#artificiele-intelligentie — Public Fediverse posts

https://www.europesays.com/be-fr/252427/ Bol intègre l’IA à côté de la barre de recherche #ArtificiëleIntelligentie #BE #BEFr #Belgique #Belgium #Science #ScienceAndTechnology #Sciences #SciencesEtTechnologies #Technologies #Technology

Dominique Vleeshouwers, de slagwerker die AI inzet

Dominique Vleeshouwers (34) is al slagwerker sinds hij op de basisschool een drumstel in elkaar zette van potjes en flesjes. Na een klassieke opleiding op het Conservatorium van Amsterdam ontwikkelde hij zich verder tot een muzikant die alles wat geluid kan maken inzet voor zijn kunst. Hij reisde de wereld over en vond overeenkomsten in het slagwerk dat mensen gebruiken en de taal waarin ze met […]

https://www.europesays.com/be-nl/136896/ AI-tools zorgen voor competentiekloof op de werkplek, blijkt uit onderzoek #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/be-nl/129077/ AI wordt in juli 2026 in bijna 40 procent van de wereldwijde muziekreleases gebruikt #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Muziek #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Spotify #Tech #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

Cicero in beeld & boek

Je bent ongeveer zeventien, je zit op het gymnasium en je hebt Latijn in je pakket. Dan ben je vanaf volgende week bezig met de voorbereiding van je eindexamen, en dat betekent dat je een hoop Cicero zult moeten lezen. Ik heb dat lange tijd een vervelende kerel gevonden. Oké, zijn toespraak ter verdediging van Caelius was onderhoudend, ondanks vrouwonvriendelijkheid zelfs grappig, en ik begreep dat zijn filosofische werken voor de West-Europese traditie belangrijk zijn geweest, maar dat was het wel zo’n beetje. Mijn belangstelling voor de wijsbegeerte is niet groot, wat ik weleens rechtvaardig met het gelegenheidsargument dat als je kijkt naar wat filosofen zoal over vrouwen hebben gezegd, je sceptisch wordt over verdere bedenksels. Dat is flauw, en ik doe er de blogs van Kees Alders mee tekort, en bovendien is het onaardig tegenover mijn neef, die al jong goed nadacht en inmiddels – zegt de trotse oom – staat ingeschreven aan Parijs VIII. Maar Cicero’s werken: ik heb ze in de kast staan, maar lange tijd weinig bekeken.

Een Romeinse dood

Te weinig. Mijn oordeel is gaan schuiven. Om te beginnen: Cicero’s dood. Hij had vijanden gemaakt en moordenaars kwamen met hem afrekenen. (Een ervan was ooit nog eens in een rechtszaak door Cicero bijgestaan.) Cicero hoopte in een landhuis bij de zee rust te vinden, ontdekte dat het daar niet veilig was en keerde terug naar het schip waarmee hij was aangekomen. Onderweg zag hij de moordenaars aankomen

en gaf zijn bedienden opdracht de draagstoel neer te zetten. Hij legde zoals hij gewoon was zijn linkerhand om zijn kin, keek zijn moordenaars strak aan, zijn gezicht vol stof en ongeschoren en verteerd van zorgen, zodat de meesten hun gezicht bedekten toen Herennius hem vermoordde. Hij stak zijn nek uit de draagstoel en kreeg de doodsteek, in zijn vierenzestigste levensjaar. noot Ploutarchos, Cicero 48; vert. Hetty van Rooijen.

“Hij stak zijn nek uit”: hij presenteerde zijn keel, zoals een gladiator dat deed. Mira cómo muere un hombre. Cicero verliet het aards toneel zoals een Romein betaamde.

Een Romeinse elite-carrière

En vóór hij vertrok, had hij een opmerkelijke carrière: als eerste van zijn familie bereikte hij de hoogste bestuurlijke functies, hij sprak in enkele geruchtmakende zaken en hoewel hij zich liever als intellectueel presenteerde dan als militair, had hij frontervaring. Nadat de Romeinen in 53 v.Chr. in de slag bij Carrhae het leger hadden verloren dat de oostgrens moest verdedigen – dit was een grotere nederlaag dan die in het Teutoburgerwoudnoot Velleius Paterculus, Romeinse Geschiedenis 2.119.1. – was Cicero een van de Romeinse generaals die Syrië veiligstelde. Ik heb de indruk dat moderne biografen dit niet helemaal op waarde hebben geschat, wat natuurlijk komt doordat Cicero’s intellectuele kant alle aandacht opeist.

Dat Cicero wist wat actie was, bleek tijdens zijn consulaat. Alexander Smarius maakte een mooi filmpje over de wijze waarop Cicero een putsch wist te verhinderen. Het toont ook de visuele mogelijkheden van artificiële intelligentie en hoe je die voor het onderwijs kunt benutten.

Wat Cicero hier deed, was hoe dan ook groots. Helaas wist hij dat zelf ook en was hij van mening dat er eens een geschiedschrijver moest opstaan die de loftrompet zou steken over zijn consulaat. Politieke inmenging in de geschiedschrijving: dat is een doodzonde, zowel voor de politici als voor degenen die er hun pen voor lenen. Ook dat was een reden voor mijn weerzin tegen Cicero.

Tegelijkertijd: als historicus uit Nederland sta ik natuurlijk wel in het beklaagdenbankje sinds collega’s een Nationaal Historisch Museum dat de Nederlandse identiteit moest versterken niet onverkort afwezen. Kort daarop volgde de Romeinse limes en gaven ook onze archeologen hun wetenschappelijke autonomie op. Als wij inmenging accepteren, kunnen wij de Romeinen inmenging niet verwijten.

Romeinse Burgeroorlog

Wat mijn mening over  Cicero écht deed veranderen, was een terloopse opmerking in een van zijn brieven. De Tweede Burgeroorlog was uitgebroken, Caesar liep Italië onder de voet, Cicero verweet de republikeinse leiders incompetentie en aarzelde: hij wist wel voor wie hij moest vluchten maar niet naar wie. In zijn correspondentie herken je zijn gemoedswisselingen, zijn bezorgdheden, zijn verontwaardiging en een glimp van zelfspot. Op 14 april in het jaar waarin Claudius Marcellus en Cornelius Lentulus het consulaat bekleedden, 23 februari 49 v.Chr., typeerde hij zijn brieven als het “wanhopige gejammer” waaraan hij zich elke dag overgaf. In de vertaling van Hetty van Rooijen: “ons dagelijkse geklaag”. De Nederlandse constructie is beknopter dan het Latijn, maar dat maakt niet uit: Cicero lijkt te herkennen dat zijn gejeremieer de zaak niet helpt.noot Cicero, Brieven aan Atticus 10.4.

Misschien lees ik er te veel in, maar het trof me. Sinds ik een paar jaar geleden de blogreeks over de Tweede Burgeroorlog maakte, ben ik anders naar de brieven gaan kijken. Onlangs verscheen Cicero’s integrale correspondentie in Nederlandse vertaling. De titel, Ik en Rome is raak: ze illustreert ’s mans ijdelheid. Een mooi boek!

De noodzaak van het project is me overigens niet duidelijk. Het lijkt meer academisch “zenden” dan dat er een publieksvraag wordt beantwoord, wat weer de vraag oproept waarom het resultaat is verzonden in boekvorm, en niet gewoon online staat, waar mensen informatie zoeken, waar veel meer context geboden kan worden, waar teksten doorzoekbaar zijn en waar informatie valt te actualiseren. Het geld kon doelmatiger besteed.

Dat gezegd zijnde: dit boek is natuurlijk ideaal voor een late bekeerling als ik. Ik heb al een paar highlights gelezen en het smaakt naar meer. Het idee is om de ruim 1200 bladzijden systematisch door te nemen en er regelmatig over te bloggen. Het zal nog even duren voordat ik daarmee kan beginnen, want een paar andere boeken liggen al langer op me te wachten. Voor het moment kan ik u alvast zeggen: Cicero is interessant en het brievenboek eveneens.

• Cicero, Ik en Rome. Alle brieven (2025; €125,00)

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

De Oudheid samengevat (door artificiële intelligentie)

Een van de lezers van deze blog, Bart Strörmann, stuurde me eind vorige maand een door artificiële intelligentie gegenereerd lijstje van tien belangrijke gebeurtenissen uit de Oudheid en vroeg mijn commentaar daarop. “Wat een leuke vraag!”, dacht ik, “daar zit een tof blogje in”. En vervolgens raakte ik dat lijstje kwijt. Sorry Bart. Ik heb Claude gevraagd een nieuw en iets langer lijstje te genereren.

Goedemorgen! Zou u een lijst kunnen geven van de vijftien belangrijkste gebeurtenissen uit de Oudheid?

Hier is het antwoord.

1. Uitvinding van het schrift (rond 3200 v.Chr., Sumerië) Het spijkerschrift in Uruk markeert het begin van de geschreven geschiedenis.
2. Eenwording van Egypte (rond 3100 v.Chr.) Boven- en Beneden-Egypte worden één rijk onder de farao’s.
3. Bloei van de Indusbeschaving (rond 2600-1900 v.Chr.) Steden als Harappa en Mohenjodaro kennen geavanceerde stadsplanning en een tot nu toe onontcijferd schrift, een van de grootste vroege beschavingen naast Sumerië en Egypte.

Dit lijkt me een perfect begin. Het feit dat het schrift wordt genoemd, betekent dat de AI begrijpt (of reproduceert) dat dit echt een game changer was. Het staat natuurlijk op alle websites. Schrift was een zogeheten “container”: iemand doet er informatie in die er op een andere plek of op een ander tijdstip uit kan worden gehaald.

1. Wetten van Hammurabi (rond 1750 v.Chr.) Een van de oudste uitgebreide wetscodes uit Babylon, fundamenteel voor bestuur en recht.

De tekst is belangrijk, maar niet omdat ze fundamenteel was voor bestuur en recht. Geen mens kon de lange spijkerschrifttekst lezen. Het vertelt wel iets over het verlangen van de vorst om zichzelf te presenteren als rechtvaardig.

1. Shang-dynastie en het ontstaan van het Chinese schrift (rond 1600-1046 v.Chr.) De orakelbotinscripties vormen de vroegste vorm van Chinees schrift en markeren het begin van de historische Chinese beschaving.
2. Ineenstorting van de Bronstijd (rond 1200 v.Chr.) Gelijktijdige val van het Rijk van de Hittieten, Mykene en andere machten in het oostelijk Middellandse Zeegebied, gevolgd door een donkere periode.

Leuk geprobeerd, en gebaseerd op gangbare websites, maar zo duister is die periode niet meer. En het idee van een “val” is ook wat uit de mode aan het raken. Bonuspunt voor het vermijden van het woord Zeevolken.

