reden zijn om naar het Louvre te gaan. Gelukkig zijn er wel duizend andere redenen voor een bezoek aan het beste museum ter wereld.

[Dit was het 476e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

Ik organiseer in het voorjaar van 2025 een reis naar de Provence en een reis naar de vernieuwde musea van Beieren. Door mee te gaan helpt u deze blog gratis te houden. Maar u kunt natuurlijk ook een van mijn boeken kopen (en lezen), een cursus doen, of doneren. U kunt de blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

#Afghanistan #AndronovoCultuur #BactriaMargianaArchaeologicalComplex #Baktrië #bijl #demon #everzwijn #GonurDeppe #IraanseRevolutie #leeuw #Louvre #Margiana #MetropolitanMuseum #Oezbekistan #Turkmenistan