1. De Axiale tijd (rond 8e-3e eeuw v.Chr., met een piek rond 500 v.Chr.) Confucius en Lao Zi in China, Boeddha in India, Zarathuštra in Perzië, de Hebreeuwse profeten en de Griekse filosofen (Sokrates, Plato) ontwikkelen vrijwel tegelijkertijd fundamenteel nieuwe ideeën over ethiek en het bestaan, verspreid over heel Eurazië.

Dit is flauwekul. Het idee van een Achsenzeit waarin alles tegelijk zou zijn gebeurd, is chronologisch niet houdbaar. Zarathuštra leefde een paar eeuwen eerder en niet in Perzië. Als je een periode van 800 tot 200 aanwijst, tja: dat is wel heel vaag.

1. Opkomst van Achaimenidisch Perzië (vanaf 550 v.Chr.) Cyrus de Grote bouwt het grootste rijk dat de wereld tot dan toe had gezien, van Egypte tot de Indusvallei.

De Assyriërs legden de grondslagen van dat rijk, maar vooruit: ik reken het goed, al waren het Cyrus’ opvolgers die het rijk uitbreidden tot de genoemde omvang.

1. Grieks-Perzische Oorlogen en Atheense democratie (5e eeuw v.Chr.) De Griekse stadstaten weerstaan de Perzische expansie, terwijl Athene experimenteert met de eerste vorm van democratie.

Oei. Wat de AI hier feitelijk reproduceert, al staat het er niet expliciet, is het negentiende-eeuwse verhaal dat er een oosterse cultuur was en een westerse, en dat die laatste dankzij de Griekse overwinning in de Perzische Oorlogen overleefde. Zo bleven democratie, vrijheid en humanisme bestaan, die anders zouden zijn gestikt in oosters despotisme en obscurantisme. Weber veegde al ruim een eeuw geleden de vloer in met dit soort kletspraat. Meer hier.

1. Veroveringen van Alexander de Grote (336-323 v.Chr.) Alexander verslaat het Perzische Rijk en trekt tot in India, waardoor Griekse en Aziatische culturen zich vermengen (hellenisme).

Woordkeuze: de diverse culturen vermengden niet maar bestonden naast elkaar. Dat is wezenlijk anders.

1. Maurya-rijk en keizer Ashoka (rond 268-232 v.Chr.) Ashoka verenigt vrijwel het hele Indiase subcontinent en bekeert zich tot het boeddhisme, wat bijdraagt aan de verspreiding ervan door Azië.
2. Eenwording van China en opening van de Zijderoute (221 v.Chr. – 130 v.Chr.) Qin Shi Huangdi verenigt China en bouwt aan de Grote Muur; onder de Han-dynastie opent Zhang Qian de Zijderoute, die Rome, Perzië, India en China met elkaar verbindt.

Dit lijkt me in orde.

1. Van Romeinse Republiek naar Keizerrijk (27 v.Chr.) Na de Punische Oorlogen en burgeroorlogen wordt Augustus de eerste keizer, wat de Pax Romana inluidt.

Ik zou hebben gezegd: vanuit Italië wordt het Middellandse-Zeegebied verenigd. Maar het belang is correct geïdentificeerd. Ik zou de gelijktijdigheid van de bloei van dat Mediterrane Rijk en Han-China hebben genoteerd.

1. Val van West-Rome en bloei van het Guptarijk (5e-6e eeuw na Chr.) Terwijl West-Rome in 476 uiteenvalt, beleeft India onder de Gupta’s een “gouden eeuw” van wetenschap, wiskunde (het cijfer nul) en kunst – een teken dat het einde van de Oudheid zich niet overal gelijktijdig voltrekt.

Beter: het keizerlijk hof in Constantinopel verliest tijdelijk het gezag over Italië en de Maghreb, en voorgoed over de westelijke periferie.  De parallel met Gupta-India zou ik zelf niet hebben bedacht, dus hier pikte ik iets leuks op.

1. Opkomst van de islam (eerste helft 7e eeuw na Chr.) Mohammeds prediking vanaf 610 en de snelle Arabische veroveringen vormen het slot van de Oudheid en de opmaat naar de Middeleeuwen in het hele continent.

Hier zou ik zelf ook eindigen. Kortom, ik vind het al met al een aardig lijstje, dat precies biedt wat je verwacht: namelijk de grootste gemene deler van wat de artificiële intelligentie online heeft kunnen vinden. Het is knap dat Claude uit die ongedifferentieerde nevenschikking van zinvolle en onzinnige informatie een hoofdlijn weet te distilleren, en het is jammer dat het een verouderd verhaal oplevert.

Ik weet niet of ik vooruitzie naar de toepassing van artificiële intelligentie. Het lijkt me wél een handig middel om al die nooit geciteerde archeologische rapporten eens samen te vatten en patronen te ontdekken. Een oefening als deze levert echter een verhaal op dat op één punt meer dan een eeuw verouderd is. Dat is bedenkelijk en ik vrees dat de toekomst ons een nieuwe waarheidstheorie zal brengen, waarin waarheid niet langer betekent dat een bewering correspondeert met de feiten of consistent is met eerdere waarheden, maar waarin als waar geldt wat de AI zegt. We leven in interessante tijden, zullen we maar zeggen.

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Werk je met generatieve AI? Bekijk deze hulpmiddelen

Werk je met generatieve AI, of onderzoekt jouw organisatie wat ermee mogelijk is? De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft 2 publicaties uitgebracht die helpen om generatieve AI verantwoord in te zetten. Een checklist en een uitgebreide handreiking over de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

De documenten vullen elkaar aan, maar hebben ieder een ander doel. De Handreiking generatieve AI en de AVG legt uit wat de AVG betekent bij het ontwikkelen en gebruiken van generatieve AI. Het Hulpmiddel generatieve AI en de AVG helpt je om die regels in de praktijk toe te passen. Allebei zijn een startpunt voor overheidsorganisaties die generatieve AI willen inzetten of de huidige werkwijze opnieuw willen bekijken.

De handreiking met juridische uitleg

De handreiking is bedoeld voor organisaties die generatieve AI-modellen ontwikkelen of verantwoordelijk zijn voor de ingebruikname ervan. De AP geeft hierin een eerste interpretatie van de AVG bij het ontwikkelen en inzetten van deze modellen. Ook onderwerpen als het verzamelen, beheren, opschonen en bewaren van data komen langs, net als het gebruik van persoonsgegevens voor het trainen van AI-modellen.

Het hulpmiddel als checklist

Het hulpmiddel is een checklist voor medewerkers die betrokken zijn bij de aanschaf, invoering of het gebruik van generatieve AI. Met de checklist beoordeel je stap voor stap of jouw organisatie generatieve AI wil, kan en mag gebruiken. Een belangrijke vraag is of de toepassing ook zonder persoonsgegevens kan werken. Zijn persoonsgegevens toch nodig? Dan helpt het om te bepalen welke AVG-verplichtingen gelden en welke technische en organisatorische maatregelen nodig zijn.

Bekijk het Hulpmiddel generatieve AI en de AVG of lees de Handreiking generatieve AI en de AVG op de website van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Ondertekening voor Nederlandse spraakherkenning: HOSAN

Tijdens het congres ‘Samen versnellen met AI’ van Platform AI & Overheid ondertekenden overheidsorganisaties, kennisinstellingen en publieke partners een intentieverklaring tot samenwerking voor HOSAN: Hoogwaardige en Soevereine Spraakherkenning voor al het Nederlands. Met deze ondertekening spreken de deelnemende organisaties hun steun uit voor een gezamenlijke ambitie, namelijk het realiseren van hoogwaardige, betrouwbare en digitaal soevereine spraakherkenning voor het volledige Nederlandse taalgebied. 

Want spraak wordt steeds vaker de natuurlijke interface tussen mens en technologie. Burgers spreken met klantenservices, overheidsdiensten, zorginstellingen en digitale assistenten. Daarom worden automatische transcriptie, ondertiteling en spraakgestuurde toepassingen steeds belangrijker binnen overheid, media, onderwijs, zorg en veiligheid.

Spraaktechnologie als publieke basisvoorziening

Veel huidige spraakmodellen zijn buiten Nederland ontwikkeld en hierdoor onvoldoende toegesneden op het Nederlandse taalgebied. Denk aan dialecten, regionale accenten, straattaal en domeinspecifiek taalgebruik. Dit wordt nu vaak minder goed herkend, waardoor er nog veel nabewerking nodig is. Ook groeit de afhankelijkheid van buitenlandse technologie, data en infrastructuur. Met HOSAN worden de publieke waarden, transparantie, veiligheid en digitale soevereiniteit gewaarborgd.

Digitale soevereiniteit in de praktijk

De aftrap van HOSAN sluit aan bij de groeiende aandacht voor digitale autonomie en technologische weerbaarheid binnen Nederland en Europa. Waar de afgelopen jaren veel aandacht uitging naar grote taalmodellen, laat HOSAN zien dat ook spraaktechnologie een strategische bouwsteen is voor de digitale infrastructuur van de toekomst.

Samenwerking tussen overheid, wetenschap en publieke sector

In het kader van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) zet Platform AI & Overheid zich samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in om met publieke en private partners de kansen van AI te benutten op een verantwoorde manier en op te schalen. Vanuit het initiatief HOSAN wordt samengewerkt met ondere andere Beeld & Geluid, NPO, Nationale Politie, Universiteit Twente, Radboud Universiteit, ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), DUO, Hogeschool van Amsterdam, Koninklijke Marechaussee, SURF, Kennisnet, Taalunie, Alliantie Digitaal Samenleven en ICTU.

https://www.europesays.com/nl/240450/ Waarom Europa zich zorgen maakt over machtsgreep VS bij AI-koploper Anthropic #Anthropic #ArtificiëleIntelligentie #Business #Commercial #Dutch #MistralAI #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #OpenAI #Zakelijk

https://www.europesays.com/be-nl/78554/ Wetenschappers testen eerste door AI ontworpen vaccin tegen brede groep virussen #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Cambridge #Gezondheid #Health #vaccin

https://www.europesays.com/nl/228452/ Het internet drijft spot met senaatskandidaat VS na AI-foto: ‘Gebeten door een radioactieve spin?’ #ArtificiëleIntelligentie #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #VerenigdeStaten #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews

https://www.europesays.com/nl/220928/ 'Giftige cocktail' bedreigt economie: AI is nieuwe zwakke plek – RTL.nl #AFM #ArtificiëleIntelligentie #BreakingNews #BreakingNews #CPB #DNB #Dutch #economie #FeaturedNews #FeaturedNews #Hacken #Headlines #Hoofdpunten #KunstmatigeIntelligentie #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws

https://www.europesays.com/be-fr/114556/ Lunettes connectées : Samsung et Google franchissent une nouvelle étape dans la course à l'IA – RetailDetail BE #ArtificiëleIntelligentie #BE #BEFr #Belgique #Belgium #Brillen #IntelligenceArtificielle #Science #ScienceAndTechnology #Sciences #SciencesEtTechnologies #Technologies #Technology

Faits divers (51)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer: ijzer uit Apeldoorn, de Odyssee, een necrologie, Krommenie, bioarcheologisch nieuws en uiteenlopende toepassingen van A.I..

Apeldoorn

In Trouw stond een verbluffend mooi stuk over de technieken waarmee mensen in de Oudheid en Vroege Middeleeuwen ijzer bewerkten. Het heeft vooral betrekking op Apeldoorn, waar eeuwenlang ijzer is gewonnen, al is nog geen ijzervondst gedaan waarvan zeker is dat die komt van de Veluwe. Ik wil meer, méér van dit soort inhoudelijk sterke stukken.

De Odyssee

Christopher Nolan heeft de Odyssee verfilmd, en de discussie lijkt te gaan over de Amerikaanse accenten van de acteurs. Het is immers algemeen bekend met welk Brits accent fictieve personages spraken. Maar alle gekheid op een stokje: als Nolan aangeeft dichtbij de tekst te blijven, vraag je je af hoe hij aan het einde van zijn film de opzettelijk onmenselijke executie van de slavinnen (μὴ καθαρῷ θανάτῳ) in beeld wil brengen.

Ittai Gradel

De naam Ittai Gradel zal niet iedereen iets zeggen, maar hij verdient uw aandacht. Hij publiceerde een kwart eeuw geleden een standaardwerk over de Romeinse keizercultus, waarin hij aantoonde dat die belangrijker en doorleefder was dan oudheidkundigen eerder hadden aangenomen. Omdat het academisch klimaat hem steeds meer tegenstond, nam hij ontslag bij zijn universiteit en begon hij zich toe te leggen op antieke gemmen en cameeën.

Al snel ontdekte hij dat er voorwerpen werden verhandeld die verdacht veel leken op voorwerpen uit het British Museum, dat de diefstal aanvankelijk ontkende. Gradel kreeg echter wel gelijk. De schade aan de museale collectie was aanzienlijk, de betreffende medewerker is ontslagen. Gradel overleed eind april.

De genetische smeltkroes

Een recente publicatie in Nature presenteert genetisch bewijs dat de bevolking van West-Europa afstamt van de gewone, gestaag vermengde bevolking die hier woonde in de Late Oudheid. Er is nauwelijks sprake geweest van een gewelddadige golf van indringers. Dit onderzoek is leuk en belangrijk, maar

1. dit wisten we al een eeuw,
2. het heeft betrekking op Beieren en niet op pakweg het Balkanschiereiland, waar door de komst van de Avaren wel degelijk iets veranderde,
3. het zou fijn zijn als archeologen eens ophielden met beweren dat de geschiedenisboeken herschreven moeten worden.

Dat laatste is niet alleen een leugen – zie (1) – maar historici beweren ook niet dat zij archeologieboeken kunnen herschrijven, zoals biologen geen economieboeken herschrijven en anatomen geen wiskundeboeken. Heb toch eens wat respect voor de wetenschap.

Niettemin: zolang politici “de val” van het Romeinse Rijk – bedoeld is doorgaans: de impasse in het keizerlijk gezag in West-Europa tussen 476 en 539 – blijven aanhalen als afschrikwekkend voorbeeld, zijn bioarcheologische publicaties die herhalen wat al bekend was, niet helemáál gespeend van betekenis.

Krommenie

Ik zal als eerste erkennen dat de opgraving in Krommenie niet de allerbelangrijkste aller tijden was. Spectaculaire nieuwe inzichten zijn er niet. Maar zoals Krommenie een leuk stadje is met karakter, zo vormt de Romeinse wachttoren die er in de eerste eeuw na Chr. heeft gestaan een leuke opgraving. In het Huis van Hilde, het archeologisch depot/museum van de provincie Noord-Holland in Castricum, is nog tot het einde van deze maand de kleine expositie “Romeinen op de uitkijk”. Er is een mooie maquette, waarvan ik hoop dat ’ie in de vast opstelling blijft staan.

Artificiële intelligentie (1)

Artificiële intelligentie is te beschouwen als een versterker. Als de knowledge base is gevuld met goede informatie, zal de inference engine goede informatie doorgeven. Hier is een overzicht van de manier waarop de wetenschap er inmiddels van profiteert.

De digitale paleografie is een voorbeeld van wat mogelijk is in de oudheidkundige disciplines: de A.I. versterkt en versnelt processen, en die kwantitatieve verbetering leidt tot een kwalitatieve verbetering. Nu handschriftherkenning mogelijk is, proberen paleografen teksten ook met A.I. te dateren. Dit is echt tof.

Artificiële intelligentie (2)

Het gevaar bestaat echter dat de A.I. zélf het nieuws vormt. Een onprettig voorbeeld komt uit Pompeii, waar men onlangs een met A.I. gegenereerd beeld naar buiten bracht. Het zat tjokvol sensationalisme en was even geestloos als alle andere botshit.

En vooral: het trok weer eens de aandacht zonder dat duidelijk werd waartoe. Tot het werk aan de conservering van Pompeii, waarvoor de archeologische dienst een EU-miljoenensubsidie kreeg? Nee. Tot het eigenlijke werk? Evenmin. Tot antwoorden op publieksvragen? Ook al niet. Tot de bedreiging van het erfgoed in een land dat te veel erfgoed bezit? Nee. De strekking van de berichtgeving was dat ook archeologen A.I. gebruiken. Tot de dingen die oneindig zijn, behoort ook & vooral de archeologische zelftrivialisering.

Artificiële intelligentie (3)

Hoe het wél kan? Kijk eens hoe het Romeinenmuseum in Heerlen onlangs naar buiten bracht dat dankzij A.I. de regels waren achterhaald van een antiek bordspel. Of ontleen inspiratie aan Dig It All in het Groningse universiteitsmuseum. Het is heus niet moeilijk de inhoud wél centraal te stellen.

De Facebookpagina van de oudhistorici van de universiteit Leuven gaf als commentaar op het maaksel van de Pompeiaanse bietekwieten: “misschien wel de meest nutteloze toepassing van A.I. die we tot nu toe zagen”. Daar zullen we het verder maar bij laten.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

https://www.europesays.com/nl/198544/ Spotify-gebruikers zien binnenkort een groen vinkje bij ‘echte’ artiesten #Amusement #ArtificiëleIntelligentie #Dutch #Entertainment #KunstmatigeIntelligentie #Muziek #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL

AI en open source, hoe zit dat?

Hoe open is AI? Kunnen AI-taalmodellen open source zijn? En wat is er mogelijk, ook qua Europese wetgeving? Marlena van Ooijen, AI- en open source-expert bij Logius, vertelt er in een interview met Opensourcewerken meer over. 

Dit artikel is een bewerking van ‘AI-expert: “We kunnen niet de Amerikaanse insteek hebben van ‘go fast and break things”’ van de website Opensourcewerken.

Onderlinge versterking van opensourcewerken en AI

De ontwikkelaar van ChatGPT, OpenAI, heeft ‘open’ in de naam, maar hoe open is het? Van Ooijen: “OpenAI noemt zichzelf wel open, maar er is niets open aan. Maar een AI-systeem kán wel volledig open source zijn. En vanuit Europese wetgeving bestaat een transparantieverplichting.”

Daarnaast geeft Van Ooijen aan dat het wel genuanceerd ligt: “Als je enkel spreekt over open source, heb je het vaak over code van systemen die open is. Maar als je kijkt naar AI bestaat die altijd uit verschillende onderdelen. Namelijk de systemen, de modellen en tenslotte de gewichten in de modellen. Als je over ‘traditionele’ open source spreekt, gaat het over systeemcode en het ontwikkelen daarvan.”

Maar een taalmodel, zeker als je naar generatieve AI kijkt, is niet open geeft Van Ooijen aan. “Daar zit alle data in. Je kunt wel zeggen: wat zijn de gewichten? Dan spreek je over ‘open weight’. Je kunt de code van je systeem opendoen en je kunt de gewichten van je model opendoen. Dan rest de vraag wat voor data je gebruikt. Open data die algemeen beschikbaar is, of niet?” Van Ooijen geeft aan dat het bij open source AI het niet alleen gaat over open broncode, maar ook over hoe transparant je bent over de gewichten en over de controlemechanismes. “Hier stelt de Europese AI Act ook eisen aan. En dat maakt ook meteen het verschil tussen Europese en Amerikaanse modellen, waar die eisen niet gelden.”

Van Ooijen is overtuigd van de onderlinge versterking van opensourcewerken en AI: “AI is een nieuwe technologie waarvan we allemaal nog heel veel moeten leren. Openheid en samenwerken helpt om middelen te besparen. Iedereen zit nu op zijn eigen plek wat uit te vinden. Dit kost geld, tijd en mensen. En denk ook aan GPU-rekenkracht! Door echt open source samen te werken kun je je krachten bundelen, meer bereiken en verder komen.”

Interessante AI-initiatieven om te volgen

“Ten eerste Vlam.ai, dat wordt ontwikkeld door SSC-ICT bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Zij bouwen lokaal een generatieve AI en gebruiken zo veel mogelijk open source”, aldus Van Ooijen. Een ander initiatief dat volgens Van Ooijen mooi is om te volgen is GPT-NL: “Zij beschrijven precies welke onderdelen transparant kunnen zijn en welke niet.”

“Ook vind ik de AI-hub die SURF ontwikkelt interessant”, gaat Van Ooijen verder. “Zij hebben een hele andere toepassing, en natuurlijk ook open source. En dan heb je Europees nog Mistral met Le Chat, dat is ook redelijk open source.”

Lees het volledige interview via de website van Opensourcewerken.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AI #AIArtificiëleIntelligentie_ #AIAct #artificiëleIntelligentie #GPTNL #openSource #opensourcewerken #vlamChat

https://www.europesays.com/be-nl/50995/ Sam Altman (OpenAI) voorspelt dat AI de creativiteit in Hollywood zal versterken, niet vervangen #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Hollywood #OpenAi #SamAltman #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/nl/192016/ Priester Wim dacht bericht te krijgen van de paus, maar bleek oplichter #ArtificiëleIntelligentie #België #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #FRAUDE #Headlines #Hoofdpunten #Internetfraude #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #OPLICHTING #PausLeoXIV #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws #whatsapp

https://www.europesays.com/be-nl/?p=49501 Deezer ziet vloedgolf aan door AI gegeneerde uploads op het platform #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Deezer #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #streaming #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

Faits divers (50)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met ook deze keer weer enkele niet-samenhangende berichtjes.

Het Antikythera-mechanisme

Het Antikytheramechanisme was een mechanische rekenmachine annex planetarium waarmee onder meer zonsverduisteringen en de data van de diverse Griekse atletiekwedstrijden konden worden berekend. Het is gevonden op een scheepswrak bij de Peloponnesos en is maar gedeeltelijk bewaard, zodat niet helemaal duidelijk is hoe het voorwerp precies gereconstrueerd zou moeten worden. Dat neemt niet weg dat er verschillende knappe voorstellen zijn gedaan en dat instrumentmakers reconstructies hebben gebouwd. Sinds kort is er ook een in eigen land, en daarover leest u hier meer.

De villa van Dolabella

Zomaar een lief berichtje: in Italië zijn wat bezittingen van de georganiseerde misdaad onteigend en daarbij was ook een landgoed waarop de ruïne ligt van een Romeinse villa. Die is – met een slag om de arm – toegeschreven aan Publius Cornelius Dolabella, die na de moord op Julius Caesar met succes diens vrijgekomen consulaat opeiste en zich naar het opstandige Syrië liet uitzenden. Zijn reis naar het oosten kenmerkte zich vooral door zó veel moord, plundering en afpersing, dat het zelfs de Romeinse Senaat te gortig werd. Hij werd tot staatsvijand verklaard, waarna Cassius (de moordenaar van Caesar) hem uitschakelde.

De villa werpt vanzelfsprekend geen enkel licht op deze gebeurtenissen. Het is echter altijd fijn als we archeologische vondsten kunnen koppelen aan andere vormen van oudheidkundig bewijs, zelfs als dat met een slag om de arm moet gebeuren.noot Die slag om de arm is natuurlijk dat archeologen een andere waarheidstheorie gebruiken dan oudhistorici. Eigenlijk zouden we, als er claims over interdisciplinariteit worden gedaan, steeds moeten vragen: welke waarheidstheorie gebruiken de betrokkenen? Dat spaart uren langs-elkaar-op-praten.

Oude talen

De leukste website op het terrein van de geesteswetenschappen is Neerlandistiek, en dat vakgebied heeft in de bestudering van de Germaanse talen natuurlijk een overlap met de oudheidkunde. Dat levert leuke blogs op, zoals over de continuïteit van de metaforen die we gebruiken voor leren en aanleren. Meer germanistiek vanzelfsprekend op de blog Taaldacht.

Zionistische archeologie

U weet het: in de archeologie is de politiek nooit ver weg. Martine van den Berg, tevens auteur van een urgente roman over de cultuurstrijd tegen de geesteswetenschappen, pakt in De Groene Amsterdammer uit over de nationalistische archeologie van Israël: die “staat steeds vaker ten dienste van een nationale, racistische en essentialistische agenda”.

Spookschrijver

Een grappig (maar niet heus) verhaaltje: u kunt online oudheidkundige boeken kopen van een zekere Blake Whiting. Alleen: die bestaat helemaal niet. Het is een AI-robot die boeken plundert en in een andere vorm navertelt. Het is feitelijk een nieuwe vorm van plagiaat.

Het komt overigens niet alleen door Die Grote Boze Techbro’s. Door de combinatie van onvoldoende brede opleidingen en publicatiedruk schrijven wetenschappers doorgaans artikelen waarin ze nooit heel ver buiten de lijntjes kleuren. Dat is ook niet heel erg: wetenschap gaat nu eenmaal stapje voor stapje vooruit. Veel artikelen delen dus dezelfde aannames, data en methoden. Zodoende is er een brede basis waarop de artificiële intelligentie zich kan baseren.

Manuscripten

Er is zó veel vakliteratuur dat wetenschapsjournalisten maar moeilijk een heel vakterrein overzien. Los daarvan: veel vakliteratuur blijft verborgen achter de academische betaalmuren. Omdat de journalisten dus geen overzicht hebben, reageren ze bij hun onderwerpkeuze nogal eens op de persberichten die hun worden toegestuurd. Daardoor lopen ze aan de leiband van de universitaire PR en krijgen u en ik allerlei nieuws toegeworpen dat helemaal geen nieuws is. Hier is een voorbeeld: DNA-onderzoek naar het perkament en leer waarop manuscripten zijn geschreven.

U las over die methode al in mijn boek Bedrieglijk echt. Dat is niet omdat ik zo slim ben. Het is omdat wetenschapsjournalisten het terrein niet overzien en manipuleerbaar zijn.

Museumnieuws

Nederlanders denken vaak dat ze nog weleens in België zullen komen, en rijden er doorheen op weg naar een “echt” buitenland. Ze gaan zelden echt eens een kijkje nemen in België. En zo komt het dat belachelijk weinig Nederlanders vertrouwd zijn met de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. Mocht u hebben besloten uw kennislacune te vullen, dan heeft u pech.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

https://www.europesays.com/be-nl/45350/ AI voorspelt het risico op melanoom met een nauwkeurigheid van 73 procent #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Gezondheid #Health #kankerbestrijding #MartinGillstedt #Melanoom #UniversiteitVanGöteborg

https://www.europesays.com/be-nl/42825/ Duitse generaal schetst toekomst van moderne oorlogsvoering: drones en data #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Business #ChristianFreuding #Commercial #defensietechnologie #digitalisering #drones #duitsland #LoiteringMunition #luchtverdediging #ModerneOorlogsvoering #satellieten #Zakelijk

https://www.europesays.com/be-nl/42412/ Europese Unie verdedigt miljardenboetes voor Amerikaanse techbedrijven #AI #Apple #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Business #Commercial #consumentenbescherming #EU #EuropeseCommissie #EuropeseUnie #Google #Meta #RegeringTrump #technologiebedrijven #Techreuzen #VerenigdeStaten #VS #Zakelijk

https://www.europesays.com/be-nl/?p=40356 Gemini komt naar Google TV in Europa, TCL krijgt de primeur #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #GoogleGemini #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #TCL #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/be-nl/?p=37023 Techgigant Apple viert zijn vijfstige verjaardag #Apple #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #SteveJobs #Tech #Technologie #Technology #TimCook #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/be-nl/31186/ Spotify zet in op AI voor gepersonaliseerde muziekaanbevelingen #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #ChatGPT #Prompt #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Spotify #streaming #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

Kunstmatige intelligentie in het museum: waarom AI-beleid geen luxe meer is

Dit schrijft @Guido van Nispen: “Tussen eeuwenoude collecties en stille zalen sluipt een nieuwe kracht het museum binnen: kunstmatige intelligentie. Onzichtbaar, maar bepalend. Wie begrijpt wat er verandert — en wat er op het spel staat — leest verder”

https://www.europesays.com/be-nl/27907/ Starcloud dient plannen in voor een constellatie van 88.000 satellieten in lage banen om de aarde #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #constellatie #datacenters #FederalCommunicationsCommission #ruimtevaart #satellieten #SatellietenConstellatie #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Starcloud #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie #ZonsynchroneBaan

https://www.europesays.com/be-nl/27044/ Google stopt met AI-gestuurde functie voor gezondheidsadvies #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #betrouwbaarheid #Gezondheid #Google #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/be-nl/26899/ AI-chatbots helpen gebruikers met gewelddadige acties #AI #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #Geweld #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Tech #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/nl/161085/ Is Netanyahu dood of niet? #ArtificiëleIntelligentie #BreakingNews #BreakingNews #deepfakes #desinformatie #dubbelgangers #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #Iran #Israël #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netanyahu #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews

https://www.europesays.com/be-nl/?p=26084 Is Netanyahu dood of niet? #ArtificiëleIntelligentie #deepfakes #desinformatie #dubbelgangers #Hoofdpunten #iran #Israël #Netanyahu #News #Nieuws #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews

https://www.europesays.com/be-nl/26021/ Apple werkt aan HomePad: slimme hub met scherm en Siri voor je huis #Apple #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #News #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Tech #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/be-nl/25434/ Smartphones fors duurder in 2026 door zwaar gestegen geheugenkosten #ArtificiëleIntelligentie #BE #België #Belgium #chips #geheugen #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #smartphones #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

Faits divers (48)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers. Ik probeer altijd wat eenheid aan te brengen, wat soms lukt en soms niet, maar dit keer zijn de faits divers echt heel divers.

Egypte in Leiden

Eerst wat nieuws uit eigen land, namelijk uit ons eigen Leidse Rijksmuseum van Oudheden: de mooie expositie over het ontdekken van het oude Egypte is tot 3 mei verlengd. “Wegens succes geprolongeerd”, heet zoiets, en de tentoonstelling is inderdaad heel goed bezocht, zonder dat het onprettig druk is. Gaat dat zien dus.

De regels van een spel

Verder hebben onderzoekers vastgesteld welk spel is gespeeld op een Romeins stenen spelbord uit de collectie van het Romeins Museum (v/h Thermenmuseum) in Heerlen. Ze lieten twee door artificiële intelligentie vervaardigde computerspelers AI-agenten tegen elkaar spelen, nu eens met de regels van het ene bekende oude bordspel, dan weer met de regels van een ander oud spel. De slijtage op het stenen speelbord suggereerde een spel dat lijkt op ons Barricade, dat alleen maar de jongste loot is aan een grotere boom van blokkeerspelletjes.

De voornaamste conclusie is dus I.D.O.H.Z.O. blokkeerspelletjes, wat gewoon geinig is en ook niet méér. Het bericht haalde diverse media, die de nadruk legden op het gebruik van artificiële intelligentie; de beste uitleg vond ik hier.

Maronitische Wereldkroniek

Zo’n gereconstrueerd spel verandert ons beeld van het verleden niet, maar dat is anders met de ontdekking van nieuwe (of beter: oude) geschreven bronnen – vooral als die betrekking hebben op belangrijke maar niet goed begrepen gebeurtenissen. Bij de digitalisering van de manuscripten in het Catharinaklooster (in de Sinaïwoestijn) bleek een dertiende-eeuws Arabisch handschrift de weergave te bevatten van een oorspronkelijk in het Aramees gestelde wereldkroniek uit 713. Ze is geschreven door een maronitische christen, en dat maakt het boeiend.

De maronieten waren toen een in Syrië levende groep die het door de Byzantijnse keizer Herakleios (r.610-641) gepropageerde monotheletisme had aanvaard. Dat was in ruwweg de tijd van de grote oorlog tussen de Byzantijnen en Sassaniden (602-628). Na de Arabische Veroveringen leefden de maronieten binnen de grenzen van het Kalifaat van Damascus, waar ze vasthielden aan hun theologische opvattingen, terwijl die in het Byzantijnse Rijk werden afgezworen. De maronieten hadden daardoor een perspectief op de opkomst van de islam dat wél christelijk was maar niet volgens de keizerlijke orthodoxie. Dat maakt de tekst potentieel belangrijk.

Tot slot

Mooi interview met een van de grootste vuursteenkenners van Nederland, Jaap Beuker. Het gaat niet alleen over hem, maar ook over de herkomst van en de handel in het materiaal, en ook over de reden waarom handel in vuursteen noodzakelijk was. Verder: het wonder van zeevaart naar Helgoland.

En uiteraard gaat de sloop van de geesteswetenschappen gewoon verder. We ronden ook deze faits divers er dus maar mee af. Tradities zijn er om in ere te houden: de universiteit van Ottawa dreigde in oktober de opleiding Griekse en Romeinse studies te sluiten, kwam daarvan terug, en voert het besluit nu toch uit. Het deprimerende overzicht van sluitingen en wat dies meer zij is nog steeds hier.

En o ja: ik organiseer een dure maar echt mooie reis naar Algerije.

In september organiseer ik een reis Algerije en waarom die de moeite waard is leest u hier. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

https://www.europesays.com/nl/129863/ Reisbureau stuurt toeristen door foutje van AI naar niet-bestaande warmwaterbronnen #ArtificiëleIntelligentie #Australië #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Headlines #Hoofdpunten #KunstmatigeIntelligentie #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #Reizen #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews

https://www.europesays.com/nl/127958/ TikTok-influencer verkoopt gezicht voor bijna een miljard, ook AI-versies mogelijk #ArtificiëleIntelligentie #Business #Commercial #Dutch #Influencer #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Zakelijk

https://www.europesays.com/nl/125172/ miljoenen mensen maken en delen AI-naaktfoto’s via Telegram #ArtificiëleIntelligentie #BreakingNews #BreakingNews #deepfake #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #GrootBrittannië #Headlines #Hoofdpunten #KunstmatigeIntelligentie #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #SeksueelMisbruik #Telegram #TopStories #TopStories #Voorpaginanieuws #Wereld #World #WorldNews #WorldNews

https://www.europesays.com/nl/120806/ AI-chef Google: investeringen lijken op zeepbel #Alphabet #ArtificiëleIntelligentie #BreakingNews #BreakingNews #Dutch #FeaturedNews #FeaturedNews #Google #Headlines #Hoofdpunten #KunstmatigeIntelligentie #LatestNews #LatestNews #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #News #Nieuws #NL #TopStories #TopStories #VerenigdeStaten #Voorpaginanieuws

https://www.europesays.com/nl/98616/ Amerikaanse senatoren slaan alarm over impact van AI #AI #AmerikaanseSenaat #ArtificiëleIntelligentie #BernieSanders #Dutch #KatieBritt #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Science #ScienceAndTechnology #ScienceAndTechnology #Technologie #Technology #Wetenschap #WetenschapEnTechnologie #WetenschapTechnologie

https://www.europesays.com/nl/98477/ Privacywaakhond krijgt tientallen meldingen over datalekken door AI-gebruik #ArtificiëleIntelligentie #AutoriteitPersoonsgegevens #Business #chatbot #ChatGPT #Commercial #Dutch #Eindhoven #GEMEENTEEINDHOVEN #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #Zakelijk

Faits divers (46): oosterse data

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer de uitbreiding van het databestand in Mesopotamië en Arabië, waarbij ook allerlei Grieken en Romeinen opduiken.

Spijkerschrift

Ik heb weleens geblogd over de omvang van het overgeleverde corpus van de diverse oude talen, want wetenschappers hebben een jaar of twintig geleden eens uitgeknobbeld hoeveel woorden er over zijn. Over het belang en de methode van zo’n exercitie valt een boom op te zetten, en er is ook wel kritiek op, maar sommige conclusies zijn duidelijk: van de oude talen vóór 300 na Chr. is het Grieks, gemeten aan het overgeleverde aantal woorden, met afstand het grootst. Op een gedeelde tweede plaats stonden het Latijn en het Akkadisch, de spreektaal van de Babyloniërs en Assyriërs en de taal van de internationale diplomatie in de Bronstijd. Het Akkadische corpus blijft groeien: elk jaar worden meer kleitabletten opgegraven dan gepubliceerd.

Dankzij moderne scanners kunnen kleitabletten vrij snel worden ingelezen en de ingekraste tekens zijn met moderne computertechnieken te lezen. Het is niet zo dat het transcriberen van een Akkadische tekst nu appeltje-eitje is, maar er zit schot in de zaak. De volgende stap is de vertaling, ongeveer zoals u DeepL of Google Translate kunt gebruiken. De flessenhals is dat de artificiële intelligentie een digitale kennisbasis (knowledge base) nodig heeft. De tienduizenden teksten die al in digitale vorm bestaan, zijn daarvoor eigenlijk te weinig. Maar opnieuw: er komt schot in de zaak, de grootste filologische data-explosie aller tijden komt binnen handbereik en hier is een initiatief waaraan u kunt meewerken.

U moet natuurlijk wel Akkadisch kunnen lezen. En wat zo aardig is: Ex Oriente Lux biedt net een cursus aan.

Het vroege Arabië

Meer geschreven data: dat geldt niet alleen voor Akkadische teksten uit Mesopotamië, maar ook voor de talen van het oudste Arabië. Dus zeg maar Syrië, Jordanië en het noorden van Saoedi-Arabië; later ook noordelijk en westelijk Irak en zuidelijk Saoedi-Arabië, en uiteraard nog meer na het ontstaan van het Kalifaat. Ik beschrijf deze korte geschiedenis omdat het misverstand dat het Arabisch zich langs de Wierookroute van zuid naar noord verspreidde, blijft terugkeren, waarbij de aanname dan is dat het Arabische Schiereiland een cultuurcentrum was dat de Arabische cultuur “uitzond”.

Dat ligt dus anders en dat inzicht danken we aan de duizenden en duizenden Arabische inscripties die de afgelopen kwart eeuw zijn gepubliceerd. Onze kennis van de antieke Zuid-Semitische talen, zoals het Safaïtisch, is spectaculair gegroeid. U vindt de inscripties, kort en lang, op de website OCIANIA. De webmasters hebben een leuk overzicht gemaakt van de intrigerendste ontdekkingen van 2025. Zoals:

• Een vermelding van de koning van Babylon;
• Een man met een Griekse naam en Joodse vrienden;
• Een Safaïtisch ABC met de letters in de volgorde van het Griekse alfabet;
• Een Romein die door de stam Thamud is verdreven.

Het interessantst is een slaaf die zijn stamboom geeft, wat extreem zeldzaam is in de oude wereld, en die zijn meesters aanduidt met de Aramese/Hebreeuwse naam Ismaëlieten. Dit illustreert dat de naam “Arabieren” lang niet altijd gangbaar is geweest. In de oudste, voor-Arabische talen van Jemen was het zelfs een verwijt iemand aan te duiden als Arabier. Het voornaamste punt is hier dat we de complexiteit van dit deel van de oude wereld steeds scherper in zicht krijgen.

Ik rond dit blogje belerend af met een waarschuwing: ook al groeit de omvang van ons databestand, dat is op zich geen wetenschap. De verwerving van data is slechts een voorwaarde voor wetenschap. Het feitelijke werk is de interpretatie; het belang is de vergelijking met het heden, waardoor we onszelf beter leren kennen; en nieuws is het alleen als er nieuwe soorten inzicht zijn. Dit blogje was dan ook alleen geschreven voor u, oudheidliefhebber.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

Overheidsbrede monitor Generatieve AI

De 1e Overheidsbrede monitor Generatieve AI is gepubliceerd. Dit om meer inzicht te krijgen in het gebruik van GenAI bij de overheid en in de kansen en knelpunten.

Lees verder: https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws/overheidsbrede-monitor-generatieve-ai/.

#AI #ArtificieleIntelligentie

Faits divers (44): de wetenschap in het nieuws

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, een reeks waarin ik het liefst leuke nieuwtjes zou doorgeven, maar waarin ik vaker dan ik wil moet wijzen op slechte uitleg. Vandaag kan ik het zelfs thematisch presenteren:

• opgewarmde kliekjes,
• gratuit gespeculeer,
• jezelf voor joker neerzetten,
• data in plaats van inzicht.

Deze slechte nieuwsvoorziening komt niet alleen door de wetenschappers. Journalisten mogen ook weleens wat kritischer zijn.

Begrijp dit blogje niet verkeerd. Ik wil dit helemaal niet schrijven. Ik wil graag nieuws met u delen, ik wil tonen dat de oudheidkunde innoveert. Er zijn nieuwe methoden, er zijn nieuwe soorten inzicht. Die halen de media echter niet, zodat een mens zich mag afvragen – en menigeen zich afvraagt – wat nou het intellectuele avontuur is.

Opgewarmde kliekjes

U kent het oudheidkundige spreekwoord: “Breng nooit eenmaal iets naar buiten als je ook tweemaal naar fondsen kunt hengelen”. Een voorbeeld is de verspreiding van de huiskat, waar de NOS en de NUnl over berichtten.  Niet alleen is al acht jaar bekend dat de huiskat een betrekkelijke nieuwkomer is, maar vooral: er zijn al verbanden gelegd met de historische taalkunde, lees maar in dit blogje van anderhalf jaar geleden. De wetenschap is al verder.

Een ander voorbeeld ontleen ik aan de nomaden die ooit zwierven door Kazachstan en Oezbekistan. Zij vormen een belangrijk thema: hun steppe is wat centraal is in Centraal-Eurazië. Een van de fascinerendste ontwikkelingen is dat hier een vroege bronstechnologie is uitgevonden, waarbij er vrijwel zeker een wisselwerking is geweest met de Indo-Iraanse migratie. Kortom, het valt moeilijk te presenteren als iets dat nog ononderzocht en nieuw is, maar desondanks krijgen we dit bericht.

Waar het op neerkomt is dat archeologen zaken presenteren als bijzonder, terwijl ze eigenlijk vrij gewoon zijn, en dat journalisten het niet doorprikken.

Gratuit gespeculeer

Antinoüs was de geliefde van Hadrianus; hij verdronk onder onduidelijke omstandigheden in de Nijl. Seks en keizers doen het in de publiciteit altijd goed, seks met keizers nog beter, en dit artikel is een opstapeling van speculaties en overbodige herhaling (u wist natuurlijk nog niet dat Champollion de hiëroglyfen ontcijferde). Het stuk trekt de aandacht tot precies niets. Oudheidkunde is geen wetenschap, concludeert de lezer, maar is o-la-la en gratuit gefantaseer.

Jezelf voor joker zetten

Jeff Bezos vernoemde een bedrijf dat zich met artificiële intelligentie zal bezighouden naar Prometheus. In de Griekse mythologie was dat degene die vooruit dacht, de mensen schiep en hun het vuur schonk. Zeus strafte hem voor de vuurdiefstal door hem vast te kluisteren aan een berg, waar elke dag een adelaar langs kwam om zijn lever op te eten. Classici werden niet moe om aan te geven hoe het met Prometheus afliep.

Ik ben niet zo humorloos dat ik niet zou begrijpen waarom het onhandig is een bedrijf Prometheus te noemen. Odysseus Travel, Pegasus Air en Cyclops-lenzen zijn ook onhandige namen, net als de schoenenzaak Oidipous die ooit bestond in Antwerpen. Deze week twitterde ik nog dit.

Maar het zou echt beter zijn als oudheidkundigen wat vaker in het nieuws kwamen met de wetenschappelijke innovatie waar we óók over kunnen spreken. Voor een vakgebied waar mensen toch al zelden van vernemen wat op het spel staat, is betweterij de verkeerde publiciteit. Trivialiteit is niet verboden, maar moeten we benutten om te verder te loodsen naar wezenlijker zaken. En bedenk: een kwart van de publieksvraag is hoe classici, archeologen en geschiedwetenschappers weten wat ze weten.

Data in plaats van inzicht

Het gangbare archeologische persbericht is: we hebben X gevonden en het betekent Y. Dat wordt meestal naar buiten gebracht vóór het wetenschappelijke rapport waarin het verband tussen X en Y minder eenvoudig is. Archeologische persberichten informeren niet, maar trekken de aandacht (niet tot iets diepers, zie boven), dienen om naar fondsen te hengelen (zie boven) en schepen het publiek af met een simplistisch beeld van het verleden.

Een voorbeeld:

• X: we hebben een sarcofaag,
• Y: die is zeldzaam,
• als er een rapport is, zal die zeldzaamheid niet worden genoemd.

Wat eveneens voorkomt: conclusie Y is een open deur, zoals hier, waar we lezen dat legionairs verslagen vijanden onthoofdden en een schedel als afschrikwekkend voorbeeld op een opvallende plek bevestigden . Iets wat soldaten in alle tijden en in alle culturen hebben gedaan – denk aan de slag om Arnhem. Bovendien iets wat we van de Romeinen allang weten. Ze lieten gekruisigden wekenlang rotten als afschrikwekkend voorbeeld, om eens iets te noemen wat algemeen bekend is. Kortom: het bericht bevestigt het vooroordeel dat oudheidkunde leuk is als bladvulling, maar geen serieuze intellectuele activiteit.

Journalistieke kritiekloosheid

En dan is er nog die Romeinse wegenkaart waarover onlangs wat te doen was. Het is een grotere en betere versie van soortgelijke kaarten. Er zijn echter geen 100.000 kilometers antieke wegen ontdekt, zoals geclaimd. Journalisten hadden door de hype behoren te prikken, bijvoorbeeld met de vraag of de onderliggende database (Pleiades) accuraat is. Daarover valt namelijk best een boom op te zetten.

Tot slot

Ik schrijf, zoals gezegd, mopperblogjes niet voor mijn plezier. Ik zou willen dat ik in de rubriek Faits Divers positief kon schrijven, want er gebeuren nieuwswaardige zaken – ik schreef daarover Oudheidkunde is een wetenschap. Maar dat inhoudelijke nieuws haalt de media niet.

Journalisten kunnen beter geen archeologische en andere oudheidkundige berichten overnemen. De kans dat ze ten onrechte iets negeren dat wél nieuws zou zijn geweest, is een fractie van de huidige praktijk, dat ze ten onrechte wel aandacht besteden aan zaken die geen nieuws zijn.

Wetenschappers kunnen beter vertellen over de wetenschappelijke vernieuwing en de nieuwe soorten inzicht die het echte nieuws vormen. Want die zijn er. En die moet je noemen. Zo bewijs je dat oudheidkunde een zinvolle activiteit is.

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

#antinous #artificieleIntelligentie #faitsDivers #indoIraanseTalen #jeffBezos #nieuws #nieuwsselectie #prometheus

https://www.europesays.com/nl/38188/ AI-afbeeldingen van Frans Timmermans vergelijken met een genocideposter: kan dat? #ArtificiëleIntelligentie #Business #Commercial #Dutch #FransTimmermans #GeertWilders #KunstmatigeIntelligentie #Nederland #Nederlanden #Nederlands #NederlandsePolitiek #Netherlands #NL #Politiek #TweedeKamerverkiezingen #VerkiezingenInNederland #Zakelijk

https://www.europesays.com/nl/33226/ ‘We willen juist gevonden worden’ #50PLUS #ArjenLubach #ArtificiëleIntelligentie #Business #CDA #chatbot #ChatGPT #Commercial #Dutch #KunstmatigeIntelligentie #Nederland #Nederlanden #Nederlands #Netherlands #NL #PartijVoorDeDieren #TweedeKamerverkiezingen #Zakelijk

Faits divers (38)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer Spanje, de joodse Bijbel, archeatrie en een nuttige webpagina van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Spanje

Mocht u ooit nog eens besluiten een koninkrijk te annexeren, dan is het slim om te wachten tot het moment waarop de opvolging ter discussie staat. Alexander onderwierp een verdeeld Perzië, Saladin profiteerde van een verdeeld Koninkrijk Jeruzalem en de Arabische commandant Tariq had, toen hij in 711 overstak van de Maghreb naar het Iberische Schiereiland, de mazzel dat de dynastie in het Rijk van Toledo verdeeld was. Koning Wittiza was dood en Roderik (Rodrigo) had zijn macht nog niet werkelijk gevestigd toen Tariq hem ergens in de regio van Cádiz versloeg en het hele Iberische Schiereiland opeiste voor het Umayyadische Kalifaat van Damascus.

Bij deze belangrijke gebeurtenis zijn heel veel zaken onduidelijk. Is Wittiza vermoord? Wanneer overleed Wittiza? Hoe lang regeerde hij? Wie waren Roderiks tegenstanders vóór hij het opnam tegen Tarik? Het zijn geen wereldschokkende kwesties, want het enige relevante feit is dat Tarik Roderik overwon, maar in het Zeitschrift für Papyrologie und Epigrafik is zojuist een nieuw puzzelstukje gepubliceerd. Het gaat om een niet heel spectaculaire Latijnse inscriptie, die bewijst dat Wittiza in maart 709, zijn negende regeringsjaar, nog in leven was. Dit is in lijn met de enige andere inscriptie van deze vorst, die in de zeventiende eeuw was te zien in een klooster in Madrid maar sindsdien zoek is; deze vermeldt Wittiza als koning in 700. We weten nu dus met iets meer zekerheid wanneer de laatste koning van post-Romeins Spanje regeerde, niet meer en niet minder. Het is geen krantenartikel waard, maar wel een deel van een blogje met faits divers.

De joodse Bijbel

De joodse Bijbel bestaat uit ruwweg drie delen: de Wet (Genesis tot en met Deuteronium), het tussen 620 en 585 v.Chr. samengestelde Deuteronomistisch Geschiedwerk (Jozua tot en met 2 Koningen) en de rest. De twee eerste delen gaan terug op eerdere bronnen, die verloren zijn gegaan maar die geleerden al sinds de achttiende eeuw proberen te identificeren. Nog altijd kun je veelkleurige “regenboogbijbels” kopen waarin elke kleur een andere redacteur identificeert.

Aan de stilistische, linguïstische, theologische, historische en archeologische argumenten is nu de artificiële intelligentie toegevoegd – feitelijk een specifieke vorm van stilistisch en linguïstisch onderzoek. De weinig verrassende conclusie is dat de oudste delen van Deuteronomium en het Deuteronomistisch Geschiedwerk nauwer met elkaar verwant zijn dan met de delen van de Wet die eerdere onderzoekers rekenen tot de zogeheten priesterlijke redactie.

We weten iets dat we al wisten dus iets beter. Dat is geen krantenartikel waard, maar wel een deel van een blogje met faits divers. En nu de methode blijkt te werken, kun je verwachten dat ze wordt losgelaten op andere delen waarvan onderzoekers zich afvragen welke delen door welke auteur zijn geschreven.

Archeatrie

Een psycholoog bestudeert de menselijke ziel en een psychiater geneest de ziel. Zou het niet logisch zijn, opperde mijn zakenpartner ooit, als er naast archeologen ook archeaters waren – mensen die een opgraving herstelden naar de oorspronkelijke staat? Dat was, een grap, vanzelfsprekend, en ik denk eraan terug omdat de grap op een satirische site opnieuw is gemaakt.

Er is echter een serieus aspect: wat is de oorspronkelijke staat? Een voorbeeld: toen het Parthenon in Athene werd teruggebracht naar de oorspronkelijke staat, werden Byzantijnse aanslibsels verwijderd, die ook een zekere waarde hebben. Deze thematiek is voer voor erfgoedspecialisten en boeiend.

Tot slot

Ik brom vaak over het feit dat archeologen zichzelf vaak presenteren met vondsten en nooit met archeologie. Afgaand op de publieke media, concludeer je dat archeologen louter trivia produceren en geen bijdrage leveren aan de (sociale) wetenschappen. Graag erken ik dat het ook weleens goed gaat: dit is een nuttige pagina.

Tot zover deze aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks Faits divers.

Mijn boek over Libanon is verschenen. De opbrengst is geoormerkt voor Cordaid Libanon.

PS: u kunt deze blog volgen via het Whatsapp-kanaal.

#artificiëleIntelligentie #DeuteronomistischGeschiedwerk #Deuteronomium #erfgoed #FaitsDivers #inscriptie #KalifaatVanDamascus #RijkVanToledo #Roderik #stylometrie #TariqIbnZiyad #Wittiza

Voor toekomstige richtlijnen voor AI-systemen met een hoog risico is de Europese Commissie gestart met een openbare raadpleging.

Wil je hier ook over meedenken? Reageren kan tot en met 18 juli 2025: https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws/denk-mee-over-de-regels-voor-ai-systemen-met-een-hoog-risico/.

#AI #ArtificiëleIntelligentie

Inspiratiesessie voor rectoren over AI en onderwijs
Gisteren heb ik een inspiratiesessie verzorgd voor een groep rectoren van een schoolbestuur. Het onderwerp was AI in het onderwijs, en hoe je hiermee aan de slag kunt als schoolleider. #generatieveai #artificiëleintelligentie #onderwijs #onderwijsbeleid #edutoot https://www.te-learning.nl/blog/inspiratiesessie-voor-rectoren-over-ai-en-onderwijs/

[15:05] Schrijvers gepolst voor AI-vertaling; Auteursbond raadt medewerking af

Uitgeversconcern VBK heeft een aantal van zijn auteurs gevraagd om akkoord te gaan met Engelse vertalingen van hun werk middels Artificiële Intelligentie (AI). VBK schrijft aan zijn auteurs dat het hoopt ‘samen te pionieren in de wereldwijde boekenmarkt en internationale lezers te bekoren met onze Dutch stories!’ De Auteursbond adviseert om niet op het aanbod in te gaan.

https://frieschdagblad.nl/cultuur/Schrijvers-gepolst-voor-AI-vertaling-29236507.html

#VBK #Engelse #ArtificiëleIntelligentie #AI #DeAuteursbond

De berichtgeving over artificiële intelligentie verloopt precies zoals je verwacht. Eerst was er de hype om alles wat allemaal mogelijk was, met columnisten die blij waren dat ze via ChatGPT gebruiksaanwijzingen genereerden voor de reparatie van een keukenapparaat. Daarop volgde de tegen-hype van alle dingen die verkeerd gaan. Over een tijdje, als journalisten zin en onzin hebben leren scheiden, zullen ze evenwicht vinden. Zo gaat het immers altijd.

Ik heb eerder over digitale paleografie, digitale historische taalkunde en Ithaca geschreven, en volgens mij staan daar geen voorbarigheden in, maar er valt meer te vertellen. De crux is natuurlijk dat een computer meer data kan verwerken dan een mens en dat bovendien sneller en zonder vergissingen kan doen. Inmiddels herkennen computers, dankzij de almaar groeiende rekenkracht, patronen die voor mensen niet direct zichtbaar zijn. Daarbij gaat het om twee systemen:

• een digitale basis (knowledge base) van informatie, zoals de verzameling inscripties van Ithaca;
• een redeneermachine (inference engine) die de informatie beheert.

Beide kunnen door mensen worden gedefinieerd. In wat bekendstaat als een neuraal netwerk begint dat echter te veranderen. Samengevat komt het erop neer dat de computer zijn eigen redeneermachine organiseert en gaat werken zoals onze hersenen.

Onze hersenen

Die bestaan uit miljarden zenuwcellen (neuronen), die in voortdurend wisselende patronen elektrische signaaltjes uitwisselen met zo’n 5000 andere buurcellen. Doordat zenuwcellen soms ook informatie uitwisselen met wat verderop gelegen cellen, wisselen ook diverse hersengebieden informatie uit. Dat weten we al heel lang; ik herinner me uitleg in Kijk, zo’n vijfenveertig jaar geleden. Het springende punt is de wisselwerking tussen de hersengebieden.

De neurologen David Hubel en Torsten Wiesel slaagden erin vast te stellen dat hersenen, als de ogen licht verwerkten, de activiteiten ordenen in diverse lagen. Elk daarvan beoordeelt een bepaald aspect van de lichtprikkel. Zo is er een laag die de contouren registreert, een laag die de tweedimensionele vorm beoordeelt, een laag voor driedimensionele vorm, een laag voor kleur, een laag voor beweging.

Neurale netwerken

Hubel en Wiesel, die in 1981 de Nobelprijs kregen, inspireerden de Franse informaticus Yann LeCun, die hun inzicht benutte voor het bouwen van een systeem van beeldverwerking. Voor dat kunstmatige neuraal netwerk kreeg hij in 2018 de Turingprijs. Andere onderzoekers ontwierpen soortgelijke netwerken voor spraakherkenning, automatische vertalingen en wat dies meer zij.

Ze bestaan veelal uit grote aantallen – denk aan honderdduizenden, miljoenen – verbonden knooppunten en zijn geordend in lagen, die zó zijn gestructureerd dat gegevens maar in één richting van laag naar laag kunnen bewegen. Als een camera een lichtsignaal oppakt en doorgeeft aan het netwerk, analyseert de eerste laag dus de contouren, geeft daarna de conclusie door aan de tweede laag, die vervolgens de vorm identificeert en de dubbele conclusie weer verder doorgeeft aan de derde laag.

Door veel trainingsvoorbeelden in te voeren, kan de computer leren hoe deze zelf het proces het beste ordent. De lagen zijn dus niet ontworpen door mensen, maar het is de computer die tijdens zijn training leert hoeveel knooppunten en lagen nodig zijn om een taak naar behoren uit te voeren. De redeneermachine groeit als het ware spontaan.

De waarheid

Voor zover ik het begrijp, bezit de artificiële intelligentie vooralsnog geen waarheidsbegrip, waarmee het kan vaststellen of de gegenereerde informatie correct is. Wat het doet, is bekende informatie op de meest logische manier aanvullen. Dat kan fantastisch goed gaan, zoals bij Ithaca, maar feitelijk baseert de computer zich op het luidste signaal – alsof waarheid wordt vastgesteld met een meerderheid van stemmen.

Een voorbeeld: bij het schrijven van mijn boek Oudheidkunde is een wetenschap vroeg ik ChatGPT waar Hannibal de Alpen is overgestoken. Het programma noemde de Col de la Traversette, wat is gebaseerd op een ronkend en te vaak gedeeld onzinbericht uit 2016. Ook bij pogingen ChatGPT betere antwoorden te ontlokken, bleek het programma niet in staat het echte probleem te herkennen: de informatie uit de antieke bronnen is te gering en ambigu om überhaupt conclusies te trekken.

Anders gezegd: de computer kan niet alleen de waarheid van een bewering niet bepalen, maar kan zelfs niet herkennen of de waarheid kenbaar is. Het is een papegaai die niet begrijpt wat ’ie zegt.

Andere problemen

Een tweede probleem is dat de menselijke intelligentie en de artificiële intelligentie niet hetzelfde denken. U en ik begrijpen allerlei dingen die de computer niet herkent. Wij weten dat als je vraagt een bekend gedicht te citeren, je het online kunt opzoeken, maar ChatGPT gaat iets brouwen, zoals neerlandicus Bas Jongenelen dit weekend constateerde (lees maar hier). En wij weten dat als we een beeldprogramma verzoeken een afbeelding te maken van “de legendarische zanger Orfeus tussen de dieren”, de af te beelden persoon Orfeus heet en geen Elvis of Taylor Swift. Ook weten wij dat mensen vijf vingers hebben en even lange benen.

Een derde probleem is dat de bedrijven die artificiële intelligentie ontwikkelen, dat veelal doen met materiaal dat gratis beschikbaar is. Daar zit een inmiddels veelbesproken auteursrechtenkwestie op, maar veel wezenlijker is dat gratis informatie doorgaans slecht van kwaliteit is. Denk aan gedigitaliseerde boeken uit de negentiende eeuw, denk aan propaganda. De Groene Amsterdammer ontdekte nog niet zo lang geleden dat ChatGPT zich baseerde op informatie van Nederlandse websites met complottheorieën. Bad information drives out good.

Wat goed gaat

Dat laat onverlet dat artificiële intelligentie prachtige mogelijkheden biedt. Het archeologisch bedrijfsleven gebruikt al jaren zogeheten GIS-systemen en benut ChatGPT om delen van opgravingsrapporten te schrijven. Ik noemde hierboven enkele andere voorbeelden. De verwachting is dat kleitabletten binnenkort niet alleen kunnen worden gelezen, maar ook op hoofdlijnen vertaald: de beeldherkenning is voldoende en we beschikken al over Google Translate en DeepL. Die vertalingen zullen oppervlakkig zijn, maar zullen specialisten helpen om te zoeken naar de interessantste teksten. We moeten ons dus voorbereiden op een data-explosie.

Buiten de oudheidkunde zijn al allerlei perfect werkende systemen, die u allang kent: vertaalmachines, beeldgeneratoren en navigatiesystemen. Ik vind de plaatjes bij dit artikel eigenlijk best aardig. Er gaat al een hoop goed. Bennie Mols citeert in zijn leuke boek over artificiële intelligentie, Slim, slimmer, slimst, een mooie uitspraak: als het eenmaal werkt, noemen mensen het geen artificiële intelligentie meer.

Binnenkort zal ik bloggen over de manier waarop de computer kijkt naar Plato’s Zevende Brief en een eeuwenoude kwestie heeft weten op te lossen.

[De oudheidkundige wetenschappen zijn in de eerste plaats wetenschappen. Een overzicht van stukjes over het wetenschappelijk aspect, vindt u daar.]

[De oudheidkundige wetenschappen zijn in de eerste plaats wetenschappen. Een overzicht van stukjes over het wetenschappelijk aspect, vindt u daar.]

Deze blog is gratis, maar als u me wil steunen, koop dan een van mijn boeken, doe via Livius.nl een cursus of reis, of doneer. U kunt de blog ook volgen via het Whatsapp-kanaal.

https://mainzerbeobachter.com/2024/09/16/artificiele-intelligentie/

#artificiëleIntelligentie #badInformationDrivesOutGood #BennieMols #ChatGPT #computer #DavidHubel #digitalePaleografie #ElvisPresley #GISSystemen #Ithaca #Nobelprijs #TaylorSwift #TorstenWiesel #YannLeCun

Gemeenten lanceren Digitale Agenda 2028

Digitalisering verandert de samenleving. Het brengt kansen met zich mee, maar ook risico’s. De Digitale Agenda 2028 laat zien hoe gemeenten de komende jaren de kansen benutten die digitalisering biedt voor grote maatschappelijke vraagstukken, voor het verdienvermogen van Nederland en voor betere dienstverlening.

De agenda stuurt op 3 principes als het gaat om digitalisering:

• Ervoor zorgen dat digitalisering past binnen de normen, democratie en rechtsstaat (normen en democratiseren);
• Dienstverlening leveren die aansluit bij de behoeften van inwoners en bedrijven (mogelijk maken);
• Digitalisering inzetten voor maatschappelijke vraagstukken (kansen benutten).

Normen en democratiseren

Digitalisering moet volgens dit 1ste principe passen binnen de normen, democratie en rechtsstaat. Dit om de grondrechten van inwoners en de publieke waarden te beschermen. Denk aan transparantie, veiligheid en privacy en het bestrijden van discriminatie. Dit wordt bijvoorbeeld beschermd door een register waarin alle algoritmes staan, en deze zijn controleerbaar.

Mogelijk maken

Het 2e principe houdt in dat gemeentelijke dienstverlening aansluit bij de behoeften van inwoners en bedrijven. Deze moet laagdrempelig, veilig en betrouwbaar zijn. Denk aan het aanvragen van een vergunning, paspoort of uitkering of aan het doen van een melding over de openbare ruimte. Persoonlijke gegevens moeten altijd veilig zijn.

Kansen benutten

Ook willen gemeenten digitalisering inzetten voor maatschappelijke vraagstukken, zoals bestaanszekerheid, wonen en klimaat en energie. Met de juiste data op het juiste moment kunnen grote stappen worden gezet.

Digitale Agenda 2028

Staatssecretaris van Digitalisering en Koninkrijksrelaties Zsolt Szabó nam het eerste exemplaar van de Digitale Agenda 2028 in ontvangst tijdens een minisymposium bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Met de agenda willen gemeenten samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en medeoverheden bouwen aan een digitale toekomst die voor iedereen werkt.

Bekijk de agenda op de website van VNG.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#artificiëleIntelligentie #digitaleAgenda2028 #DigitaleSamenleving #digitalisering #nieuwsbrief152024 #Privacy

Vandaag treedt de Europese AI-verordening in werking. Hierdoor worden bepaalde praktijken rond Artificiële Intelligentie (AI) verboden.

Over welke AI-praktijken gaat het? Waarom worden ze verboden? En wat betekent dit voor jouw overheidsorganisatie?

Lees het artikel: https://digitaleoverheid.nl/achtergrondartikelen/welke-ai-praktijken-zijn-volgend-jaar-verboden/.

#AI #artificieleintelligentie #kunstmatigeintelligentie #AIverordening
@minbzk

Welke AI-praktijken zijn volgend jaar verboden?

Binnenkort treedt de Europese AI-verordening in werking. In het eerdere artikel op DigitaleOverheid.nl kon je lezen wat de AI-verordening voor jouw organisatie gaat betekenen. In dit artikel lees je meer over de praktijken rond Artificiële Intelligentie (AI) die verboden zijn vanaf februari 2025. De verbodsbepalingen kunnen gevolgen hebben voor jouw overheidsorganisatie.

Waarom worden er AI-praktijken verboden?

Er zijn vele nuttige toepassingen van AI, maar deze technologie kan ook misbruikt worden voor manipulatie, uitbuiting en sociale controle. De Europese AI-verordening wil dit soort praktijken verbieden om burgers te beschermen.

Wat wordt er verboden?

Dit zijn in het kort de verboden AI-praktijken:

• Manipulatieve of misleidende AI-systemen. Hoewel AI-systemen kunnen helpen bij het nemen van gerichte en weloverwogen beslissingen, is er ook een risico. AI-technieken kunnen mensen beïnvloeden om keuzes te maken die ze normaal niet zouden maken. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van audio-, beeld- en videomateriaal dat zij niet bewust kunnen waarnemen. Daarom zijn AI-systemen die via onderbewuste technieken en AI-systemen die gericht manipuleren of misleiden, verboden. AI-systemen die kwetsbaarheden – zoals leeftijd, handicap of een sociaaleconomische situatie – misbruiken om mensen te beïnvloeden zijn ook verboden.
• AI-systemen voor ‘social scoring’. Dit houdt in dat AI-systemen mensen beoordelen op basis van hun sociale gedrag of persoonlijke kenmerken. Dit kan voor problemen zorgen, zoals discriminatie en uitsluiting van bepaalde groepen.
• AI-gebaseerde voorspelde risicobeoordelingen voor criminaliteit. AI kan worden gebruikt om te ondersteunen bij het voorspellen van mogelijke strafbare feiten. Hierbij is het wel van belang dat het gebaseerd is op feiten die daadwerkelijk verband houden met criminele activiteiten. AI-systemen die uitsluitend op basis van profilering of beoordeling van persoonlijkheidseigenschappen en -kenmerken strafbare feiten voorspellen, zijn verboden.
• Biometrische categorisering. Systemen die individuen categoriseren op basis van biometrische gegevens (zoals gezichtsafbeeldingen en vingerafdrukken) om ras, politieke opvattingen, lidmaatschap van een vakbond, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen, seksleven of seksuele gerichtheid af te leiden zijn verboden. Dit verbod beschermt de privacy en grondrechten van personen. Uitzonderingen gelden alleen voor het rechtmatig labelen of filteren van rechtmatig verkregen biometrische datasets, op het gebied van rechtshandhaving.
• Het gebruik van AI-systemen voor biometrische identificatie op afstand in realtime in openbare ruimten. Dit wordt verboden, behalve als het strikt noodzakelijk is voor specifieke en afgebakende situaties. Voorbeelden hiervan zijn het zoeken naar slachtoffers van ontvoering of vermiste personen, het voorkomen van imminente dreigingen voor het leven van mensen en het opsporen van verdachten van bepaalde zeer ernstige misdrijven. De inzet hiervan dient bij nationale wetgeving voorzien te zijn van een wettelijke grondslag waarin de voorwaarden gedetailleerd zijn vastgelegd.
• Andere verboden praktijken. Andere AI-praktijken die verboden zijn vanaf februari 2025 zijn emotieherkenning op de werkplek en in het onderwijs. Ook het ongericht scrapen van gezichtsafbeeldingen van internet of camerabeelden (CCTV) om databanken voor gezichtsherkenning aan te leggen of aan te vullen zijn verboden.

Meer informatie vind je in artikel 5 van de AI-verordening op de website van EUR-Lex. De Europese Commissie komt nog met richtsnoeren voor de praktische implementatie van de verboden.

Wat betekent dit voor mijn organisatie?

Het is belangrijk dat organisaties de verboden AI-systemen die zij gebruiken identificeren, zodat zij hiermee geleidelijk kunnen stoppen. Dit moet vóór februari 2025 gebeuren. Wanneer dit niet op tijd gebeurt, kunnen toezichthouders forse boetes opleggen.

Op de Pleio-omgeving van het algoritmekader vind je een praktisch overzicht met de belangrijkste bestaande normen. Hier staan ook de maatregelen die kunnen helpen bij de inzet van algoritmes en AI. Later komen de eisen van de AI-verordening in het algoritmekader te staan.

Serie van artikelen

De AI-verordening is een uitgebreide wet met veel verschillende bepalingen en overwegingen. Hoe het zit met wél toegestane AI-systemen? De verplichtingen en nuances die hierbij komen kijken lees je binnenkort op DigitaleOverheid.nl. Dit is het tweede artikel in een serie die we de komende weken publiceren over de AI-verordening. Hierin gaan we onder andere dieper in op de hoog-risico AI-systemen en toezicht op de verordening.

Meer weten over de tijdlijn van de verordening? Ga dan naar het eerste artikel van deze serie.

Vragen

Heb je vragen over de implementatie van de verordening en wat het inhoudt voor jouw overheidsorganisatie? Stel ze aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) via: [email protected]. Ben je geen overheidsorganisatie, dan verwijzen we je graag door naar het Ondernemersplein.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AI #AIArtificialIntelligence_ #AIToepassingen #AIVerordening #artificiëleIntelligentie #KunstmatigeIntelligentie

https://www.demorgen.be/nieuws/geslaagd-met-artificiele-onderscheiding-als-ik-mijn-ai-methode-elke-dag-toepas-kan-ik-in-drie-jaar-meerdere-studies-afronden~b1e7a4c8/
#hogeronderwijs #artificieleintelligentie #universiteit

Nederlandse AI Coalitie, Werkgroep Publieke Diensten

De missie van de werkgroep publieke diensten is duidelijk: Het stimuleren en realiseren van mensgerichte AI in de publieke sector.

Artificial Intelligence (AI) biedt veel kansen voor het optimaliseren van publieke diensten. Doordat steeds meer kwalitatief goede data beschikbaar komt, nemen de mogelijkheden voor overheden om daarvan gebruik te maken in de komende tijd verder toe. Deze kansen moeten optimaal worden benut, met in achtneming van de risico’s en waarbij rekening wordt gehouden met publieke waarden en grondrechten. Onze werkgroep verbind en versnelt AI toepassingen binnen de overheid door kennis en ervaringen uit te wisselen tussen meer dan 200 deelnemers die allemaal werken aan AI bij de overheid. Vaak als ambtenaar, maar ook als onderzoeker of ondernemer.

Ik blijf het zeggen: binnenkort verbetert mijn AI wat uw AI aanlevert. En we zullen denken dat we goed bezig zijn en de kwaliteit van ons onderwijs er geweldig op vooruitgegaan is. https://www.demorgen.be/nieuws/van-chatten-met-je-cursus-tot-ondervraging-door-chatgpt-zo-haal-je-allemaal-a-s-met-ai~bafb606a/ #onderwijs #hogeronderwijs #universiteit #artificieleintelligentie

De evolutie van AI is de reden waarom ik ervoor pleit om de tekst van de masterproef (niet de masterproef) af te schaffen. #hogeronderwijs #masterproef #universiteit #artificieleintelligentie https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/05/03/_schrijfkwaliteit-meten-kan-niet-meer-hoe-ai-onze-universiteite/

Over de relatie tussen lerenden en generatieve AI
It’s not like a calculator, so what is the relationship between learners and generative artificial intelligence? is een erg boeiend artikel dat illustreert dat generatieve AI méér is dan een middel, en niet te vergelijken met een rekenmachine. Ik sluit deze bijdrage af met zestig links naar artikelen over generatieve AI.
https://www.te-learning.nl/blog/over-de-relatie-tussen-lerenden-en-generatieve-ai/
#generatieveai #artificiëleintelligentie #typologie #onderwijs #humancomputerinteraction #edutoot

AI-verordening aangenomen door het Europees Parlement

De AI-verordening, ook wel bekend als de AI Act, bestaat uit regels voor het gebruik van Artificiële Intelligentie (AI) in de Europese Unie (EU). AI biedt veel kansen en voordelen, bijvoorbeeld voor de gezondheidszorg en efficiëntere productiemethoden. Tegelijkertijd brengt AI ook risico’s met zich mee. De AI-verordening is onderdeel van de Europese AI-strategie en is de allereerste uitgebreide AI-wet ter wereld.

Doel AI-verordening

De AI-verordening omvat eisen en kaders voor de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen door overheden en marktpartijen. Het is bedoeld om innovatie en economische ontwikkelingen de ruimte te geven terwijl publieke waarden worden beschermd.

De prioriteit van het Europees Parlement is om ervoor te zorgen dat AI-systemen die in de EU worden gebruikt veilig, transparant, traceerbaar, niet-discriminerend en milieuvriendelijk zijn. Daarnaast vindt het Parlement dat AI-systemen nooit volledig geautomatiseerd mogen zijn en pleit het voor een uniforme definitie van AI die geldt voor alle toekomstige AI-systemen.

Regels voor AI

In december 2023 was er al een voorlopig akkoord. Door de komst van AI-programma’s, zoals ChatGPT, werd de behoefte aan strengere regels groter. Met de regels uit de AI-verordening worden bepaalde AI-systemen verboden die de rechten van burgers in gevaar brengen.

Een aantal regels:

• AI waarborgen voor algemene doeleinden.
• Beperkingen op het gebruik van systemen voor biometrische identificatie door rechtshandhavingsinstanties.
• Verbod op AI die wordt gebruikt om kwetsbaarheden van gebruikers te manipuleren of uit te buiten.
• Het recht voor consumenten om klachten in te dienen en een uitleg te krijgen.

Volgende stappen

Eerst moet de tekst waarover overeenstemming is bereikt officieel door de Raad van de Europese Unie worden aangenomen. Als dit is gebeurd, volgt de volledige toepassing van de AI-verordening 24 maanden erna. Voor sommige onderdelen geldt de regelgeving al eerder, bijvoorbeeld voor het verbod op AI-systemen die onaanvaardbare risico’s vormen (na 6 maanden) en gedragscodes (na 9 maanden).

Meer informatie staat op de website van het Europees Parlement.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AI #AIArtificialIntelligence_ #AIAct #AIVerordening #artificiëleIntelligentie #KunstmatigeIntelligentie #nieuwsbrief52024